Tiếp tục chủ đề của mình, tôi kể rằng chưa đến chân ngọn tháp cao, mắt chúng tôi đã ngước lên đỉnh tháp, nơi chúng tôi thấy hai ngọn đuốc treo lơ lửng, và từ đằng xa một ngọn đèn khác đáp lại tín hiệu, mờ ảo đến mức mắt hầu như không bắt kịp ánh sáng của nó. Quay sang nguồn tri thức sâu thẳm, tôi bèn cất lời hỏi:

“Xin hãy cho biết điều này nghĩa là gì? Và ngọn đèn kia phát tín hiệu đáp lại ra sao? Thế lực nào thực hiện điều đó?”

Chàng đáp: “Ngay trên làn nước ô trọc kia, ngươi có thể thấy những gì sắp chờ đón chúng ta, nếu sương mù sinh ra từ đầm lầy không che khuất nó.”

Chưa từng có mũi tên nào rời dây cung xé gió lao đi nhanh nhảu như một chiếc thuyền nhỏ mà tôi thoáng thấy đang lướt qua những con sóng tiến về phía chúng tôi, dưới sự điều khiển của duy nhất một người chèo thuyền, kẻ đang lớn tiếng kêu lên:

“Ngươi đã đến đấy à, linh hồn khốn kiếp?”

Chúa tể của tôi đáp: “Phlegyas, Phlegyas, lần này ngươi uổng công gào thét rồi; ngươi sẽ chẳng giữ được chúng ta lâu đâu, ngoài quãng thời gian ta vượt qua vũng lầy nhớp nhúa này.”

Như kẻ nghe về một điều bất công lớn lao mà mình phải gánh chịu, lòng thầm nén nỗi đớn đau; Phlegyas cũng lặng lẽ ôm hận trong cơn giận dữ ngút trời. Người dẫn đường của tôi bước xuống thuyền, rồi giục tôi bước theo sát bên; chiếc thuyền chỉ thực sự trĩu nặng khi tôi đặt chân lên. Ngay khi cả hai đã ở trên thuyền, mũi thuyền cổ rẽ sóng lướt đi, chìm sâu hơn thường lệ khi chở những người khác.

Trong lúc chúng tôi đang băng qua dòng kênh chết chìm đắm ấy, một kẻ ngập chìm trong bùn lầy tiến đến trước mặt tôi và cất lời:

“Ngươi là ai mà dám đến đây trước thời hạn?”

Tôi đáp: “Dù ta có đến, ta cũng chẳng ở lại; còn ngươi, kẻ nào mà ra nỗi thảm hại thế này?”

Y liền đáp: “Như ngươi thấy đấy, ta là kẻ đang sầu khổ.”

Tôi bảo y rằng: “Trong tang tóc và muôn nỗi muộn phiền, hỡi linh hồn bị nguyền rủa, hãy cứ ở lại đó đi. Ta thừa nhận ngươi, dẫu ngươi có ngụy trang trong bùn nhơ thế đi chăng nữa.” Y bèn chìa đôi tay về phía chiếc thuyền; vị thầy thông thái của tôi liền nhận ra, đẩy y bật ngửa ra sau và quát: “Cút đi! Xuống dưới đó với đám chó má kia đi!” Rồi ngài vòng tay ôm lấy cổ tôi, hôn lên má tôi và cất lời:

“Hỡi tâm hồn đầy lòng kiêu hãnh chính đáng! Phúc thay người đã sinh ra ngươi! Hắn từng là một kẻ khét tiếng vì thói ngạo mạn ở cõi trần; chẳng có đức hạnh nào tô điểm cho ký ức về hắn; và giờ đây, ngay tại nơi này, cái bóng của hắn vẫn sục sôi cuồng nộ. Kìa ở cõi trần thế kia, biết bao kẻ đang tự cho mình là những vị vua hùng mạnh, để rồi mai sau sẽ lăn lộn trong vũng lầy này chẳng khác nào loài lợn, bỏ lại sau lưng tiếng đời chê bai cay đắng!”

Tôi liền thưa: “Thưa Thầy! Con rất mong được nhìn thấy hắn bị nhấn chìm vào thứ cặn bã này, trước khi chúng ta rời khỏi hồ.”

Ngài đáp: “Trước khi bờ hồ hiện ra trước mắt con, mong ước ấy sẽ được thỏa mãn, một ước nguyện hoàn toàn xứng đáng được thành toàn.”

Lời ngài vừa dứt, tôi đã thấy đám đông đầm lầy lao vào tấn công hắn dữ dội đến mức cho đến nay tôi vẫn dâng lời tạ ơn và ca ngợi Thiên Chúa vì điều đó.

Tất cả đồng thanh gào lên: “Đích thị là Filippo Argenti!”

Và gã quý tộc Florence u ám ấy quay sang tự cắn xé chính mình bằng những chiếc nanh báo thù. Chúng tôi bỏ mặc hắn ở đó, và tôi không nhắc gì thêm về hắn nữa. Nhưng bỗng nhiên, một âm thanh sầu thảm vọng vào tai tôi, khiến tôi phải mở to mắt nhìn quanh.

Và người thầy hiền từ liền bảo: “Này con trai của ta! Chúng ta đã đến gần thành phố có tên là Dis, cùng với các cư dân trang nghiêm của nó, một đám đông hùng hậu.”

Tôi thưa: “Thưa Thầy! Quả thực con đã thấy thấp thoáng trong thung lũng những ngọn tháp nhọn rực lên sắc đỏ ánh chu sa, như thể chúng vừa vọt ra từ ngọn lửa.”

Ngài đáp: “Đó là ngọn lửa vĩnh hằng cháy âm ỉ bên trong, rọi sáng chúng bằng thứ ánh sáng đỏ rực, như con đang thấy ở địa ngục thẳm sâu này.”

Chúng tôi tiến vào những hào sâu bao quanh vùng đất ảm đạm ấy. Những bức tường trông như thể được đúc bằng sắt. Chúng tôi đã đi một vòng rộng trước khi đến được nơi người chèo thuyền cất tiếng thét vang dội: “Ra khỏi thuyền đi! Lối vào ở đây rồi!”

Trên các cổng thành, tôi nhìn thấy hơn một nghìn kẻ từng bị trục khỏi thiên đàng từ thuở hồng hoang. Với những cử chỉ đầy phẫn nộ, chúng hét lên: “Kẻ nào thế kia, chưa chết mà dám bước qua miền đất của những kẻ đã khuất?”

Người dẫn đường thông thái của tôi ra hiệu muốn có một cuộc trao đổi riêng; nghe vậy, vẻ ngạo mạn giận dữ của chúng dịu xuống, rồi chúng cất tiếng:

“Hãy đến một mình ngươi thôi; còn kẻ đã cả gan bước vào vương quốc này hãy cút đi. Hãy để hắn tự tìm đường quay về theo cái trí khôn nghèo nàn của mình, nếu hắn thực sự thông thạo nó. Còn ngươi, kẻ đã dẫn đường cho hắn qua xứ sở tối tăm này, hãy ở lại đây.”

Giờ đây, hỡi độc giả, hãy thử nghĩ xem tâm trạng của tôi ra sao khi nghe những lời nguyền rủa ấy. Tôi đã tin chắc rằng mình sẽ chẳng bao giờ được trở về nữa.

Tôi kêu lên: “Ôi người dẫn đường yêu dấu của tôi! Người đã hơn bảy lần mang lại cho tôi sự bình an và cứu tôi thoát khỏi những hiểm nguy sâu thẳm mà tôi phải đối mặt, xin chớ bỏ rơi tôi trong hoàn cảnh ngặt nghèo này. Và nếu chúng ta không được phép tiến bước, hãy cùng nhau nhanh chóng quay gót trở ra.”

Vị chúa tể đã dẫn dắt tôi đến đây liền đáp: “Đừng sợ: bởi chẳng ai có quyền ngăn cản cuộc hành trình của chúng ta, vì nó đã được ban phép bởi uy quyền tối cao. Nhưng con hãy đợi ta ở đây; trong lúc này, hãy vỗ về và nuôi dưỡng tinh thần mệt mỏi của con bằng niềm hy vọng ấm áp, hãy tin chắc rằng ta sẽ không bỏ rơi con ở cõi âm u này.”

Nói đoạn, vị cha nhân từ cất bước ra đi, bỏ lại tôi phía sau. Tôi ở lại trong sự do dự, tâm trí giằng xé giữa muốn và không muốn. Tôi không thể nghe rõ những điều kiện mà ngài đưa ra cho chúng, nhưng chúng cũng chẳng đôi co lâu, bởi tất cả bỗng chốc ùn ùn chạy trốn vào trong. Cánh cổng bị những kẻ thù địch đóng sập lại ngay trước ngực vị chúa tể của tôi; ngài quay lại với tôi trong vẻ lủi thủi, bước đi chậm chạp. Đôi mắt ngài dán xuống đất, mọi sự tự tin trên vầng trán đã bay biến, trong khi ngài cất lời thở dài:

“Kẻ nào đã dám từ chối không cho ta vào những chốn buồn thảm này?”

Rồi ngài quay sang tôi bảo rằng: “Đừng vì thấy ta nổi giận mà hoảng sợ: trong thử thách này ta nhất định sẽ chiến thắng, mặc cho chúng có dùng mưu mô gì bên trong để cản trở. Sự hỗn xược này không phải là mới; từ lâu chúng từng bày tỏ thái độ đó tại một cánh cổng ít kín đáo hơn, nơi cho đến nay vẫn không có then cài; trên vòm cổng ấy, con đã nhìn thấy dòng chữ tử thần: và ngay lúc này, phía bên này lối vào, dọc theo con dốc, băng qua các tầng địa ngục, có một kẻ đang đi xuống không cần người hộ tống, người có sức mạnh cường tráng sẽ mở toang vùng đất này cho chúng ta.”