Thật là một sai lầm lớn khi cho rằng tiên, phù thủy, pháp sư và những nhân vật tương tự chỉ sống ở các nước phương Đông và trong những thời đại như thời của Caliph Haroun Al-Raschid. Tiên và những kẻ giống họ xuất hiện ở mọi quốc gia và mọi thời đại, và chắc chắn chúng ta sẽ còn thấy rất nhiều người như vậy ngay trong thời nay—nếu như chúng ta biết cách tìm ra họ.
Tại một thị trấn lớn ở nước Đức, cách đây vài trăm năm, có một người thợ đóng giày và vợ sống cùng nhau. Họ nghèo khó và chăm chỉ. Người chồng ngồi cả ngày trong một cái chòi nhỏ ở góc phố để vá bất kỳ đôi giày nào người ta mang đến. Vợ ông bán trái cây và rau củ do chính họ trồng trong vườn ở khu chợ, và vì bà luôn gọn gàng, sạch sẽ cùng với hàng hóa được bày biện vô cùng hấp dẫn nên khách hàng của bà lúc nào cũng tấp nập.
Vợ chồng họ có một đứa con trai tên là Jem. Đó là một cậu bé khôi ngô, khuôn mặt dễ mến, mười hai tuổi và trông cao hơn so với tuổi. Cậu thường ngồi cạnh mẹ ở chợ và mang giúp những thứ khách đã mua về nhà, đổi lại, họ thường tặng cậu một bông hoa đẹp, một lát bánh ngọt, hoặc thậm chí là vài đồng xu nhỏ.
Một ngày nọ, Jem và mẹ vẫn ngồi ở khu chợ như thường lệ với rất nhiều loại rau thơm và rau củ tươi ngon bày trên tấm ván, cùng vài giỏ nhỏ đựng lê, táo và mơ chín sớm. Jem cất tiếng rao hàng vang cả góc chợ:
‘Lối này, thưa các quý ông! Hãy nhìn những bắp cải xinh xắn và rau thơm tươi ngon này! Táo sớm đây thưa các quý cô; lê và mơ sớm nào, tất cả đều rẻ đây. Nào, mua đi, mua đi!’
Vừa lúc cậu rao, một bà lão đi ngang qua khu chợ. Trông bà vô cùng xơ xác, rách rưới, với khuôn mặt nhỏ nhắn, sắc sảo, chi chít nếp nhăn, đôi mắt đỏ ngầu và chiếc mũi nhọn quằm suýt chạm vào cằm. Bà chống một chiếc gậy cao, điệu bộ thọt chân, lết đi và vấp vả như thể chực ngã chúi mũi xuống bất cứ lúc nào.
Cứ thế, bà lết đi cho đến khi tới quầy hàng của Jem và mẹ cậu thì dừng lại.
‘Ngươi có phải là Hannah, người bán rau thơm không?’ Bà cất giọng khàn khàn hỏi, đầu lắc lư qua lại.
‘Vâng, đúng vậy,’ câu trả lời vang lên. ‘Tôi có thể giúp gì cho bà?’
‘Rồi sẽ thấy; rồi sẽ thấy! Để ta xem mấy thứ rau thơm đó nào. Ta tự hỏi không biết ngươi có đúng thứ ta đang cần không,’ bà lão nói rồi thọc một đôi bàn tay nâu đước gớm ghiếc vào giỏ rau thơm, bắt đầu dùng những ngón tay gầy guộc lật tung hết những bó rau được xếp gọn gàng lên, chốc chốc lại đưa lên mũi hít hà.
Vợ người thợ đóng giày cảm thấy vô cùng khó chịu khi thấy hàng hóa của mình bị đối xử như vậy, nhưng bà không dám lên tiếng. Khi mụ Phù thủy già đã bới tung cả giỏ rau, mụ lầm bầm: ‘Đồ tồi, đồ tồi; cách đây năm mươi năm còn ngon hơn nhiều—toàn là đồ bỏ.’
Điều này làm Jem vô cùng tức giận.
‘Bà thật là một bà già vô lễ,’ cậu kêu lên. ‘Đầu tiên bà bươi móc tất cả đống rau thơm đẹp đẽ của chúng tôi bằng những ngón tay nâu gớm ghiếc ấy rồi hít hà với cái mũi dài của bà khiến chẳng ai thèm mua nữa, và giờ bà lại bảo đó toàn là đồ bỏ đi, trong khi chính đầu bếp của công tước cũng mua toàn bộ rau thơm từ tiệm chúng tôi đấy.’
Bà lão trừng mắt nhìn cậu bé hỗn xược, cười một cách khó chịu và nói:
‘Thế ra mày không thích cái mũi dài của ta hả, nhóc con? Được rồi, chính mày cũng sẽ có một cái, dài tận cằm cho xem.’
Vừa nói, mụ vừa lê bước về phía sọt bắp cải, nhấc từng bắp lên, bóp thật mạnh rồi ném trả lại, miệng lại lầm bầm: ‘Đồ tồi, đồ tồi.’
‘Xin bà đừng lắc cái đầu gớm ghiếc ấy kiểu đó nữa,’ Jem lo lắng cầu xin. ‘Cổ của bà mỏng như cọng bắp cải, gãy lúc nào không hay rồi đầu rơi tõm vào giỏ thì lúc đó ai thèm mua hàng nữa?’
‘Mày không thích cổ mỏng à?’ Bà lão cười ré lên. ‘Thế thì mày sẽ chẳng có cái cổ nào cả, mà đầu sẽ dính chặt giữa hai vai để chắc chắn không bao giờ rơi xuống được.’
‘Xin đừng nói mấy chuyện nhảm nhí với đứa trẻ nữa,’ người mẹ cuối cùng cũng lên tiếng.
‘Nếu bà muốn mua, xin hãy làm ơn nhanh lên, vì bà đang làm những khách hàng khác phải bỏ đi đấy.’
‘Được rồi, ta sẽ làm theo lời ngươi,’ bà lão nói với ánh mắt giận dữ. ‘Ta sẽ mua sáu bắp cải này, nhưng như ngươi thấy đấy, ta chỉ đi lại được bằng gậy và chẳng mang vác được gì. Hãy để đứa con trai của ngươi xách chúng về nhà giúp ta và ta sẽ trả công cho nó.’
Cậu nhóc không thích điều này chút nào và bắt đầu khóc, bởi vì cậu rất sợ bà lão, nhưng mẹ cậu giục cậu cứ đi, vì bà nghĩ không giúp đỡ một sinh tội nghiệp yếu ớt như vậy là điều sai quấy; thế là, vừa khóc rấm rứt, cậu vừa gom mấy bắp cải vào giỏ và lẽo đẽo bước theo bà lão qua khu chợ.
Phải mất hơn nửa giờ bà ta mới tới được một khu vực hẻo lánh của thị trấn nhỏ, và cuối cùng bà dừng lại trước một ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo. Bà rút từ trong túi ra một chiếc móc rỉ sét và cắm vào một cái lỗ nhỏ trên cửa, cánh cửa bỗng chốc bật mở. Jem ngạc nhiên biết bao khi họ bước vào! Ngôi nhà được bài trí vô cùng lộng lẫy, tường và trần bằng cẩm thạch, đồ đạc bằng gỗ mun khảm vàng cùng đá quý, sàn nhà bằng lớp kính nhẵn bóng đến mức cậu nhóc ngã nhào hết lần này đến lần khác.
Bà lão lấy ra một chiếc còi bạc và thổi vang lên khắp ngôi nhà. Ngay lập tức, rất nhiều con chuột lang chạy ù từ trên lầu xuống, nhưng Jem thấy khá kỳ lạ là tất cả chúng đều đi bằng hai chân sau, mang giày làm bằng vỏ hạt dẻ, mặc quần áo đàn ông, thậm chí mũ cũng đội theo mốt mới nhất.
‘Giày của ta đâu, lũ lười biếng này?’ Bà lão quát lên, vừa vung gậy quất tứ tung. ‘Ta phải đứng đợi ở đây đến bao giờ nữa?’
Chúng lại lật đật chạy ngược lên lầu và quay lại với một đôi giày làm bằng vỏ quả dừa lót da, bà xỏ chân vào đó. Giờ thì mọi dáng đi thọt và lê lết đã biến mất. Bà vứt chiếc gậy đi và bước đi nhanh nhẹn trên sàn kính, kéo theo cậu bé Jem đằng sau. Cuối cùng, bà dừng lại trong một căn phòng trông giống như nhà bếp vì có quá nhiều nồi niêu xoong chảo, nhưng các bàn làm việc đều bằng gỗ gụ còn ghế sofa và ghế tựa thì bọc bằng những loại vải thượng hạng nhất.
‘Ngồi xuống đi,’ bà lão niềm nở nói, rồi đẩy Jem vào góc ghế sofa và đặt một chiếc bàn sát ngay trước mặt cậu. ‘Ngồi xuống đi, cháu đã đi một quãng đường dài và xách một bồi hàng nặng nhọc, ta phải thưởng cho cháu chút gì vì sự nhọc nhằn đó chứ. Chờ một lát, ta sẽ cho cháu một bát súp ngon tuyệt mà cháu sẽ nhớ mãi suốt đời.’
Nói đoạn, bà lại thổi còi. Đầu tiên là những con chuột lang mặc đồ đàn ông bước vào. Chúng thắt những chiếc tạp dề nhà bếp lớn, giắt dao lọc thịt, vá múc canh và những thứ tương tự bên lưng quần. Theo sau chúng là một lũ sóc nhảy cẫng vào. Chúng cũng đi bằng hai chân sau, mặc quần rộng Thổ Nhĩ Kỳ và đội những chiếc mũ nhung xanh nhỏ xíu trên đầu. Chúng có vẻ là những tên phụ bếp, vì chúng trèo lên tường lấy xuống nồi niêu, trứng, bột mì, bơ và rau thơm rồi mang đến bên lò sưởi. Ở đó, bà lão đang tất bật ngược xuôi, và Jem có thể thấy bà đang nấu một món gì đó rất đặc biệt cho cậu. Cuối cùng, nước canh bắt đầu sôi sùng sục, bà nhấc chiếc quánh ra và múc phần nước bên trong vào một cái bát bạc, rồi đặt trước mặt Jem.
‘Nào, con trai của ta,’ bà nói, ‘hãy ăn bát súp này và con sẽ có được mọi thứ ở ta khiến con vừa lòng đến thế. Con cũng sẽ trở thành một đầu bếp cừ khôi nữa, nhưng loại rau thơm thực sự—không, loại rau thơm THỰC SỰ đó con sẽ chẳng bao giờ tìm thấy đâu. Sao mẹ con lại không có nó trong giỏ nhỉ?’
Đứa trẻ không tài nào hiểu nổi bà đang nói gì, nhưng cậu hoàn toàn bị chinh phục bởi bát súp có hương vị vô cùng tuyệt diệu. Mẹ cậu vẫn thường nấu cho cậu nhiều món ngon, nhưng chưa có món nào sánh được với món này. Hương thơm của rau thơm và gia vị từ bát súp bốc lên, vị súp vừa ngọt ngào vừa cay nồng đồng thời lại rất đậm đà. Khi cậu sắp ăn xong, lũ chuột lang thắp lên một thứ hương trầm Ả Rập, dần dần lấp đầy căn phòng bằng những làn khói xanh mờ ảo. Khói mỗi lúc một dày đặc khiến mùi hương gần như làm cậu bé ngất lịm. Cậu tự nhắc nhở mình phải quay về với mẹ, nhưng mỗi khi cậu cố gắng xốc lại tinh thần để đi thì cơ thể lại lả đi trong cơn buồn ngủ, và cuối cùng cậu chìm vào giấc ngủ sâu ngay góc ghế sofa.
Những giấc mơ kỳ lạ kéo đến với cậu. Cậu thấy bà lão lột hết quần áo của mình ra rồi quấn cho cậu một bộ da sóc, thế là cậu đi lại cùng bầy sóc và chuột lang—những con vật rất niềm nở, lịch sự và luôn phục tùng bà lão.
Đầu tiên cậu học cách dùng dầu để lau chùi đôi giày vỏ dừa của bà cho thật bóng loáng. Sau đó cậu học cách bắt những con bướm mặt trời nhỏ bé và rây chúng qua những chiếc rây mịn nhất, rồi lấy thứ bột từ chúng làm ra những chiếc bánh mì mềm mại cho bà lão đã rụng hết răng.
Cứ thế, cậu chuyển từ thứ việc này sang thứ việc khác, mỗi việc làm suốt một năm, cho đến năm thứ tư thì được cất nhắc vào làm trong nhà bếp. Tại đây, cậu nỗ lực phấn đấu từ chân phụ bếp thấp kém nhất lên đến bậc thợ làm bánh ngọt chính, đạt đến sự hoàn hảo tuyệt đỉnh. Cậu có thể làm tất cả các món ăn khó nhằn nhất, hai trăm loại bánh nướng nhỏ khác nhau, những món súp nêm nếm bằng đủ loại rau thơm—cậu đã học được tất cả, học một cách thành thạo và nhanh chóng.
Khi cậu đã sống được bảy năm với bà lão, một hôm khi chuẩn bị đi ra ngoài, bà ra lệnh cho cậu phải làm thịt và vặt lông một con gà, nhồi rau thơm vào bên trong và nướng thật ngon lành để khi bà về là vừa kịp lúc. Cậu làm việc này hoàn toàn theo đúng quy chuẩn. Cậu vặn cổ con gà, nhúng vào nước sôi, cẩn thận nhổ sạch mọi chiếc lông và chà xát làn da cho thật nhẵn mịn, láng bóng. Sau đó, cậu đi lấy rau thơm để nhồi vào bụng gà. Trong phòng chứa đồ, cậu để ý thấy một chiếc tủ hé mở mà trước đây cậu chưa từng thấy bao giờ. Cậu hé nhìn vào trong và thấy rất nhiều chiếc giỏ tỏa ra một mùi hương mạnh mẽ và dễ chịu. Cậu mở một chiếc ra và tìm thấy một loại rau thơm rất lạ lẫm. Thân và lá có màu xanh ngả lam, phía trên là một bông hoa nhỏ màu đỏ thắm rviền vàng. Cậu ngắm nhìn bông hoa, ngửi thử và nhận ra nó tỏa ra đúng thứ mùi hương mạnh mẽ kỳ lạ từng bay ra từ bát súp mà bà lão đã nấu cho cậu ngày trước. Nhưng mùi hương ấy quá nồng khiến cậu hắt xì hơi liên hồi, và cuối cùng—cậu tỉnh giấc!
Cậu đang nằm trên chiếc ghế sofa của bà lão và ngơ ngác nhìn quanh.
‘Chà, đúng là người ta hay gặp những giấc mơ kỳ quặc làm sao!’ cậu tự nhủ. ‘Sao cơ chứ, ta dám cá là mình vừa làm một con sóc, bạn đồng hành của lũ chuột lang và những sinh vật ấy, lại còn trở thành một đầu bếp vĩ đại nữa chứ. Mẹ sẽ cười biết bao khi ta kể cho mẹ nghe! Nhưng mà mẹ chẳng mắng cho một trận vì dám ngủ vùi ở một ngôi nhà lạ thay vì phụ mẹ bán hàng ở chợ ấy chứ!’
Cậu vùng dậy và chuẩn bị ra về: toàn bộ chân tay vẫn có vẻ cứng đờ sau giấc ngủ dài, đặc biệt là cái cổ khiến cậu không thể dễ dàng cử động đầu, và cậu tự phì cười sự ngốc nghếch của bản thân khi vẫn còn ngái ngủ đến mức cứ đâm sầm mũi vào tường hoặc tủ. Lũ sóc và chuột lang rên rỉ chạy theo sau cậu như thể chúng cũng muốn đi theo, và khi ra đến cửa cậu liền rủ chúng đi cùng, nhưng tất cả chúng đều quay ngoắt lại và nhanh chóng chạy ngược vào trong nhà.
Khu vực này của thị trấn khá hẻo lánh, Jem không rành những con phố ngoằn ngoèo ở đây và cảm thấy bối rối trước các ngã rẽ cũng như đám đông đang tỏ ra vô cùng hào hứng vì một buổi biểu diễn nào đó. Qua những gì nghe được, cậu đoán chắc họ sắp đi xem một người lùn, bởi cậu nghe thấy mọi người hô vang: ‘Nhìn kìa, gã lùn xấu xí làm sao!’ ‘Cái mũi gì mà dài thế, nhìn kìa đầu lại thụt sâu giữa hai vai, lại nhìn cả đôi bàn tay nâu gớm ghiếc nữa chứ!’ Nếu không vì quá vội vã muốn về với mẹ, cậu cũng đã đi xem cùng, vì cậu vốn rất thích các buổi biểu diễn có người khổng lồ, người lùn và những thứ tương tự.
Cậu vô cùng bối rối khi ra đến khu chợ. Mẹ cậu vẫn đang ngồi đó, với khá nhiều trái cây còn nằm trong giỏ, thế nên cậu thầm nghĩ chắc mình không thể ngủ lâu đến thế, nhưng điều khiến cậu chú ý là trông mẹ có vẻ buồn bã, bà không hề cất tiếng gọi những người qua lại mà cứ ngồi chống cằm, và khi đến gần hơn, cậu thấy trông bà nhợt nhạt hơn hẳn thường ngày.
Cậu chần chừ không biết nên làm thế nào, nhưng rồi cuối cùng cậu lẻn ra sau lưng mẹ, đặt một tay lên cánh tay bà và cất giọng: ‘Mẹ ơi, có chuyện gì thế ạ? Mẹ giận con à?’
Bà quay phắt lại và hoảng hốt chồm dậy.
‘Mi muốn gì, gã lùn gớm ghiếc kia?’ bà hét lên; ‘tránh ra mau; ta không chịu được những trò đùa quái ác thế này đâu.’
‘Nhưng mẹ yêu ơi, mẹ bị sao thế ạ?’ Jem lặp lại, vô cùng hoảng sợ. ‘Mẹ không khỏe à? Sao mẹ lại muốn đuổi con trai mình đi?’
‘Ta nói lại lần nữa, xéo đi,’ Hannah tức giận đáp. ‘Ngươi đừng hòng lừa phỉnh được gì từ ta bằng mấy trò quỷ quái đó, đồ quái thai.’
‘Ôi trời ơi! Chắc mẹ bị lẫn rồi,’ cậu thiếu niên thầm lầm bầm. ‘Làm sao để đưa mẹ về nhà đây? Mẹ yêu dấu, xin hãy nhìn con cho kỹ đi. Mẹ không nhận ra con chính là đứa con trai Jem của mẹ sao?’
‘Này các người, đã bao giờ nghe thấy sự trơ trẽn nào thế này chưa?’ Hannah quay sang hỏi một người hàng xóm. ‘Cứ nhìn gã lùn gớm ghiếc kia xem—liệu các người có tin hắn ta dám bảo hắn là con trai Jem của tôi không?’
Thế là tất cả những người phụ nữ ở chợ xúm lại, nhao nhao bàn tán, mắng mỏ hết lời và bảo rằng thật là vô lương tâm khi đem bà Hannah ra làm trò cười, người mà đến nay vẫn chưa nguôi ngoai nỗi đau mất đi đứa con trai khôi ngô đã bị đánh cắp bảy năm trước, họ còn đe dọa sẽ lao vào cào cấu Jem cho một trận nếu cậu không cút đi ngay lập tức.
Tội nghiệp Jem, cậu chẳng hiểu đầu đuôi ra sao cả. Cậu chắc chắn rằng mình chỉ mới đi chợ cùng mẹ vào sáng hôm nay, đã giúp bày quầy hàng, đã đến nhà bà lão, ăn một bát súp rồi chợp mắt một chút, thế mà lúc quay về, mọi người lại nói về khoảng thời gian bảy năm. Lại còn gọi cậu là gã lùn gớm ghiếc nữa chứ! Rốt cuộc chuyện gì đã xảy ra với cậu cơ chứ? Khi nhận ra mẹ mình tuyệt đối không muốn dính dáng gì đến mình nữa, cậu đành quay gót, nước mắt rưng rưng, buồn bã bước đi dọc con phố hướng về phía tiệm của cha.
‘Để ta xem cha có nhận ra mình không,’ cậu thầm nghĩ. ‘Ta sẽ đứng ở cửa và nói chuyện với ông.’
Khi đến nơi, cậu đứng ở khung cửa và nhìn vào trong. Người thợ đóng giày đang bận rộn làm việc nên một lúc sau mới nhìn thấy cậu, nhưng khi ngước lên và bắt gặp vị khách của mình, ông thả rơi cả giày, chỉ và mọi thứ xuống đất, hoảng hốt kêu lên: ‘Lạy Chúa tôi! Cái thứ gì thế kia?’
‘Chào buổi chiều, thưa ông chủ,’ cậu bé vừa bước vào vừa chào. ‘Ông có khỏe không?’
‘Rất tệ, thưa ngài nhỏ bé,’ người cha đáp lại khiến Jem hết sức ngạc nhiên, bởi ông trông có vẻ chẳng nhận ra cậu chút nào. ‘Công việc làm ăn chẳng suôn sẻ gì. Tôi thui thủi một mình, tuổi thì ngày một cao, mà thuê thợ thì tốn kém lắm.’
‘Nhưng chẳng phải ông có một người con trai có thể học nghề dần dần sao?’ Jem hỏi.
‘Tôi từng có một đứa: nó tên là Jem, tính đến giờ này chắc đã thành một thiếu niên cao lớn, vạm vỡ tuổi đôi mươi và có thể phụ giúp tôi đắc lực rồi. Chà, khi mới mười hai tuổi nó đã vô cùng nhanh nhẹn, tháo vát, học được bao nhiêu việc nhỏ, lại còn là một cậu bé khôi ngô, dễ mến khiến khách hàng ai nấy đều quý mến. Thôi thì! Sự đời là thế đấy!’
‘Nhưng con trai ông đâu rồi?’ Jem run giọng hỏi.
‘Chúa mới biết được!’ người đàn ông đáp; ‘bảy năm trước nó đã bị đánh cắp ngay ở khu chợ, và chúng tôi chẳng còn tin tức gì về nó nữa.’
‘BẢY NĂM TRƯỚC!’ Jem kinh hãi kêu lên.
‘Đúng vậy, bảy năm trước, dù tôi cứ ngỡ như mới ngày hôm qua khi vợ tôi hớt hải chạy về, khóc lóc thảm thiết và bảo rằng đứa bé đi cả ngày không thấy về. Tôi vẫn luôn nghĩ và tiên đoán là thể nào chuyện này cũng xảy ra. Jem là một đứa trẻ xinh đẹp, ai cũng cưng chiều nó, vợ tôi thì vô cùng tự hào về nó và thích cho nó mang rau củ cùng đủ thứ đến nhà những người quyền quý, nơi nó được nuông chiều và cưng nựng hết mực. Nhưng tôi thường dặn rằng: “Hãy cẩn thận—thị trấn này rộng lớn, có bao nhiêu kẻ xấu—phải canh chừng Jem cho kỹ vào.” Và chuyện đó cuối cùng cũng xảy ra; vì đúng ngày hôm đó có một bà lão đến mua rất nhiều đồ—nhiều đến mức bà ta không thể mang nổi; thế là vợ tôi, vốn là người tốt bụng, đã cho mượn đứa bé, và—chúng tôi chẳng bao giờ gặp lại nó từ đó đến nay.’
‘Và chuyện đó xảy ra đã bảy năm rồi sao, ông nói thế phải không?’
‘Vâng, bảy năm rồi: chúng tôi đã cho người đi rao khắp nơi—đi từng nhà gõ cửa. Nhiều người biết cậu bé khôi ngô đó và rất quý mến nó, nhưng tất cả đều vô ích. Ngay cả bà lão mua rau củ cũng chẳng ai biết là ai; chỉ có một cụ già đã chín mươi tuổi bảo rằng đó có thể là tiên Herbaline, người cứ năm mươi năm lại ghé qua thị trấn một lần để mua sắm.’
Nghe cha nói vậy, mọi chuyện dần sáng tỏ trong tâm trí Jem, và giờ cậu hiểu rằng mình không hề nằm mơ, mà thực sự đã phục vụ bà lão suốt bảy năm trong hình hài của một con sóc. Nghĩ đến đó, ngọn lửa giận dữ bùng lên trong lòng cậu. Bảy năm tuổi trẻ của cậu đã bị đánh cắp, và cậu nhận lại được những gì? Là học cách đánh bóng giày dừa, lau chùi sàn kính, và được dạy nấu ăn bởi loài chuột lang! Cậu cứ đứng thẫn thờ ở đó cho đến khi người cha cất tiếng hỏi:
‘Ta có thể giúp gì cho ngài đây, vị khách trẻ tuổi? Ta làm cho ngài một đôi giày nhé, hay có lẽ’—ông mỉm cười—‘một chiếc bao đựng cho chiếc mũi của ngài?’
‘Ông nói gì đến mũi tôi?’ Jem hỏi. ‘Và tại sao tôi lại cần bao đựng cho nó chứ?’
‘Vâng, tùy sở thích mỗi người thôi,’ người thợ đóng giày đáp; ‘nhưng tôi phải nói rằng nếu tôi có chiếc mũi thế này, tôi sẽ làm ngay một chiếc vỏ da đỏ thật đẹp để bọc nó lại. Ở đây có một miếng da rất đẹp này; thử nghĩ xem nó sẽ bảo vệ ngài được cỡ nào. Chứ như ngài thế kia, chắc chắn lúc nào cũng đâm sầm vào mọi thứ cho mà xem.’
Cậu thiếu niên chết lặng vì hoảng sợ. Cậu đưa tay sờ mũi mình. Nó dày cộp, và dài tới hai gang tay. Hóa ra là vậy, bà lão đã biến đổi hình hài của cậu, và đó chính là lý do vì sao mẹ ruột lại không nhận ra cậu, thậm chí còn gọi cậu là gã lùn gớm ghiếc!
‘Thưa ông chủ,’ cậu nói, ‘ông có chiếc gương nào để tôi có thể soi mình trong đó không?’
‘Thưa vị khách trẻ tuổi,’ câu trả lời là, ‘ngoại hình của ngài chẳng có gì đáng để tự hào đâu, và chẳng việc gì phải phí thời gian soi gương làm gì. Hơn nữa, ở đây tôi chẳng có cái nào, nếu ngài bắt buộc phải soi thì tốt nhất sang nhờ Urban người thợ hớt tóc ở đối diện cho mượn ấy. Chào buổi sáng.’
Nói đoạn, ông nhẹ nhàng đẩy Jem ra đường, khép cửa lại và quay về với công việc của mình.
Jem bước sang tiệm thợ hớt tóc, người mà cậu từng quen biết từ những ngày trước.
‘Chào buổi sáng, Urban,’ cậu nói; ‘tôi có thể soi gương ở tiệm anh một lát được không?’
‘Rất hân hạnh,’ Urban cười nói, và tất cả mọi người trong tiệm cũng bật cười theo. ‘Quả là một chàng trai khôi ngô với chiếc cổ thiên nga, đôi tay trắng ngần và chiếc mũi xinh xắn. Chẳng trách anh lại điệu đà thế; nhưng cứ thoải mái soi bao lâu tùy thích nhé.’
Thợ hớt tóc vừa dứt lời thì tiếng cười khúc khích nổi lên khắp phòng. Trong lúc đó, Jem đã bước đến trước tấm gương, thẫn thờ ngắm nhìn hình bóng của chính mình. Nước mắt trào ra khóe mi.
‘Chẳng trách mẹ yêu lại không nhận ra đứa con của mình,’ cậu thầm nghĩ;‘nó đâu có thế này vào lúc mẹ vô cùng tự hào về vẻ ngoài của nó cơ chứ.’
Đôi mắt cậu đã thu nhỏ lại như mắt heo, chiếc mũi to tướng sà xuống che cả miệng và cằm, chiếc cổ dường như biến mất hoàn toàn, còn cái đầu thì dính cứng ngắc giữa hai vai. Cậu chẳng cao hơn so với bảy năm trước, khi mới hơn mười hai tuổi là mấy, nhưng bù lại thân hình lại bè ra, lưng và ngực gồ lên thành hai bục lớn trông như hai chiếc bao tải. Đôi chân thì nhỏ thó, gầy guộc, nhưng đôi tay lại to lớn chẳng kém gì một người trưởng thành lực lưỡng, với những bàn chân tay nâu đước và những ngón tay dài ngoẵng, gầy guộc.
Lúc này cậu mới nhớ lại buổi sáng lần đầu tiên gặp bà lão cùng những lời đe dọa của mụ, và không nói một lời nào, cậu rời khỏi tiệm hớt tóc.
Cậu quyết định quay lại tìm mẹ một lần nữa, và thấy bà vẫn đang ngồi ở khu chợ. Cậu nài nỉ bà hãy bình tĩnh lắng nghe mình, nhắc lại cho bà nghe ngày cậu bước đi cùng bà lão, gợi lại bao ký ức tuổi thơ và kể cho bà nghe về việc mụ tiên đã phù phép cậu ra sao, khiến cậu phải phục dịch suốt bảy năm trời. Hannah không biết nên nghĩ thế nào—câu chuyện quá ư hoang đường; và thật không thể tin được đứa con trai khôi ngô của bà lại chính là gã lùn gớm ghiếc này. Cuối cùng, bà quyết định đi tìm chồng để bàn bạc về chuyện này. Bà thu dọn mấy cái giỏ, bảo Jem đi theo mình và rảo bước thẳng đến tiệm của người thợ đóng giày.
‘Ông nhìn này,’ bà nói, ‘sinh vật này bảo rằng nó là đứa con trai đã thất lạc của chúng ta. Nó vừa kể cho tôi nghe chuyện nó bị đánh cắp bảy năm trước và bị một bà tiên phù phép như thế nào.’
‘Thật thế ư!’ người thợ đóng giày giận dữ cắt ngang. ‘Nó đã kể chuyện đó cho bà nghe à? Chờ một chút đã, đồ đểu cáng! Chính ta vừa kể hết mọi chuyện cho nó nghe cách đây có một tiếng đồng hồ, thế mà giờ nó lại đi lòng vòng để bịp bợm bà đấy à. Thế ra mày bị phù phép cơ đấy, con trai của tao ạ? Đợi đấy, tao sẽ phù phép cho mày một trận!’
Vừa nói, ông vừa vớ lấy một bó dây da và quất tới tấp vào người Jem khiến cậu hoảng hốt cắm cổ chạy tơi bời.
Cậu bé người lùn tội nghiệp cứ lang thang suốt quãng thời gian còn lại trong ngày mà không có lấy một giọt nước hay mẩu bánh lót dạ, và đến đêm đành tìm bậc thềm nhà thờ để nằm co ro qua đêm. Cậu tỉnh giấc vào sáng hôm sau khi những tia nắng đầu tiên vừa ló dạng, bắt đầu suy nghĩ xem mình phải làm gì để kiếm sống. Chợt cậu nhớ ra mình là một đầu bếp xuất sắc, và thế là cậu quyết định đi tìm một chân đầu bếp.
Ngay khi trời vừa rạng sáng, cậu lên đường đi thẳng đến cung điện, bởi cậu biết vị đại công tước trị vì đất nước này là một người rất sành ăn.
Khi cậu đến cung điện, toàn bộ đám gia nhân xúm lại quanh cậu, chế nhạo và trêu chọc, tiếng hò hét cùng tiếng cười đùa lớn đến mức viên tổng quản phải hớt hải lao ra quát lớn: ‘Vì Chúa, trật tự ngay xem nào. Các người không biết điện hạ vẫn đang ngủ à?’
Một số gia nhân lập tức tản ra, số khác thì chỉ trỏ về phía Jem.
Thực lòng mà nói, ngay cả viên tổng quản cũng thấy khó lòng nhịn được cười trước cảnh tượng buồn cười này, nhưng ông vẫn xua tay đuổi các gia nhân đi rồi dẫn gã lùn vào phòng riêng của mình.
Khi nghe cậu xin vào làm đầu bếp, ông liền nói: ‘Chắc cậu nhầm lẫn gì rồi, nhóc con ạ. Ta nghĩ cậu muốn làm gã lùn hề cho đại công tước chứ gì?’
‘Thưa ngài, không ạ,’ Jem đáp. ‘Tôi là một đầu bếp có tay nghề, và nếu ngài rủ lòng thương dẫn tôi đến gặp bếp trưởng, có lẽ ngài ấy sẽ thấy tôi có ích.’
‘Tùy cậu vậy; nhưng tin ta đi, làm gã lùn trong cung điện này sẽ nhàn hạ hơn đấy.’
Nói rồi, viên tổng quản dẫn cậu đến phòng của vị bếp trưởng.
‘Thưa ngài,’ Jem cúi rạp người chào đến mức chiếc mũi suýt chạm đất, ‘ngài có đang cần một đầu bếp lành nghề không?’
Vị bếp trưởng đảo mắt nhìn cậu từ đầu đến chân rồi bật cười ha hả.
‘Mày mà cũng đòi làm đầu bếp á! Mày tưởng bếp nấu của tụi tao thấp đến mức mày có thể ngó vào bất cứ cái xoong nào chắc? Ồ, nhóc con tội nghiệp của ta, kẻ nào xúi mày đến đây rõ ràng là muốn làm trò cười cho thiên hạ rồi.’
Nhưng gã lùn nào có chịu bỏ cuộc.
‘Xá gì một vài quả trứng hay một chút bơ bột, gia vị thêm bớt trong một tòa đại trạch thế này?’ cậu nói. ‘Ngài cứ nêu tên bất cứ món ăn nào ngài muốn, giao cho tôi nguyên liệu tôi cần, rồi ngài sẽ được chứng kiến.’
Cậu nói thêm rất nhiều điều và cuối cùng cũng thuyết phục được vị bếp trưởng cho mình một cơ hội thử sức.
Họ bước vào nhà bếp—một căn phòng khổng lồ với ít lúc nào cũng có ít nhất hai mươi lò sưởi đang đỏ lửa. Một dòng suối nhỏ nước trong vắt chảy qua căn phòng, và những con cá sống được nuôi ở một góc. Mọi thứ trong nhà bếp đều là loại tuyệt vời và đẹp đẽ nhất, vô số đầu bếp và phụ bếp đang bận rộn chuẩn bị các món ăn.
Khi vị bếp trưởng bước vào cùng Jem, tất cả mọi người đều đứng im phăng phắc.
‘Điện hạ đã gọi món gì cho bữa trưa chưa?’ vị bếp trưởng cất tiếng hỏi.
‘Thưa ngài, điện hạ đãân cần hạ lệnh chuẩn bị súp kiểu Đan Mạch và bánh bao vùng Hamburg đỏ.’
‘Tốt,’ vị bếp trưởng nói. ‘Cậu đã nghe rõ chưa, và cậu có tự tin làm được những món này không? Không phải ta xem thường cậu đâu, chứ riêng món bánh bao thì có công thức bí truyền đấy nhé.’
‘Chỉ thế thôi sao!’ Jem thốt lên, người vốn đã quen làm cả hai món này. ‘Không có gì dễ hơn thế. Xin cho tôi vài quả trứng, một miếng thịt lợn rừng, cùng các loại củ và rau thơm như thế này thế này cho món súp; còn về phần bánh bao,’ cậu thì thầm nhỏ với bếp trưởng, ‘tôi sẽ cần bốn loại thịt khác nhau, một ít rượu vang, tủy vịt, một ít gừng và một loại rau thơm gọi là thảo dược chữa lành.’
‘Chaả,’ vị bếp trưởng kinh ngạc kêu lên, ‘cậu học nấu ăn ở đâu thế? Đúng vậy, đó chính xác là các nguyên liệu cần thiết, nhưng chúng ta chưa bao giờ dùng loại rau thơm chữa lành kia cả, mà ta chắc chắn nó sẽ làm món ăn ngon hơn bội phần.’
Và thế là Jem được phép trổ tài. Cậu vốn chẳng thể với tới mặt bếp, nhưng chỉ bằng cách bắc một tấm ván rộng lên hai chiếc ghế là cậu đã xoay sở rất ổn thỏa. Tất cả các đầu bếp xúm lại xung quanh để theo dõi, và không khỏi thán phục sự nhanh nhẹn, khéo léo trong từng thao tác của cậu. Cuối cùng, khi mọi thứ đã sẵn sàng, Jem ra lệnh đặt hai chiếc nồi lên bếp cho đến khi cậu hô hiệu lệnh. Sau đó cậu bắt đầu đếm: ‘Một, hai, ba,’ cho đến khi đếm đến năm trăm thì hét lên: ‘Bây giờ!’ Các xoong canh được nhấc xuống, và cậu mời vị bếp trưởng nếm thử.
Người đầu bếp đầu tiên lấy ra một chiếc thìa vàng, rửa sạch, lau khô rồi trao cho vị bếp trưởng. Ông trang trọng bước tới, nếm thử các món ăn và chép miệng thưởng thức.
‘Đúng là thượng hạng!’ ông thốt lên. ‘Cậu quả là một bậc thầy trong nghệ thuật này, nhóc con ạ, và loại rau thơm chữa lành kia đã mang lại một hương vị đặc biệt tuyệt vời.’
Khi ông đang nói, người hầu phòng của đại công tước bước đến thông báo rằng điện hạ đã sẵn sàng dùng bữa trưa, và các món ăn được dọn lên ngay trên những chiếc đĩa bạc. Vị bếp trưởng kéo Jem về phòng riêng, nhưng chưa kịp hỏi han gì thì đã có lệnh gọi ông phải đến diện kiến đại công tước ngay lập tức. Ông vội vàng mặc bộ quần áo đẹp nhất rồi đi theo người đưa tin.
Vẻ mặt đại công tước trông vô cùng mãn nguyện. Ông đã ăn sạch các đĩa thức ăn và đang lấy khăn lau miệng khi vị bếp trưởng bước vào. ‘Hôm nay ai nấu bữa trưa cho ta thế?’ ông hỏi. ‘Ta phải công nhận là bánh bao của các ngươi lúc nào cũng ngon; nhưng hình như chưa bao giờ ta được nếm món nào tuyệt diệu đến thế như hôm nay. Ai làm vậy?’
‘Thưa điện hạ, đó là một câu chuyện kỳ lạ,’ vị bếp trưởng thuật lại toàn bộ sự việc, khiến nhà vua ngạc nhiên đến mức phải cho gọi gã lùn đến để gặng hỏi rất nhiều điều. Dĩ nhiên Jem không thể nói rằng mình từng bị biến thành sóc, mà chỉ thưa rằng mình mồ côi cha mẹ và được một bà lão dạy nấu ăn cho.
‘Nếu ngươi ở lại với ta,’ đại công tước phán, ‘ta sẽ trả ngươi năm mươi đồng ducat một năm, kèm theo một chiếc áo khoác mới và vài chiếc quần dài. Ngươi phải đảm nhiệm việc tự tay nấu bữa trưa cho ta, lên thực đơn cho bữa tối, và sẽ được phong làm phó bếp trưởng.’
Jem cúi rạp người sát đất, hứa sẽ tuân lệnh chủ nhân mới trong mọi chuyện.
Cậu không chần chừ mà bắt tay ngay vào việc, và ai nấy đều mừng rỡ khi có cậu trong nhà bếp, bởi đại công tước vốn là một người thiếu kiên nhẫn, từng nổi tiếng với việc ném bát đĩa vào đầu đầu bếp và gia nhân nếu món ăn không vừa ý. Giờ thì mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn. Ngài chẳng bao giờ càu nhàu bất cứ điều gì nữa, một ngày ăn tới năm bữa, thấy món gì cũng ngon tuyệt cú mèo và ngày càng trở nên mập mạp hơn.
Cứ thế, Jem sống trong cung điện suốt hai năm, rất được kính trọng và nể nang, chỉ thỉnh thoảng buồn bã khi nghĩ về cha mẹ. Ngày tháng trôi qua đều đặn cho đến khi sự cố sau đây xảy ra.
Chàng Lùn Mũi Dài—tên mà mọi người vẫn gọi cậu—thường có thói quen tự mình đi chợ mua sắm nhiều nhất có thể, và hễ có thời gian là cậu lại đến khu chợ để chọn mua gia cầm cùng trái cây. Một buổi sáng nọ, cậu đang ở khu chợ bán ngỗng để tìm vài con ngỗng thật béo tốt. Giờ đây chẳng ai dám cười cợt ngoại hình của cậu nữa; người ta biết cậu là đầu bếp riêng của đại công tước, và bất kỳ người bán ngỗng nào cũng cảm thấy vinh hạnh nếu chiếc mũi của cậu hướng về phía gian hàng của họ.
Cậu chú ý đến một người phụ nữ ngồi một mình một góc với rất nhiều con ngỗng, nhưng không hề cất tiếng rao hay khen hàng như những người khác. Cậu tiến lại gần, sờ và cân thử mấy con ngỗng, thấy chúng rất chất lượng nên liền mua ba con kèm theo cả cái lồng nhốt, vác lên đôi vai rộng rồi khởi hành đi về.
Trên đường đi, cậu chợt nhận ra có hai con ngỗng cứ kêu quàng quạc và ré lên như loài ngỗng vẫn thường làm, thế nhưng con thứ ba lại ngồi im thin thít, thỉnh thoảng lại thở dài sườn sượt như con người. ‘Con ngỗng này bị ốm rồi,’ cậu tự nhủ; ‘ta phải mau chóng làm thịt và làm sạch nó mới được.’
Nhưng con ngỗng liền cất tiếng trả lời rành mạch:
Bóp quá chặt Ta cắn thật, Vặn cổ ta xem Mồ yên mả đẹp!
Hoảng hồn, gã lùn đặt lồng xuống đất, con ngỗng ngước nhìn cậu bằng đôi mắt buồn bã, thông minh rồi lại thở dài một tiếng.
‘Lạy Chúa!’ Mũi Dài thốt lên. ‘Thế ra ngươi biết nói chuyện cơ à, mụ ngỗng cái ạ? Ta chưa từng nghĩ đến đấy! Thôi, đừng lo lắng. Ta không dại gì đi hại một sinh linh hiếm có như ngươi đâu. Nhưng ta dám cá là trước đây ngươi không mang bộ dạng lông lá này đâu—chính ta chẳng từng là một sóc trong một thời gian đấy thôi?’
‘Ngươi đoán không sai,’ con ngỗng đáp, ‘khi nghĩ rằng ta không sinh ra trong hình hài gớm ghiếc này. A! chẳng ai có thể ngờ rằng Mimi, con gái của đại pháp sư Weatherbold, lại có ngày bị đem ra làm thịt cho bàn tiệc của đại công tước.’
‘Xin cứ yên tâm, cô Mimi,’ Jem an ủi. ‘Ta xin lấy danh dự của một người đàn ông chân chính và là phó bếp trưởng của điện hạ để đảm bảo rằng sẽ không ai tổn hại gì đến cô cả. Ta sẽ làm một cái chuồng cho cô ở ngay phòng của ta, cho cô ăn uống thật đầy đủ, và ta sẽ đến trò chuyện với cô bất cứ khi nào có thể. Ta sẽ bảo với mấy đầu bếp khác là ta đang vỗ béo một con ngỗng đặc biệt để làm món dâng lên đại công tước, và vào cơ hội thuận lợi đầu tiên, ta sẽ trả tự do cho cô.’
Con ngỗng rưng rưng nước mắt cảm ơn cậu, và gã lùn đã giữ đúng lời hứa. Cậu làm thịt hai con ngỗng kia cho bữa tối, nhưng lại dựng một cái chuồng nhỏ cho Mimi ở một góc phòng riêng, với cái cớ là vỗ béo nó dưới sự giám sát trực tiếp của mình. Cậu dành toàn bộ thời gian rảnh rỗi để trò chuyện, an ủi nàng và cho nàng ăn những món ăn ngon lành nhất. Họ tâm sự cho nhau nghe về hoàn cảnh của mình, và Jem biết được rằng con ngỗng chính là con gái của pháp sư Weatherbold, người sống trên đảo Gothland. Nàng đã mâu thuẫn với một mụ tiên già, kẻ đã dùng mưu mô thủ đoạn để đánh bại nàng, và để trả thù, mụ đã biến nàng thành ngỗng rồi bắt cóc đến chốn xa xôi này. Khi Mũi Dài kể cho nàng nghe câu chuyện của mình, nàng liền nói:
‘Ta cũng biết đôi chút về những chuyện này, và những gì ngươi kể cho thấy ngươi đang trúng phải một lời nguyền thảo dược—nghĩa là, nếu ngươi có thể tìm thấy loại rau thơm có mùi hương từng đánh thức ngươi dậy thì bùa chú đó sẽ được hóa giải.’
Đây chỉ là một niềm an ủi nhỏ nhoi cho Jem, bởi vì làm sao và tìm đâu ra loại rau thơm đó bây giờ?
Vào khoảng thời gian này, đại công tước có vinh hạnh đón tiếp một vị hoàng tử nước láng giềng, một người bạn của ngài. Ngài cho gọi Mũi Dài đến và dặn dò:
‘Đây là lúc để ngươi trổ hết tài nghệ thực sự của mình. Vị hoàng tử đang lưu lại chỗ ta đây có những bữa tối thịnh soạn hơn bất cứ ai ngoại trừ ta, và ngài ấy là một bậc sành ăn chính hiệu. Chừng nào ngài ấy còn ở đây, ngươi phải đảm bảo bàn tiệc của ta dọn ra sẽ khiến ngài ấy phải trầm trồ kinh ngạc liên tục. Đồng thời, nếu không muốn chuốc lấy sự phật ý của ta, hãy nhớ không được để lặp lại bất kỳ món ăn nào. Cứ lấy bất cứ thứ gì ngươi muốn và đừng tiếc rẻ gì cả. Nếu ngươi muốn nấu chảy cả vàng và đá quý, cứ làm thế. Ta thà làm kẻ nghèo khó còn hơn phải đỏ mặt tía tai trước mặt khách quý.’
Gã lùn cúi đầu đáp: ‘Điện hạ sẽ được toại nguyện. Tôi sẽ làm mọi cách trong khả năng để làm hài lòng ngài và hoàng tử.’
Từ đó trở đi, vị đầu bếp nhỏ bé gần như chỉ quanh quẩn trong nhà bếp, nơi cậu vây quanh bởi đám phụ bếp, đưa ra chỉ thị, nướng, hầm, nêm nếm và bày biện đủ loại món ăn.
Vị hoàng tử đã ở lại cùng đại công tước được nửa tháng và vô cùng thích thú. Họ ăn uống một ngày năm bữa, và đại công tước có đủ lý do để hài lòng với tài nghệ của gã lùn khi chứng kiến vẻ mặt đầy thích thú của vị khách. Đến ngày thứ mười lăm, đại công tước cho gọi gã lùn đến và giới thiệu với hoàng tử.
‘Ngươi quả là một đầu bếp tuyệt vời,’ vị hoàng tử nói, ‘và chắc chắn ngươi rất rành rẽ về ẩm thực. Suốt khoảng thời gian ta ở đây, ngươi chưa bao giờ lặp lại món nào, và món nào cũng xuất sắc. Nhưng hãy nói cho ta nghe tại sao ngươi chưa từng dọn món ăn đứng đầu muôn món, món Bánh Nướng Suzeraine?’
Gã lùn cảm thấy hoảng hốt, bởi trước nay cậu chưa từng nghe đến cái tên Vua của các loại bánh nướng này bao giờ. Nhưng cậu vẫn giữ được sự bình tĩnh và đáp lời:
‘Tôi vẫn đang chờ đợi, hy vọng chuyến viếng thăm của điện hạ ngài đây sẽ kéo dài thêm chút nữa, vì tôi dự định dùng món ăn mang đậm chất hoàng gia này để ăn mừng vào ngày cuối cùng ngài lưu lại.’
‘Thật thế ư,’ đại công tước cười lớn; ‘vậy thì ta đoán ngươi sẽ phải chờ đến ngày ta chết mới được đãi món đó mất, vì từ trước đến nay ngươi có dọn nó cho ta lần nào đâu. Tuy nhiên, ngươi sẽ phải nghĩ ra một món tiệc chia tay nào khác đi, vì món bánh nướng đó phải có mặt trên bàn tiệc của ta vào ngày mai đấy.’
‘Tùy theo ý nguyện của điện hạ,’ gã lùn thưa rồi xin lui ra.
Nhưng trong lòng cậu thì chẳng “tùy ý” chút nào cả. Khoảnh khắc sụp đổ đã cận kề, bởi cậu hoàn toàn mù tịt về cách làm loại bánh này. Cậu thẫn thờ lê bước về phòng với tâm trạng vô cùng nặng nề. Khi cậu đang ngồi ngẩn ngơ suy nghĩ, con ngỗng Mimi—vốn được thả tự do đi lại trong phòng—bước đến hỏi chuyện gì đang xảy ra. Khi nghe xong, nàng liền nói:
‘Hãy vui lên nào, bạn của tôi. Ta biết rất rõ món đó: ở nhà chúng ta hay có lắm, và ta có thể đoán được phần lớn cách làm.’ Rồi nàng chỉ dẫn cho cậu những nguyên liệu cần bỏ vào, và nói thêm: ‘Ta nghĩ thế là ổn rồi, còn nếu có thiếu sót vài chi tiết nhỏ thì chắc họ cũng không phát hiện ra đâu.’
Quả nhiên, ngày hôm sau, một chiếc bánh nướng lộng lẫy được kết hoa xung quanh đã được dọn lên bàn tiệc. Chính tay Jem đã mặc bộ quần áo đẹp nhất và bước vào phòng ăn. Khi cậu bước vào, ngài chánh chủ tế đang tiến hành cắt bánh và chia phần cho đại công tước cùng các vị khách. Đại công tước cắn một miếng lớn và ngước mắt lên tận hưởng khi nuốt xuống.
‘Ôi! ôi! món này quả thực xứng danh Nữ hoàng của các loại bánh nướng, và đồng thời gã lùn của ta cũng phải được gọi là vua đầu bếp mới phải. Ngài có nghĩ thế không, bạn hiền?’
Vị hoàng tử nhấm nháp vài miếng nhỏ, nếm thử và quan sát thật kỹ, rồi với một nụ cười đầy ẩn ý và mỉa mai, ngài nói:
‘Món ăn được làm rất khéo, nhưng món Suzeraine này vẫn chưa thực sự hoàn chỉnh—như ta vẫn mong đợi.’
Đại công tước nổi giận lôi đình.
‘Đồ đầu bếp chết tiệt,’ ngài thét lên; ‘sao mày dám đối xử với ta thế này? Ta chỉ muốn chém đứt cái đầu to tướng của mày để làm gương thôi.’
‘Xin ngài hãy rủ lòng thương! Tôi đã làm chiếc bánh này theo đúng những quy chuẩn tuyệt vời nhất; chẳng thiếu thứ gì cả. Xin hãy hỏi hoàng tử xem tôi cần phải cho thêm thứ gì nữa chứ.’
Vị hoàng tử bật cười. ‘Ta biết ngay là anh bạn Mũi Dài không thể làm món này giỏi bằng đầu bếp của ta mà. Vậy cho anh biết nhé, món bánh còn thiếu một loại rau thơm gọi là vị phụ trợ, thứ không có ở đất nước này, nhưng lại chính là thứ mang lại hương vị đặc trưng cho chiếc bánh, và nếu thiếu nó thì chủ nhân của anh sẽ chẳng bao giờ được thưởng thức trọn vẹn vị ngon của nó đâu.’
Đại công tước càng thêm lôi đình giận dữ.
‘Nhưng ta NHẤT ĐỊNH phải thưởng thức nó một cách trọn vẹn,’ ngài gầm lên. ‘Hoặc là ngày mai chiếc bánh nướng phải được làm cho đúng điệu, hoặc là cái đầu của tên vô lại này sẽ phải lìa khỏi cổ. Cút đi, đồ khốn kiếp, ta cho ngươi thời hạn hai mươi tư giờ.’
Cậu lùn tội nghiệp hớt hải chạy về phòng, đem nỗi sầu muộn trút hết vào con ngỗng.
‘Ôi, hóa ra chỉ thế thôi à,’ nàng nói, ‘thế thì ta giúp được anh rồi, vì cha ta đã dạy ta nhận biết tất cả các loài cây cỏ và rau thơm. May sao dạo này lại đúng tuần trăng non, vì loại rau thơm đó chỉ mọc vào những thời điểm như thế. Nhưng nói cho ta hay, quanh cung điện có cây dẻ không?’
‘Ôi, có chứ!’ Mũi Dài mừng rỡ kêu lên; ‘gần hồ nước—chỉ cách cung điện chừng vài trăm bước—có một lùm cây dẻ lớn lắm. Nhưng sao cô lại hỏi vậy?’
‘Vì loại rau thơm đó chỉ mọc quanh rễ cây dẻ thôi,’ Mimi đáp; ‘thế nên chúng ta đừng lãng phí thời gian nữa, đi tìm nó ngay thôi. Hãy kẹp ta vào nách rồi đặt ra ngoài sân, ta sẽ đi lùng cho.’
Cậu làm theo lời nàng, và ngay khi ra đến vườn liền thả nàng xuống đất. Nàng lạch bạch chạy nhanh hết mức có thể hướng về phía hồ nước, Jem lo lắng rảo bước theo sát phía sau, bởi cậu biết mạng sống của mình đang phụ thuộc vào thành công của nàng. Con ngỗng lùng sục khắp nơi nhưng vô ích. Nàng lục lọi dưới từng gốc cây dẻ, dùng mỏ bới tung từng ngọn cỏ—chẳng có gì xuất hiện cả, mà trời thì đang dần tối rồi!
Bất chợt, gã lùn để ý thấy một cổ thụ to lớn đứng cô độc ở phía bên kia hồ. ‘Nhìn kìa,’ cậu kêu lên, ‘chúng ta thử vận may ở đằng đó xem.’
Con ngỗng vỗ cánh nhảyót dẫn đường trước, còn cậu thì cắm cổ chạy theo bằng đôi chân ngắn ngủn của mình. Cái cây hắt bóng rộng lớn xuống mặt đất khiến không gian bên dưới tối sầm lại, nhưng bỗng nhiên con ngỗng đứng khựng lại, vỗ cánh mừng rỡ và mổ lấy một thứ gì đó, rồi giơ ra trước mặt người bạn đang ngỡ ngàng, cất tiếng: ‘Đây rồi, ở đây còn mọc thêm nữa, thế thì anh sẽ chẳng bao giờ sợ thiếu đâu.’
Gã lùn đứng trân trân nhìn vào loài cây đó. Nó tỏa ra một mùi hương ngọt ngào, mạnh mẽ gợi cho cậu nhớ lại ngày mình bị phù phép. Thân và lá có màu xanh ngả lam, và trên ngọn nở một bông hoa đỏ sẫm rực rỡ viền vàng.
‘Thật là kỳ diệu!’ Mũi Dài thốt lên. ‘Ta tin chắc đây chính là loại rau thơm đã biến ta từ một con sóc thành cái hình thù thảm hại hiện tại. Ta có nên thử nghiệm một phen không nhỉ?’
‘Đừng vội,’ con ngỗng ngăn lại. ‘Hãy hái một nắm lớn rau thơm mang theo, rồi chúng ta về phòng của anh. Ta sẽ gom hết tiền bạc và quần áo lại, sau đó mới thử nghiệm uy lực của loài cây này.’
Thế là họ quay trở lại phòng của Jem, và ở đây cậu gom lại số tiền khoảng năm mươi đồng ducat tích cóp được, quần áo cùng giày dép, buộc tất cả lại thành một bói. Sau đó, cậu vùi mặt vào bó rau thơm và hít hà hương thơm của chúng.
Ngay khoảnh khắc đó, toàn bộ xương khớp trên cơ thể cậu bắt đầu kêu răng rắc và giãn ra; cậu cảm thấy đầu mình đang vươn cao lên khỏi đôi vai; cậu cúi xuống nhìn chiếc mũi và thấy nó ngắn lại dần; ngực và lưng xẹp xuống, còn đôi chân thì dài ra.
Con ngỗng kinh ngạc đứng nhìn. ‘Ôi, anh to lớn và khôi ngô làm sao!’ nàng kêu lên. ‘Tạ ơn Chúa, anh đã hoàn toàn trở lại bình thường rồi.’
Jem chắp tay cầu nguyện tạ ơn trong khi lồng ngực tràn ngập niềm xúc động khôn nguôi. Nhưng niềm vui sướng không làm cậu quên đi những gì mình nợ cô bạn Mimi.
‘Tôi nợ cô cả sinh mạng và sự tự do này,’ cậu nói, ‘bởi vì nếu không có cô, tôi sẽ chẳng bao giờ tìm lại được vóc dáng thực sự của mình, và chắc chắn sẽ sớm bị chém đầu. Giờ đây tôi sẽ đưa cô trở lại với cha cô, ngài chắc chắn sẽ biết cách hóa giải lời nguyền cho cô.’
Con ngỗng vui mừng nhận lời đề nghị, và họ lẻn khỏi cung điện một cách trót lọt mà không bị bất kỳ ai phát hiện.
Họ vượt qua cuộc hành trình không gặp chút trắc trở nào, vị pháp sư nhanh chóng giải được bùa chú cho con gái và ban cho Jem muôn vàn lời cảm ơn cùng những món quà quý giá. Cậu không chần chừ hối hả trở về thị trấn quê hương, và cha mẹ cậu đã vô cùng hạnh phúc khi nhận ra chàng thanh niên khôi ngô, tuấn tú ấy chính là đứa con trai thất lạc bao năm qua. Với số tiền vị pháp sư ban tặng, cậu mở một cửa hàng làm ăn phát đạt, và sống một cuộc đời lâu dài trong hạnh phúc.
Tôi suýt quên không kể rằng sự biến mất đột ngột của Jem đã gây ra một phen náo loạn lớn trong cung điện, bởi khi đại công tước hạ lệnh chém đầu gã lùn vào ngày hôm sau nếu tìm không ra loại rau thơm cần thiết, thì chẳng tài nào tìm thấy bóng dáng gã lùn đâu nữa. Vị hoàng tử bóng gió rằng đại công tước đã cố tình thả cho đầu bếp của mình trốn mất nên mới nuốt lời hứa. Câu chuyện kết thúc bằng một cuộc đại chiến nổ ra giữa hai vị hoàng tử, trong lịch sử được ghi danh là “Cuộc chiến Rau thơm.” Sau vô số trận chiến và nhiều sinh mạng ngã xuống, một hiệp ước hòa bình cuối cùng cũng được ký kết, và hiệp ước này được gọi là “Hòa ước Bánh nướng,” bởi trong bữa tiệc thếtết đãi ăn mừng, đầu bếp của hoàng tử đã trổ tài dọn lên món Nữ hoàng của các loại bánh nướng—món Suzeraine—và đại công tước đã phải thốt lên ca ngợi nó ngon đến tuyệt hảo.