Tôi không phải đã kể với anh là tôi theo con trai mình xông vào Rừng cây đỏ đó sao? Đó là một chuyến đi lầm lạc, nghĩ lại vẫn thấy đau đớn vô cùng. Về Rừng cây đỏ đó, lời đồn đại cực nhiều, công kích lẫn nhau, mâu thuẫn lẫn nhau, cũng coi như là chẳng nói được gì cả. Khi ông nội tôi còn sống, chẳng biết bao nhiêu lần đã cảnh báo tôi: Tuyệt đối đừng bao giờ đi vào Rừng cây đỏ. Mỗi độ hè về, trong rừng cây lại tỏa ra mùi hương khiến người ta nghe thấy là say ngất, cực kỳ cám dỗ tôi; tôi là đứa cháu ngoan của ông, luôn tuân thủ gia huấn.
Ông nội chết rồi, chết bao nhiêu năm rồi nhỉ? Những người ở đây không một ai đếm được.
Sau khi Tứ lão gia và Cửu lão gia lần lượt qua đời, ông nội trở thành tộc trưởng, vì thế tang lễ của ông rất long trọng. Nam nữ già trẻ cả tộc đều đến, còn có cả những người thân từ nơi khác đến nữa. Có một người vóc dáng thấp bé, mắc bệnh hen suyễn, đã bơi qua sông từ bờ bên kia.
Đang giữa mùa hè, sông nước lũ cuồn cuộn, dòng chảy xiết, mà ông ta lại có thể bơi qua được, quả là một kỳ tích.
Mẹ bảo tôi gọi người này là Tiểu Lão Cữu. Tôi chưa bao giờ đến nhà bà ngoại, nên nửa tin nửa ngờ về sự tồn tại của Tiểu Lão Cữu này. Ông ta đeo trên lưng hai quả bầu to nguyên vẹn của năm ngoái, tay cầm một bó Mai Khôi đỏ tươi, một bó bảy cành, mỗi đóa hoa to bằng cái bát hải sản, cánh hoa xếp chồng lên nhau, tỏa ra mùi hương kỳ quái khiến người ta say đắm, không nghi ngờ gì nữa, đó là những hạt giống trân quý. Mẹ đón bó hoa đó, đưa lên mũi ngửi. Tiểu Lão Cữu tháo bầu xuống, treo trên cành nghiêng của cây kê trảo. Mẹ vào nhà tìm ra một cái cân cũ loại mười sáu lạng một cân, treo bó hoa lên móc cân mà cân.
Bảy cành hoa tổng trọng lượng ba cân tám lạng, mẹ bảo tôi:
"Con trai, tính xem, mỗi cành hoa nặng bao nhiêu?"
Tôi rút bút bi và vở nháp toán ra khỏi túi, muốn lập một phép tính. Tôi có một thói quen rất tốt, mà cũng có thể là rất xấu, bất luận tính toán cái gì, đều phải gắn con số vào hình ảnh; tôi không giỏi tính toán trừu tượng. Có thói quen này, nếu muốn thực hiện dù chỉ là phép tính đơn giản nhất, cũng phải biên soạn ra một bài toán đố trước đã. Tôi bắt đầu biên soạn bài toán đố, trước khi biên soạn, tôi kể cho anh nghe một chuyện. Không phải chuyện. Là một bài đồng dao. Cũng không phải đồng dao. Là một khẩu quyết. Khẩu quyết vẽ tranh năm mới:
Rào rào rào, trồng một hàng hoa; cọng cà rốt, củ cải đường. Bút lớn vung vẩy, bút nhỏ câu họa, muốn sống nhanh, thì dùng chổi.
Anh chắc chắn cho rằng tôi đang nói nhảm đúng không? Chúng ta đều bận rộn lạ thường, đừng lải nhải nữa.
Đây là mô tả tốc độ biên soạn bài toán đố của tôi đáng kinh ngạc đấy! Tôi đã biên soạn thế nào? Thế này:
Một buổi tối, trăng chưa lên, sao đã mọc từ lâu. Muỗi kêu vo ve, trong nhà vừa mới thắp đèn. Ông nội tôi ngồi xổm trên một hòn đá nhẵn thín dưới gốc cây đinh hương. Mẹ tôi, cô tôi đều đang giặt vải trên hòn đá này. Ông nội ăn một quả dưa bạc nhỏ, rồi nói:
"Tất cả các con lại đây cho ta!"
Chúng tôi đều đến, đứng vây quanh ông, giống như các vì sao ôm lấy mặt trăng vậy. Lúc này trăng lên, một đám sao vây lấy. Mẹ hỏi:
"Cha, cha có chuyện gì ạ?"
Ông nội tạm thời không trả lời. Ông dùng hai tay túm lấy cây đinh hương, lắc mạnh ba cái. Phấn hoa đinh hương đen kịt bay lên, tựa như khói đặc bụi mù, nhấn chìm chúng tôi. Phải hồi lâu chúng tôi mới giãy giụa thoát ra, nhìn thấy lại ánh trăng thanh mát. Lỗ mũi tôi ngứa ngáy, chóng mặt; giơ một ngón tay ngoáy mũi, hắt hơi một cái rõ to. Mọi người cùng hắt hơi. Chỉ có ông nội không hắt hơi, cái hắt hơi của tôi là to nhất. Hai con chim lớn màu tím kéo theo cái đuôi dài như dải lụa bay ra từ trong nhà, lượn vòng trên không trung cây đinh hương, đuôi chim cứ lật qua lật lại phấp phới. Ông nội buông tay đang lắc cây đinh hương, một vệt ráng chiều chiếu sáng đôi mắt ông.
Mẹ nói:
"Cha, trong lòng cha chắc chắn có chuyện. 'Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn', chuyện trong lòng cha đã chảy ra từ đôi mắt của cha rồi! Muốn giấu cũng không giấu được! Tục ngữ nói, 'Giấy không gói được lửa', 'Trên đầu ba thước có thần linh'!"
Ông nội bi thương nói:
"Các con, còn nhớ ông của ông đã đưa Đoàn trưởng Bì vào Rừng cây đỏ như thế nào không? Ta đã kể cho các con nghe bao nhiêu lần rồi!"
Nhớ chứ.
Ông đặt Đoàn trưởng Bì vào máng ăn bằng đá xanh, dùng nước ấm pha lưu huỳnh, hùng hoàng, chu sa rửa sạch sẽ, rồi ôm lên tấm nệm da bò, hong khô. Khi chúng tôi nhìn thấy Đoàn trưởng Bì, Đoàn trưởng Bì mặc quân phục dạ vàng, bốt da sáng loáng, toàn thân quấn đầy cỏ xanh và hoa tươi. Ông dùng một cái nhíp rỉ sét, tập trung chuyên chú nhổ lông trên mặt Đoàn trưởng Bì. Lông mày, lông mi, lông mũi, lông miệng, thấy lông là nhổ, nhổ không còn một sợi. Sau đó lại thắt mười sáu cái diều diều hâu to như cái cối xay, chọn một ngày hoàng đạo gió nhẹ, đồng loạt thả lên. Những con diều liều mạng chui vào tận tầng mây. Mỗi con diều đều kéo theo một dải lụa đỏ dài, trên dải lụa thêu chữ "Cách mạng" bằng chỉ vàng. Cả bầu trời "Cách mạng" bay múa. Dây diều nối liền với cơ thể Đoàn trưởng Bì. Mọi người đánh trống hò reo, tận mắt thấy Đoàn trưởng Bì bay lên.
Lên đến độ cao năm mươi mét thì không tăng thêm nữa, lững lờ bay về phía trước, bay lên không trung Rừng cây đỏ. Lúc này ông rút súng từ thắt lưng ra, bắn đứt tất cả các dây diều. Diều rơi xuống. Đoàn trưởng Bì cũng rơi xuống, đầu chúc xuống dưới, hai chân hướng lên trời. Mũ quân đội rơi khỏi đầu, xoay tít như bánh xe bay.
Bốt da sáng loáng. Hoa tươi, cỏ xanh đều rủ xuống dưới. Hoa tươi, cỏ xanh đều chỉ lên trên. Giống như một ngôi sao băng rực rỡ. Đoàn trưởng Bì ưỡn cái bụng lớn, rốn giống như một cái giếng sâu. Ông dùng xơ mướp thấm nước ấm lau chùi Đoàn trưởng Bì sạch sẽ, sau đó mặc cho ông ta bộ quân phục dạ vàng. Trên quân phục đính quân hàm cẩn chỉ vàng, trên quân hàm treo tua rua chỉ. Tua rua rủ xuống, vô cùng nổi bật giữa hoa tươi và cỏ xanh. Ngày đó, cắm khắp người Đoàn trưởng Bì là một loại hoa mắt xanh trân quý, trên cánh hoa hồng phấn viền màu xanh dương chói mắt. Loại hoa này nghe nói chỉ ở sâu trong Rừng cây đỏ mới có. Ông ấy để trang trí cho Đoàn trưởng Bì, chẳng lẽ đã từng vào Rừng cây đỏ?
Ông cắm từng bó hoa mắt xanh vào túi áo Đoàn trưởng Bì, vào khe hở giữa các hàng khuy, vào khe hở giữa cổ áo quân phục và cổ, vào khe hở giữa quần cưỡi ngựa và bốt; giữa các bó hoa nối liền với những cọng cỏ xanh mềm mại. Hoa mắt xanh rủ xuống, có đóa rơi ra, trôi dạt trong không trung. Đoàn trưởng Bì rơi thẳng đứng vào sâu trong Rừng cây đỏ, không một tiếng động. Một đàn chim nhỏ sáng lấp lánh ánh vàng bắn vọt lên từ trong rừng, giống như bùn bắn lên khi vật nặng rơi xuống bùn lầy.
Những con diều cũng mắc trên cành cây. Không biết từ lúc nào đã đến thời khắc ráng chiều rực rỡ như lửa, những cành cây đó y như san hô dưới biển cạn, đẹp đẽ, cứng rắn, đang khẽ khàng hít thở. Gió đầm lầy ấm áp thổi bay dải lụa của những con diều: Cách mạng cách mạng cách mạng... Cách mạng phấp phới trong gió chiều. Ông ném con suốt quay chỉ bằng xương đầu gối bò trước khi thả diều vào trong Rừng cây đỏ, đập vào cành cây, vang lên lạch cạch. Những người đưa tang đều đứng ngây ra như gỗ mục. Con hạc trắng đó bay về phía sâu trong ráng chiều, cuối cùng biến thành một đốm tím cực nhỏ, rồi cuối cùng ngay cả đốm tím cũng không nhìn thấy được nữa. Mọi người cứ vươn cổ ngóng trông, như dáng chim hạc đứng, cho đến khi ráng chiều biến mất, một mảnh trăng khuyết treo trên đỉnh núi.
Mẹ dùng ngón tay đeo nhẫn ngọc, chỉ vào chúng tôi đang vây quanh cây đinh hương, vây quanh ông nội, dõng dạc nói:
"Cha, có lời gì cha cứ nói đi, ở đây không có người ngoài, đều là hậu đại do cha sinh sản ra."
Ông nội thở dài một tiếng, nói:
"Các con mở to mắt ra!"
Chúng tôi mở to mắt, phấn hoa đinh hương đen kịt bay múa trước mặt chúng tôi, đuôi dài của chim quấy trong phấn hoa, trên lông mày ông nội dính một lớp phấn hoa.
Ông đưa đôi tay nắm chặt ra trước mặt chúng tôi, mỉm cười nói:
"Các con đoán xem, trong tay ta đang nắm cái gì?"
Chúng tôi đều lắc đầu nguầy nguậy, biểu thị không đoán được.
Ông nội bảo tôi:
"Con đoán đi."
Tôi nói tôi cũng không đoán được; ông nội bảo tôi cứ đoán bừa đi.
Tôi nói:
"Trong tay ông đang nắm vàng thỏi!"
"Vẫn là đứa cháu đầu to này thông minh!" Ông nội khen ngợi tôi, dang hai tay ra, nói, "Trong tay ta có mười thỏi vàng."
Trong tay ông chẳng có gì cả.
Mẹ cười nói:
"Cha, cha đùa giỡn với chúng con à! Đến giờ ăn rồi, chè đậu xanh, bánh áp chảo, còn có tôm om dầu, đều là món cha thích."
"Các con nhìn xem! Mở to mắt mà nhìn cho kỹ!" Ông nội bướng bỉnh ra lệnh cho chúng tôi.
Ông nội hai tay trống rỗng.
Mẹ nói:
"Trong tay cha chẳng có cái quái gì cả, lấy đâu ra vàng thỏi!"
Ông nội cười ha hả nói:
"Các con thật sự nhìn rõ rồi sao? Trong tay ta không có gì cả?"
Chúng tôi đều cảm thấy có chút kỳ lạ.
"Vậy thì, ta sắp chết rồi!" Ông nội bình thản nói, "Sau khi ta chết, các con phải nghĩ cách đưa ta vào Rừng cây đỏ, người sống tuyệt đối không được vào. Cách dùng diều treo Đoàn trưởng Bì tuyệt đối không được dùng lại. Nhiệm vụ này giao cho đứa cháu đầu to này hoàn thành."
Nói xong, ông nội ngửa mặt lên trời ngã xuống dưới gốc cây đinh hương, mọi người vội vàng tiến lên đỡ. Ông nội đã tắt thở.
Mẹ dẫn đầu chúng tôi khóc. Mọi người đồng loạt gào khóc, không ai rơi nước mắt. Tôi mang trọng trách trên vai, càng không có tâm trí để khóc.
Phải làm sao đây? Phải làm sao đây? Ai cho tôi trí tuệ, ai cho tôi lòng dũng cảm? Ông nội nói chết là chết, trời nóng bức thế này, thi thể để lâu sẽ thối rữa, vạn nhất gây ra bệnh truyền nhiễm thì nguy to. Lòng tôi như lửa đốt. Mẹ an ủi tôi:
"Con trai, đừng lo lắng, từ từ suy nghĩ. Tục ngữ nói, 'Xe đến trước núi ắt có đường, thuyền gặp gió ngược vẫn có thể đi'; 'Ong độc vào lòng, cởi áo mà đuổi'; 'Nhíu mày một cái, mưu kế nảy ra'; 'Trên đời không có việc gì khó, chỉ sợ không chịu leo trèo'. Đêm nay, con cứ ngồi dưới cây đinh hương này, nghĩ ra một cách đưa ông nội con vào Rừng cây đỏ, để tránh việc con không tập trung, mẹ sai người trói con vào cây."
Mẹ nói:
"A Độc, trói anh cả con vào cây đinh hương!"
A Độc là em trai thứ ba của tôi, thuở nhỏ từng bị tôi bắt nạt. Nó cầm một sợi dây thừng bện bằng cỏ tầm ma, không chút nể nang quặt hai tay tôi ra sau, trói chặt tôi vào thân cây.
Mẹ sai người thắp lên một chiếc đèn lồng đỏ quý giá, cả tộc xếp thành đội ngũ lớn, ra bờ rừng cây đốt pháo, khóc lóc. Trăng sáng treo cao, vạn vật tĩnh mịch, dế mèn kêu râm ran, Rừng cây đỏ tỏa hương bát ngát, hòa trộn cùng hương hoa đinh hương. Sông lớn nước lũ cuồn cuộn, mẹ và họ giơ đèn lồng đỏ, đồng thanh hô lớn về phía bờ đối diện:
"Lạp Bát lão gia tiên thế - Lạp Bát lão gia tiên thế - Lạp Bát lão gia tiên thế -"
Tiếng nước sông rất lớn, bọt sóng màu xám trắng chạy nhanh như những con thú nhỏ sống động.
Muỗi vòi dài đốt tôi. Tôi đăm chiêu suy nghĩ. Ông nội đứng dậy. Chắp tay sau lưng, đi lại trước mặt tôi, rất giống một thầy giáo giám thị. Cũng là tình thế cấp bách sinh trí, một kế sách hay nảy ra trong đầu, tôi nói:
"Có rồi! Ông nội, chúng con đi thuê trực thăng treo ông vào đó!"
Ông nội lắc đầu nói:
"Không được! Không được! Ta sợ mùi xăng!"
"Ông thật khó chiều quá đấy, ông nội." Tôi lầm bầm không vui. Muỗi thấy tay chân tôi bị trói, nghênh ngang hút máu tôi.
"Vậy, dùng pháo lựu đạn bắn ông vào Rừng cây đỏ, có được không?"
"Nghiệt súc!" Râu ông nội vểnh ngược lên như đuôi bò cạp, nghiến răng nghiến lợi mắng tôi, "Dám nghĩ ra được! Coi ông nội mày là đạn thịt à!"
"Thả con ra đi!" Tôi tự tin nói, "Cháu đã nghĩ ra một kế sách vẹn cả đôi đường, bảo đảm ông vui vẻ, hạnh phúc, hài lòng!"
Ông nội nhìn vào mắt tôi, giây lát sau, ông gật đầu, khen ngợi: "Cháu trai, con đúng là một thiên tài hoàn hảo! Ông nội chết cũng không hối tiếc rồi!"
Ông nội nằm xuống đất, một lần nữa qua đời.
Tôi vùng ra khỏi dây cỏ tầm ma, cảm thấy cánh tay nóng rát, gai độc của cỏ tầm ma đâm vào cơ bắp tôi. Mẹ và mọi người từ trên đê sông quay về. Thấy tôi vẻ mặt hớn hở, mẹ biết tôi đã nghĩ ra cách, cũng vui vẻ hẳn lên. Mọi người vừa ăn vừa soi bóng đèn dưới gốc cây đinh hương. Để chúc mừng tôi giải quyết được vấn đề trọng đại nhanh như vậy, mẹ đích thân xào một đĩa bọ cạp núi, bảo tôi uống rượu.
Bọ cạp núi vừa giòn vừa thơm, kêu rôm rốp trong miệng tôi. Ông nội trong bóng tối chép chép môi, nghe tiếng thèm lắm. Mẹ nói:
"Cha, đừng chép môi nữa, muốn ăn thì dậy mà ăn!"
Ông nội lủi thủi bò dậy, xấu hổ bò ngoằn ngoèo đến trước bàn, rất ngượng ngùng nói:
"Sống cả đời, còn chưa bao giờ ngửi thấy món gì thơm thế này."
Mẹ có chút không vui, nói:
"Cha, cha thật không có trí nhớ! Bọ cạp núi này, cha ăn không hai trăm cân thì cũng một trăm cân rồi, lúc còn sống cha khen hiếu tử hiền tôn, vừa chết một cái là lật mặt không nhận nợ, móc ruột cha ra xem, chỉ sợ còn một ổ bọ cạp chưa tiêu hóa hết đấy!"
Mặt ông nội không còn vẻ vang gì, nuốt chục con bọ cạp, không nói một lời, đi vào bóng tối, lại một lần nữa qua đời.
Một con bồ câu màu vàng cam đập cánh bay lượn trên đầu chúng tôi. Mẹ nói:
"Hà Bắc gửi thư đến."
Cửu cô mắt lé giơ một tay lên, để bồ câu đậu vào lòng bàn tay cô. Cô nâng nó vào ánh đèn. Bồ câu ưỡn cái ngực tròn trịa, gù gù thì thầm, đôi mắt như hai ngôi sao vàng.
Mẹ gỡ thư từ chân bồ câu, mở ra, soi dưới ánh đèn đọc. Tôi vừa ghé đầu vào muốn xem trong thư viết gì, mẹ lại châm lửa đốt bức thư. Giấy thư biến thành tro bụi, mẹ nói:
"Nhà bà ngoại con gửi thư đến, ngày mai, Tiểu Lão Cữu của con qua sông đến phúng viếng."
Ông nội trong bóng tối chen vào:
"Đúng là người thân tốt!"
Mẹ nói:
"Cha, không đến lượt cha lên tiếng!"
Ông nội im bặt. Mẹ cho bồ câu ăn mấy con bọ cạp núi, vỗ vỗ cái ngực tròn của nó, bồ câu như mũi tên bắn vào không trung đêm tối, trong ánh trăng sáng vằng vặc, truyền đến tiếng còi bồ câu kêu "lulu".
Một đêm không có chuyện gì. Có chuyện cũng không nhiều. Mọi người đều ngủ, một mình ông nội không chịu nổi cô đơn, cứ cách một tiếng lại đến gõ cửa sổ tôi một lần, danh nghĩa là thương lượng việc ngày mai với tôi, thực tế là không có chuyện gì để nói, khiến tôi phiền não vô cùng, không nhịn được mà nổi cáu với ông. Ông nội bi thương nói:
"Tục ngữ nói rất hay, 'Quan tri phủ chết không bằng chuột già còn sống', quả nhiên không sai. Lúc sống là ông nội, chết rồi là cháu!"
Nghĩ lại lời ông nội, cũng thấy có lý. Tôi thầm quyết tâm, nếu ông nội lại đến nói chuyện với tôi, tôi nhất định sẽ kiên nhẫn đàm đạo với ông, quyết không dùng lời ác ý va chạm ông. Nhưng ông nội không đến nữa. Trong cơn nửa tỉnh nửa mơ, tôi nghe thấy ông lảng vảng suốt đêm trong sân, còn làm cây đinh hương lắc lư rào rào.
Trời vừa hửng sáng, Tiểu Lão Cữu đã đến, giống như đã nói ở phía trước, ông ta mắc bệnh viêm phế quản nặng, ho suyễn không dứt, môi tím tái, ánh mắt đờ đẫn. Hai quả bầu lớn đằng trước đằng sau vắt trên vai, ông ta là nhờ vào lực nổi của quả bầu mới bơi qua được, sông nước lũ cuồn cuộn, xoáy nước to như cái đấu, trong nước còn có rất nhiều ba ba già hung dữ, hơn nữa ông ta còn mắc chứng sợ nước nghiêm trọng, cho nên ông ta có thể qua được là rất không dễ dàng. Vì vậy chúng tôi phụng Tiểu Lão Cữu làm thượng khách. Chúng tôi để ông ngồi trên ghế đẩu gỗ thu bên cạnh thi thể ông nội, cho ông uống rượu hồi hương khai vị trừ hàn. Ông cũng không khách sáo, uống bát này đến bát khác. Mẹ khen ngợi bảy đóa hoa Mai Khôi đặc biệt to mà ông mang đến. Tại sao Mai Khôi bờ bên kia lại to như vậy? Tại sao Mai Khôi bờ bên kia lại đỏ như vậy? Tại sao lại đỏ như vậy? Đỏ như ngọn lửa đang cháy. Bảy cành hoa tổng trọng lượng ba cân tám lạng, mười sáu lạng một cân, xin hỏi: mỗi cành hoa nặng bao nhiêu cân?
3 cân 8 lạng = 56 lạng
56 (lạng) : 7 = 8 (lạng)
8 lạng = nửa cân
Đáp: Hoa Mai Khôi Tiểu Lão Cữu mang từ bờ sông bên kia về cắm cho thi thể ông nội trung bình mỗi cành nặng nửa cân.
Tôi nghiêm túc nói với mẹ:
"Mẹ, mỗi cành hoa nặng nửa cân!"
Mẹ kinh ngạc thè lưỡi ra.