Isaac Asimov từng nói, trong tất cả các truyện ngắn từng viết, ông thích nhất The Last Question (Câu hỏi cuối cùng). Câu truyện đem đến cho chúng ta một góc nhìn phi thường về tương lai hàng ngàn tỷ năm sau và giải thích cách nhân loại đương đầu với sự kết thúc của vũ trụ.

Trong truyện, con người luôn thắc mắc qua nhiều thời đại rằng liệu vũ trụ có nhất định phải chết, liệu có thể đảo ngược được sự giãn nở và ngăn vũ trụ chìm vào băng giá hay không. Mỗi lần được hỏi: “Entropy có thể đảo ngược được không?”, máy tính chủ lại trả lời: “Không đủ dữ liệu để đưa ra câu trả lời ý nghĩa.”

Cuối cùng, hàng ngàn tỷ năm sau, nhân loại không còn bị vật chất kiềm chế, trói buộc. Chúng ta tiến hóa thành sinh vật năng lượng thuần túy, có thể di chuyển khắp thiên hà. Không còn bị vật chất cản trở, ta có thể du hành đến những thiên hà xa xôi bằng tâm thức thuần túy. Thể xác vật lý của ta bất tử nhưng được lưu giữ tại một hệ hành tinh xa xôi bị quên lâng nào đó, còn tâm thức thì tự do “ngao du”. Nhưng hễ cứ đặt câu hỏi định mệnh: “Entropy có thể đảo ngược được không?” thì ta lại nhận được câu trả lời như trước: “Không đủ dữ liệu để đưa ra câu trả lời ý nghĩa.”

Cuối cùng, máy tính chủ quá mạnh, không thể đặt tại bất cứ hành tinh nào mà phải đưa lên siêu không gian. Hàng ngàn tỷ tâm thức con người cùng hòa vào làm một với nó. Khi vũ trụ bước vào cơn hấp hối, cuối cùng máy tính cũng giải quyết được vấn đề đảo ngược entropy. Ngay khi vũ trụ lâm tử, máy chủ tuyên bố: “Phải có ánh sáng!” Liền có ánh sáng[1].

Như vậy, định mệnh tối hậu của nhân loại là trở thành thần thánh để tạo ra vũ trụ hoàn toàn mới và cứ bắt đầu lại như thế. Quả là một tiểu thuyết kiệt tác. Giờ ta hãy phân tích truyện ngắn này dưới góc nhìn vật lý hiện đại.

Như đã đề cập ở chương trước, khoảng thế kỷ 22, chúng ta sẽ có thể tiến hành dịch chuyển laser để phóng tâm thức lên không gian với tốc độ ánh sáng. Mai đây, dịch chuyển laser rất có thể sẽ trở thành con đường siêu tốc kết nối các thiên hà, đưa hàng tỷ tâm thức chu du trong Dải Ngân Hà. Do đó, viễn cảnh của Asimov về sinh vật thuần túy năng lượng không hề viển vông.

Tiếp nữa, việc máy chủ trở nên lớn mạnh đến mức phải đưa lên siêu không gian, cuối cùng hòa nhập với con người, cũng có thể xảy ra. Một ngày nào đó, biết đầu chúng ta sẽ giống như Star Maker, đứng từ điểm cao trong siêu không gian trông xuống và thấy vũ trụ của mình tồn tại cùng các vũ trụ song song khác trong đa vũ trụ, mỗi vũ trụ lại chứa hàng tỷ thiên hà. Phân tích các vũ trụ trước mắt, ta sẽ chọn một vũ trụ khác, còn trẻ, để làm ngôi nhà mới. Vũ trụ đó phải có vật chất vững bền, như nguyên tử, và phải đủ trẻ để các vì sao tiếp tục tạo nên những hệ hành tinh, giúp các dạng sống mới sinh sôi. Như vậy, trong tương lai xa, thay vì lâm vào ngõ cụt, dạng sống thông minh sẽ chứng kiến một ngôi nhà mới được sinh ra. Nếu quả thực vậy, cái chết của vũ trụ sẽ không phải là kết thúc.

Về lâu dài, cơ hội sống còn duy nhất của chúng ta không phải là ẩn nấp trên Trái Đất, mà là tiến ra không gian… Tôi rất lạc quan. Nếu ta tránh được các thảm họa trong vòng hai thế kỷ tới, loài người có lẽ sẽ an toàn và thẳng tiến vào vũ trụ. Một khi ta xây dựng thành công các vùng đất độc lập, tương lai nhân loại sẽ được bảo đảm.

– STEPHEN HAWKING

Mọi giấc mơ đều khởi đầu từ một người mơ mộng. Hãy luôn nhớ rằng, bạn có trong mình sức mạnh, niềm đam mê để vươn tới các vì sao và thay đổi thế giới.

– HARRIET TUBMAN

❀ ❀ ❀

[1] “Thiên Chúa phán: Phải có ánh sáng. Liền có ánh sáng.” (Kinh Cựu Ước, Khởi Nguyên 1:3). (ND)