Cá nhân tôi cho rằng, đồng cỏ giống như một sân khấu lớn, bầu trời là một màn hình khổng lồ, Cửu lão gia là diễn viên, các chiến sĩ Giải phóng quân là khán giả chính diện, tôi và Cửu lão mụ là khán giả phản diện. Cửu lão gia vừa diễn trên trời vừa diễn dưới đất, vừa diễn dưới đất lại vừa diễn trên trời. Lãnh tụ vĩ đại và người thầy của nhân dân Trung Quốc, Chủ tịch Mao Trạch Đông từng nói: Thần tiên là sống trên trời, nếu người ngoài hành tinh nhìn Trái Đất, Trái Đất là một vì sao trên trời, chúng ta sống trên Trái Đất tức là sống trên trời, đã sống trên trời thì chính là thần tiên, vậy chúng ta chính là thần tiên. Thầy giáo dạy tôi phải học tập Chủ tịch Mao Trạch Đông, không những phải học tư tưởng của Chủ tịch Mao, mà còn phải học bài viết của Chủ tịch Mao. Bài viết của Chủ tịch Mao viết rất hay, nhưng ai mà học được cơ chứ, đúng không? Chủ tịch Mao lúc nào cũng nói chuyện trời đất, khí phách hùng vĩ; Chủ tịch Mao coi Trái Đất như quả bóng bàn. Mạc Ngôn lún sâu vào bùn đỏ rồi, mau bò ra đi thôi. —— Giống như năm xưa Cửu lão gia kéo Cửu lão mụ ra khỏi lớp bùn ngũ sắc dưới mương, Cửu lão mụ dùng một câu nói kéo tôi ra khỏi vũng bùn đỏ của những suy nghĩ miên man. Cửu lão mụ nói:
Điên rồi!
Tôi lờ đờ đôi mắt hỏi: Bà nói ai điên? Cửu lão mụ.
Điên hết rồi! Cửu lão mụ gằn giọng nói —— đâu phải là "nói"? Về cơ bản là nguyền rủa —— Điên rồi! Cửu lão gia nhà ngươi điên rồi! Đám lính này điên rồi!
Còn con thì sao? Tôi nịnh nọt nhìn gương mặt dữ dằn của Cửu lão mụ, hỏi: Con không điên chứ?
Đôi mắt lác của Cửu lão mụ va vào nhau rồi tách ra nhanh chóng, một vẻ điên điên khùng khùng bao trùm lấy khuôn mặt bà, tôi chỉ có thể nhìn thấy lợi răng lồi ra, đỏ tươi và đôi mắt lạnh lẽo của Cửu lão mụ ẩn hiện trong làn sương mù điên dại. Tôi...
Tôi đột nhiên ngửi thấy một mùi cỏ mục nồng nực —— giống như mùi trào lên từ dạ dày của bò cừu khi chúng nhai lại, ngay sau đó, một câu nói không chút nể nang giống như gậy đánh chó bọc vòng sắt đập thẳng lên đầu tôi:
Ngươi còn điên nặng hơn!
Hay cho một Cửu lão mụ đáng băm vằm!
Ngươi dám nói ta điên à?
Ta thực sự điên rồi sao?
Bình tĩnh, bình tĩnh, bình tĩnh lại nào! Để chúng ta nghiên cứu kỹ xem rốt cuộc là chuyện gì xảy ra.
Bà ta nói tôi điên, bà ta, xét theo vai vế là Cửu lão mụ của tôi, không xét vai vế thì bà ta là một mụ già đáng chết không chết lại còn lãng phí cỏ, bà ta vậy mà dám nói tôi điên!
Tôi là ai?
Tôi là Mạc Ngôn sao?
Nếu tôi chính là Mạc Ngôn, vậy thì, tôi điên rồi, Mạc Ngôn cũng điên rồi, đúng không?
Nếu tôi không phải là Mạc Ngôn, vậy thì, tôi điên, Mạc Ngôn không điên. —— Mạc Ngôn có lẽ điên rồi, nhưng không liên quan đến tôi. Tôi điên hay không không liên quan đến hắn, hắn điên hay không cũng không liên quan đến tôi, đúng không? Bởi vì tôi không phải hắn, hắn cũng không phải tôi.
Nếu tôi chính là Mạc Ngôn, vậy thì —— đúng, đã nói đúng rồi.
Điên, tức là thần kinh rối loạn, dấu hiệu rõ rệt của việc điên hay thần kinh rối loạn chính là nói năng lảm nhảm, logic hỗn loạn, khóc cười thất thường, đúng không? Chính là mất trí nhớ hoặc mất trí nhớ một phần, thể xác bình thường có thể phát huy ra năng lực vận động vượt xa người thường, giống như tổ tiên xa xưa nhất của chúng ta thích đu đưa trên cây, ăn quả dại vậy. Cho nên, điên hay thần kinh rối loạn là một việc được mất song hành: mất đi là một phần năng lực vận động tư duy, có được là năng lực vận động thể xác.
Được rồi, bây giờ, chúng ta rút ra kết luận.
Trước tiên, việc tôi có phải là Mạc Ngôn hay không không liên quan đến chủ đề chính, không thảo luận.
Tôi, logic rõ ràng, ngôn ngữ thuận lý thành chương, tất nhiên, tôi biết 'logic rõ ràng' và 'ngôn ngữ thuận lý thành chương' có nội hàm giao thoa, đây gọi là 'nói cách khác'! Ngươi bớt bắt bẻ lỗi của ta đi, tất nhiên tất nhiên, 'ngôn giả vô tội, văn giả túc giới; hữu tắc cải chi, vô tắc gia miễn'. Ngươi đừng có tới trước cửa thánh nhân mà đọc thuộc lòng 《Tam Tự Kinh》, hồi tôi đi học năm này qua năm khác đọc thuộc lòng 《Mao Chủ tịch ngữ lục》, đọc đến mức thuộc lòng! Ta nói cho ngươi biết, tôi đọc thuộc 《Mao Chủ tịch ngữ lục》 căn bản không phải dùng trí nhớ trong đầu óc, mà là dùng trí nhớ của cơ hàm và môi! Tôi khóc cười có chừng mực, nên khóc thì khóc, nên cười thì cười, không phải có chừng mực chẳng lẽ là vô thường à? Nếu ta thực sự là vô thường thì ai dám nói ta điên? Nếu ta thực sự là vô thường thì ta điên tức là vô thường điên, nếu vô thường mà điên thì chẳng phải loạn hết cả rồi sao? Đáng chết không chết, không đáng chết lại bị tôi dùng dây thừng lôi đi, ngươi lẽ nào không sợ? Nói như vậy, tôi ngược lại rất có thể là điên rồi.
Cửu lão mụ, bây giờ tôi mới hiểu tại sao bà hy vọng tôi điên, nếu tôi không điên, bà sớm đã bị tôi bắt đi rồi, chính vì tôi đang điên, bà mới có thể đục nước béo cò!
Ngươi đừng có run! Tôi không điên! Những việc ngươi làm tôi đều biết hết.
Năm một nghìn chín trăm sáu mươi mốt Công nguyên, ngươi sinh ra một bé gái tay chân có màng, ngươi tự tay dìm nó vào hũ nước tiểu dìm chết! Ngày hôm sau ngươi nói với người ta, đứa bé chết vì bị uốn ván! Ngươi lừa được người khác mà lừa được ta sao?
Ngươi mười tuổi đã xấu xa đến mức đầu mọc nhọt, lòng bàn chân chảy mủ, ngươi chạy đến ruộng dưa hấu nhà Mạc Ngôn, trên bãi cát đó, ngươi dùng dao rạch một vết hở trên quả dưa hấu vừa lớn bằng nửa quả, rồi nhét một cục phân vào đó. Ngươi khâu vết thương cho quả dưa, dùng cồn khử trùng, rắc bột sulfanilamide lên, băng bó lại, dưa hấu lành lại, lớn lên. Đến Tết Trung thu, nhà Mạc Ngôn ăn mừng Trung thu, ăn dưa ngắm trăng. Mạc Ngôn bưng một quả dưa cắn một miếng, đầy miệng không phải vị gì. Mạc Ngôn lúc đó ba tuổi, còn rất thích nói chuyện, Mạc Ngôn nói:
Cha, trong bụng quả dưa hấu này có phân!
Cha nói:
Thằng con ngốc, dưa hấu không phải người, trong bụng làm gì có phân?
Mạc Ngôn nói:
Không có phân sao lại thối?
Đó là miệng con thối!
Bẩm sinh là mùi dưa thối!
Cha cầm lấy quả dưa, cắn một miếng, nếm vị một hồi, ánh trăng chiếu rọi khuôn mặt hạnh phúc, ngọt ngào của cha, Mạc Ngôn nhìn khuôn mặt của cha, chờ đợi sự phán xét của cha, cha nói:
Quả dưa ngọt như mật, con lại nói thối, con là da thịt nóng lên rồi, thiếu đòn! Ăn nó đi!
Mạc Ngôn nhận lấy miếng dưa đó, từng miếng từng miếng ăn hết quả dưa. Mạc Ngôn trút được gánh nặng ném vỏ dưa lên bàn. Cha kiểm tra miếng vỏ dưa, sắc mặt thay đổi đột ngột, cha nói:
Còn mang theo nhiều ruột thế này mà đã vứt rồi à?
Mạc Ngôn đành phải nhặt vỏ dưa lên, từng chút từng chút gặm, gặm miếng vỏ dưa mỏng như giấy dán cửa sổ!
Ngươi nói xem ngươi có thất đức hay không? Phân của ngươi nếu như nước tiểu của gia tộc ăn cỏ nhà người ta, không mùi, thành hình, chỉ có mùi cỏ xanh, ăn thì cũng ăn rồi, mẹ kiếp ngươi đi ỉa toàn là cặn bã xác động vật!
Tội ác của ngươi kể sao cho hết.
Tôi điên rồi à? Cửu lão mụ, tôi không phải nói ngươi, tôi không phải tôi, ngươi không phải ngươi, tất cả đều là do con cú mèo trong lồng của Cửu lão gia gây ra, Cửu lão mụ, bà cứ canh chừng sơ hở mà bóp chết nó đi là xong!
Cửu lão mụ nói: Khô khốc, tính khí của Cửu lão gia nhà ngươi bà cũng không phải không biết, mềm mỏng thì như cừu, hung dữ thì như sói. Năm xưa khi ăn cơm cùng anh ruột nó là Tứ lão gia của con, hắn còn đặt súng lục hộp lên trên đầu gối...
Trong vô thức một tiếng đồng hồ đã trôi qua, tôi và Cửu lão mụ đứng trên con phố đã phủ đầy châu chấu màu đỏ sẫm, dường như đã nói rất nhiều lời, lại dường như chẳng nói câu gì. Tôi lờ mờ nhớ lại, Cửu lão mụ quả quyết, con gà tham lam nhất cũng khó mà duy trì sự hứng thú với châu chấu quá ba ngày, đúng vậy, sự thật hùng hồn hơn tranh cãi: những con gà trống đuổi theo dưới tán dâu mệt mỏi có hứng thú với gà mái hơn xa so với châu chấu, còn những con gà mái thì hứng thú với hạt thóc lép trong lớp bụi cũng lớn hơn nhiều so với châu chấu. Hàng trăm con chim sẻ bị ăn no đến mức không bay nổi đập đập đôi cánh xám trong lớp bụi, mèo cắn chết chim sẻ, liếm liếm lưỡi rồi bỏ đi. Những con châu chấu bồn chồn lo lắng hoặc tinh thần phấn chấn nhảy nhót trên lớp bụi dày và nóng bỏng trên đường phố, không chịu dừng lại dù chỉ nửa khắc, như thể lớp bụi làm bỏng đôi chân và bụng của chúng. Trên đường phố cũng như đạn bắn ra, lớp bụi kêu bồm bộp, trên cây dâu, trên tường đều có châu chấu màu đỏ sẫm đang ngọ nguậy, tất cả lũ gà đều không ăn châu chấu, mặc cho châu chấu bò lồm ngồm, nhảy nhót trước mặt, sau lưng, trên thân, dưới thân chúng. Năm mươi năm đã trôi qua, đường phố vẫn là con đường phố ấy, chỉ là đi cao hơn một chút, người về cơ bản vẫn là những người ấy, chỉ là già hơn một chút, con phố từng bị châu chấu phủ kín nay lại bị châu chấu phủ kín lần nữa, hồi đó lũ gà vẫn còn ăn châu chấu, Cửu lão mụ nói hồi đó gà cùng với người điên cuồng ăn châu chấu suốt ba ngày, ăn đến hỏng cả dạ dày, trúng độc châu chấu, tất cả lũ gà đều tiêu chảy không dứt, lông dưới mông dính đầy phân màu đỏ sẫm tanh hôi, lảo đảo trong đống châu chấu, chúng từng con một đi lại khó khăn, xù đám lông rối bời, giống như vừa bị kẻ lưu manh cưỡng hiếp, cùng với tiêu chảy chúng còn nôn mửa buồn nôn, từng tiếng rên rỉ nhỏ xíu tràn ra từ cái cổ cong như lưng cung của chúng, trên cái mỏ cứng nhọn của chúng, treo những sợi nước dãi đặc dính pha lẫn máu tươi, trong đôi đồng tử vàng kim của chúng lay động những tia sáng màu lam yếu ớt —— năm mươi năm trước tất cả lũ gà đều trúng độc châu chấu, đâm sầm vào sân nhà, ngõ nhỏ và đường phố trong thôn, giống như một diễn viên Kinh kịch say rượu. Người càng trở nên khôn ngoan, gà cũng càng trở nên khôn ngoan hơn; con phố hôm nay tựa như ngày xưa, nhưng lũ gà, người ta đều giữ thái độ xa lánh lạnh nhạt với châu chấu rồi.
Tôi thực sự muốn chết, nhưng lập tức lại cảm thấy nỗi kinh hoàng của cái chết, tôi nhìn chằm chằm vào một con lừa đang rụng lông cũ mọc lông mới bị buộc vào cọc gỗ trước tường, chợt nhớ ra: ngược dòng sáu mươi năm, vào thời điểm đó, trong gia tộc từng có một người đàn ông xấu xí vô cùng đã từng giao phối với một con lừa cái. Hắn đầu to, đôi chân vừa gầy vừa ngắn, đôi tay vừa thô vừa dài, hành động kỳ dị, lời nói không đâu vào đâu, toàn thân tỏa ra một mùi hôi thối khiến người ta phải bịt mũi, phụ nữ đều tránh hắn như tránh tà thần. Hắn là dẫm lên một cái ghế mà giao phối với con lừa, lúc đó hắn đang làm người làm thuê cho nhà Đại lão gia có uy quyền như vua trong gia tộc, sau khi sự việc vỡ lở, Đại lão gia nổi trận lôi đình, triệu tập hơn mười gã đàn ông vạm vỡ, mỗi người tay cầm một chiếc roi da tết bằng da bò sống, đánh chết tươi con lừa và người đàn ông đã từng yêu nhau. Bây giờ, chuyện xấu này, vẫn đang âm thầm lưu truyền một cách càng thêm sặc sỡ. —— Tôi cảm thấy sâu sắc rằng, con lừa và người đàn ông bị đánh chết bằng roi đều vô tội, hắn và nó đều là những vật tế bi thảm dưới ách áp bức giai cấp. Tôi nhớ ra rồi, biệt hiệu của hắn là "Đại Linh Đang", phát huy trí tưởng tượng một chút, cũng có thể hình dung ra hình ảnh con lừa cái nhỏ nhắn xinh đẹp kia. Lịch sử gia tộc đôi khi gần như là bản thu nhỏ của lịch sử triều đại, một triều đại hay một gia tộc khi gần suy tàn, đều là dâm phong hừng hực, loạn luân cẩu thả, huynh đệ tương tàn, mẹ chồng nàng dâu cãi vã; —— bề ngoài lại là nhân nghĩa đạo đức, thân ái hữu thiện, nghiêm minh phương chính, không dục không niệm.
Than ôi! Gia đạo gia vận từng dùng hỏa hình để trung hưng, dùng roi vọt để duy trì đều hóa thành mây nhẹ đất đục, thời đại hoàng kim của gia tộc ăn cỏ Cao Mật Đông Bắc Hương đã một đi không trở lại, tôi đối diện với Cửu lão gia đang nhảy múa điên cuồng trên bãi cỏ —— một trong những hậu duệ thuần chủng của gia tộc ăn cỏ này, một nỗi bi ai sâu sắc trào dâng trong lòng.
Bây giờ, con lừa cái đó đứng trên một bờ tường nghiêng ngả, chính nó đã gợi lại ký ức của tôi về vụ bê bối gia tộc. Lẽ nào nó có thể là hậu duệ của con lừa cái xinh đẹp từng bị "Đại Linh Đang" cưỡng hiếp, không, không phải cưỡng hiếp, là làm tình! Lẽ nào nó có thể là hậu duệ của con lừa cái xinh đẹp kia sao! Nó đứng bất động, một sợi dây cương đen sì buộc nó vào chiếc cọc gỗ mục nát bên tường. Cái đuôi trụi lủi của nó kẹp chặt giữa hai chân sau xương xẩu; trên mông nó đầy vết sẹo; đó chắc chắn là vết hằn đau đớn mà roi da để lại cho nó cả đời cũng không xóa nhòa; sau cổ nó đã trải qua bao nhiêu khổ nạn, vết chai dày như sắt, đến một sợi lông cũng không mọc được; móng của nó rách nát, đầy vết thương; đôi mắt của nó khô khốc, ánh mắt yếu ớt và chán nản; nó rũ cái đầu vốn trở nên nặng trĩu vì chứa quá nhiều triết lý của mình xuống... Năm mươi năm trước, cũng chính là một con lừa như vậy chở Tứ lão mụ đi một cách trang nghiêm qua con phố như thế này, nó là chính nó hay là ảo ảnh của nó? Nó đứng trước tường, tựa như bức tượng gỗ khô, châu chấu màu đỏ sẫm nhảy nhót trên người nó, nó sừng sững bất động, chỉ khi những con châu chấu bạo gan chui vào tai hay lỗ mũi của nó, nó mới lắc lắc đôi tai to lớn hoặc phập phồng cái lỗ mũi đang chảy nước mũi. Lớp đất trên tường bong tróc, loang lổ, cảnh tượng thê lương; cỏ xanh trên đầu tường gần như đã chết, xõa xượi trên đầu tường như mái tóc rối khô vàng. Ở đó, có một con tắc kè lưng có vảy xanh đang rình rập một con côn trùng màu xanh có đôi cánh trong suốt đang đậu trên ngọn cỏ. Tắc kè cũng không hứng thú với châu chấu đỏ. Đây không phải là con lừa từng chở Tứ lão mụ, móng của nó tuy đầy những vết sẹo nối tiếp nhau, nhưng những nơi chưa bị tổn thương vẫn tỏa ra ánh sáng tươi mát của tuổi trẻ. Một con châu chấu nhảy lên mu bàn tay tôi, tôi cảm thấy giác hút trên chân châu chấu đang bám chặt lấy da thịt mình, khơi dậy một khao khát sâu kín trong tôi nhiều năm. Tôi nhẹ nhàng, từ từ, lặng lẽ giơ tay lên, giơ đến trước mắt, dùng ánh mắt dịu dàng nhìn ngắm con côn trùng nhỏ kỳ diệu này... Lệ rơi lã chã... Khô khốc, Cửu lão mụ dùng ánh mắt nghi hoặc như cáo nhìn tôi, hỏi: Trong mắt ngươi chảy nước ra kìa, là khóc đấy à? Tôi giơ con châu chấu trên mu bàn tay lên, nói: Không phải nước mắt, con không khóc, ánh mặt trời chói quá. Cửu lão mụ ồ một tiếng, giơ tay vả một cái, đánh vào mu bàn tay tôi, đập con châu chấu thành một bãi thịt băm. Để che đậy sự phẫn nộ, đau buồn và sầu muộn, tôi lấy kính râm ra, đeo lên sống mũi.
Trời đất âm u thảm đạm, màu xanh tràn lan, mặt trời giống như một miếng thủy tinh tròn màu xanh ngâm trong nước bẩn. Cửu lão gia toàn thân tỏa ra ánh sáng xanh, vung vẩy cánh tay, đi vào đám Giải phóng quân đang diệt châu chấu cứu đói. Giải phóng quân đều là những chàng trai trẻ, tràn đầy sức sống, rồng bay phượng múa, đuổi theo khiến châu chấu nhảy loạn xạ. Họ gào lên, cười lớn, vô cùng vui vẻ sung sướng. Nhưng tôi là người từng đi lính, huấn luyện quân sự tàn khốc vô tình, đông luyện ba chín, hè luyện ba phục, bò trườn lăn lộn đủ để người ta chịu khổ. Diệt châu chấu cứu đói trở thành lễ hội lớn của các chiến sĩ con em đang bảo vệ ruộng đồng của chúng ta, họ chạy trên bãi cỏ giống như một đám khỉ tinh nghịch. Tiếng kêu kỳ quái của Cửu lão gia truyền đến, ghi lại những từ ngữ hắn kêu ra chẳng có ý nghĩa gì, bởi vì, trên Trái Đất này, người có thể nghe hiểu ngôn ngữ ngẫu hứng của Cửu lão gia chỉ có con cú mèo kia thôi. Nó phát ra một tràng âm thanh kỳ lạ trong cái lồng chim bằng đồng đang chuyển động dữ dội, ghi lại âm thanh kỳ lạ của nó cũng chẳng có ý nghĩa gì, nó đang hô ứng với Cửu lão gia đấy. Từ đó, tôi không còn nghi ngờ việc cú mèo cũng có thể phát ra ngôn ngữ của loài người nữa. Có hơn mười chiến sĩ Giải phóng quân vây quanh Cửu lão gia, Cửu lão mụ dường như hơi sợ. Cửu lão mụ, chớ có sợ, bà cứ yên tâm, quân đội và nhân dân vốn là một nhà, họ đang ngắm nhìn con chim quý trong lồng của Cửu lão gia đấy. Họ cúi người, vây quanh cái lồng chim xoay tròn, cú mèo cũng xoay tròn trong lồng. Người chiến sĩ thổi kèn kia bóp một con châu chấu chết đưa cho cú mèo, nó khinh bỉ cong cái mỏ khoằm, kêu một tiếng, khiến người chiến sĩ nhỏ kia giật mình.
Sau đó, nhóm nghiên cứu của Viện nghiên cứu châu chấu thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp từ trong những chiếc lều trắng bên cạnh đầm lầy đỏ chui ra, lạch bạch bước về phía đồng cỏ —— cỏ trên bãi đã trở thành những thân cây trơ trọi, châu chấu bắt đầu di cư —— sau một năm ròng không một giọt mưa rơi lại là một tháng không mưa, chỉ là mỗi ngày lúc rạng sáng, trên thân cỏ có thể tìm thấy vài giọt sương sớm đáng sợ long lanh —— mặt trời gay gắt, giống như bàn tay của mẹ kế và củ tỏi độc, những giọt sương chỉ trong vài phút đã hóa thành làn hơi trắng mảnh mai như sâu róm. Hiện nay, chỉ còn châu chấu màu đỏ nâu phủ kín mặt đất đen. Những chiếc áo trắng tinh ban đầu của các nhà nghiên cứu châu chấu nhìn từ xa đã bẩn thỉu không chịu nổi, hiện ra màu sắc rất gần với châu chấu, châu chấu đậu trên người họ, đã vô cùng an toàn. Trên bãi cỏ danh tồn thực vong, bụi khói bốc lên, đó là do các chiến sĩ Giải phóng quân đá lên, họ chân giẫm châu chấu, thân chạm châu chấu, vung gậy gỗ, luôn có thể đánh ra những khe hở hình cung trong không gian châu chấu bay tung tóe. Các nhà nghiên cứu châu chấu vai vác máy quay, quay lại cảnh tượng Giải phóng quân chiến đấu với châu chấu, mà những con châu chấu đó, đang giống như lũ lụt vỡ đê, ùa về phía thôn làng.
Châu chấu gào thét điên cuồng, dũng cảm nhảy nhót, giống như một đám mây màu đỏ sẫm to lớn vô cùng, lướt trên mặt đất, rút lui nhanh chóng khỏi bãi cỏ, trong không trung thấp cách mặt đất ba thước, vang vọng những âm thanh tạp loạn, cảnh tượng này đã khiến tôi sững sờ kinh ngạc, Cửu lão mụ lại dùng ánh mắt từng trải tang thương quất vào sự nhút nhát như thỏ và lồng ngực nhỏ hẹp như chim sẻ của tôi. Mới có vài con châu chấu này thôi à? Cửu lão mụ truyền đạt thông tin cho tôi trong sự im lặng: Đại nạn châu chấu năm mươi năm trước, mới xứng đáng gọi là đại nạn châu chấu thực sự!
Năm mươi năm trước, cũng là lúc châu chấu ăn sạch hoa màu và cỏ xanh, Cửu lão gia theo con lừa, con lừa chở Tứ lão mụ, đi lại trên con phố này. Đầu đông thôn, lễ tế châu chấu đang được cử hành long trọng... Để tránh con sóng thủy triều châu chấu, Cửu lão mụ kéo tôi đến đầu đông thôn, trước Bát Lạp miếu hoang tàn, đang có một người quỳ ở đó, từ mái tóc rối cứng đờ như con nhím trắng xóa của ông ta, tôi nhận ra đó là Tứ lão gia. Cửu lão mụ cùng tôi đi đến trước miếu, đứng sau lưng Tứ lão gia; lúc cúi đầu tôi nhìn thấy một luồng ánh sáng cứng cáp thẳng tắp bắn ra từ chóp mũi Tứ lão gia, ngang ngược bắn vào trong Bát Lạp miếu. Cửa miếu đã sớm nát vụn thành mảnh vụn, còn sót lại một nửa khung cửa lỗ chỗ bị sâu bọ gặm nhấm, năm mươi năm gió thổi mưa sa, mài mòn cọ xát, khiến những viên gạch cũng bị ăn mòn trông như tổ ong răng cưa, trên miếu mở cửa sổ trời, trên bức tường vôi từng có vẽ tranh hình ảnh, để lại từng mảng vết mưa màu rỉ sắt, hàng trăm con dơi cư ngụ giữa các vì kèo trong miếu, khắp nơi phủ đầy phân dơi. Chợt nhớ lại cảnh tượng thuở nhỏ theo Tứ lão gia đến miếu thu thập dạ minh sa, một con dơi to như cái quạt tròn lướt giữa các vì kèo, đôi cánh thịt trong suốt phồng to của nó, tựa như một cầu vồng, tựa như một bóng ma. Phân nó thải ra to như hạt khiếm thực, Tứ lão gia nhặt từng hạt một, coi là trân bảo. Tứ lão gia, ông lúc đó đã nói với con, những hạt dạ minh sa to như thế này thế gian hiếm gặp, mỗi hạt đều đáng giá như hạt đậu vàng mười... Hồi đó bức tượng thần châu chấu khổng lồ kia vẫn còn tồn tại nguyên vẹn cơ mà, chỉ là màu sắc ảm đạm, tất cả sự tươi sáng đều bị nhòa đi trong một lớp khói bụi cũ kỹ rồi... Dọc theo luồng ánh sáng mạnh mẽ trên chóp mũi Tứ lão gia, tôi thấy vị thần chính trong Bát Lạp miếu đã tàn khuyết không đầy đủ, giống như con châu chấu nướng chín trong lửa, râu, cánh, chân tay đều mất hết, chỉ còn lại cái bụng đen sì. Thứ mà Tứ lão gia đang lễ bái chính là cái bụng bằng đất nặn của thần châu chấu như vậy. Phía tây, đàn châu chấu nhảy di cư đã ùa vào trong thôn, gà dưới gốc dâu và lừa ngoài tường đều kinh hoàng bất an, lông gà dựng ngược, mông lừa run rẩy, dù là loài côn trùng, chỉ cần kết thành đàn, cũng khiến vật khổng lồ phải kinh hãi. Các chiến sĩ Giải phóng quân và các nhà nghiên cứu châu chấu đuổi theo đàn châu chấu ùa vào trong thôn, trong gió tây nam khô hanh phiêu đãng mùi tanh ẩm ướt phát ra từ bụng châu chấu bị đánh chết giẫm chết.
Cửu lão mụ nói Tứ lão tổ tông, dậy đi, châu chấu vào thôn rồi!
Tứ lão gia quỳ bất động, tôi và Cửu lão mụ đỡ lấy hai cánh tay ông, cố gắng kéo ông dậy. Linh quang trên chóp mũi Tứ lão gia biến mất, ông ngoảnh đầu lại, nhìn thấy khuôn mặt tôi, tức thì mồm lệch mắt méo, một tiếng kêu khóc trào lên từ cái cổ gầy dài của ông, xông qua cổ họng bị khóa chặt và đôi môi tím tái mất đi độ đàn hồi của ông:
Đồ tạp chủng... ma quỷ... tinh linh...
Tôi lập tức hiểu rõ Tứ lão gia mắc bệnh gì. Ông quỳ trước Bát Lạp miếu không phải là quỳ lạy châu chấu, ông có lẽ đang sám hối tội lỗi của chính mình chăng.
Tứ lão gia, dậy đi, về nhà thôi, châu chấu vào thôn rồi.
Đồ tạp chủng... ma quỷ... tinh linh... Tứ lão gia lầm bầm, không dám nhìn mặt tôi, tôi cảm thấy cánh tay khô như củi của ông run rẩy trong tay tôi, cơ thể ông dùng sức nghiêng về phía Cửu lão gia, đẩy Cửu lão mụ bước chân lảo đảo.
Lạnh... lạnh... mặt trời đỏ rực như lửa đốt, Tứ lão gia vậy mà nói lạnh, nói lạnh tức là cảm thấy lạnh, là trong lòng ông lạnh, tôi biết Tứ lão gia không còn sống được bao lâu nữa.
Châu chấu che kín cả đường phố, dường như không phải châu chấu đang di chuyển mà là con phố đang vặn vẹo. Giải phóng quân truy quét châu chấu trên đường phố chạy ngang chạy dọc, các nhà nghiên cứu châu chấu tranh nhau chụp lại cảnh tượng di cư kỳ dị của châu chấu, họ kinh ngạc gào lên, tôi thấy tiếc cho sự nông cạn của họ, đại nạn châu chấu năm mươi năm trước mới xứng đáng là đại nạn châu chấu chứ! Giống người thoái hóa, giống châu chấu cũng thoái hóa.
Tứ lão gia, ông đừng sợ, đừng ân hận, đàn ông trên Trái Đất phần lớn đều từng làm chuyện thông dâm giết người, ông là một người nông dân lớn lên ở chốn thâm sơn cùng cốc, ông làm những chuyện này đúng vào thời buổi loạn lạc, thời đại không có luật pháp kẻ tuân thủ luật lệ đều không phải người tốt, ông không cần phải canh cánh trong lòng. So sánh mà nói, Tứ lão gia, con nên dựng cho ông một cái cổng chào cao mười mét! Về nhà thôi, Tứ lão gia, ông cứ yên tâm, con là cháu đích tôn của ông, chuyện của ông coi như đã thối rữa trong bụng con rồi, con không nói với ai cả. Tứ lão gia ông đừng ân hận, ông yêu cô vợ nhỏ áo đỏ nên mới bỏ Tứ lão mụ, ông giết người là vì muốn mở đường cho tình yêu, so sánh mà nói, ông nên được coi là nhân cách cao thượng! Tứ lão gia, sau khi con khuyên nhủ thế này, trong lòng ông có phải nhẹ nhõm hơn lúc nãy một chút rồi không? Ông vẫn cảm thấy lạnh? Tứ lão gia, ông ngước mắt lên nhìn xem trời xanh biết bao, xanh như nước biển vậy; mặt trời sáng biết bao, sáng như đá quý vậy; châu chấu đều đã vào thôn, trên bãi cỏ không còn gì cả, một mảnh trắng xóa mặt đất thật sạch sẽ; ông có phải muốn ra bãi cỏ đi ỉa không? Con có thể đi cùng ông, bao nhiêu năm rồi con không ngửi thấy mùi phân ông thải ra thơm mát như dầu bạc hà. Giải phóng quân người này hơn người kia dũng cảm, trên tay trên mặt họ đều dính đầy máu xanh ngắt của châu chấu; con lừa cái ngoài tường sắp bị châu chấu đè chết rồi, nó có quan hệ huyết thống gì với con lừa ông từng cưỡi khi hành nghề y không? Hình dáng chúng có chút giống không? Trong đội hành hình con lừa cái xinh đẹp từng yêu "Đại Linh Đang" ấy ông có phải là một tay chân đắc lực không? Ông lúc đó khí huyết phương cương, thể phách tráng kiện, chiếc roi da bò tám sợi vung vẩy trong tay ông, tựa như rắn sắt bay lượn, tiếng kêu vút vút kinh người khiến màng nhĩ của mỗi người đứng xem run rẩy, ông cũng là kẻ tâm địa độc ác, một roi một vết máu, dù là thân xác bằng thép cũng bị ông đánh tan nát, Tứ lão gia của con! Con người, thực ra đều gần giống súc vật, súc vật xấu nhất cũng không xấu bằng con người, có đúng không? Tứ lão gia, ông vẫn cảm thấy lạnh sao? Có phải đang bị sốt rét không? Trong đầm lầy đỏ có cỏ Thường Sơn chuyên trị sốt rét, có cần con đi hái một nắm không? Sắc thuốc thang cho ông uống. Cảm giác bị sốt rét thật sự rất khó chịu, cháu chắt được hưởng phúc chưa được hưởng, tội thì đã chịu đủ cả rồi. Sốt rét, tiêu chảy, đau bụng dữ dội, nghẹn họng vàng, mụn nước vàng, viêm màng não, tăng nhãn áp, vảy nến, áp xe xương, quai bị, khí phế thũng, loét dạ dày... những món ăn ngon này đang đợi chúng ta thưởng thức, bao nhiêu món ngon đều đã nếm qua, chỉ có vị sốt rét là nhiều vị nhất! Đó thực sự là: Lạnh đến như nằm trên băng, nóng đến như ngồi trong lồng hấp, run đến run rẩy răng cắn chặt, đau đến đau tận trời cao, giống như lạnh đi nóng tới chết đi sống lại thật khó chịu. Nhớ năm đó con sốt rét phát sốt mặt như giấy vàng, đứng cũng không vững, giống như một cây cỏ khô, là ông không quản muỗi đốt, từ trong đầm lầy đỏ hái về một nắm cỏ Thường Sơn, chữa khỏi bệnh cho con, cứu mạng con. Cứu một mạng người, hơn xây bảy tòa tháp! Ông vì hái thuốc, bị hà mã trong đầm lầy cắn một miếng, bị ngựa vằn trong bụi lau sậy đá một cước, có bao nhiêu lần suýt chút nữa lún sâu vào bùn đỏ mà chết đuối, ông cả đời cứu người giúp đời, thực hiện nhân đạo chủ nghĩa cách mạng, làm việc thiện xa hơn nhiều so với làm việc ác, ông hoàn toàn có thể sống một cách đường hoàng, trong lương tâm đừng có gì bất an. Ông bây giờ vẫn lạnh như vậy sao? Tốt quá, không lạnh là tốt rồi. "Thường Sơn" không phải cỏ? Đúng, con lúc đó bị sốt rét hành hạ đến mê sảng, trước mắt thường xuyên xuất hiện ảo ảnh giả tạo. "Thường Sơn" là cây bụi rụng lá, lá hình mũi mác, hoa màu vàng lục, kết quả nang, rễ và lá đều có thể làm thuốc, chủ trị sốt rét. Tứ lão gia, con biết ông sống sờ sờ là một cuốn 《Bản Thảo Cương Mục》, tuy nhiên, ông dùng cối giã thuốc bằng sắt giã nát châu chấu nặn thành "Bách Linh hoàn" to bằng hạt ngô bán đi, chuyện này đủ thất đức đấy! ... Tứ lão gia, sao ông lại run thành một quả trứng rồi? Ông đừng run, con nghe thấy khung xương của ông kêu răng rắc như chiếc máy dệt hỏng, run nữa là tan tành, rã rời ra cả đấy! Nói một ngàn đạo một vạn, chúng con vẫn hy vọng ông có thể sống thêm vài năm nữa.
Tôi và Cửu lão mụ đặt Tứ lão gia đang run rẩy rã rời tạm thời vào bên cạnh một hàng rào đen kết từ cây kỷ hôi, để mặt trời nóng bỏng chiếu rọi trái tim lạnh lẽo của ông, để gai cây kỷ hôi xanh biếc châm cứu cái đầu cố chấp không chịu thay đổi của ông, để ánh sáng trên chóp mũi ông một lần nữa bắn vào trong Bát Lạp miếu, chiếu sáng tàn tích của thần châu chấu và bức tường miếu dơ bẩn, để mạng nhện dính đầy bụi đất run rẩy trong ánh sáng, để bốn con dơi to lớn bay lượn tung tăng trong ánh sáng. Không gian trong miếu chật hẹp, dơi nhẹ tựa lụa mỏng, bay lượn thanh thoát đẹp đẽ, dư sức, chưa bao giờ xảy ra va chạm hay cọ xát... Tôi không nhớ rõ kính râm rơi xuống lớp bụi nóng trên đường phố từ lúc nào rồi, phân châu chấu phủ kín mắt kính và gọng kính... Cảm ơn người, Chúa nhân từ làm điều ác của con, con hận không thể lột sống lớp da thỏ mọc lông trắng mềm mại của người... Tứ lão gia, ông sắp chết rồi sao? Ông cuộn tròn như một con chó già trong bóng tối của cây kỷ hôi, uy nghi năm xưa chủ trì đại lễ tế châu chấu đâu rồi? Hoa đẹp không nở lâu, cảnh đẹp không còn mãi, ngàn dặm dựng lều cao, không có yến tiệc nào không tan, nghĩ đến thật khiến người ta xót xa! Tứ lão gia, lúc đó ông mặc áo choàng mặc quái, chân đi giày vải xanh đế phấn, tay bưng một chiếc tước đồng ba chân, nâng cao chén rượu lên ——