[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: NONE
Bên bìa rừng nọ có một ông lão sống cùng người con trai duy nhất. Một hôm, ông gọi cậu con trai lại và bảo rằng ông muốn mang ít bắp đi xay thành bột, nhưng dặn cậu thanh niên phải hết sức lưu ý tuyệt đối không được bước vào bất kỳ cối xay nào mà người thợ xay không có râu.
Cậu thiếu niên mang theo bắp và lên đường. Đi chưa được bao xa, cậu nhìn thấy trước mặt một cối xay lớn, đứng ở cửa là một người đàn ông nhẵn nhụi không một cọng râu.
— Chào bác không râu nhé! — Cậu cất tiếng gọi.
— Chào cậu bé, — người đàn ông đáp.
— Cháu có thể xay chút đồ ở đây được không?
— Được chứ, tất nhiên rồi! Ta sẽ làm xong việc này ngay thôi, rồi cậu cứ việc xay bao lâu tùy thích.
Nhưng chợt nhớ lại lời dặn của cha, cậu thiếu niên liền chào từ giã người đàn ông và tiếp tục đi xuôi theo dòng sông, cho đến khi tới một cối xay khác. Cậu không hề biết rằng, ngay khi cậu vừa quay lưng, kẻ không râu kia đã vác một bao bắp vội vã chạy đến cối xay đó trước cả cậu. Khi cậu thiếu niên đến cối xay thứ hai và nhìn thấy một kẻ không râu nữa đang ngồi ở đó, cậu liền bước qua mà không dừng lại, cứ thế đi tiếp cho tới cối xay thứ ba. Nhưng lần này cũng vậy, kẻ không râu lại nhanh trí hơn cậu, đã đi con đường khác để đến nơi trước. Đến lần thứ tư thì cậu thiếu niên đắt chí bực mình, tự nhủ: "Cứ đi tiếp thế này cũng chẳng ích gì; hình như cối xay nào cũng có một kẻ không râu cả"; thế là cậu hạ bao bắp xuống khỏi vai và quyết định xay bắp ngay tại đó.
Kẻ không râu xay xong phần bắp của hắn, rồi khi đã hoàn tất, hắn bảo cậu thiếu niên — người đang chuẩn bị xay phần của mình rằng: "Này cậu bé, hay là chúng ta làm một cái bánh từ số bột cậu mang đi nhé."
Lúc này, cậu thiếu niên cảm thấy có chút bất an khi nhớ lại lời cha dặn, nhưng rồi cậu tự nhủ: "Việc đã rồi thì không thể tính lại được nữa," bèn đáp: "Được thôi, cứ thế đi."
Thế là kẻ không râu đứng dậy, trút đỗ bột vào cối và khoét một lỗ ở giữa, rồi bảo cậu thiếu niên dùng hai tay ra sông múc ít nước về để nhào bánh. Khi bánh đã sẵn sàng để nướng, họ đặt nó lên đống lửa, phủ tro nóng lên trên cho đến khi chín kỹ. Sau đó, họ dựng chiếc bánh tựa vào tường, vì nó quá lớn để có thể bỏ vào tủ, và kẻ không râu liền bảo cậu thiếu niên:
— Nghe này cậu bé: nếu chúng ta chia đôi chiếc bánh này thì chẳng ai có đủ mà ăn cả. Thử xem ai có thểa bịa ra lời nói dối lớn nhất đi, kẻ nào nói dối tài hơn sẽ được toàn bộ chiếc bánh.
Cậu thiếu niên chẳng biết phải làm sao đành đáp: "Được thôi; ông bắt đầu trước đi."
Thế là kẻ không râu bắt đầu dốc toàn lực ra để nói dối, và khi đã mệt mỏi vì nghĩ ra những trò bịp bợm mới, cậu thiếu niên liền bảo hắn: "Này anh bạn, nếu ĐÓ là tất cả những gì anh làm được thì chẳng đáng là bao! Hãy nghe tôi kể cho mà nghe một câu chuyện có thật thế này.
Thời trẻ, khi tôi đã là một ông già, nhà chúng tôi có rất nhiều tổ ong. Sáng nào ngủ dậy tôi cũng đếm đi đếm lại chúng, việc đếm số ong thì vô cùng dễ dàng, ngặt một nỗi là tôi chẳng bao giờ tính chuẩn nổi số tổ ong. Một hôm, khi đang đếm lũ ong, tôi phát hiện ra con ong quý nhất của mình đã biến mất, và không chần chừ một phút nào, tôi liền trèo lên lưng một con gà trống để đi tìm nó. Tôi lần theo dấu vết đến tận bờ biển, và biết rằng nó đã vượt biển sang bên kia, và tôi buộc phải đuổi theo. Khi sang đến bờ bên kia, tôi bắt gặp một người đang cày ruộng bằng con ong của tôi, và anh ta đang dùng sự trợ giúp của nó để gieo hạt kê.
‘Đó là con ong của tôi!’ Tôi hét lên. ‘Anh bắt nó ở đâu vậy?’ ‘Huynh đệ,’ người đàn ông đáp, ‘nếu nó là của anh, thì cứ việc bắt lấy.’ Và anh ta không chỉ trả lại con ong cho tôi, mà còn tặng thêm một bao hạt kê bù vào, bởi vì anh ta đã lỡ sử dụng con ong của tôi. Sau đó, tôi vác bao tải lên vai, tháo yên ngựa khỏi con gà trống rồi đặt lên lưng con ong, trèo lên cưỡi, tay dắt con gà trống bằng một sợi dây để nó được nghỉ ngơi. Khi chúng tôi đang bay về nhà qua biển, một trong những sợi dây buộc bao hạt kê bỗng đứt đôi, và bao tải rơi thẳng xuống đại dương. Dĩ nhiên là mất hút chẳng còn gì, và có tiếc nuối cũng chẳng ích gì, đến khi chúng tôi về đến nhà an toàn thì trời đã tối sập. Tôi liền tụt xuống khỏi lưng con ong, thả cho nó đi tự do kiếm bữa tối, cho gà trống ăn cỏ khô rồi bản thân đi ngủ. Thế nhưng, khi tôi tỉnh dậy cùng ánh mặt trời thì ôi chao cảnh tượng gì đập vào mắt tôi thế này! Suốt đêm hôm ấy bầy sói đã tới và ăn thịt mất con ong của tôi. Mật ong thì tràn ngập ngập cổ chân ở thung lũng và ngập đầu gối trên các ngọn đồi. Tôi bắt đầu suy tính xem làm cách nào để thu gom được nhiều nhất mang về nhà.
Lại nói tôi lúc ấy có mang theo một chiếc rìu nhỏ, tôi liền mang nó vào rừng, hy vọng sẽ gặp con vật nào đó có thể giết thịt để lột da làm túi đựng. Vừa bước vào rừng, tôi thấy hai con hoẵng đang nhảy lò cò bằng một chân, thế là tôi ra tay hạ gục chúng chỉ với một nhát đánh, rồi làm ba chiếc túi từ da của chúng, tất cả đều được nhốt đầy mật ong và đặt lên lưng con gà trống. Cuối cùng tôi cũng về đến nhà, nơi người ta báo tin rằng cha tôi vừa mới sinh, và tôi phải đi lấy nước thánh về để làm lễ rẩy nước cho ông ngay lập tức. Trên đường đi, tôi vẫn vắt óc suy nghĩ xem có cách nào lấy lại số hạt kê đã rơi xuống biển hay không, và khi tôi đến nơi mang theo nước thánh, tôi thấy những hạt đó đã rơi vào mảnh đất màu mỡ, đang nảy mầm ngay trước mắt tôi. Hơn thế nữa, chúng còn được gặt bởi một bàn tay vô hình và được làm thành một chiếc bánh.
Thế là tôi cầm theo chiếc bánh cùng bình nước thánh, bay trở về qua đường biển, thì bỗng một trận mưa lớn trút xuống, biển động dữ dội và cuốn trôi mất chiếc bánh hạt kê của tôi. Ồ, tôi mới bực bội làm sao khi mất nó lúc đã đặt chân lên mặt đất an toàn.
Bỗng nhiên tôi nhớ ra tóc mình rất dài. Nếu đứng thẳng thì nó chạm đất, dẫu rằng khi ngồi thì nó chỉ dài đến tai. Tôi liền vớ lấy con dao và cắt một lọn tóc lớn, tết chúng lại với nhau, và khi màn đêm buông xuống thì thắt nó thành một nút thắt, chuẩn bị dùng làm gối nằm. Nhưng còn lửa thì tính sao? Hộp quẹt thì có sẵn, nhưng lại chẳng có củi. Chợt tôi nhớ ra mình có giắt một cây kim trên quần áo, thế là tôi lấy cây kim bẻ ra làm nhiều mảnh, châm lửa đốt, rồi nằm xuống bên cạnh đống lửa mà chợp mắt. Nhưng xui xẻo vẫn đeo bám tôi. Trong lúc tôi đang ngủ, một tàn lửa bay trúng mái tóc, khiến nó cháy rụi trong chớp mắt. Trong cơn tuyệt vọng, tôi lao mình xuống đất, và lập tức lún sâu tới tận eo. Tôi giãy giụa tìm cách ngoi lên, nhưng chỉ càng lún sâu hơn; thế là tôi chạy về nhà, vớ lấy cái xẻng, tự đào mình lên rồi mang nước thánh về nhà. Dọc đường, tôi để ý thấy những cánh đồng chín vàng đang đầy ắp thợ gặt, và bất chợt bầu trời trở nên nóng nực đến phát sợ khiến những người thợ ngất lịm đi. Tôi liền gọi họ: “Sao các anh không mang con ngựa cái nhà chúng ta ra — con ngựa cao bằng hai ngày đi và rộng bằng nửa ngày — để làm bóng râm cho mình?” Cha tôi nghe thấy thế liền nhảy phắt lên lưng ngựa, và những người thợ gặt hăng hái làm việc dưới bóng mát, trong khi tôi chộp lấy một chiếc thùng gỗ đi lấy nước cho họ uống. Khi tôi đến giếng thì mọi thứ đã đóng băng cứng ngắc, nên để múc được nước tôi đành phải tự tháo đầu mình ra và dùng nó để đập tan lớp băng. Khi tôi mang nước đến gần, đám thợ gặt liền kêu lên: “Ơ kìa, đầu của anh đâu mất rồi?” Tôi đưa tay sờ lên và phát hiện ra mình thực sự không còn cái đầu nào nữa, chắc là tôi đã bỏ quên nó dưới giếng rồi. Tôi vội chạy ngược lại để tìm, nhưng phát hiện ra trong lúc đó có một con cáo đi ngang qua đã vớt đầu tôi lên khỏi mặt nước và đang ngấu nghiến bộ óc của tôi. Tôi lén lút đến gần nó, tung một cú đá trời giáng khiến nó kêu thét lên và đánh rơi một tấm da cừu trên đó có ghi dòng chữ: “Chiếc bánh là của ta, và kẻ không râu phải ra về tay trắng.”
Nói xong những lời đó, cậu thiếu niên đứng dậy, cầm lấy chiếc bánh rồi đi về nhà, trong khi kẻ không râu ở lại đành nuốt giận ngậm ngùi.
(Volksmarchen der Serben.)