Bấy giờ ngày tàn, và bầu không gian,

Đượm màu bóng tối, giải thoát mọi loài

Dưới thế khỏi nhọc nhằn; và chỉ mình ta

Sửa soạn lòng gánh chịu cuộc chiến cam go,

Vừa nỗi xót xa bi thảm, vừa con đường hiểm trở,

Mà trí nhớ không sai lầm của ta sẽ tái hiện.

Hỡi các Nữ thần Thơ! Hỡi thiên tài cao cả! Giờ hãy rủ lòng

Ban ơn trợ giúp! Hỡi tâm trí! Kẻ đã giữ gìn trọn vẹn

Những gì ta thấy trong ký ức ghi lại, nay phẩm giá

Và tài năng lỗi lạc của ngươi hãy thử thách tài năng.

Ta liền cất lời: “Hỡi Bậc hiền triết! Người là dẫn dắt của ta,

Xin hãy ngẫm cho kỹ, liệu sức ta có đủ,

Trước khi người phó thác ta vào cuộc trường chinh cao cả ấy.

Người từng kể rằng cha của Silvius,

Khi ấy vẫn mang thân xác phàm trần, đã đặt chân

Vào chốn các bộ tộc bất tử, và ở đó

Hiện diện bằng da bằng thịt. Dù vậy, nếu Chúa tể thiên đình,

Đấng toàn năng căm ghét điều ác, lại tỏ lòng sủng ái ấy,

Vì xét đến hệ quả cao cả

Cả những gì và những ai sẽ sinh ra từ ngài,

Thì ngẫm theo lẽ công minh, điều đó hoàn toàn xứng đáng:

Bởi ngài được chọn làm tổ phụ của Roma và đế quốc Roma rộng lớn,

Ngay trên đỉnh trời cao thẳm; -

Và nếu nói thật, cả hai vốn được định mệnh sắp đặt

Và thiết lập cho chốn linh thiêng, nơi vị kế nhiệm

Chiếc ngai thánh của Phê-rô vĩ đại đang ngự trị.

Từ chuyến hành trình này, được ca ngợi trong thơ người,

Ngài đã học được những điều mang lại chiến thắng

Và chiếc áo choàng giáo hoàng. Về sau,

Vị sứ giả được chọn cũng từng du hành đến đó,

Để mang về cho chúng ta sự cam đoan về đức tin ấy,

Cái cửa ngõ dẫn đến con đường cứu rỗi.

Nhưng ta, sao ta dám mạo muội đến đó? Hay ai

Cho phép ta? Ta chẳng phải Aeneas, cũng chẳng phải Phao-lô.

Ta tự thấy mình không xứng đáng, và chẳng một ai

Lại nghĩ ta xứng đáng. Nếu lúc này ta liều lĩnh

Dấn thân vào cuộc hải trình ấy, ta sợ nó sẽ kết thúc trong dại khờ.

Người là bậc trí giả, hẳn thấu hiểu ý ta

Hơn những lời ta có thể nói.” Như kẻ bỗng đâm ra lừng chừng

Trước điều mình vừa quyết định, rồi với những ý nghĩ mới

Thay đổi dự định, rời bỏ mục đích ban đầu;

Ta y hệt như thế bên bờ biển mờ sương ấy,

Tiêu phí trong tâm tư hoài bão mà thoạt đầu

Ta từng hân hoan ôm ấp. “Nếu ta hiểu đúng lời ngươi,”

Vị tôn sư hào hiệp ấy đáp lời,

“Linh hồn ngươi đang bị nỗi sợ hãi ti tiện tấn công,

Thứ vốn thường che mờ tâm trí con người đến mức hắn chùng bước,

Quay lưng trước những quyết định cao cả nhất, chẳng khác nào loài thú

Trước một bóng ảo giả trong chạng vạng u mờ.

Để ngươi có thể tự giải thoát khỏi nỗi kinh hoàng ấy,

Ta sẽ kể cho ngươi nghe vì sao ta đến, và ta đã nghe được gì

Vào chính khoảnh khắc, khi nỗi xót thương dành cho ngươi

Chạm đến tim ta lần đầu. Ta vốn thuộc về hội những kẻ

Phải chịu cảnh lơ lửng, thì một nữ nhân, diễm phúc

Và đáng yêu xiết bao, khi ta van xin nàng sai bảo,

Đã gọi ta; mắt nàng sáng hơn cả ngôi sao ban ngày;

Và bằng giọng nói dịu dàng, êm ái

Mang âm điệu thiên thần, nàng cất lời:

“Hỡi bóng hình khả kính xứ Mantua! Người mà danh tiếng

Vẫn còn sống mãi, và sẽ sống chừng nào tự nhiên còn tồn tại!

Một người bạn, không vì tài sản mà vì chính bản thân ta,

Trên chốn hoang mạc rộng lớn dọc đường đi đã gặp phải

Trở ngại lớn lao đến độ vì sợ hãi mà phải quay đầu.

Giờ ta vô cùng lo lắng kẻo chàng đã tha hương quá mức cứu vớt,

Và ta vùng dậy cứu giúp đã quá muộn,

Dựa trên những gì ta nghe được về chàng trên thiên đường. Hãy mau lên,

Bằng tài hùng biện thuyết phục của ngươi,

Và bằng mọi phương thế thích hợp để giải thoát cho chàng,

Hãy giúp đỡ chàng. Nhờ thế lòng ta mới được khuây khỏa.

Ta, kẻ nay ra lệnh cho ngươi lên đường thực hiện sứ mệnh này,

Chính là Beatrice; ta đến từ một chốn

Được chiêm ngưỡng lại trong niềm vui. Tình yêu đã đưa ta rời khỏi nơi ấy,

Chính tình yêu thôi thúc ta cất lời. Khi ta đứng trước tôn nhan

Chúa tể của mình, ta sẽ thường xuyên ca ngợi ngươi với ngài.”

Đoạn nàng im lặng, và ta cất lời:

“Hỡi Nữ nhân! Chỉ nhờ quyền năng của người,

Nhân loại mới vượt trội hơn mọi thứ được dung chứa

Bên trong tầng trời có chu vi nhỏ nhất,

Mệnh lệnh của người làm ta vui sướng biết bao, nếu được tuân theo

Dù việc đó đã hoàn tất rồi, ta vẫn thấy hãy còn muộn.

Người chẳng cần phải thổ lộ thêm ý nguyện làm gì;

Tuy nhiên, hãy cho ta hay lý do vì sao người không ngại ngần

Rời bỏ không gian bao la ấy - nơi người hằng khao khát quay về -,

Để xuống tận cõi trung tâm này ở chốn âm u bên dưới.”

Nàng liền đáp: “Vì ngươi tha thiết muốn gặng hỏi đến thế,

Ta sẽ vắn tắt cho ngươi hay vì sao nỗi sợ

Không thể cản trở ta bước vào đây. Chỉ những điều ấy

Mới đáng sợ, là nguồn cội phát sinh điều ác,

Ngoài ra chẳng còn gì khác, bởi chẳng có gì đáng sợ bên cạnh chúng.

Ta được Chúa tạo dựng nên như thế, tạ ơn ân điển của Người!

Rằng bất kỳ sự thống khổ nào của các ngươi

Cũng chẳng chạm đến được ta, và ngọn lửa hung hãn kia

Cũng chẳng thể tấn công ta. Hơn nữa, ở chốn thiên đình cao thẳm,

Có một vị phu nhân diễm phúc, Đấng đang khóc thương với nỗi buồn sâu sắc

Trước trở ngại mà ta sai ngươi đến để tháo gỡ,

Đến mức phán quyết nghiêm khắc của Chúa cũng phải ngả theo ý nguyện của nàng.”

Nàng cất tiếng gọi Lucia, và bảo nàng ấy rằng:

“Giờ đây bề tôi trung thành của ta đang cần sự giúp đỡ của ngươi,

Và ta phó thác chàng cho ngươi.” Theo lời nàng,

Lucia liền vội vã lên đường, kẻ thù của mọi sự tàn ác,

Và khi đến nơi ta đang ngự trị

Cùng Rachel, nữ nhân của thuở hồng hoang,

Nàng ngỏ lời với ta: “Hỡi niềm ca tụng chân chính của Chúa!

Beatrice! Cớ sao ngươi lại không dang tay cứu giúp

Kẻ từng yêu mến ngươi sâu sắc đến mức đành từ bỏ

Vì ngươi tất cả những gì đám đông ngưỡng mộ?

Ngươi không nghe tiếng than thở thảm thương của chàng hay sao,

Hay không nhận ra cái chết đang vây lấy chàng trong dòng thác lũ,

Dâng trào cuồn cuộn hơn cả biển khơi, đang giằng xé chàng trong cơn tuyệt vọng?”

Chưa từng có ai giữa cõi trần vội vã chạy đến mối lợi của mình,

Hay trốn chạy hiểm họa nhanh đến thế,

Như khi những lời này vừa thốt ra, ta đã từ bỏ ngai vị diễm phúc của mình

Mà phóng xuống đây, đặt trọn niềm tin vào sức mạnh

Của tài hùng biện thuần khiết từ ngươi, thứ đã đem lại vinh quang

Cho chính ngươi và cho tất cả những ai thấu hiểu nó.”

“Khi nàng dứt lời, nàng quay phắt gương mặt đẫm lệ

Đang ánh lên rực rỡ; khiến trong ta dâng trào

Nhiệt huyết gấp bội để phục vụ ngươi. Theo ý nguyện của nàng,

Ta đã đến đây; ta đã cứu ngươi khỏi con mãnh thú

Từng cản trở lối đi tắt của ngươi lên ngọn núi tốt lành.

Thế thì chuyện gì đang xảy ra với ngươi vậy?

Cớ sao, cớ sao ngươi lại chần chừ? Cớ sao trong lồng ngực

Lại ôm ấp nỗi sợ hãi ti tiện? Cớ sao ngươi lại thiếu đi dũng khí

Và sự cam đảm cao cả? Khi mà ba vị thiếu nữ diễm phúc nhường ấy

Đang hoạch định sự an toàn cho ngươi, ngay tại triều đình thiên quốc;

Và những lời ta mang lại tiên báo biết bao điều tốt đẹp chắc chắn.”

Như những đóa hoa nhỏ bị cái lạnh ban đêm của tiết trời

Uốn gập và khép lại, để rồi khi ánh ngày tô điểm cho tán lá,

Chúng lại vươn mình nở bung trên chiếc cuống nhọn;

Sức lực kiệt quệ của ta cũng được hồi sinh như thế,

Và một lòng dũng khí ấm áp tràn ngập tim ta,

Khiến ta chẳng mấy chốc cất lời đáp lại như một kẻ chẳng hề nao núng:

“Ôi vị nữ nhân tràn ngập lòng trắc ẩn, Đấng đã đứng ra

Cứu giúp ta! Và người thật tốt bụng biết bao khi đã thực hiện

Mệnh lệnh chân chính của nàng nhanh nhường ấy! Với niềm khát khao

Mà người đã truyền vào lòng để ta tiếp tục chuyến hải trình,

Dự định ban đầu của ta đã hoàn toàn hồi phục.

Hãy dẫn đường: cả hai chúng ta nay chỉ chung một ý nguyện.

Người là kẻ dẫn dắt, là thầy, và là chúa tể của ta.”

Ta vừa dứt lời; và khi người cất bước đi trước,

Ta liền bước vào con đường sâu thẳm ngập tràn bóng cây.