Nhật Bản, Tokyo, quận Minato. Ryoma Kitagawa mặc âu phục chỉnh tề, tay phải xách chiếc cặp táp màu đen – thứ đánh dấu thân phận "người đi làm" của cậu. Gương mặt ủ rũ, cậu đứng trước tòa nhà trụ sở chính của Tập đoàn Ẩm thực Hinata. Là một thực tập sinh quản lý đến nhận việc, Ryoma Kitagawa hoàn toàn không có vẻ phấn chấn, đầy hoài bão, sải bước tự tin như những thực tập sinh quản lý khác. Nếu có thể chọn, cậu thà vào làm ở một công ty nhỏ không có tiền đồ, chẳng hy vọng gì, chứ không hề muốn đến nơi này làm việc.

Ngay tối hôm qua, Ryoma Kitagawa đã thấm thía được sự "quan tâm đặc biệt" của cha mình - Takeshita Kusato dành cho cá nhân cậu. Cha đã cưỡng chế thu hết tất cả thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng... trong ví của cậu. Nếu cậu không chủ động giao nộp, chắc chắn ông sẽ gọi một cú điện thoại cho ngân hàng để khóa thẻ ngay lập tức. Đằng nào cũng bị cưỡng ép, chi bằng chủ động còn hơn. Dù sao thì, đằng nào cũng là "một nhát dao", né cũng không thoát được.

Cha còn ba lệnh năm cấm, dặn dò kỹ lưỡng bảo mẹ, chị ba Mỹ Nại và những người khác không được lén lút đưa tiền hay cung cấp bất kỳ sự giúp đỡ, hỗ trợ kinh tế nào. Không chỉ vậy, Ryoma Kitagawa – người hoàn toàn có lý do để nghi ngờ Takeshita Kusato không phải cha ruột mình – còn bị ra lệnh rõ ràng là không được tự ý sử dụng xe hơi, máy bay riêng, du thuyền riêng hay bất cứ phương tiện giao thông nào của gia đình. Nguyên tắc là: người đi làm bình thường thì phải ra dáng người đi làm bình thường.

Vì lý do đó, người cha vẫn còn chưa yên tâm sáng nay còn đặc biệt tiễn cậu ra trạm xe buýt gần nhất, nhìn cậu lên một chiếc xe buýt đi về đúng hướng, đợi xe từ từ rời khỏi bến, biến mất khỏi tầm mắt mới quay người trở về. Nghĩ đến đây, Ryoma Kitagawa bất giác lấy ví tiền của mình ra, rồi càng nhíu chặt mày nhìn chằm chằm vào năm vạn yên bên trong. Đây là số tiền bao gồm cả phí ăn trưa, phí đi lại... của cậu. Điều khiến cậu thấy "chí mạng" nhất chính là, với số tiền ít ỏi này, cậu còn phải sống suốt cả một tháng trời.

Trước đây, số tiền năm vạn yên thậm chí còn chẳng đủ để Ryoma Kitagawa ăn một bữa bên ngoài. Cậu lại nhớ đến lời cha đã tận miệng dặn đi dặn lại, lặp đi lặp lại nhiều lần rằng: đợi đến khi cậu nhận được tháng lương đầu tiên, không những phải trả lại cho ông, mà còn phải bắt đầu nộp mười vạn yên phí sinh hoạt, tiền nhà, tiền điện nước... mọi chi phí trong nhà.

Nghĩ đến đây, cậu đã muốn khóc mà không ra nước mắt. Dù tốt nghiệp đại học Tokyo, là thực tập sinh quản lý của tập đoàn lớn như Ẩm thực Hinata, thì lương mỗi tháng cũng chỉ nhận được ba mươi vạn yên. Với tư cách là một người mới chập chững bước vào sự nghiệp, mức lương khởi điểm này đã cao lắm rồi. Nếu không phải là người mới của tập đoàn lớn, thì sinh viên đại học bình thường khi bước vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ, mức lương thực nhận chỉ tầm mười lăm vạn yên là chuyện rất phổ biến.

Nhớ lại lần Ryoma Kitagawa vô thức hỏi cha một câu: "Con có phải là con ruột của cha không?", cậu cảm thấy sâu sắc rằng mình còn tệ hơn cả con gái nuôi của cha – Kitagawa Miyuki, tệ đến mức không dùng lời lẽ nào để hình dung nổi. Ba câu trả lời cậu nhận được là: Nếu không nể tình mày là con ruột, thì chẳng phải chỉ thu mày mười vạn yên mỗi tháng đâu. Ở nơi tấc đất tấc vàng như Shinjuku nhà chúng ta, mười vạn yên còn chẳng đủ để thuê một căn phòng mười mét vuông. Mày còn có thể ngủ nướng thêm một, hai tiếng, nếu ở tận rìa 23 quận của Tokyo, hoặc xa hơn nữa, thì phải dậy thật sớm để đi tàu điện ngầm, đi tàu điện trên cao để đi làm đấy.

Ryoma Kitagawa hiểu rõ trong lòng, lời cha nói không hề là lời nói suông. Nếu là lính mới vừa chập chững bước vào môi trường công sở, thông thường sẽ ở trong ký túc xá do công ty cung cấp, một mặt là rẻ, vì đó là sự chăm sóc cho nhân viên nội bộ; mặt khác là tiện lợi, thường thì khoảng cách đến nơi làm việc cũng không quá xa. Tất nhiên, môi trường, không gian... chắc chắn là không thể thoải mái, tiện nghi bằng việc sống ở nhà.

Tất nhiên, những công ty có thể cung cấp chỗ ở cho nhân viên, thông thường đều là doanh nghiệp có quy mô nhất định. Nếu là công ty nhỏ, bạn đừng hòng mơ tưởng, thường chỉ có lựa chọn sống ở quận Adachi – nơi nghèo nhất trong 23 quận của Tokyo. Với mức lương mười lăm vạn yên một tháng, thực sự là không làm được gì cả. Thế nên, đừng hy vọng được sống ở khu trung tâm. Dù vậy, mười lăm vạn yên để sống một tháng ở nơi như Tokyo, trừ đi các chi phí sinh hoạt thiết yếu cho bản thân, thì hầu như chẳng còn lại bao nhiêu.

Bạn đừng thấy ít. Ngay cả mức lương tháng như thế này, cũng không phải dễ dàng tìm được. Là một lính mới tốt nghiệp đại học không phải danh giá, thì hoàn toàn có thể chấp nhận được. Dù sao ở Nhật Bản, thu nhập hàng tháng tương ứng với độ tuổi từ hai mươi đến ba mươi, phổ biến cũng chỉ là con số này.

Sinh viên đại học khi còn đi học, thường vào năm hai đã được một công ty nào đó "định sẵn" (nội định). Nếu không được công ty nào chọn trước, thì chỉ còn cách tìm việc tại các hội chợ việc làm lớn nhỏ trong trường, dù sao như vậy cũng tương đối dễ tìm việc hơn. Nếu là ra ngoài xã hội tìm kiếm, hoặc nhờ trung tâm môi giới việc làm giới thiệu, thì xác suất cực kỳ thấp, hy vọng rất mong manh.

Những công ty như vậy thường sẽ không thuê lính mới không có kinh nghiệm làm việc, mà thường đưa ra yêu cầu rõ ràng về số năm kinh nghiệm làm việc liên quan. Một củ cải, một cái hố, họ không nuôi người nhàn rỗi. Ngay cả khả năng thao tác độc lập cũng không có, thì sinh viên đại học không phải là đối tượng họ cần tuyển dụng.

Một khi có công ty sẵn lòng thuê bạn, e rằng họ sẽ không trực tiếp cho bạn đãi ngộ của nhân viên chính thức. Vì thế, cá nhân phải nỗ lực làm việc, từ đó mưu cầu được chuyển chính, trở thành nhân viên chính thức. Lợi ích của nhân viên chính thức, một là công ty sẽ thay bạn đóng phần lớn các loại bảo hiểm xã hội; hai là cả năm có hai đợt thưởng bán niên, phát thêm từ 1-6 tháng lương, thậm chí cao hơn, suy cho cùng đều tùy thuộc vào thành tích và hiệu quả kinh doanh của công ty, mà chuyện mua xe mua nhà đều trông cậy cả vào cái này; ba là tính ổn định tốt hơn, sẽ không bị sa thải vô cớ.

Cho dù có cắt giảm nhân sự, họ cũng sẽ thông báo trước cho bạn, để bạn tiện tìm công việc tiếp theo. Nếu thực sự không tìm được, họ sẽ sắp xếp cho bạn sang các công ty con trực thuộc, và lương sẽ bị giảm ít nhất một phần ba. Nếu vẫn không được nữa, thì sang công ty cháu, giảm lương ít nhất một nửa. Dù thế nào, nguyên tắc chung là sẽ không làm đến mức không để lại đường sống cho bạn. Còn đối với nhân viên phi chính thức thì hoàn toàn không có những thứ này.

Ở Nhật Bản ngày nay, tỷ lệ nhân viên phi chính thức cao tới hơn 40% dân số lao động, cũng có nghĩa là ngang ngửa với nhân viên chính thức. Sau khi trở thành nhân viên chính thức của công ty, tăng ca là điều không thể tránh khỏi, bám riết lấy như hình với bóng. Cái gì mà chế độ làm việc tám tiếng một ngày, một tuần năm ngày, nghỉ hai ngày, đó chỉ là văn bản trên luật pháp mà thôi. Thực tế, mỗi ngày làm việc mười hai tiếng, một tuần sáu ngày là chuyện quá đỗi bình thường, thậm chí còn hơn thế nữa. Thật ra tăng ca cũng chẳng có gì là tệ, dù sao cũng vẫn được trả lương tăng ca. Khi còn trẻ không chịu khổ, chẳng lẽ phải đợi đến già mới chịu khổ sao?