Để hiểu rõ quá trình tiến hóa, ta cần trả lời câu hỏi: Tại sao con người lại phát triển trí tuệ? Rất nhiều loài linh trưởng tiến gần đến ba tiêu chuẩn trí tuệ kể trên, nhưng tại sao duy nhất loài người chúng ta thành công, mà không phải tinh tinh, tinh tinh lùn (họ hàng tiến hóa gần nhất của con người), hay khỉ đột?

Khi so sánh Homo Sapiens (người tinh khôn) với các loài thú khác, ta sẽ thấy bản thân chúng ta rất yếu ớt và vụng về. Có khi ta sẽ là trò cười cho cả vương quốc động vật. Ta chạy không nhanh, không có móng vuốt, không thể bay, mũi không thính, không có lớp bao bọc bên ngoài, sức mạnh không nổi bật, da ta không có lông và khá mỏng manh. Xét trên mọi phương diện, rất nhiều loài động vật vượt trội hơn hẳn chúng ta về mặt thể chất.

Thật thế, hầu hết các loài ta thấy quanh mình đều rất thuận lợi và không chịu áp lực phải tiến hóa. Một số loài chẳng hề thay đổi suốt hàng triệu năm. Chính bởi yếu đuối và vụng về, nên ta chịu áp lực rất lớn để đạt được những kỹ năng mà các loài linh trưởng khác không có. Để bù đắp những khuyết điểm, ta phải trở nên thông minh.

Một giả thuyết cho rằng khí hậu vùng Đông Phi đã biến đổi cách đây vài triệu năm, khiến rừng rậm biến mất và đồng cỏ mở rộng. Tổ tiên của chúng ta là loài sống trong rừng, nên rất nhiều cá thể đã chết khi cây cối không còn.

Những cá thể sống sót bắt buộc phải di cư từ rừng rậm ra thảo nguyên và đồng cỏ. Họ phải ưỡn lưng và đứng thẳng để nhìn thấy được phía trên cỏ cao. (Ta thấy vết tích việc này ở hiện tượng võng lưng, khiến vùng thắt lưng phải chịu áp lực lớn. Đó là lý do khiến đau lưng là một trong những vấn đề thường gặp nhất ở người trung niên.)

Dáng đứng thẳng lại mang tới một lợi ích tuyệt vời nữa: hai tay con người được giải phóng nên ta có thể sử dụng công cụ.

Khi chúng ta gặp sinh vật thông minh ngoài Trái Đất, rất nhiều khả năng họ cũng từng vụng về, yếu ớt và phải bù đắp các khuyết điểm bằng cách phát triển trí thông minh. Giống với chúng ta, họ sẽ phát triển khả năng sống sót bằng một kỹ thuật mới: biến đổi môi trường theo ý mình.