Scaramouche: Mối Tình Thời Cách Mạng Pháp

Lượt đọc: 53 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 15
Giấy Thông Hành

❊ ❊ ❊

Qua thân hình người đàn bà đang nức nở không ngừng, người mẹ của một kẻ và người tình của gã kia, ánh mắt hai kẻ tử thù chạm nhau, đong đầy vẻ bàng hoàng, kinh hãi, thứ cảm xúc khiến lời nói trở nên vô nghĩa.

Bên kia bàn, như thể hóa đá trước nỗi kinh hoàng tột cùng từ sự thật vừa phơi bày, Aline đứng lặng người.

M. de La Tour d’Azyr là người đầu tiên cử động. Trong tâm trí rối bời của ông chợt hiện lên điều mà bà de Plougastel đã nói về lá thư đặt trên bàn. Ông tiến về phía trước, không gặp trở ngại nào. Sau khi đã phơi bày mọi chuyện, bà de Plougastel không còn lo sợ về hậu quả nữa, nên bà để mặc ông. Ông lảo đảo bước qua mặt người con trai mới nhận ra này, rồi cầm tờ giấy nằm cạnh chân nến lên. Ông đứng đọc một hồi lâu mà chẳng ai hay biết. Ánh mắt Aline dán chặt vào Andre-Louis, đong đầy vẻ ngạc nhiên và thương cảm, trong khi Andre-Louis vẫn trân trối nhìn xuống mẹ mình, vẻ mặt thẫn thờ như bị mê hoặc.

M. de La Tour d’Azyr chậm rãi đọc hết lá thư. Sau đó, ông lặng lẽ đặt nó trở lại chỗ cũ. Mối bận tâm tiếp theo của ông—vốn là sản phẩm của một thời đại giả tạo, nơi con người được rèn giũa nghiêm khắc để đè nén cảm xúc—là phải lấy lại bình tĩnh. Rồi ông bước lại gần phía bà de Plougastel và cúi xuống đỡ bà.

"Therese," ông gọi.

Theo bản năng, tuân theo mệnh lệnh ngầm ấy, bà cố gắng đứng dậy và tự trấn tĩnh mình. Vị Hầu tước vừa dìu, vừa đỡ bà ngồi vào chiếc ghế bành cạnh bàn.

Andre-Louis đứng nhìn. Vẫn còn tê dại và bàng hoàng, chàng không mảy may nghĩ đến việc giúp đỡ. Chàng nhìn cảnh vị Hầu tước cúi xuống bên bà de Plougastel như thể đang trong một giấc mơ. Và cũng như trong mơ, chàng nghe ông hỏi:

"Nàng đã biết chuyện này bao lâu rồi, Therese?"

"Tôi... tôi luôn biết... luôn luôn. Tôi đã gửi gắm nó cho Kercadiou. Tôi đã thấy nó một lần khi còn bé... Ồ, nhưng chuyện đó thì có ý nghĩa gì chứ?"

"Tại sao nàng chưa bao giờ nói với tôi? Tại sao nàng lừa dối tôi? Tại sao nàng nói với tôi rằng đứa bé này đã chết vài ngày sau khi sinh? Tại sao, Therese? Tại sao?"

"Tôi đã sợ hãi. Tôi... tôi nghĩ như vậy là tốt hơn—rằng không ai, không một ai, kể cả chàng, nên biết. Và không ai biết ngoại trừ Quintin cho đến đêm qua, khi để thuyết phục nó đến đây cứu tôi, ông ấy buộc phải nói cho nó biết."

"Còn tôi thì sao, Therese?" vị Hầu tước gặng hỏi. "Tôi có quyền được biết."

"Quyền của chàng ư? Chàng có thể làm được gì? Thừa nhận nó ư? Rồi sao nữa? Ha!" Đó là một tiếng cười lạ lùng, tuyệt vọng. "Có Plougastel; có gia đình tôi. Và có chàng... chính chàng, người đã không còn quan tâm, người mà nỗi sợ bị phát hiện đã dập tắt tình yêu. Vậy tại sao tôi phải nói với chàng? Tại sao chứ? Lẽ ra tôi đã không nói với chàng bây giờ nếu có bất kỳ cách nào khác để... để cứu cả hai người. Trước đây tôi cũng đã từng phải chịu đựng sự lo sợ khủng khiếp tương tự khi chàng và nó đấu kiếm trong rừng Bois. Tôi đã trên đường đến ngăn cản khi chàng gặp tôi. Tôi đã định tiết lộ sự thật như một biện pháp cuối cùng để tránh thảm kịch đó. Nhưng ơn Chúa, Người đã tha cho tôi nỗi lo âu đó lúc ấy."

Không ai trong số họ nảy ra ý nghĩ nghi ngờ lời bà, dù điều đó nghe khó tin đến thế nào. Nếu có ai nghi ngờ thì những lời vừa thốt ra của bà cũng đã giải tỏa mọi hoài nghi, vì chúng đã làm sáng tỏ nhiều điều vốn còn mơ hồ đối với mỗi người cho đến tận giây phút này.

M. de La Tour d’Azyr, bị khuất phục, loạng choạng bước đến bên ghế rồi ngồi phịch xuống. Trong phút giây mất tự chủ, ông ôm lấy khuôn mặt hốc hác của mình vào lòng bàn tay.

Qua những ô cửa sổ mở ra khu vườn, tiếng trống đập nhịp nhàng từ xa vọng lại nhắc nhở họ về những gì đang diễn ra xung quanh. Nhưng chẳng ai thèm để ý đến âm thanh đó. Với mỗi người, dường như họ đang phải đối mặt với một nỗi kinh hoàng lớn hơn bất cứ điều gì đang giày vò Paris. Cuối cùng, Andre-Louis bắt đầu lên tiếng, giọng chàng bình thản và lạnh lùng đến lạ.

"M. de La Tour d’Azyr," chàng nói, "Tôi tin rằng ông sẽ đồng ý rằng sự thật này—điều mà khó có thể đáng ghét và kinh khủng hơn với ông so với tôi—không thay đổi được gì, vì nó không xóa bỏ được bất cứ điều gì đã xảy ra giữa chúng ta. Hoặc, nếu nó có thay đổi điều gì, thì chỉ là thêm vào món nợ đó mà thôi. Và dù vậy... Ồ, nhưng nói ra thì có ích gì chứ! Này, thưa ông, hãy cầm lấy tờ giấy thông hành này, vốn được cấp cho người hầu của bà de Plougastel, và dùng nó để trốn thoát bằng mọi cách ông có thể. Đổi lại, tôi xin ông một ân huệ là đừng bao giờ để tôi phải gặp lại hay nghe tin tức gì về ông nữa."

"Andre!" Mẹ chàng quay lại với tiếng kêu ấy. Và lại câu hỏi đó. "Con không có trái tim sao? Ông ấy đã làm gì con mà con lại nuôi dưỡng lòng căm thù cay đắng như vậy đối với ông ấy?"

"Mẹ sẽ được nghe, thưa bà. Cách đây hai năm, chính trong căn phòng này, con đã kể cho mẹ nghe về một người đàn ông đã giết hại bạn thân nhất của con một cách tàn nhẫn và làm nhục cô gái mà con dự định kết hôn. M. de La Tour d’Azyr chính là kẻ đó."

Một tiếng rên rỉ là câu trả lời duy nhất của bà. Bà che mặt bằng đôi bàn tay.

Vị Hầu tước chậm rãi đứng dậy lần nữa. Ông tiến về phía trước, ánh mắt âm ỉ nhìn quét qua khuôn mặt đứa con trai.

"Anh thật cứng rắn," ông nói một cách nghiệt ngã. "Nhưng ta nhận ra sự cứng rắn đó. Nó bắt nguồn từ dòng máu mà anh mang trong người."

"Xin đừng nói những lời đó," Andre-Louis đáp.

Vị Hầu tước cúi đầu. "Ta sẽ không nhắc lại chuyện đó nữa. Nhưng ta muốn anh, ít nhất là phải hiểu được ta, và cả nàng nữa, Therese. Anh cáo buộc ta đã sát hại người bạn thân thiết nhất của anh, thưa ông. Ta thừa nhận rằng những thủ đoạn được sử dụng có lẽ không mấy vẻ vang. Nhưng ta còn cách nào khác để đối phó với một tình thế cấp bách mà mỗi ngày sau đó đều chứng minh là đã thực sự tồn tại? M. de Vilmorin là một kẻ cách mạng, một kẻ mang những tư tưởng mới nhằm lật đổ xã hội để xây dựng lại nó theo những mong muốn của những kẻ như hắn. Ta thuộc về tầng lớp mà cũng có quyền xác đáng khi muốn xã hội giữ nguyên như cũ. Không chỉ vì điều đó tốt hơn cho ta và những người của ta, mà ta còn khẳng định—và anh vẫn chưa chứng minh được là ta sai—rằng như vậy tốt hơn cho cả thế giới; rằng, thật sự là, không thể có một xã hội nào khác khả thi hơn. Mọi xã hội loài người tất yếu phải gồm nhiều tầng lớp. Anh có thể làm xáo trộn nó tạm thời thành một khối vô định hình bằng một cuộc cách mạng như thế này; nhưng chỉ là tạm thời thôi. Chẳng bao lâu nữa, từ sự hỗn loạn mà anh và những kẻ cùng loại với anh tạo ra, trật tự phải được khôi phục, nếu không sự sống sẽ lụi tàn; và cùng với sự khôi phục trật tự, những tầng lớp cần thiết cho một xã hội có tổ chức cũng sẽ quay trở lại. Những người ngày hôm qua ở trên đỉnh cao có thể trong trật tự mới này lại thấy mình bị tước đoạt mà chẳng đem lại lợi ích gì cho tổng thể. Ta đã chống lại sự thay đổi đó. Ta đã chiến đấu chống lại tinh thần đó bằng bất cứ vũ khí nào có sẵn, ở bất cứ nơi đâu và bất cứ lúc nào ta chạm trán. M. de Vilmorin là một kẻ kích động thuộc loại tồi tệ nhất, một người có tài hùng biện đầy những lý tưởng sai lầm, khiến những con người nghèo khổ, dốt nát tin rằng sự thay đổi được đề xuất có thể khiến thế giới trở thành nơi tốt đẹp hơn cho họ. Anh là một người thông minh, và ta thách anh hãy trả lời từ trái tim và lương tâm của chính mình xem liệu điều đó có đúng hay có thể xảy ra hay không. Anh biết rằng điều đó không đúng; anh biết đó là một học thuyết độc hại; và điều làm cho nó tồi tệ hơn trên môi miệng của M. de Vilmorin chính là việc hắn rất chân thành và có tài hùng biện. Tiếng nói của hắn là một mối nguy hiểm cần phải loại bỏ—phải dìm vào im lặng. Điều đó là cần thiết để tự vệ. Vì tự vệ mà ta đã hành động. Ta không có hiềm khích với M. de Vilmorin. Hắn là người cùng tầng lớp với ta; một quý ông có cách cư xử dễ chịu, hòa nhã, đáng mến và có tài."

"Anh nghĩ rằng ta giết hắn vì sự thỏa mãn khi được chém giết, như con thú trong rừng già lao vào con mồi tự nhiên của mình. Đó là sai lầm của anh ngay từ đầu. Ta đã làm điều đó với một trái tim nặng nề nhất—ồ, thôi cái vẻ mỉa mai của anh đi!—ta không nói dối, ta chưa bao giờ nói dối. Và ta thề với anh tại đây, ngay lúc này, bằng tất cả niềm hy vọng vào Thiên đường của ta, rằng những gì ta nói là sự thật. Ta căm ghét điều mình đã làm. Tuy nhiên, vì lợi ích của chính ta và vì tầng lớp của mình, ta buộc phải thực hiện. Hãy tự hỏi bản thân xem liệu M. de Vilmorin có do dự lấy một giây không nếu như bằng việc gây ra cái chết của ta, hắn có thể khiến Utopia trong giấc mơ của mình đến gần hiện thực thêm một chút."

"Sau đó. Anh quyết định rằng sự trả thù ngọt ngào nhất là ngăn cản mục đích của ta bằng cách khơi dậy trong chính anh giọng nói mà ta đã dìm vào im lặng, bằng chính việc anh tiếp tục thực hiện sứ mệnh tông đồ hão huyền về sự bình đẳng vốn là của M. de Vilmorin. Anh thiếu tầm nhìn để thấy rằng Chúa không tạo ra con người bình đẳng. Chà, đêm nay anh đang ở trong hoàn cảnh để phán xét ai trong chúng ta đúng, ai sai. Anh thấy những gì đang xảy ra tại Paris này. Anh thấy bóng ma hôi thối của Sự Vô Chính Phủ đang rình rập khắp vùng đất đã rơi vào hỗn loạn. Có lẽ anh cũng đủ trí tưởng tượng để hình dung một phần những gì sắp xảy ra sau đó. Và anh tự dối mình rằng từ đống rác rưởi và đổ nát này sẽ trỗi dậy một hình mẫu xã hội lý tưởng ư? Anh không hiểu rằng xã hội phải tự sắp xếp lại trật tự sau tất cả những điều này sao?"

"Nhưng tại sao phải nói thêm nữa? Chắc hẳn ta đã nói đủ để làm anh hiểu được điều duy nhất thực sự quan trọng—rằng ta đã giết M. de Vilmorin như một vấn đề trách nhiệm đối với tầng lớp của mình. Và sự thật—dù có thể xúc phạm anh nhưng cũng nên thuyết phục anh—là đêm nay ta có thể nhìn lại hành động đó với sự bình thản, không chút hối tiếc, ngoài những điều nằm giữa anh và ta."

"Khi, quỳ bên cạnh thi thể bạn anh ngày đó ở Gavrillac, anh đã lăng mạ và khiêu khích ta, nếu ta là con hổ như anh tưởng tượng thì ta hẳn đã giết cả anh nữa. Ta, như anh có thể biết, là một người có những đam mê bốc đồng. Tuy nhiên, ta đã kiềm chế sự giận dữ tự nhiên mà anh khơi dậy trong ta, bởi vì ta có thể tha thứ cho một sự xúc phạm nhắm vào bản thân, nơi ta không thể bỏ qua một cuộc tấn công có tính toán nhằm vào tầng lớp của mình."

Ông dừng lại một chút. Andre-Louis đứng cứng đờ, lắng nghe và tự hỏi. Những người khác cũng vậy. Sau đó, M. le Marquis tiếp tục, với giọng điệu bớt quả quyết hơn. "Về vấn đề của Mlle. Binet, ta đã không may. Ta đã làm anh tổn thương do sơ suất. Ta không hề biết về mối quan hệ giữa hai người."

Andre-Louis cuối cùng cũng ngắt lời ông một cách sắc bén bằng một câu hỏi: "Nếu ông biết thì có khác đi không?"

"Không," ông trả lời thẳng thắn. "Ta có những khiếm khuyết của hạng người mình. Ta không thể giả vờ rằng bất kỳ sự đắn đo nào như anh gợi ý sẽ có trọng lượng với ta. Nhưng liệu anh—nếu anh có khả năng phán xét khách quan nào đó—có thể trách ta quá nhiều vì điều đó không?"

"Xét mọi khía cạnh, thưa ông, tôi đang nhanh chóng bị buộc phải đi đến kết luận rằng không thể trách cứ bất kỳ người đàn ông nào về bất cứ điều gì trên thế giới này; rằng tất cả chúng ta đều là món đồ chơi của định mệnh. Hãy xem, thưa ông, cuộc gặp gỡ này—cuộc họp mặt gia đình này—ở đây đêm nay, trong khi ngoài kia... Ôi Chúa ơi, hãy kết thúc đi! Hãy đi con đường của mình và viết chữ 'hết' cho chương kinh hoàng này của cuộc đời chúng ta."

M. le La Tour nhìn chàng một cách trầm ngâm, buồn bã, im lặng một lúc.

"Có lẽ là tốt nhất," cuối cùng ông nói, với giọng nhỏ nhẹ. Ông quay sang bà de Plougastel. "Nếu có một sai lầm mà ta phải thừa nhận trong đời mình, một sai lầm mà ta phải cay đắng hối hận, thì đó là sai lầm mà ta đã gây ra cho nàng, người yêu của ta..."

"Đừng bây giờ, Gervais! Đừng bây giờ!" bà ấp úng, ngắt lời ông.

"Ngay bây giờ—lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng. Ta sắp đi đây. Không chắc là chúng ta sẽ còn gặp lại nhau—rằng ta sẽ còn được nhìn thấy bất kỳ ai trong các người—những người lẽ ra phải là gần gũi và thân thiết nhất với ta. Tất cả chúng ta, như nó nói, đều là món đồ chơi của định mệnh. À, nhưng cũng không hẳn vậy. Định mệnh là một lực lượng thông minh, vận động có mục đích. Trong cuộc đời, chúng ta trả giá cho cái ác mà chúng ta gây ra. Đó là bài học mà ta đã học được đêm nay. Bằng một hành động phản bội, ta đã vô tình tạo ra một người con trai, mà trong khi cũng ngu ngơ như ta về mối quan hệ của chúng ta, đã trở thành thiên tài xấu xa của cuộc đời ta, để ngăn cản và cản trở ta, và cuối cùng giúp kéo ta xuống vực thẳm. Thật công bằng—công bằng một cách đầy thi vị. Sự chấp nhận hoàn toàn và cam chịu của ta đối với thực tế đó là sự chuộc lỗi duy nhất mà ta có thể cung cấp cho nàng."

Ông cúi xuống và cầm lấy một bàn tay của bà, đang nằm lỏng lẻo trong lòng bà.

"Tạm biệt, Therese!" Giọng ông vỡ vụn. Ông đã đi đến giới hạn của sự tự chủ sắt đá của mình.

Bà đứng dậy và bám lấy ông một lúc, không chút xấu hổ trước mặt họ. Những tàn tro của mối tình đã chết đó đã bị xới tung lên trong đêm nay, và sâu bên dưới, những tia lửa còn sót lại đã được tìm thấy, giờ đây bùng lên rực rỡ trước khi lụi tắt vĩnh viễn. Tuy nhiên, bà không cố gắng giữ ông lại. Bà hiểu rằng con trai họ đã chỉ ra con đường duy nhất khôn ngoan, con đường duy nhất khả thi, và cảm thấy biết ơn vì M. de La Tour d’Azyr đã chấp nhận nó.

"Chúa phù hộ ông, Gervais," bà lầm rầm. "Ông sẽ cầm lấy tờ giấy thông hành chứ, và... và ông sẽ báo cho tôi biết khi ông đã an toàn?"

Ông giữ khuôn mặt bà giữa hai bàn tay một lúc; rồi rất nhẹ nhàng hôn bà và đẩy bà ra xa. Đứng thẳng người, và vẻ ngoài bình tĩnh trở lại, ông nhìn sang phía Andre-Louis, người đang chìa ra cho ông một tờ giấy.

"Đó là giấy thông hành. Hãy cầm lấy, thưa ông. Đó là món quà đầu tiên và cuối cùng của tôi dành cho ông, và chắc chắn là món quà cuối cùng tôi từng nghĩ đến việc tặng ông—món quà sự sống. Theo một nghĩa nào đó, nó khiến chúng ta huề nhau. Sự trớ trêu này, thưa ông, không phải của tôi, mà là của Định mệnh. Hãy cầm lấy, thưa ông, và bình an lên đường."

M. de La Tour d’Azyr nhận lấy nó. Đôi mắt ông nhìn khao khát vào khuôn mặt gầy gò đang đối diện với mình, đầy vẻ kiên nghị. Ông nhét tờ giấy vào ngực áo, rồi đột ngột, một cách đầy cảm xúc, đưa tay ra. Đôi mắt con trai ông đặt một câu hỏi.

"Hãy để hòa bình giữa chúng ta, nhân danh Chúa," vị Hầu tước nói một cách nghẹn ngào.

Sự thương hại cuối cùng cũng trỗi dậy trong Andre-Louis. Một phần vẻ cứng rắn rời bỏ khuôn mặt chàng. Chàng thở dài. "Tạm biệt, thưa ông," chàng nói.

"Anh thật cứng rắn," cha chàng nói, giọng đầy vẻ luyến tiếc. "Nhưng có lẽ anh đúng khi làm vậy. Trong hoàn cảnh khác, ta đã rất tự hào khi nhận anh là con trai mình. Còn như bây giờ..." Ông ngắt lời đột ngột, và cũng đột ngột nói thêm, "Tạm biệt."

Ông buông tay con trai ra và lùi lại. Họ cúi chào nhau một cách trang trọng. Và rồi M. de La Tour d’Azyr cúi chào Mlle. de Kercadiou trong sự im lặng tuyệt đối, một cái cúi chào chứa đựng điều gì đó của sự từ bỏ hoàn toàn, của sự kết thúc.

Làm xong việc đó, ông quay lại và bước đi một cách cứng nhắc ra khỏi phòng, và qua đó bước ra khỏi cuộc đời của tất cả họ. Nhiều tháng sau, họ nghe tin ông đang phục vụ dưới trướng Hoàng đế nước Áo.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.