Ngày xửa ngày xưa, vị vua xứ Goldland bị lạc trong rừng, dù cố gắng thế nào ngài cũng không tìm được lối ra. Khi đang đi dọc theo một lối mòn mà ban đầu ngài ngỡ là lối thoát, ngài thấy một người đàn ông đang tiến về phía mình.
“Ngài làm gì ở đây vậy, bạn ta?” người lạ hỏi; “trời đang tối dần, chẳng bao lâu nữa thú dữ sẽ rời hang đi kiếm mồi.”
“Ta bị lạc rồi,” nhà vua đáp, “và đang cố tìm đường về nhà.”
“Vậy hãy hứa rằng ngài sẽ cho tôi thứ đầu tiên chạy ra đón ngài ở nhà, tôi sẽ chỉ đường cho ngài,” người lạ nói.
Nhà vua không trả lời ngay, nhưng một lát sau ngài lên tiếng: “Tại sao ta phải cho đi con chó săn QUÝ NHẤT của mình cơ chứ? Chắc chắn ta cũng có thể tự tìm đường ra khỏi khu rừng này như gã này thôi.”
Vậy là người lạ rời đi, nhưng nhà vua cứ đi hết con đường này đến con đường khác suốt ba ngày ròng, mà kết quả vẫn chẳng khá hơn. Ngài gần như tuyệt vọng thì đột nhiên người lạ xuất hiện, chặn đường ngài.
“Hứa rằng ngài sẽ trao cho ta thứ đầu tiên ra đón ngài ở nhà đi?”
Nhưng nhà vua vẫn cứng đầu và không chịu hứa hẹn bất cứ điều gì.
Thêm vài ngày nữa ngài lang thang khắp khu rừng, hết thử lối này lại sang lối khác, nhưng rồi lòng can đảm cuối cùng cũng cạn kiệt, ngài mệt mỏi đổ gục xuống đất dưới gốc cây, tin chắc rằng giờ tận số của mình đã đến. Rồi lần thứ ba, người lạ đứng trước mặt nhà vua và nói:
“Sao ngài lại khờ dại đến thế? Một con chó thì có nghĩa lý gì với ngài mà ngài lại đánh đổi cả mạng sống vì nó như vậy? Chỉ cần hứa cho ta phần thưởng ta muốn, ta sẽ dẫn ngài ra khỏi khu rừng.”
“Được rồi, mạng sống của ta đáng giá hơn cả ngàn con chó,” nhà vua trả lời, “sự an nguy của vương quốc tùy thuộc vào ta. Ta chấp nhận điều kiện của ngươi, đưa ta về hoàng cung đi.” Vừa thốt xong những lời đó, ngài đã thấy mình ở bìa rừng, với hoàng cung thấp thoáng phía xa. Ngài vội vã hết mức có thể, và vừa lúc tới cổng lớn thì cô vú nuôi bế hoàng tử nhỏ chạy ra, đứa bé vươn tay về phía cha mình. Nhà vua lùi lại, ra lệnh cho cô vú nuôi đưa đứa bé đi ngay lập tức.
Sau đó, con chó săn lớn của ngài lao đến, nhưng những cử chỉ thân thiện của nó chỉ nhận lại một cú xô mạnh.
Khi cơn giận của nhà vua nguôi ngoai, và ngài có thể suy nghĩ thấu đáo xem nên làm gì, ngài đã tráo đổi đứa con trai bé bỏng, một cậu bé kháu khỉnh, lấy con gái của một người nông dân, và vị hoàng tử sống cuộc đời gian khổ như con của những người nghèo, trong khi cô bé được nằm trong chiếc nôi vàng, dưới lớp chăn lụa. Một năm sau, người lạ đến đòi món nợ của mình, và mang cô bé đi, tin rằng đó là đứa con thực sự của nhà vua. Nhà vua vui mừng khôn xiết vì kế hoạch thành công đến mức ngài ra lệnh chuẩn bị một bữa tiệc lớn, và tặng những món quà hậu hĩnh cho cha mẹ nuôi của con trai mình, để cậu bé không phải thiếu thốn điều gì. Nhưng ngài không dám mang đứa bé trở lại, sợ rằng mưu kế sẽ bị bại lộ. Những người nông dân hoàn toàn hài lòng với sự sắp xếp này, vì nó giúp họ có dư dả tiền bạc và thức ăn.
Dần dần, cậu bé lớn lên cao lớn, và dường như có một cuộc sống hạnh phúc trong nhà cha mẹ nuôi. Nhưng một bóng đen luôn bao trùm lấy cậu, điều thực sự đầu độc phần lớn niềm vui của cậu, đó là nghĩ về cô gái tội nghiệp vô tội đã phải chịu khổ thay cho mình, vì cha nuôi đã bí mật nói với cậu rằng cậu chính là con trai của nhà vua. Và hoàng tử quyết tâm rằng khi đủ lớn, cậu sẽ đi khắp thế gian và không bao giờ nghỉ ngơi cho đến khi giải cứu được cô. Trở thành vua mà phải trả giá bằng mạng sống của một thiếu nữ là cái giá quá đắt. Thế là một ngày nọ, cậu mặc trang phục của người làm nông, khoác bao đậu lên vai, và thẳng tiến vào khu rừng nơi mười tám năm trước cha cậu đã bị lạc. Sau khi đi được một quãng, cậu bắt đầu kêu lớn: “Ôi, sao mình xui xẻo quá! Mình đang ở đâu thế này? Có ai chỉ cho mình lối ra khỏi khu rừng không?”
Khi đó xuất hiện một người đàn ông lạ mặt với bộ râu xám dài, bên hông đeo một cái túi da. Ông ta gật đầu vui vẻ với hoàng tử và nói: “Ta biết rõ nơi này, và có thể dẫn cậu ra khỏi đây nếu cậu hứa cho ta một phần thưởng xứng đáng.”
“Một gã ăn mày như tôi thì hứa được gì cho ông?” hoàng tử trả lời. “Tôi chẳng có gì để cho ông ngoài mạng sống của chính mình; ngay cả chiếc áo trên người tôi cũng thuộc về chủ, người mà tôi phục vụ để lấy cơm ăn và quần áo mặc.”
Người lạ nhìn vào bao đậu và nói: “Nhưng chắc chắn cậu phải có thứ gì đó chứ; cậu đang mang cái bao này, trông có vẻ rất nặng.”
“Nó đầy đậu,” cậu đáp. “Dì tôi qua đời tối qua mà không để lại đủ tiền mua đậu để đãi những người đến canh xác như phong tục trong vùng. Tôi đã mượn số đậu này từ chủ và định đi đường tắt xuyên qua rừng; nhưng như ông thấy đấy, tôi đã bị lạc.”
“Vậy cậu là trẻ mồ côi à?” người lạ hỏi. “Tại sao không vào làm cho ta? Ta đang cần một kẻ lanh lợi trong nhà, và cậu làm ta thấy ưng ý đấy.”
“Tại sao không chứ, nếu chúng ta thỏa thuận được?” người kia nói. “Tôi sinh ra là nông dân, ăn nhờ ở đậu thì đâu cũng đắng cay, nên với tôi phục vụ ai cũng thế! Ông sẽ trả công cho tôi thế nào?”
“Mỗi ngày thức ăn tươi, thịt hai lần một tuần, bơ và rau củ, quần áo mùa hè và mùa đông, cùng một mảnh đất cho riêng cậu.”
“Tôi sẽ hài lòng với điều đó,” chàng thanh niên nói. “Sẽ có người khác lo việc chôn cất dì tôi. Tôi sẽ đi theo ông!”
Thỏa thuận này dường như khiến lão già thích thú đến mức lão xoay tròn như con quay, và hát to đến nỗi cả khu rừng vang vọng tiếng lão. Rồi lão lên đường cùng người bạn đồng hành, lão nói huyên thuyên nhanh đến mức không hề chú ý rằng người đầy tớ mới của mình cứ liên tục làm rơi những hạt đậu ra khỏi bao. Ban đêm họ ngủ dưới gốc cây vả, và khi mặt trời mọc, họ lại tiếp tục hành trình. Khoảng trưa, họ đến một tảng đá lớn, tại đây lão già dừng lại, nhìn quanh cẩn thận, huýt sáo một tiếng sắc lạnh, và dậm chân trái xuống đất ba lần. Đột nhiên, dưới tảng đá xuất hiện một cánh cửa bí mật, dẫn đến nơi trông giống như miệng hang. Lão già nắm lấy tay chàng thanh niên và nói một cách thô lỗ: “Đi theo ta!”
Bóng tối dày đặc bao trùm lấy họ, nhưng hoàng tử cảm thấy như con đường dẫn họ vào những chiều sâu thẳm hơn nữa. Sau một hồi lâu, cậu ngỡ mình thấy một tia sáng le lói, nhưng ánh sáng đó không phải của mặt trời cũng chẳng phải của mặt trăng. Cậu nhìn chằm chằm vào nó, nhưng nhận ra đó chỉ là một loại mây nhạt, thứ ánh sáng duy nhất mà thế giới ngầm kỳ lạ này có được. Đất và nước, cây cối và thực vật, chim muông và thú vật, mỗi thứ đều khác biệt với những gì cậu từng thấy trước đây; nhưng điều khiến trái tim cậu kinh hoàng nhất là sự tĩnh lặng tuyệt đối ngự trị khắp nơi. Không một tiếng sột soạt hay một âm thanh nào có thể nghe thấy. Nơi này nơi kia, cậu nhận thấy một con chim đang đậu trên cành, đầu ngẩng cao và cổ phồng lên, nhưng tai cậu chẳng nghe thấy gì cả. Những con chó mở miệng như thể sắp sủa, những con bò đang cày kéo dường như sắp rống lên, nhưng cả tiếng sủa lẫn tiếng rống đều không đến được tai hoàng tử. Nước chảy không tiếng động trên những viên sỏi, gió uốn cong ngọn cây, ruồi và bọ cánh cứng bay vút qua mà không phá vỡ sự im lặng. Lão già râu xám không thốt một lời, và khi người bạn đồng hành cố hỏi lão ý nghĩa của tất cả những điều này, cậu cảm thấy tiếng nói của mình chết nghẹn trong cổ họng.
Sự tĩnh lặng đáng sợ này kéo dài bao lâu tôi không biết, nhưng hoàng tử dần cảm thấy trái tim mình như hóa đá, tóc dựng đứng như lông nhím, và một luồng lạnh lẽo đang lan dọc sống lưng, thì cuối cùng—ôi, sung sướng thay!—một âm thanh yếu ớt vang lên bên đôi tai đang căng ra của cậu, và cuộc sống của những bóng ma này bỗng chốc trở nên thực sự. Nghe như thể một đoàn ngựa đang cày xới đường đi trên đầm lầy.
Rồi lão râu xám mở miệng và nói: “Ấm nước đang sôi; chúng ta được mong đợi ở nhà đấy.”
Họ đi thêm một chút nữa, cho đến khi hoàng tử nghĩ mình nghe thấy tiếng nghiền của cối xay, như thể hàng chục cái cưa đang hoạt động cùng lúc, nhưng người dẫn đường của cậu nhận xét: “Bà đang ngủ say đấy; hãy nghe bà ngáy kìa.”
Khi họ leo lên một ngọn đồi nằm phía trước, hoàng tử nhìn thấy đằng xa ngôi nhà của chủ mình, nhưng nó bị bao quanh bởi các loại tòa nhà đến mức nơi này trông giống một ngôi làng hay thậm chí là một thị trấn nhỏ. Cuối cùng họ cũng tới nơi, và thấy một cái cũi chó trống rỗng nằm trước cổng. “Chui vào trong đó,” chủ nhân nói, “và chờ trong khi ta vào thăm bà. Cũng như tất cả những người rất già khác, bà rất cố chấp và không thể chịu được người lạ quanh mình.”
Hoàng tử run rẩy chui vào cũi chó và bắt đầu hối hận vì sự táo bạo đã đưa mình vào tình cảnh này.
Một lát sau, chủ nhân quay lại và gọi cậu ra khỏi chỗ ẩn nấp. Có điều gì đó làm ông ta cáu kỉnh, vì ông ta cau mày nói: “Hãy quan sát kỹ cách cư xử của chúng ta trong nhà, và đừng mắc bất kỳ sai lầm nào, nếu không ngươi sẽ gặp rắc rối lớn đấy. Hãy giữ cho mắt và tai luôn mở, miệng đóng lại, vâng lời mà không thắc mắc. Muốn biết ơn thì cứ việc, nhưng đừng bao giờ lên tiếng trừ khi được hỏi.”
Khi hoàng tử bước qua ngưỡng cửa, cậu bắt gặp một thiếu nữ có vẻ đẹp tuyệt trần, với đôi mắt nâu và mái tóc vàng xoăn. “Chà!” chàng thanh niên tự nhủ, “nếu lão già có nhiều cô con gái như vậy thì làm con rể lão cũng chẳng sao. Cô này đúng là người mình ngưỡng mộ”; và cậu quan sát cô dọn bàn, mang thức ăn ra, rồi ngồi xuống bên lò sưởi như thể cô chưa bao giờ nhận ra có một người đàn ông lạ mặt đang hiện diện. Sau đó cô lấy kim chỉ ra và bắt đầu vá vớ. Chủ nhân ngồi ăn một mình, không mời người đầy tớ mới cũng chẳng mời cô hầu ăn cùng. Bà cụ cũng chẳng thấy đâu cả. Sự thèm ăn của ông ta thật kinh khủng: ông ta nhanh chóng dọn sạch tất cả các đĩa, và ăn đủ cho mười hai người đàn ông. Khi cuối cùng không thể ăn thêm được nữa, ông ta nói với cô gái: “Giờ con có thể dọn dẹp các mảnh vụn, và lấy những gì còn sót lại trong nồi sắt cho bữa tối của con, nhưng hãy cho chó ăn phần xương.”
Hoàng tử hoàn toàn không thích ý tưởng ăn bữa tối từ những món thừa, thứ mà cậu giúp cô gái dọn dẹp, nhưng suy cho cùng, cậu thấy vẫn còn rất nhiều để ăn, và thức ăn rất ngon. Trong bữa ăn, cậu đã lén nhìn cô thiếu nữ rất nhiều lần, và thậm chí đã muốn nói chuyện với cô, nhưng cô không hề khuyến khích cậu. Mỗi lần cậu mở miệng định nói, cô lại nhìn cậu nghiêm nghị như muốn bảo: “Im lặng,” nên cậu chỉ có thể để đôi mắt thay mình lên tiếng. Hơn nữa, sau bữa ăn no nê, chủ nhân đang nằm dài trên băng ghế cạnh lò nướng và hẳn sẽ nghe thấy mọi thứ.
Sau bữa tối hôm đó, lão già bảo hoàng tử: “Trong hai ngày tới, ngươi có thể nghỉ ngơi sau những mệt mỏi của chuyến đi và nhìn ngó quanh nhà. Nhưng ngày kia, ngươi phải đi cùng ta, và ta sẽ chỉ cho ngươi công việc ngươi phải làm. Cô hầu sẽ chỉ cho ngươi chỗ ngủ.”
Hoàng tử nghĩ từ điều này rằng mình đã được phép nói chuyện, nhưng chủ nhân quay lại phía cậu với khuôn mặt đầy giận dữ và hét lên:
“Đồ đầy tớ cẩu thả! Nếu ngươi dám trái luật trong nhà này, ngươi sẽ sớm mất đầu đấy! Câm miệng lại và để ta yên.”
Cô gái ra hiệu cho cậu đi theo mình, và mở một cánh cửa, gật đầu bảo cậu vào trong. Cậu muốn nán lại một chút vì nghĩ rằng cô trông có vẻ buồn, nhưng không dám làm vậy vì sợ sự giận dữ của lão già.
“Không thể nào cô ấy là con gái lão được!” cậu tự nhủ, “vì cô ấy có trái tim nhân hậu. Mình tin chắc cô ấy phải là cô gái bị mang đến đây thay cho mình, nên mình buộc phải đánh cược cả cái đầu vào cuộc phiêu lưu điên rồ này.” Cậu leo lên giường, nhưng phải lâu lắm mới chìm vào giấc ngủ, và ngay cả khi ngủ, những giấc mơ cũng chẳng cho cậu nghỉ ngơi. Cậu dường như bị bủa vây bởi hiểm nguy, và chỉ nhờ sức mạnh của thiếu nữ mà cậu mới vượt qua được tất cả.
Khi tỉnh dậy, những suy nghĩ đầu tiên của cậu là dành cho cô gái, người mà cậu thấy đang làm việc chăm chỉ. Cậu kéo nước từ giếng và mang vào nhà cho cô, nhóm lửa dưới nồi sắt, và thực tế là làm mọi thứ nảy ra trong đầu mà cậu nghĩ có thể giúp ích cho cô. Đến chiều, cậu ra ngoài để tìm hiểu về ngôi nhà mới của mình và rất ngạc nhiên khi không bắt gặp bà cụ. Trong lúc lang thang, cậu đến sân nông trại, nơi có một con ngựa trắng tuyệt đẹp trong chuồng riêng; ở một chuồng khác là một con bò đen với hai con bê mặt trắng, trong khi tiếng kêu của ngỗng, vịt và gà vẳng đến từ đằng xa.
Bữa sáng, bữa trưa và bữa tối đều ngon miệng như trước, và hoàng tử hẳn đã rất hài lòng với nơi ở của mình nếu không vì khó khăn trong việc giữ im lặng khi có mặt thiếu nữ. Vào tối ngày thứ hai, cậu đi gặp chủ nhân như đã được dặn để nhận chỉ thị cho sáng hôm sau.
“Ta sắp giao cho ngươi việc rất dễ làm vào ngày mai,” lão già nói khi người đầy tớ bước vào. “Hãy lấy lưỡi hái này và cắt cỏ đủ cho con ngựa trắng ăn trong ngày, rồi dọn dẹp chuồng của nó. Nếu ta quay lại và thấy máng ăn trống không, ngươi sẽ gặp rắc rối đấy. Vậy nên hãy coi chừng!”
Hoàng tử rời phòng, lòng đầy phấn khởi, tự nhủ: “Chà, mình sẽ sớm xong việc đó thôi! Dù chưa bao giờ cầm cày hay lưỡi hái, nhưng ít nhất mình cũng đã thường xem người dân quê làm việc và biết nó dễ đến thế nào.”
Cậu vừa định mở cửa phòng mình thì thiếu nữ lướt nhẹ qua và thì thầm vào tai cậu: “Ông ta giao cho cậu việc gì thế?”
“Ngày mai à,” hoàng tử đáp, “thực sự chẳng có gì cả! Chỉ là cắt cỏ cho ngựa và dọn chuồng của nó!”
“Ôi, kẻ bất hạnh!” cô gái thở dài; “cậu sẽ xoay xở thế nào đây. Con ngựa trắng, chính là bà của chủ chúng ta, luôn luôn đói: phải cần hai mươi người cắt cỏ liên tục mới đủ thức ăn cho nó trong một ngày, và hai mươi người khác để dọn chuồng của nó. Vậy sao cậu có thể làm tất cả một mình? Nhưng hãy nghe ta, và làm những gì ta bảo. Đó là cơ hội duy nhất của cậu. Khi cậu đã đổ đầy máng ăn tới mức không thể chứa thêm được nữa, cậu phải bện một sợi dây thừng chắc chắn từ cỏ lác mọc giữa cỏ đồng, rồi vót một cái chốt thật dày bằng gỗ cứng, và nhớ rằng phải để con ngựa thấy cậu đang làm gì. Sau đó nó sẽ hỏi cậu để làm gì, và cậu sẽ nói: ‘Với sợi dây này, ta định buộc miệng ngươi lại để ngươi không thể ăn thêm được nữa, và với cái chốt này, ta định giữ ngươi đứng yên một chỗ để ngươi không thể vung vãi thóc nước khắp nơi được!’” Sau những lời đó, thiếu nữ rời đi nhẹ nhàng như khi cô đến.
Sáng sớm hôm sau cậu bắt tay vào việc. Lưỡi hái của cậu lướt đi trên cỏ dễ dàng hơn nhiều so với cậu mong đợi, và chẳng bao lâu cậu đã có đủ cỏ để đổ đầy máng. Cậu bỏ cỏ vào máng, rồi quay lại với đợt cỏ thứ hai, thì kinh hoàng phát hiện ra máng ăn đã trống rỗng.
Khi đó cậu biết rằng nếu không có lời khuyên của thiếu nữ, cậu chắc chắn đã tiêu đời rồi, nên bắt đầu làm theo lời cô. Cậu lấy ra những cây cỏ lác vô tình lẫn trong cỏ khô và nhanh chóng bện chúng lại.
“Con trai, con đang làm gì vậy?” con ngựa hỏi một cách ngạc nhiên.
“Ồ, không có gì!” cậu trả lời. “Chỉ là bện một cái rọ mõm để buộc chặt hàm của ngươi lại, đề phòng trường hợp ngươi muốn ăn thêm!”
Con ngựa trắng thở dài thườn thượt khi nghe điều đó, và quyết định hài lòng với những gì nó đã ăn.
Chàng thanh niên bắt đầu dọn sạch chuồng, và con ngựa biết rằng nó đã tìm thấy một người chủ; đến giữa ngày, cỏ vẫn còn trong máng, và nơi này sạch bong như mới. Cậu vừa làm xong thì lão già bước vào, đứng ngẩn người ở cửa.
“Có thật là ngươi đã đủ khôn ngoan để làm việc đó?” ông ta hỏi. “Hay có ai khác đã gợi ý cho ngươi?”
“Ồ, con chẳng có sự giúp đỡ nào cả,” hoàng tử trả lời, “ngoại trừ những gì cái đầu yếu ớt của con có thể nghĩ ra.”
Lão già cau mày bỏ đi, và hoàng tử vui mừng vì mọi chuyện đã diễn ra tốt đẹp.
Đến tối, chủ nhân nói: “Ngày mai ta không có việc đặc biệt nào giao cho ngươi, nhưng vì cô gái có rất nhiều việc phải làm trong nhà, ngươi phải vắt sữa con bò đen giúp cô ấy. Nhưng hãy cẩn thận vắt cho kiệt sữa, nếu không thì ngươi sẽ gặp rắc rối đấy.”
“Chà,” hoàng tử nghĩ khi đi khỏi, “trừ khi có trò lừa lọc nào đó ở đây, việc này nghe không khó lắm. Mình chưa bao giờ vắt sữa bò trước đây, nhưng mình có những ngón tay khỏe mạnh.”
Cậu rất buồn ngủ và vừa định đi về phòng thì thiếu nữ đến bên và hỏi: “Việc của cậu ngày mai là gì?”
“Tớ phải giúp cậu,” cậu trả lời, “và cả ngày chẳng có việc gì làm, ngoại trừ việc vắt kiệt sữa con bò đen.”
“Ôi, cậu thật xui xẻo,” cô kêu lên. “Nếu cậu cố gắng từ sáng đến tối cậu cũng không làm nổi đâu. Chỉ có một cách thoát khỏi hiểm nguy, đó là khi đi vắt sữa nó, hãy mang theo một chảo than hồng và một cái kẹp. Đặt chảo trên sàn chuồng, đặt kẹp vào lửa, và thổi hết sức bình sinh cho đến khi than cháy sáng rực. Con bò đen sẽ hỏi cậu ý nghĩa của tất cả việc này, và cậu phải trả lời những gì ta sẽ thì thầm với cậu đây.” Và cô nhón chân thì thầm điều gì đó vào tai cậu rồi bỏ đi.
Bình minh vừa hửng đỏ phía chân trời thì hoàng tử đã bật dậy khỏi giường, với chảo than một tay và xô sữa một tay, cậu đi thẳng đến chuồng bò, bắt đầu làm chính xác những gì thiếu nữ đã dặn tối hôm trước.
Con bò đen nhìn cậu đầy ngạc nhiên một lúc lâu rồi nói: “Con đang làm gì thế, con trai?”
“Ồ, chẳng có gì,” cậu trả lời; “tôi chỉ đang nung cái kẹp sắt, đề phòng trường hợp cô không có ý định cho tôi nhiều sữa như tôi muốn.”
Con bò thở dài thườn thượt và nhìn người vắt sữa với vẻ sợ hãi, nhưng cậu không để ý mà vắt sữa hối hả vào xô, cho đến khi con bò cạn kiệt sữa.
Đúng lúc đó lão già bước vào chuồng và ngồi xuống định tự vắt sữa con bò, nhưng không thể lấy được lấy một giọt sữa. “Có thật là ngươi đã tự mình xoay xở, hay ai đó đã giúp ngươi?”
“Con chẳng có ai giúp đỡ cả,” hoàng tử trả lời, “ngoại trừ cái đầu nghèo nàn của con.” Lão già đứng dậy khỏi chỗ ngồi và bỏ đi.
Đêm đó, khi hoàng tử đến gặp chủ nhân để nghe công việc ngày hôm sau, lão già nói: “Ta có một đống cỏ khô nhỏ ngoài đồng cần phải mang về cho khô. Ngày mai ngươi sẽ phải xếp tất cả vào nhà kho, và vì mạng sống của ngươi, hãy cẩn thận đừng để sót lại một cọng cỏ nào.” Hoàng tử vô cùng vui mừng khi nghe thấy cậu không phải làm việc gì tệ hơn thế.
“Vận chuyển một đống cỏ khô nhỏ đâu cần kỹ năng gì lớn,” cậu nghĩ, “và nó sẽ chẳng gây rắc rối gì cho mình, vì con ngựa sẽ phải kéo nó đi. Mình chắc chắn sẽ không tha cho bà già đâu.”
Một lát sau, thiếu nữ lẻn đến hỏi cậu việc gì phải làm vào ngày mai.
Chàng thanh niên cười và nói: “Có vẻ như mình phải học đủ mọi loại công việc đồng áng. Ngày mai mình phải chở một đống cỏ khô, không được để sót lại một cọng cỏ nào trên cánh đồng, đó là toàn bộ công việc cả ngày của mình đấy!”
“Ôi, sinh vật xui xẻo!” cô kêu lên; “và cậu nghĩ mình sẽ làm thế nào. Ngay cả khi có tất cả đàn ông trên thế giới giúp đỡ, cậu cũng không thể dọn sạch đống cỏ khô nhỏ này trong một tuần. Ngay khoảnh khắc cậu quăng đống cỏ lên trên, nó sẽ mọc rễ trở lại từ bên dưới. Nhưng hãy nghe lời ta. Cậu phải lẻn ra ngoài lúc bình minh ngày mai và dắt con ngựa trắng ra cùng với vài sợi dây thừng thật chắc chắn. Sau đó leo lên đống cỏ khô, quấn dây thừng quanh nó, và buộc con ngựa vào dây. Khi đã sẵn sàng, hãy leo lên đỉnh đống cỏ khô và bắt đầu đếm một, hai, ba.
Con ngựa sẽ hỏi cậu đang đếm gì, và cậu phải chắc chắn trả lời những gì ta thì thầm với cậu đây.”
Vậy là thiếu nữ thì thầm điều gì đó vào tai cậu rồi rời khỏi phòng. Và hoàng tử chẳng biết làm gì hơn ngoài việc leo lên giường.
Cậu ngủ say, và trời vẫn còn gần như tối đen khi cậu thức dậy và tiến hành thực hiện những chỉ dẫn mà cô gái đã đưa ra. Đầu tiên cậu chọn vài sợi dây thừng chắc chắn, rồi dắt con ngựa ra khỏi chuồng và cưỡi nó đến đống cỏ khô, thứ được tạo thành từ năm mươi xe cỏ, nên khó có thể gọi là “một đống nhỏ.” Hoàng tử làm tất cả những gì thiếu nữ đã dặn, và khi cuối cùng cậu đã ngồi trên đỉnh đống cỏ và đếm đến hai mươi, cậu nghe thấy con ngựa hỏi trong kinh ngạc: “Con đang đếm gì trên đó thế, con trai?”
“Ồ, không có gì,” cậu nói, “tôi chỉ đang tự giải trí bằng cách đếm số bầy sói trong rừng thôi, nhưng thực sự có nhiều sói đến mức tôi nghĩ mình chẳng bao giờ đếm hết được.”
Từ “sói” vừa ra khỏi miệng cậu thì con ngựa trắng đã phóng đi như gió, trong nháy mắt nó đã đến được nhà kho, kéo theo đống cỏ khô phía sau. Lão chủ câm nín vì ngạc nhiên khi bước vào sau bữa sáng và thấy công việc cả ngày của gã đầy tớ đã hoàn thành xong xuôi.
“Có thật là ngươi đã khôn ngoan như vậy không?” lão hỏi. “Hay có ai đó đã cho ngươi lời khuyên tốt?”
“Ồ, con chỉ tự mình tham mưu thôi,” hoàng tử nói, và lão già bỏ đi, lắc đầu ngán ngẩm.
Cuối ngày, hoàng tử đến gặp chủ nhân để biết mình phải làm gì vào ngày hôm sau.
“Ngày mai,” lão già nói, “ngươi phải mang con bê mặt trắng ra đồng, và vì mạng sống của ngươi, hãy cẩn thận đừng để nó chạy thoát khỏi ngươi.”
Hoàng tử không trả lời gì, nhưng nghĩ: “Chà, hầu hết những nông dân mười chín tuổi đều phải trông cả một đàn, nên chắc chắn mình có thể xoay xở với một con.” Và cậu đi về phía phòng mình, nơi thiếu nữ gặp cậu.
“Ngày mai mình phải làm công việc của một kẻ ngốc,” cậu nói; “chẳng có gì ngoài việc mang con bê mặt trắng ra đồng.”
“Ôi, kẻ bất hạnh!” cô thở dài. “Cậu có biết con bê này nhanh đến mức trong một ngày nó có thể chạy ba vòng quanh thế giới không? Hãy chú ý những gì ta bảo cậu đây. Buộc một đầu sợi chỉ tơ này vào chân trước bên trái của con bê, và đầu kia vào ngón út chân trái của cậu, để con bê không bao giờ có thể rời khỏi bên cậu, dù cậu đi, đứng, hay nằm.” Sau đó hoàng tử đi ngủ và ngủ rất ngon.
Sáng hôm sau cậu làm chính xác những gì thiếu nữ đã dặn, và dắt con bê bằng sợi chỉ tơ ra đồng, nơi nó dính chặt bên cạnh cậu như một con chó trung thành.
Đến hoàng hôn, nó đã trở lại chuồng và khi đó chủ nhân đến nói, với vẻ cau mày: “Có thật là ngươi đã tự mình khôn ngoan đến vậy, hay ai đó đã bảo ngươi phải làm gì?”
“Ồ, con chỉ có cái đầu nghèo nàn của chính mình thôi,” hoàng tử trả lời, và lão già bỏ đi, lầm bầm: “Ta chẳng tin một lời nào cả! Ta chắc chắn ngươi đã tìm được một người bạn khôn ngoan nào đó!”
Buổi tối, lão gọi hoàng tử và nói: “Ngày mai ta không có việc gì cho ngươi, nhưng khi ta thức dậy, ngươi phải đến trước giường ta và đưa tay ra chào ta.”
Chàng thanh niên ngạc nhiên trước hành động kỳ quặc này và cười đi tìm thiếu nữ.
“À, chuyện này không đáng cười đâu,” cô thở dài. “Ông ta định ăn thịt cậu đấy, và chỉ có một cách ta có thể giúp cậu thôi. Cậu phải nung đỏ một cái xẻng sắt, và đưa nó ra cho ông ta thay vì đưa tay mình.”
Thế là sáng hôm sau cậu thức dậy rất sớm, và đã nung đỏ cái xẻng trước khi lão già thức giấc. Cuối cùng cậu nghe thấy lão gọi: “Đồ lười biếng, ngươi đâu rồi? Hãy đến và chúc ta buổi sáng tốt lành đi.”
Nhưng khi hoàng tử bước vào với cái xẻng nung đỏ, chủ nhân chỉ nói: “Hôm nay ta rất mệt, và quá yếu đến mức không thể chạm vào tay ngươi. Ngươi hãy quay lại vào tối nay, khi ta có thể đã khỏe hơn.”
Hoàng tử lảng vảng suốt cả ngày, và tối đến quay lại phòng lão già. Cậu được đón tiếp theo cách thân thiện nhất, và, ngạc nhiên thay, chủ nhân thốt lên: “Ta rất hài lòng về ngươi. Hãy đến gặp ta lúc bình minh và mang theo cô gái đó cùng. Ta biết hai người đã yêu nhau từ lâu, và ta muốn kết duyên cho hai người thành vợ chồng.”
Chàng thanh niên suýt nhảy cẫng lên vì sung sướng, nhưng, nhớ lại những quy tắc trong nhà, cậu cố gắng giữ bình tĩnh. Khi kể cho thiếu nữ nghe, cậu ngạc nhiên thấy cô trắng bệch như một tờ giấy, và cô hoàn toàn câm lặng.
“Lão già đã tìm ra ai là người tư vấn cho cậu,” cô nói khi đã có thể lên tiếng, “và ông ta định tiêu diệt cả hai chúng ta. Chúng ta phải trốn thoát bằng cách nào đó, nếu không chúng ta sẽ tiêu đời. Hãy lấy một chiếc rìu, và chặt đầu con bê bằng một nhát. Với nhát thứ hai, hãy chẻ đầu nó làm đôi, và trong não nó cậu sẽ thấy một viên ngọc màu đỏ rực. Mang cái đó đến cho ta. Trong khi đó, ta sẽ làm những việc cần thiết ở đây.”
Và hoàng tử nghĩ thầm: “Thà giết con bê còn hơn bị giết. Nếu thoát được lần này, chúng ta sẽ quay về nhà. Số đậu mình đã gieo chắc hẳn đã nảy mầm, nên chúng ta sẽ không lạc đường.”
Sau đó cậu đi vào chuồng, và chỉ với một nhát rìu đã giết chết con bê, với nhát thứ hai chẻ đôi bộ não nó. Trong tức khắc, nơi đó tràn ngập ánh sáng khi viên ngọc đỏ rơi ra từ não con bê. Hoàng tử nhặt lấy, bọc nó vào một miếng vải dày, giấu trong áo. Thật may mắn, con bò ngủ suốt trong lúc đó, nếu không thì tiếng kêu của nó đã đánh thức chủ nhân.
Cậu nhìn quanh, và tại cửa là thiếu nữ, trên tay cầm một bọc nhỏ.
“Viên ngọc đâu?” cô hỏi.
“Đây,” cậu trả lời.
“Chúng ta không được lãng phí thời gian để trốn thoát,” cô tiếp tục, và mở một chút viên ngọc đang tỏa sáng để soi đường cho họ.
Như hoàng tử đã dự đoán, những hạt đậu đã bén rễ và mọc thành một hàng rào nhỏ, nên họ chắc chắn sẽ không lạc đường. Khi họ chạy trốn, cô gái kể cho cậu nghe rằng cô đã vô tình nghe thấy cuộc trò chuyện giữa lão già và bà của ông ta, rằng cô là con gái của một vị vua, người đã bị lão già dùng mưu kế chiếm đoạt từ cha mẹ cô. Hoàng tử, người đã biết hết về vụ việc, im lặng, dù trong lòng cậu cảm thấy vui mừng khôn xiết khi mình có cơ hội giải cứu cô. Vậy là họ cứ đi cho đến khi ngày bắt đầu rạng.
Sáng hôm đó lão già ngủ rất muộn, và dụi mắt cho đến khi thực sự tỉnh táo. Sau đó lão nhớ ra rằng chẳng bao lâu nữa cặp đôi sẽ đến trước mặt mình. Sau khi chờ đợi mãi cho đến khi một khoảng thời gian khá lâu đã trôi qua, lão tự nói với mình, với một nụ cười nhếch mép: “Chà, chúng nó chẳng vội vàng gì chuyện kết hôn nhỉ,” và lại chờ tiếp.
Cuối cùng lão bắt đầu thấy hơi lo lắng, và hét lớn: “Người đầy tớ và cô hầu! Hai đứa bay đâu rồi?”
Sau khi lặp lại điều này nhiều lần, lão trở nên hoàn toàn hoảng sợ, nhưng dù có gọi thế nào đi nữa, chẳng có người đầy tớ hay cô hầu nào xuất hiện. Cuối cùng lão tức giận nhảy khỏi giường để đi tìm những kẻ tội đồ, nhưng chỉ thấy một ngôi nhà trống rỗng, và những chiếc giường chưa từng có người nằm.
Sau đó lão đi thẳng đến chuồng ngựa, nơi cảnh tượng con bê chết đã nói cho lão biết tất cả. Chửi bới ầm ĩ, lão nhanh chóng mở cửa chuồng thứ ba, và hét vào lũ quỷ lùn hầu cận của mình hãy đi đuổi theo những kẻ chạy trốn. “Mang chúng đến cho ta, bất kể các ngươi tìm thấy chúng thế nào, vì ta nhất định phải bắt được chúng!” lão nói. Lão già ra lệnh, và lũ tôi tớ chạy đi nhanh như gió.
Hai kẻ chạy trốn đang băng qua một cánh đồng lớn thì thiếu nữ dừng lại. “Có chuyện rồi!” cô nói. “Viên ngọc chuyển động trong tay ta, và ta chắc chắn chúng ta đang bị theo dõi!” và phía sau họ, họ nhìn thấy một đám mây đen đang bay theo chiều gió. Thế là thiếu nữ xoay viên ngọc ba lần trong tay, và khóc:
Hỡi viên ngọc, hãy nghe ta,
Mau biến ta thành dòng suối nhỏ,
Và người yêu ta thành con cá xinh.
Và trong chớp mắt, một dòng suối hiện ra với một con cá đang bơi trong đó. Lũ quỷ lùn đến ngay sau đó, nhưng không thấy ai, chúng chờ một lát rồi vội vã quay về nhà, để lại dòng suối và con cá không bị quấy rầy. Khi chúng đã khuất tầm mắt, dòng suối và con cá trở lại hình dạng ban đầu và tiếp tục hành trình.
Khi lũ quỷ lùn, mệt mỏi và tay không, quay về, chủ nhân của chúng hỏi chúng đã thấy gì, và liệu có điều gì lạ xảy ra với chúng không.
“Không có gì,” chúng nói; “cánh đồng hoàn toàn trống rỗng, ngoại trừ một dòng suối và một con cá đang bơi trong đó.”
“Đồ ngu!” chủ nhân gầm lên; “tất nhiên đó là chúng rồi!” Và tông mạnh cửa chuồng thứ năm, lão bảo lũ quỷ lùn bên trong phải đi uống cạn dòng suối và bắt con cá. Và lũ quỷ lùn nhảy dựng lên, bay đi nhanh như gió.
Đôi trẻ đã gần đến bìa rừng thì thiếu nữ lại dừng lại. “Có chuyện rồi,” cô nói. “Viên ngọc đang chuyển động trong tay ta,” và nhìn quanh, cô thấy một đám mây đang bay về phía họ, lớn và đen hơn đám đầu tiên, và có những vằn đỏ. “Đó là những kẻ truy đuổi chúng ta,” cô kêu lên, và xoay viên ngọc ba lần trong tay, cô nói với nó như thế này:
Hỡi viên ngọc, hãy nghe ta,
Mau biến cả hai chúng ta ngay,
Ta thành bụi hồng dại,
Còn chàng thành bông hồng trên cành.
Và trong nháy mắt, chuyện đó đã xong. Cũng vừa kịp lúc, vì lũ quỷ lùn đã ở ngay gần, và nhìn quanh đầy khao khát để tìm dòng suối và con cá. Nhưng chẳng thấy dòng suối hay con cá nào cả; chỉ có một bụi hoa hồng. Thế là chúng buồn rầu quay về nhà, và khi chúng khuất tầm mắt, bụi hoa hồng và bông hồng trở lại hình dạng ban đầu và rảo bước nhanh hơn nhờ đã được nghỉ ngơi đôi chút.
“Chà, các ngươi có tìm thấy chúng không?” lão già hỏi khi lũ quỷ lùn quay lại.
“Không,” người đứng đầu lũ quỷ lùn trả lời, “chúng tôi không tìm thấy dòng suối hay con cá nào trong sa mạc cả.”
“Và các ngươi chẳng tìm thấy gì khác nữa sao?”
“Ồ, không gì cả ngoài một cây hoa hồng ở bìa rừng, với một bông hồng treo trên đó.”
“Đồ ngu!” lão kêu lên. “Tại sao, đó chính là chúng đấy.” Và lão mở toang cửa chuồng thứ bảy, nơi lũ quỷ lùn mạnh nhất của lão đang bị nhốt. “Mang chúng đến cho ta, bất kể các ngươi tìm thấy chúng thế nào, chết hay sống!” lão sấm sét, “vì ta nhất định phải bắt được chúng! Hãy nhổ cả cây hoa hồng và cả rễ nữa, và đừng để sót lại bất cứ thứ gì, dù nó có kỳ lạ thế nào đi chăng nữa!”
Những kẻ chạy trốn đang nghỉ ngơi dưới bóng cây trong rừng, và đang nạp năng lượng bằng thức ăn, thức uống. Đột nhiên thiếu nữ ngước nhìn lên. “Có chuyện rồi,” cô nói. “Viên ngọc suýt chút nữa đã nhảy ra khỏi ngực ta! Chắc chắn có ai đó đang theo đuổi chúng ta, và hiểm nguy đang cận kề, nhưng cây cối đã che giấu kẻ thù khỏi tầm mắt chúng ta.”
Vừa nói, cô vừa cầm viên ngọc trong tay và nói:
Hỡi viên ngọc, hãy nghe ta,
Mau biến ta thành cơn gió nhẹ,
Và chàng thành một con mòng nhỏ.
Chỉ trong chớp mắt, cô gái đã tan biến vào không khí, trong khi hoàng tử lao đi vù vù như một con mòng. Khoảnh khắc tiếp theo, một đám đông quỷ lùn ùa tới, và nhìn quanh tìm kiếm thứ gì đó kỳ lạ, vì không có bụi hoa hồng hay bất cứ thứ gì khác ở đó cả. Nhưng chúng vừa quay lưng đi về nhà tay trắng thì hoàng tử và thiếu nữ đã đứng trên mặt đất một lần nữa.
“Chúng ta phải vội vã hết mức có thể,” cô nói, “trước khi chính lão già tự mình đến tìm chúng ta, vì lão sẽ nhận ra chúng ta dù trong bất kỳ lớp cải trang nào.”
Họ chạy mãi cho đến khi tới một nơi tối tăm trong rừng đến nỗi, nếu không có ánh sáng tỏa ra từ viên ngọc, họ đã không thể tìm được lối đi. Kiệt sức và hụt hơi, cuối cùng họ đến một tảng đá lớn, và tại đây viên ngọc bắt đầu chuyển động không ngừng. Thấy vậy, thiếu nữ thốt lên:
Hỡi viên ngọc, hãy nghe ta,
Mau lăn tảng đá sang một bên,
Để ta tìm thấy lối ra.
Và trong chốc lát, tảng đá đã lăn đi, và họ đã vượt qua cánh cửa để trở lại thế giới bên ngoài.
“Bây giờ chúng ta an toàn rồi,” cô kêu lên. “Ở đây lão phù thủy không còn quyền năng gì đối với chúng ta nữa, và chúng ta có thể tự bảo vệ mình khỏi những phép thuật của lão. Nhưng, người bạn của ta, chúng ta phải chia tay thôi! Cậu sẽ trở về với cha mẹ, còn ta phải đi tìm cha mẹ của mình.”
“Không! Không!” hoàng tử thốt lên. “Ta sẽ không bao giờ rời xa nàng. Nàng phải đi cùng ta và trở thành vợ ta. Chúng ta đã cùng nhau vượt qua bao khó khăn, và giờ chúng ta sẽ cùng sẻ chia niềm vui.” Thiếu nữ chống cự lại lời cậu một lúc lâu, nhưng cuối cùng cô đã đi cùng cậu.
Trong rừng, họ gặp một tiều phu, người kể với họ rằng tại hoàng cung, cũng như trên toàn cõi, đã có nỗi đau buồn lớn vì sự mất tích của hoàng tử, và nhiều năm đã trôi qua mà họ không tìm thấy dấu vết nào của cậu. Thế là, nhờ sự giúp đỡ của viên ngọc ma thuật, thiếu nữ đã xoay xở để cậu mặc lại đúng bộ quần áo mà cậu đã mặc vào thời điểm cậu biến mất, để cha cậu có thể nhận ra cậu nhanh hơn. Chính cô thì ở lại sau trong túp lều của một người nông dân, để cha và con có thể gặp nhau riêng tư.
Nhưng người cha không còn ở đó nữa, vì sự mất tích của con trai đã giết chết ông; và trên giường bệnh, ông thú nhận với thần dân về việc mình đã dàn xếp để lão phù thủy mang đi con của một nông dân thay vì hoàng tử, vì lý do đó mà hình phạt này đã giáng xuống ông.
Hoàng tử khóc nức nở khi nghe tin này, vì cậu đã rất yêu thương cha mình, và trong ba ngày cậu không ăn không uống gì cả. Nhưng đến ngày thứ tư, cậu đứng trước thần dân với tư cách là vị vua mới của họ, và, gọi các cố vấn của mình đến, cậu kể cho họ nghe tất cả những điều kỳ lạ đã xảy đến với mình, và cách thiếu nữ đã đưa cậu qua tất cả mọi hiểm nguy một cách an toàn.
Và các cố vấn đồng thanh kêu lên: “Hãy để cô ấy trở thành vợ ngài, và là vương hậu của chúng ta.”
Và đó là kết thúc của câu chuyện.
(Ehstnische Marchen.)