Tập Truyện Cổ Tích Màu Tím

Lượt đọc: 497 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Những Người Thợ Trong Lòng Đất

❊ ❊ ❊

Vào một đêm buốt giá giữa dịp Giáng sinh và Năm mới, một người đàn ông lên đường đi sang ngôi làng bên cạnh. Quãng đường chẳng mấy xa, nhưng tuyết rơi dày đặc đến mức chẳng còn lối đi, bờ tường hay hàng rào nào để định hướng, và chẳng mấy chốc anh hoàn toàn lạc lối, đành vui lòng tìm chỗ tránh gió phía sau một bụi bách xù rậm rạp. Tại đây, anh quyết định qua đêm, đinh ninh rằng khi mặt trời mọc, anh sẽ có thể tìm lại được lối đi của mình.

Thế là anh co ro thu mình lại như một con nhím, cuộn tròn trong chiếc áo da cừu và chìm vào giấc ngủ. Anh ngủ bao lâu thì tôi không rõ, nhưng chỉ một lúc sau, anh nhận ra có ai đó đang khẽ lay người mình, trong khi một người lạ thì thầm: “Này bác tài, dậy đi chứ! Nếu bác cứ nằm đây nữa, bác sẽ bị tuyết vùi lấp mất, và sẽ chẳng ai còn hay biết chuyện gì đã xảy ra với bác đâu.”

Người đang ngủ từ từ ngẩng đầu lên khỏi đống lông thú, hé đôi mắt nặng trĩu. Đứng gần anh là một người đàn ông cao gầy, tay cầm một cây thông non còn cao hơn cả bản thân ông ta. “Đi theo tôi,” người đó nói, “cách đây một đoạn ngắn chúng tôi có đốt một đống lửa lớn, anh nghỉ ngơi ở đó sẽ thoải mái hơn nhiều so với giữa cánh đồng hoang này.” Người đang ngủ chẳng đợi phải mời lần thứ hai, lập tức đứng dậy và bước theo người lạ. Tuyết rơi dày đến mức anh không thể nhìn rõ ba bước trước mặt mình, cho đến khi người lạ phất cây gậy trong tay, những lớp tuyết trôi dạt liền rẽ ra hai bên. Chẳng mấy chốc họ đã đến một khu rừng và nhìn thấy ánh lửa ấm áp thân thiện.

“Tên anh là gì?” người lạ đột nhiên quay lại hỏi.

“Tôi tên là Hans, con trai của Hans Lớn,” người nông dân đáp.

Phía trước đống lửa có ba người đàn ông đang ngồi, y phục trắng toát hệt như đang giữa mùa hè, và trong phạm vi chừng ba mươi thước xung quanh, mùa giá lạnh đã bị xua đuổi hoàn toàn. Rêu khô và cây cỏ xanh mướt, trong khi bãi cỏ như tràn đầy sức sống với tiếng ong vo ve và tiếng bọ hung bay lượn. Thế nhưng, vượt lên trên những âm thanh ấy, con trai của Hans Lớn vẫn có thể nghe thấy tiếng gió rít và tiếng cành cây gãy răng rắc dưới sức nặng của tuyết.

“Nào! Hỡi con trai của Hans Lớn, thế này có phải dễ chịu hơn cái bụi bách xù của anh không?” người lạ bật cười, và để đáp lời, Hans bảo rằng anh không sao cảm ơn cho hết lòng tốt của người bạn đã đưa anh đến đây, rồi cởi phăng chiếc áo da cừu ra, cuộn tròn lại làm gối. Sau đó, tiếp nhận một thức uống nóng làm ấm cả cõi lòng, họ nằm xuống đất. Người lạ trò chuyện một lúc với những người kia bằng một thứ tiếng mà Hans không tài nào hiểu nổi, và sau khi lắng nghe một chốc lát, anh lại chìm vào giấc ngủ.

Khi tỉnh dậy, chẳng còn thấy bóng dáng khu rừng hay đống lửa đâu nữa, và anh cũng chẳng biết mình đang ở đâu. Anh dụi mắt, bắt đầu hồi tưởng lại những sự việc xảy ra trong đêm, thầm nghĩ chắc hẳn mình vừa mơ một giấc mơ; thế nhưng dù vậy, anh vẫn không sao hiểu nổi vì sao mình lại lạc đến chốn này.

Bỗng một tiếng động lớn dội vào tai, và anh cảm thấy mặt đất dưới chân mình rung chuyển. Hans lắng nghe một thoáng, đoạn quyết định đi về phía phát ra âm thanh, với hy vọng có thể gặp được con người. Cuối cùng, anh tìm đến cửa của một hang động đá, nơi có vẻ như một ngọn lửa đang bùng cháy. Anh bước vào và nhìn thấy một lò rèn khổng lồ cùng một đám đông đàn ông đang đứng trước lò, người kéo búa, kẻ vung búa; mỗi cái đe có đến bảy người vây quanh, và nếu đi khắp thế gian này, bạn cũng chẳng thể tìm được một nhóm thợ rèn nào buồn cười hơn thế! Đầu của họ to hơn cái thân hình nhỏ bé, búa của họ to gấp đôi bản thân họ, nhưng những người khỏe mạnh nhất trên đời cũng không thể vung những cây chùy sắt ấy vững vàng hơn hay giáng những cú đòn mạnh mẽ hơn họ.

Những người thợ rèn tí hon mặc tạp dề da, che kín từ cổ đến chân ở mặt trước và để hở phần lưng. Trên một chiếc ghế đẩu cao dựa vào vách tường ngồi người đàn ông cầm cây gậy gỗ thông, chăm chú quan sát cách bọn trẻ làm việc, và gần đó là một chiếc bình lớn, từ đó thỉnh thoảng những người thợ lại đến múc một ngụm uống. Người chủ không còn mặc y phục trắng như ngày hôm trước nữa, mà khoác một chiếc áo chẽn đen, được thắt chặt bằng một chiếc đai da có khóa cài to tướng.

Thỉnh thoảng ông lại ra hiệu cho thợ bằng cây gậy của mình, bởi nói năng gì giữa tiếng ồn ào ấy cũng vô ích.

Nếu có ai trong số họ nhận ra sự hiện diện của một kẻ lạ mặt thì họ cũng chẳng thèm bận tâm, mà cứ tiếp tục công việc của mình. Sau mấy tiếng đồng hồ làm việc cật lực, giờ nghỉ ngơi đã đến, tất cả bọn họ liền quăng búa xuống đất và ù ù kéo nhau ra khỏi hang.

Khi ấy, người chủ bước xuống ghế và nói với Hans:

“Ta thấy cậu bước vào, nhưng công việc đang bận rộn nên ta không thể dừng lại để trò chuyện với cậu. Hôm nay cậu hãy làm khách của ta, và ta sẽ cho cậu thấy đôi chút về cách sinh cơ lập nghiệp của ta. Hãy đợi ở đây một lát trong lúc ta cất bộ đồ dơ bẩn này đi.” Dứt lời, ông mở khóa một cửa tò mò trong hang và ra hiệu cho Hans đi trước.

Ôi, biết bao nhiêu cọc tiền vàng bạc đã đập vào đôi mắt kinh ngạc của Hans! Những thỏi vàng thỏi bạc chất đống trên sàn, sáng lấp lánh đến mức không tài nào nhìn thẳng nổi! Hans nghĩ thầm mình sẽ đếm chơi cho vui, và đã đếm được đến con số năm trăm bảy mươi thì chủ nhà quay lại, vừa cười vừa nói:

“Đừng có cố đếm làm gì, mất thời gian lắm; hãy chọn lấy vài thỏi từ đống kia đi, ta muốn tặng cậu làm quà đấy.”

Hans chẳng đợi phải mời lần thứ hai, bèn cúi xuống nhắm một thỏi vàng nâng lên, nhưng dù đã dốc hết sức lực, anh vẫn không tài nào nhúc nhích nổi nó dù dùng cả hai tay, đừng nói chi đến chuyện nhấc nó lên khỏi mặt đất.

“Chà, sức lực của cậu chẳng bằng một con bọ chét,” chủ nhà cười vang; “cậu đành phải thỏa mãn với việc đứng ngắm nghía chúng bằng mắt thôi!”

Thế là ông bảo Hans đi theo mình qua những căn phòng khác, cho đến khi họ bước vào một căn phòng lớn hơn cả nhà thờ, cũng chứa đầy vàng bạc như mấy căn trước. Hans không khỏi kinh ngạc trước sự giàu có vô tận này, những thứ lẽ ra có thể mua được tất cả các vương quốc trên thế gian, vậy mà lại nằm vùi lấp, vô tích sự đối với bất kỳ ai, theo như anh nghĩ.

“Lý do gì,” anh hỏi người dẫn đường, “mà ông lại thu gom những kho báu này ở đây, nơi chúng chẳng đem lại điều tốt đẹp cho ai cả? Nếu chúng lọt vào tay con người, ai nấy đều sẽ giàu có, và chẳng ai còn phải làm việc hay chịu đựng đói khát nữa.”

“Và chính vì lý do đó,” người kia đáp, “mà ta phải cất giữ những khối tài sản này tránh xa tầm tay họ. Cả thế giới này sẽ rơi vào cảnh lười biếng nếu con người không bị buộc phải kiếm lấy từng hạt cơm manh áo. Chỉ qua lao động và nhọc nhằn, con người mới có thể hy vọng trở thành một kẻ hữu dụng.”

Hans trân trân lắng nghe những lời ấy, và cuối cùng anh nài nỉ chủ nhà hãy cho anh biết việc đống vàng bạc này nằm mục rữa ở đây có ích gì cho ai, trong khi chủ nhân của chúng thì cứ mãi tìm cách gia tăng kho báu vốn đã tràn trề cả nhà kho của mình.

“Ta thực ra không phải là con người,” người dẫn đường đáp, “dù mang dáng vẻ bên ngoài giống họ, mà là một trong những sinh linh được giao phó trọng trách chăm sóc thế gian này. Nhiệm vụ của ta và những người thợ là chuẩn bị sẵn vàng bạc dưới lòng đất, một phần nhỏ trong số đó mỗi năm sẽ tìm đường lên mặt thế giới trên cao, nhưng chỉ vừa đủ để họ duy trì công việc làm ăn. Chẳng có tài sản nào tự dưng mà đến nếu không qua nhọc nhằn: trước tiên chúng ta phải đào vàng lên và trộn những hạt kim loại ấy với đất, sét và cát. Sau đó, qua một quá trình tìm kiếm lâu dài và gian khổ, chúng mới được tìm thấy ở trạng thái này bởi những ai có vận may hoặc sự kiên nhẫn lớn. Nhưng này bạn tôi, giờ ăn tối đã đến rồi. Nếu cậu muốn ở lại chốn này và thỏa thích ngắm nghía đống vàng đó, thì cứ ở đây cho đến khi ta gọi nhé.”

Trong lúc chủ vắng nhà, Hans lang thang từ phòng kho báu này sang phòng kho báu khác, đôi khi cố bẻ lấy một mẩu vàng nhỏ nhưng chẳng bao giờ làm nổi. Chẳng mấy chốc chủ nhà quay lại, nhưng đã biến đổi đến mức Hans không thể tin nổi đó thực sự là ông. Y phục bằng lụa của ông mang màu lửa rực rỡ nhất, được viền thêu ren và tua rua bằng vàng vô cùng lộng lẫy; quanh eo thắt một chiếc đai vàng, trong khi đầu đội một vương miện bằng vàng, và những viên ngọc quý lấp lánh xung quanh ông tựa như những vì sao trong đêm mùa đông, thay cho cây gậy gỗ ngày trước, trên tay ông cầm một chiếc gậy vàng được chế tác vô cùng tinh xảo.

Chúa tể của toàn bộ kho báu này khóa các cửa lại rồi đút chìa khóa vào túi, đoạn dẫn Hans vào một căn phòng khác, nơi bàn ăn đã được dọn sẵn. Bàn ghế đều bằng bạc, trong khi bát đĩa hoàn toàn bằng vàng khối. Vừa khi họ ngồi xuống, một tá người hầu tí hon xuất hiện để phục vụ, họ làm việc khéo léo và nhanh nhẹn đến mức Hans khó mà tin rằng họ không có cánh. Vì chiều cao không với tới mặt bàn, họ thường xuyên phải nhảyót thẳng lên mặt bàn để lấy các món ăn. Mọi thứ đối với Hans đều mới lạ, và dù có chút bối rối nhưng anh vẫn vô cùng thích thú, nhất là khi người đàn ông đội vương miện vàng bắt đầu kể cho anh nghe nhiều điều mà anh chưa từng được nghe bao giờ.

“Giữa dịp Giáng sinh và Năm mới,” ông ta nói, “ta thường thích lang thang khắp mặt đất để quan sát hành vi của con người và tìm hiểu đôi điều về họ. Nhưng qua những gì ta thấy và nghe thì ta không thể nói tốt về họ được. Phần lớn bọn họ lúc nào cũng cãi vã và phàn nàn về lỗi lầm của người khác, trong khi chẳng ai chịu nghĩ đến khuyết điểm của chính mình.”

Hans cố cãi lại những lời đó, nhưng anh chẳng tài nào làm được, đành ngồi im lặng, hầu như chẳng còn nghe rõ người bạn của mình đang nói gì nữa. Rồi anh gục đầu ngủ thiếp đi trên ghế, chẳng còn hay biết gì về những chuyện đang diễn ra xung quanh.

Những giấc mơ kỳ diệu kéo đến trong giấc ngủ của anh, nơi những thỏi vàng cứ lượn lờ mãi trước mắt. Anh cảm thấy khỏe khoắn hơn bất kỳ lúc nào khi thức giấc, và nhấc bổng hai thỏi vàng lên lưng một cách vô cùng dễ dàng. Anh làm đi làm lại điều đó nhiều lần đến độ cuối cùng sức lực dường như cạn kiệt, và anh ngã gục xuống đất trong trạng thái gần như kiệt sức. Rồi anh nghe thấy tiếng cười nói vui tươi, tiếng hát của những người thợ rèn đang kéo búa—anh thậm chí còn có cảm giác như mình đang nhìn thấy những tia lửa lóe lên trước mắt. Vươn vai tỉnh giấc, anh từ từ mở mắt ra, và kìa, anh đang ở giữa khu rừng xanh mát, thay vì ánh lửa leo lét dưới âm phủ thì ánh nắng mặt trời đang rọi chiếu lên người, anh ngồi dậy tự hỏi vì sao mình lại có cảm giác kỳ lạ đến thế.

Cuối cùng ký ức cũng trở về với anh, và khi nhớ lại tất cả những chuyện kỳ diệu đã chứng kiến, anh vô ích tìm cách dung hòa chúng với những điều vẫn xảy ra hằng ngày. Sau khi suy nghĩ đến mức đầu óc muốn bấn loạn, cuối cùng anh đành tự nhủ rằng vào một đêm giữa Giáng sinh và Năm mới, anh đã gặp một người lạ trong rừng, và đã ngủ suốt đêm bên cạnh vị ấy trước một đống lửa lớn; ngày hôm sau họ đã cùng nhau ăn tối và uống say sưa hơn mức bình thường—nói tóm lại, anh đã trải qua trọn vẹn hai ngày chè chén say sưa với một người khác. Thế nhưng ở đây, giữa lúc mùa hè đang độ rực rỡ xung quanh, anh khó lòng mà chấp nhận nổi lời giải thích của chính mình, và cảm thấy rằng bản thân hẳn đã trở thành trò đùa hay món đồ chơi của một vị phù thủy nào đó.

Ngay cạnh anh, giữa ánh nắng chói chang, là dấu vết của một đống lửa đã tàn, và khi đến gần, anh nhận ra thứ mà mình từng tưởng là tro tàn thực chất lại là bụi bạc mịn màng, còn những khúc củi cháy dở thì được làm bằng vàng.

Ôi, Hans thầm thấy mình sao mà may mắn; nhưng anh biết tìm đâu ra một cái bao để mang kho báu về nhà trước khi bị ai đó phát hiện ra? Thế nhưng cái khó ló cái khôn: Hans cởi phăng chiếc áo lông thú của mình ra, cẩn thận thu gom đống tro bạc vào trong áo sao cho không sót lại một chút nào, đặt những khúc củi vàng lên trên, rồi dùng thắt lưng buộc chặt cái túi tự chế lại để không có thứ gì rơi ra ngoài. Thực ra thì gánh nặng ấy không quá nặng nề, dù trong tưởng tượng anh thấy nó rất nặng, và anh chầm chậm bước đi cho đến khi tìm được một chỗ ẩn náu an toàn cho nó.

Cứ như thế, Hans bỗng chốc trở thành người giàu có—đủ giàu để tậu cho mình một cơ ngơi riêng. Nhưng vốn là một người thận trọng, cuối cùng anh quyết định rằng tốt nhất là nên rời khỏi chốn cũ và tìm một mái ấm ở một vùng quê xa xôi, nơi chẳng ai hay biết gì về thân thế của anh. Chẳng mất bao lâu để anh tìm được thứ mình muốn, và sau khi trả tiền mua xong, anh vẫn còn dư dả rất nhiều tiền bạc. Khi đã an cư lạc nghiệp, anh kết hôn với một cô gái xinh đẹp sống ở gần đó và sinh được mấy người con, để rồi trên giường bệnh, anh đã kể cho chúng nghe câu chuyện về vị chúa tể âm phủ và cách mà ngài đã làm cho Hans trở nên giàu có.

(Truyện cổ tích xứ Estonia.)

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.