Hỡi Florence, hãy mừng vui, bởi ngươi đã lớn mạnh dường nào,

Rằng trên khắp đất liền và biển cả, đôi cánh ngươi đang đập,

Và danh tiếng ngươi lan khắp chốn âm ty!

Trong số những kẻ cướp bóc, ta đã tìm thấy ba kẻ

Là công dân của ngươi, khiến ta, đứa con của ngươi, phải hổ thẹn,

Và chẳng mang lại chút vinh quang kiêu hãnh nào cho chính ngươi.

Nhưng nếu tâm trí chúng ta, khi mơ màng gần lúc rạng đông,

Có điềm báo trước về sự thật, chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ cảm nhận được

Điều mà Prato (không kể đến những kẻ khác)

Rất mong sẽ giáng xuống đầu ngươi; và tai họa đó

Sẽ đến đúng lúc biết bao, nếu nó xảy ra ngay bây giờ!

Ước gì là vậy, vì đằng nào nó cũng phải xảy ra!

Bởi thời gian càng mài mòn ta, ta sẽ càng thêm đau khổ.

Chúng ta rời khỏi vực sâu; và người dẫn đường của ta

Leo ngược lên những bậc đá nhám mà khi nãy

Chúng ta đã đi xuống, và kéo ta lên vách đá dốc.

Cứ thế tiếp tục con đường cô độc của chúng ta

Giữa nhữngmỏm đá và mảnh vỡ của tảng đá,

Chân chúng ta không thể bước đi nếu thiếu đôi tay trợ giúp.

Rồi nỗi buồn chiếm lấy ta, giờ đây vẫn sống lại,

Khi tâm trí ta hướng về những gì ta đã thấy,

Và, hơn hẳn mọi khi, ta kìm hãm và dung dưỡng

Những năng lực tự nhiên trong mình, kẻo chúng sa chân

Nơi Đức hạnh chẳng dẫn lối; để nếu chút thiện lương nào

Do vì sao nhân ái của ta, hay điều gì cao đẹp hơn ban tặng,

Ta cũng không tị nạnh với chính mình về món quà quý giá ấy.

Như vào mùa mà mặt trời ít che khuất nhất

Khuôn mặt soi sáng vạn vật, khi loài ruồi

Nhường chỗ cho con muỗi vo ve, người nông dân lúc ấy

Dựa mình trên vách đá, nhìn xuống phía dưới

Vô số đom đóm lấp lánh khắp thung lũng,

Vườn nho hay đồng áng, nơi công việc ban ngày của ông diễn ra:

Với ngọn lửa dày đặc khắp không gian ấy

Vực thẳm thứ tám bừng sáng, hiển hiện rõ ràng,

Khi đáy vực phơi bày trước mắt ta.

Như kẻ mà những con gấu

Đã trả thù cho nỗi oan khiên, từng chứng kiến xe ngựa của Elijah

Lúc từ giã cõi đời, khi những con chiến mã ngẩng cao đầu

Bắt đầu hành trình dốc đứng lên thiên đàng; trong khi đôi mắt ông,

Cố rướn theo dõi, cho đến khi chỉ còn thấy ngọn lửa

Vút bay lên như một đốm mờ;Cũng vậy, dọc theo khe vực, mỗi ngọn lửa di chuyển,

Một tội nhân bị ôm trùm kín mít trong đó,

Đến mức chẳng ai để lộ dấu vết của hình hài.

Ta cúi người nhìn xuống từ trên cầu,

Và nắm chặt một khối đá, nếu không đã ngã nhào,

Dù chẳng có ai xô đẩy từ trên cao. Người dẫn đường, kẻ nhận ra

Ánh mắt đăm đăm quan sát của ta, bèn cất lời:

“Bên trong những ngọn lửa nồng cháy ấy là các linh hồn, mỗi kẻ

Được quấn kín trong ngọn lửa giam cầm.”

—“Hỡi Thầy, lời của Thầy,”

Ta đáp, “đã trấn an con; thế nhưng con vốn đã đoán trước

Sự thật, và từ lâu đã muốn

Hỏi Thầy, ai ở trong ngọn lửa kia, thứ ngọn lửa rẽ đôi

Ở phần đỉnh, tựa như đang bốc lên

Từ giàn hỏa táng nơi hai anh dòng Thebes từng nằm?”

Ngài đáp: “Bên trong đó

Ulysses và Diomede đang chịu đựng

Những cực hình trừng phạt, giờ đây chúng cùng nhau lao đi

Tìm kiếm sự trả thù, như xưa kia từng cùng nhau trong cơn thịnh nộ.

Trong ngọn lửa ấy, chúng cùng những tiếng rên rỉ không nguôi

Than khóc về vụ phục kích cỗ xe ngựa bằng gỗ, thứ đã mở toang

Một cánh cổng cho dòng giống cao quý đi qua,

Nơi gieo mầm đế chế Rome; chúng cũng chẳng kém phần thương tiếc

Mưu chước từng khiến Deidamia, bị tước đoạt Achilles,

Vẫn còn cất lời than trách ngay cả trong cái chết.

Và ở đó, chúng cũng hối hận vì chiến lược

Đã tước đoạt bức tượng Palladium của thành Troy.”

—“Nếu chúng có khả năng

Cất lời từ bên trong những tia lửa ấy,” ta nói,

“Hỡi Thầy! Xin hãy xem lời thỉnh cầu của con được lặp lại

Hàng ngàn lần, mong Thầy rủ lòng

Dừng chân, cho đến khi ngọn lửa có sừng này tiến đến đây.

Thầy hãy nhìn xem, con khao khát hướng về nó biết bao.”

Ngài đáp: “Lời cầu xin của con rất đáng được ngợi ca,

Và vì thế ta chấp thuận; nhưng phần con,

Hãy giữ lại chiếc lưỡi của mình: việc hỏi chuyện chúng cứ để ta lo,

Bởi ta thấu hiểu điều con ước muốn; và biết đâu chúng,

Vì là người Hy Lạp, có thể sẽ lảng tránh việc trò chuyện với con.”

Khi ngọn lửa đã tiến đến nơi mà thời gian và không gian

Được người dẫn đường của ta cho là phù hợp, ngài bấy giờ cất lời:

“Hỡi hai linh hồn cùng cư ngụ trong một ngọn lửa!

Nếu khi còn sống, ta từng xứng đáng nhận được điều gì từ các ngươi,

Dù mức độ của sự đền đáp ấy là thế nào,

Khi trong cõi trần gian ta cất cao những vần thơ ca tụng,

Mong các ngươi đừng vội rời đi, cho đến khi một trong hai người thổ lộ

Rằng bản thân đã tự chuốc lấy cái chết ở xứ sở nào.”

Ngay lập tức, chiếc sừng lớn hơn của ngọn lửa cổ xưa

Bắt đầu cuộn xoáy, thì thầm như một ngọn lửa

Đang vật lộn với gió, rồi lắc lư phần đỉnh

Qua lại như một chiếc lưỡi đang thốt lên những âm thanh,

Nó phát ra giọng nói và cất lời:

“Khi ta trốn chạy

Khỏi tay Circe, kẻ từng giữ ta ở gần Caieta

Suốt hơn một năm trời bằng những phép thuật của mụ,

Trước khi Aeneas đặt tên cho vùng bờ biển ấy,

Cả niềm ái mộ dành cho con trai, lẫn lòng kính trọng

Dối với người cha già, hay tình yêu thương trở lại

Lẽ ra phải mang lại niềm vui cho Penelope,

Đều không thể chiến thắng nổi nhiệt huyết trong ta

Muốn khám phá thế giới, tìm hiểu những ngả đường cuộc sống,

Cái ác và đức hạnh của con người. Ta giương buồm ra khơi

Hướng vào đại dương bao la vô tận,

Chỉ với một chiếc thuyền độc mộc và nhóm đồng đội nhỏ bé trung thành

Vẫn gắn bó với ta. Ta đã nhìn thấy tận bờ biển Iberia xa xôi,

Tận Morocco, cả hòn đảo Sardinia

Và mọi hòn đảo khác mà đại dương ấy ôm ấp xung quanh.

Ta và các bạn đồng hành đã già nua và chậm chạp,

Khi chúng ta đến eo biển hẹp, nơi Hercules từng định ra

Những ranh giới mà con người không được phép vượt qua.

Ta đã để lại những bức tường Seville ở bên phải,

Và ở phía bên kia, Ceuta đã lùi lại phía sau.

‘Hỡi những người anh em!’ ta bắt đầu, ‘những kẻ qua vô vàn hiểm nguy

Nay đã đến được miền Tây, cho khoảng thời gian canh gác ngắn ngủi còn lại

Mà các giác quan chúng ta vẫn cần thức tỉnh,

Xin đừng từ chối việc chứng thực về thế giới hoang vu chưa từng có dấu chân người,

Bằng cách dò theo dấu vết của Phoebus.

Hãy nhớ lại nguồn cội chúng ta từ đâu sinh ra:

Các ngươi không được tạo ra để sống như loài thú vật,

Mà để theo đuổi đức hạnh và tri thức cao cả.’

Chỉ với vài lời ngắn ngủi ấy, ta đã khơi gợi tâm trí

Của các đồng đội cho chuyến hải trình, đến mức

Lúc ấy ta khó lòng ngăn cản họ được nữa.

Chúng ta quay đuôi thuyền về hướng rạng đông,

Và trong chuyến bay dại khờ ấy, biến mái chèo thành đôi cánh,

Vừa đi vừa tiến về phía bên trái.

Mỗi vì sao của bán cầu kia giờ đây đêm đã nhìn thấy,

Còn vì sao của chúng ta thì thấp đến mức không nổi lên

Khỏi mặt sàn đại dương. Năm lần ánh sáng được thắp sáng trở lại,

Và cũng từng ấy lần vụt tắt từ bên dưới mặt trăng

Kể từ khi chúng ta bước vào hải trình sâu thẳm,

Thì từ đằng xa xuất hiện một ngọn núi mờ ảo,

Mà ta nghĩ là cao nhất trong tất cả những gì ta từng thấy.

Niềm vui sướng ngay lập tức chiếm lấy chúng ta,

Nhưng chẳng mấy chốc lại biến thành tang tóc.

Từ vùng đất mới ấy, một cơn cuồng phong nổi lên,

Và đập thẳng vào mạn thuyền.

Nó xoay tròn con thuyền ba lần giữa những con sóng,

Đến lần thứ tư liền nhấc bổng phần đuôi

Và nhấn chìm phần mũi: định mệnh đã an bài như thế;

Và những con sóng gầm thét đã khép lại trên đầu chúng tôi.”