Nhưng có một câu hỏi vẫn làm chúng ta băn khoăn dai dẳng, đó là nghịch lý Fermi[1]: Người ngoài hành tinh ở đâu? Nếu họ thực sự tồn tại thì hẳn họ phải để lại dấu vết nào đó, thậm chí đến thăm Trái Đất, nhưng ta không hề thấy bằng chứng của chuyến viếng thăm nào.

Có rất nhiều cách giải thích cho nghịch lý này. Suy nghĩ của tôi như sau: Nếu người ngoài hành tinh đủ khả năng đến thăm Trái Đất từ một nơi cách hàng trăm năm ánh sáng, thì công nghệ của họ hẳn phải tiến bộ hơn ta nhiều lần. Nếu đúng như vậy thì ta quả là cao ngạo khi tin rằng họ sẽ du hành hàng ngàn tỷ cây số để đến thăm một nền văn minh lạc hậu, chẳng có gì để ngó ngàng. Suy cho cùng, khi vào rừng, ta có cố gắng nói chuyện với hươu và sóc không? Có thể ban đầu ta cũng thử, nhưng vì chúng không đáp lời nên ta nhanh chóng mất hứng và rời đi.

Bởi vậy, nhiều khả năng họ đã mặc kệ chúng ta, chỉ coi ta là sinh vật sơ khai có chút kỳ lạ. Hoặc như Olaf Stapledon phỏng đoán từ nhiều thập niên trước, có lẽ họ theo chính sách không can thiệp vào các nền văn minh sơ khai. Hay nói cách khác, họ biết chúng ta tồn tại, song không muốn gây ảnh hưởng đến quá trình phát triển của ta. (Stapledon cũng đưa ra một giải thích khác. Ông viết: “Một số thế giới tiền-không-tưởng, không gây hại nhưng không tiến thêm được nữa, thì được giữ gìn yên ổn trong hòa bình, giống như cách chúng ta bảo tồn động vật hoang dã trong công viên quốc gia nhằm mục đích khoa học.”)

Khi đem thắc mắc này hỏi tiến sĩ Shostak, tôi lại nhận được câu trả lời khác hẳn. Shostak nói rằng một nền văn minh tiến bộ hơn chúng ta sẽ đạt nhiều thành tựu về trí tuệ nhân tạo, và họ sẽ đưa robot đi thám hiểm không gian. Theo ông, ta không nên ngạc nhiên nếu những người ngoài hành tinh ta bắt gặp là máy móc chứ không phải sinh vật sinh học. Trong những bộ phim như Blade Runner (Tội phạm nhân bản), robot được đưa vào không gian để thực hiện những công việc nặng nhọc, do công cuộc khai thác không gian rất khó khăn và nguy hiểm. Đây cũng có thể chính là lý do ta không bắt được các tín hiệu vô tuyến của họ. Nếu người ngoài hành tinh đi theo lộ trình phát triển công nghệ như chúng ta, họ sẽ sớm tạo ra robot sau khi phát minh được radio. Khi bước vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, họ sẽ hợp nhất với robot và không sử dụng radio nhiều nữa.

Ví dụ, một nền văn minh robot có thể sẽ trang bị dây cáp thay cho ăng-ten vô tuyến hay vi sóng. Do đó, họ sẽ trở nên vô hình trước máy dò tìm vô tuyến của chương trình SETI. Nói cách khác, nền văn minh ngoài hành tinh có thể chỉ sử dụng vô tuyến trong vài thế kỷ, vì vậy ta không thể bắt được tín hiệu từ họ.

Một số dự đoán cho rằng có thể họ sẽ muốn cướp đi thứ gì đó từ Trái Đất. Nhiều khả năng đó là nước lỏng ở các đại dương. Nước lỏng thực sự là tài nguyên quý giá trong Hệ Mặt Trời, chỉ xuất hiện ở Trái Đất và những vệ tinh hành tinh khí khổng lồ, còn băng thì không hề quý hiếm. Có nhiều băng trên sao chổi, tiểu hành tinh và các vệ tinh quay quanh những hành tính khí khổng lồ. Do vậy, nền văn minh ngoài hành tinh sẽ chỉ cần làm tan băng.

Một khả năng khác là họ cướp phá các loại khoáng sản giá trị của Trái Đất. Điều này có thể xảy ra, nhưng vẫn còn đó nhiều hành tinh có khoáng sản quý và không có người ở. Nếu nền văn minh kia có công nghệ để đến được Trái Đất xa xôi, có lẽ họ sẽ lựa chọn hành tinh trước khi khai thác. Một hành tinh không có sinh vật thông minh đương nhiên sẽ dễ dàng khai thác hơn.

Một khả năng nữa là họ muốn lấy nhiệt lượng từ lõi Trái Đất, nghĩa là sẽ phải hủy diệt cả hành tinh của chúng ta. Nhưng một nền văn minh tiên tiến có thể khai thác năng lượng nhiệt hạch hẳn sẽ chẳng cần đến nhiệt lượng từ lõi Trái Đất. Suy cho cùng, hydro, nhiên liệu dành cho phản ứng nhiệt hạch, là nguyên tố dồi dào nhất trong khắp vũ trụ. Ngoài ra, họ cũng luôn có thể khai thác năng lượng vô cùng phong phú từ các ngôi sao.

❀ ❀ ❀

[1] Đặt theo tên nhà vật lý người Italy Enrico Fermi. (ND)