Ngày xửa ngày xưa, có hai vợ chồng ông lão nọ sống trong một ngôi làng nhỏ. Họ đã có thể sống hạnh phúc biết bao nếu như mụ vợ biết giữ mồm giữ miệng đúng lúc. Khổ nỗi, bất cứ chuyện gì xảy ra trong nhà, hay bất kỳ mẩu tin tức nào ông chồng nghe ngóng được đâu đó mang về, mụ đều đem ra ba hoa cho cả làng nghe ngay tức khắc. Những câu chuyện ấy cứ thế bị thêu dệt và tam sao thất bản, gây ra bao phen rắc rối, và cuối cùng chính ông lão phải là người gánh chịu hậu quả.
Một hôm, ông lái xe ngựa vào rừng. Khi tới bìa rừng, ông xuống xe và đi bộ bên cạnh chiếc xe. Bỗng nhiên, ông dẫm phải một vũng đất mềm đến mức chân lún sâu xuống.
‘Gì thế này nhỉ?’ ông tự nghĩ. ‘Ta phải đào lên xem sao.’
Thế là ông cứ đào mãi, đào mãi, và cuối cùng tìm thấy một cái vạc nhỏ đầy ắp vàng bạc.
‘Ôi, may mắn thật! Chà, giá mà mình biết cách mang kho báu này về nhà—nhưng đời nào mình giấu được vợ cơ chứ, để mụ mà biết thì thể nào cả thiên hạ cũng hay, và thế là mình lại rước họa vào thân.’
Ông ngồi xuống ngẫm nghĩ một hồi lâu, và cuối cùng nghĩ ra một kế hoạch. Ông lấy đất và cành cây lấp cái vạc lại, rồi đánh xe vào thị trấn mua một con cá chó còn sống và một con thỏ rừng còn sống ở chợ.
Sau đó, ông quay lại rừng, treo con cá chó lên tận ngọn cây cao, rồi nhốt con thỏ vào một cái lưới đánh cá và buộc nó bên bờ một con suối nhỏ, chẳng thèm bận tâm rằng chỗ ẩm ướt ấy sẽ khó chịu thế nào đối với con thỏ.
Đoạn, ông trèo lên xe và vui vẻ phóng về nhà.
‘Bà ơi!’ ông vừa bước chân vào nhà đã gọi lớn. ‘Bà không thể tưởng tượng nổi vận may hiếm có nào vừa đến với chúng ta đâu.’
‘Gì thế, gì thế, mình ơi? Kể ngay cho tôi nghe xem nào.’
‘Không, không, bà lại đi bép xép cho thiên hạ nghe ngay cho mà xem.’
‘Làm gì có chuyện đó! Sao ông lại nghĩ tôi thế cơ chứ! Xấu hổ chưa kìa! Nếu ông muốn, tôi xin thề là không bao giờ——’
‘Thôi được rồi! Nếu bà đã thực sự nghiêm túc thì hãy nghe đây.’
Và ông thì thầm vào tai mụ: ‘Tôi vừa tìm thấy một vạc vàng bạc trong rừng đấy! Suỵt!——’
‘Thế sao ông không mang nó về luôn?’
‘Vì chúng ta sẽ cùng lái xe đến đó và hai vợ chồng sẽ cùng nhau mang nó về cho cẩn thận.’
Thế là ông lão cùng vợ đánh xe vào rừng.
Khi họ đang đi trên đường, ông lão lên tiếng:
‘Bà nghe thấy những chuyện lạ đời chưa kìa! Mới hôm nọ tôi còn được bảo rằng cá bây giờ có thể sống và sinh sôi trên ngọn cây, còn một số loài thú rừng lại dành toàn bộ thời gian dưới nước cơ đấy. Chà chà! Thời buổi đúng là đổi thay thật rồi.’
‘Ông điên mất rồi chồng ạ! Ôi trời ơi, đúng là người ta hay nói những điều nhảm nhí hết chỗ nói.’
‘Nhảm nhí đâu mà nhảm nhí! Này, nhìn kìa. Ơ hay, nếu kia không phải là một con cá, mà tôi dám chắc là cá chó thật, đang nằm trên ngọn cây kìa.’
‘Trời đất quỷ thần ơi!’ mụ vợ kêu lên. ‘Sao cá chó lại lên được đấy nhỉ? Đúng là cá chó rồi—ông đừng có mà chối đây đẩy. Hóa ra người ta nói thật đấy chứ——’
Nhưng ông chồng chỉ lắc đầu, nhún vai, há hốc miệng ra vẻ ngạc nhiên như thể chính mình cũng không thể tin nổi vào mắt nữa.
‘Cái đồ ngốc này, ông còn đứng trố mắt ra đấy làm gì?’ mụ vợ quát. ‘Trèo nhanh lên cây bắt con cá chó ấy xuống, tối nay chúng ta làm món ăn cơm.’
Ông lão trèo lên cây gỡ con cá chó xuống, rồi họ lại tiếp tục lên đường.
Khi gần đến con suối, ông dừng xe lại.
‘Sao ông lại đứng đực ra đấy thế hả?’ mụ vợ mất kiên nhẫn hỏi. ‘Đi tiếp đi chứ, bộ không đi được à?’
‘Ơ hay, hình như tôi thấy có cái gì đang động đậy trong cái lưới tôi giăng kìa. Tôi phải đến xem là cái gì mới được.’
Ông chạy đến bên lưới, nhìn vào trong rồi gọi vợ:
‘Bà nhìn này! Quả nhiên có một con vật bốn chân mắc vào lưới. Tôi dám cá là thỏ đấy.’
‘Lạy chúa tôi!’ mụ vợ kêu lên. ‘Sao thỏ lại chui được vào lưới của ông thế này? Đúng là thỏ rồi, ông đừng có bề cãi. Thảo nào người ta bảo không sai chút nào——’
Nhưng chồng mụ chỉ lắc đầu nhún vai như thể chính ông cũng chẳng thể tin nổi vào mắt mình.
‘Thế còn đứng ngây ra đấy làm gì hả cái đồ ngốc?’ mụ vợ thét lên. ‘Bắt lấy con thỏ đi mau. Một con thỏ béo tốt thế này đủ làm mâm cỗ thị soạn rồi còn gì.’
Ông lão tóm lấy con thỏ, và họ đánh xe tiếp đến chỗ chôn kho báu. Họ gạt lá cành khô sang một bên, đào đất lên, nhấc cái vạc ra rồi đánh xe trở về nhà.
Từ đó, hai vợ chồng già có rủng rỉnh tiền bạc, sống sung túc và vui vẻ. Nhưng mụ vợ thì vốn dĩ rất dại dột. Ngày nào mụ cũng mời la liệt người đến nhà ăn uống tiệc tùng, khiến ông chồng vô cùng bực bội. Ông tìm cách khuyên can nhưng mụ chẳng chịu nghe.
‘Ông chẳng có quyền gì mà lên lớp tôi cả!’ mụ vặn lại. ‘Chúng ta cùng nhau tìm thấy kho báu, thì chúng ta có quyền cùng nhau tiêu xài.’
Ông chồng nhẫn nhịn hết mức, nhưng cuối cùng cũng phải nói với mụ rằng: ‘Bà muốn làm gì thì làm, nhưng tôi sẽ không cho bà thêm một xu nào nữa đâu.’
Mụ già đùng đùng nổi giận. ‘Ôi chao, cái đồ vô tích sự lại muốn một mình ôm hết tiền để tiêu! Cứ đợi đấy rồi xem tôi xử trí thế nào.’
Mụ đùng đùng đi thẳng đến quan tổng đốc để kiện chồng.
‘Bẩm quan lớn, xin hãy minh oan cho con! Kể từ khi tìm được kho báu, chồng con chẳng còn coi ai ra gì nữa. Hắn chỉ biết ăn với uống, chẳng chịu làm lụng gì cả, lại còn giữ bo bo tất cả số tiền cho riêng mình.’
Quan tổng đốc thấy mụ đàn bà đáng thương liền sai vị chánh tổng thư ký thụ lý vụ việc.
Vị thư ký cho gọi các bô lão trong làng đến, rồi cùng họ đến nhà ông lão.
‘Quan tổng đốc,’ ông ta tuyên bố, ‘ra lệnh cho anh phải giao nộp toàn bộ số kho báu anh tìm được cho ta quản lý.’
Ông chồng nhún vai đáp: ‘Kho báu nào cơ chứ? Tôi chẳng biết kho báu nào hết.’
‘Sao? Anh dám bảo không biết à? Vợ anh đã đến tận nơi đâm đơn kiện anh rồi đấy. Đừng có bề hòng nói dối. Nếu anh không giao nộp toàn bộ số tiền ngay lập tức, anh sẽ bị đem ra xét xử vì tội cả gan đào kho báu mà không khai báo đầy đủ lên quan tổng đốc.’
‘Bẩm đại nhân, thế đó là kho báu gì thế ạ? Chắc mụ vợ tôi nằm mơ mộng hão huyền rồi, còn các ngài lại đi nghe mấy lời nhảm nhí của mụ ấy.’
‘Nhảm nhí cái nỗi gì,’ mụ vợ xem vào. ‘Cả một cái vạc đầy vàng với bạc mà ông dám bảo là nhảm nhí hả?’
‘Bà nhà tôi không còn bình thường nữa rồi, thưa các ngài. Đại nhân xin cứ hỏi mụ xem mọi chuyện diễn ra thế nào đi, nếu mụ thuyết phục được các ngài, con xin đem tính mạng ra đền tội.’
‘Mọi chuyện diễn ra thế này đây, thưa ngài thư ký,’ mụ vợ lớn tiếng kể. ‘Hôm đó chúng tôi đi xe qua rừng, rồi chúng tôi nhìn thấy một con cá chó nằm trên ngọn cây——’
‘Gì cơ, cá chó á?’ vị thư ký quát lên. ‘Cô tưởng cô đang đùa cợt với ta đấy à?’
‘Dạ thưa ngài thư ký, tôi chẳng đùa chút nào đâu ạ! Tôi nói sự thật 100% đấy chứ.’
‘Bây giờ thì các ngài thấy đấy,’ ông chồng nói, ‘liệu có thể tin nổi những lời mụ ta nói không cơ chứ.’
‘Tin thế nào được? Tôi á!! Chắc là ông cũng quên béng mất cả chuyện chúng ta bắt được một con thỏ rừng sống nhăn dưới sông rồi à?’
Tất cả mọi người cười phá lên; ngay cả vị thư ký cũng mỉm cười vuốt râu, và ông chồng liền cất lời:
‘Thôi nào, thôi nào mình ơi, ai người ta cũng đang cười vào mặt kìa. Các ngài thấy đấy ạ, liệu có tin được lời mụ ta nói không cơ chứ.’
‘Đúng thế thật,’ các bô lão trong làng đồng thanh, ‘đây chắc là lần đầu tiên chúng tôi nghe nói thỏ sinh sôi dưới nước mà cá lại sống trên ngọn cây đấy.’
Vị thư ký chẳng tài nào hiểu nổi đầu đuôi ra sao đành quay gót về thị trấn. Mụ già bị thiên hạ cười chê bẽ mặt nên từ đó về sau đành phải ngậm miệng cúi đầu vâng lời chồng. Còn ông lão dùng một phần kho báu mua hàng hóa rồi chuyển ra thị trấn mở cửa hàng buôn bán, làm ăn phát đạt và sống phần đời còn lại trong cảnh bình yên.