Ngẩng đầu khỏi bữa tiệc kinh hoàng, kẻ tội đồ ấy bèn dùng những sợi tóc bết máu của chiếc đầu mà hắn vừa cắn xé ở đằng sau để lau miệng, rồi cất lời:

“Ngươi muốn ta khơi lại nỗi đau khôn nguôi, nỗi đau mà chỉ nghĩ đến thôi lòng ta đã quặn thắt trước khi thành lời kể. Song nếu những lời ta thốt ra có thể trở thành hạt giống trổ sinh quả ngọt đời đời cho kẻ phản bội mà ta đang ngấu nghiến, ngươi sẽ thấy ta vừa nói vừa rơi lệ. Ta chẳng biết ngươi là ai, cũng chẳng rõ ngươi đã đến chốn âm u này bằng cách nào; nhưng qua giọng nói, quả thực ngươiích thị là người Firenze. Hãy hay rằng, khi còn sống, ta là Bá tước Ugolino, còn kẻ bên cạnh ta đây là Tổng Giám mục Ruggieri. Vì sao ta lại ngồi sát cạnh hắn đến thế, giờ thì hãy nghe ta kể.

Rằng do tin tưởng vào những mưu mô hiểm ác của hắn mà ta đã bị bắt rồi sau đó bị sát hại, điều ấy thiết tưởng không cần phải nói lại. Nhưng có một chuyện hẳn ngươi chưa từng nghe, đó là cái chết ấy thảm khốc nhường nào, ngươi sẽ được rõ và biết được hắn đã đối xử tệ bạc với ta ra sao. Bên trong cái ngục thất tăm tối mà vì ta nên người ta gọi là tháp Đói — nơi những kẻ khác rồi đây cũng sẽ phải quằn quại — ánh trăng qua khung cửa sổ nhỏ đã rọi vào chỗ ta qua mấy vầng trăng khuyết, khi ta chìm vào giấc ngủ dữ dội xé toạc bức màn tương lai.

Trong giấc mộng ấy, ta thấy kẻ này xuất hiện như kẻ chủ trì cuộc săn, cưỡi ngựa đuổi theo con sói gầy còm cùng bầy con của nó hướng về ngọn núi che khuất tầm nhìn từ Pisa sang Lucca. Hắn tung ra những con chó săn gầy gò, hăng hái và thính nhạy, đi đầu là Lanfranchi cùng Sismondi và Gualandi. Sau một quãng đường ngắn, cả sói cha lẫn sói con đều có vẻ mệt mỏi, thấm mệt, và ta tưởng chừng mình đã thấy những chiếc nanh sắc nhọn xé rách sườn chúng.

Khi ta tỉnh giấc trước bình minh, giữa giấc ngủ của chúng, ta nghe thấy các con ta — bởi chúng ở cùng ta — khóc lóc đòi ăn. Ngươi thật tàn nhẫn làm sao nếu không cảm thấy nhói đau khi nghĩ đến những gì lòng ta đã linh cảm; và nếu bây giờ ngươi không khóc, thì còn chờ đến bao giờ nữa? Lúc ấy chúng đã thức giấc; và giờ mang thức ăn hàng ngày đã cận kề, nhưng vì giấc chiêm bao, ai nấy đều mang tâm trạng lo âu, còn ta thì nghe tiếng cửa ra vào phía dưới tòa tháp kinh hoàng đang bị khóa chặt.

Vì thế, không thốt nổi một lời, ta nhìn vào gương mặt các con. Ta không khóc: lòng ta đã hóa đá mất rồi. Chúng khóc, và thằng bé Anselm của ta kêu lên: ‘Cha làm sao thế? Sao cha nhìn con lạ vậy?’ Dẫu vậy, ta vẫn không rơi một giọt nước mắt, chẳng đáp lời suốt ngày hôm ấy lẫn đêm hôm sau, cho đến khi một vầng thái dương khác mọc lên chiếu rọi trần gian.

Khi ánh sáng yếu ớt lọt vào ngục tối thê lương, và ta nhìn thấy trên bốn gương mặt ấy hình bóng chính mình, vì quá đỗi đớn đau, ta liền cắn vào đôi tay mình. Tưởng rằng ta làm thế vì quá đói khát, các con liền vùng đứng dậy và kêu lên: ‘Cha ơi, chúng con chết đi sẽ đỡ đau đớn hơn biết mấy nếu cha ăn thịt chúng con; chính cha đã ban cho chúng con thân xác khốn khổ này, xin cha hãy lột lấy nó đi.’

Rồi, để chúng khỏi đau lòng thêm nữa, ta nén tâm can lại trong sự lặng im. Ngày hôm đó và ngày tiếp theo, tất cả chúng ta đều chìm trong im lặng. Ôi đất đai cứng cỏi! Sao ngươi không nứt ra nuốt lấy chúng ta? Khi ngày thứ tư đến, Geddo ngã gục dưới chân ta, kêu lên: ‘Cha ơi, không cứu nổi con sao!’ Nó chết ở đó; và rõ ràng như ngươi đang thấy ta đây, ta đã chứng kiến cả ba đứa lần lượt ngã xuống từ ngày thứ năm đến ngày thứ sáu.

Lúc bấy giờ, vì đã mù lòa, ta bắt đầu quờ quạng khắp người từng đứa, rồi gào khóc gọi tên những kẻ đã khuất suốt ba ngày trời. Cuối cùng, cái đói đã khuất phục nỗi đau.”

Vừa dứt lời, hắn lại vùi hàm răng vào chiếc hộp sọ khốn khổ ấy, cắm chặt và bướng bỉnh như loài chó dữ ngoạm lấy khúc xương.

Ôi Pisa! Nỗi ô nhục của toàn thể dân cư vùng đất tươi đẹp nơi tiếng Ý vang lên, vì những người hàng xóm của ngươi quá đỗi chậm trễ trong việc trừng phạt, nguyện xin Capraia và Gorgona từ tận móng sâu trồi lên, chặn đứng cửa sông Arno, để mọi linh hồn trong ngươi phải diệt vong giữa dòng nước!

Dù tiếng đời đồn đại rằng các lâu đài của ngươi đã bị Ugolino phản bội, thì ngươi cũng chẳng có quyền hành gì mà tra tấn những đứa trẻ ấy. Hỡi Thebes thời hiện đại! Nhờ tuổi thơ ngây dại, Brigata, Ugaccione và cặp đôi dịu hiền mà lời ca của ta vừa nhắc tới đã hoàn toàn vô tội.

Chúng ta tiếp tục bước đi, đến nơi những kẻ khác bị quấn chặt trong những nếp băng giá xù xì, không phải đứng bằng chân mà đều bị lộn ngược đầu xuống dưới. Tại đó, chính những giọt nước mắt cũng không cho phép họ được khóc; bởi nỗi đau khi tìm lối thoát qua khóe mắt đã gặp phải chướng ngại, bèn cuộn ngược vào trong để nhân đôi nỗi thống khổ sắc nhọn.

Những giọt nước mắt đầu tiên đọng lại thành chùm, trông như những chiếc kính bằng pha lê, tràn đầy chiếc chén dưới hốc mắt. Dẫu cái lạnh đã khiến mặt ta tê dại chẳng còn cảm giác, ta vẫn tưởng như mình cảm thấy một luồng gió thổi qua.

“Thưa thầy,” ta cất lời, “gió từ đâu đến vậy? Chẳng phải mọi hơi nước ở chốn âm u này đều đã bị dập tắt rồi sao?”

“Chẳng mấy chốc,” ngài đáp, “ngươi sẽ được đến nơi mà mắt ngươi sẽ tận mắt trông thấy cội nguồn và nguyên nhân của trận mưa giá buốt này.”

Bấy giờ, một kẻ đang rên rỉ trong lớp băng giá lạnh buốt liền cất tiếng kêu lên: “Hỡi những linh hồn tàn nhẫn! Những kẻ đã bị đày xuống tận cùng cõi này, xin hãy gỡ lớp băng cứng trên mặt ta ra, để ta có thể trút bớt nỗi đau đang dồn nén trong lòng trước khi nó kịp đông cứng lại lần nữa!”

Ta liền đáp: “Hãy xưng danh ngươi là ai nếu muốn ta giúp đỡ; và nếu ta không cứu được ngươi, nguyện rơi xuống tận đáy tầng băng sâu thẳm nhất!”

Hắn đáp: “Ta chính là tu sĩ Alberigo, kẻ đã hái trái từ khu vườn tội ác và nay đang nhận lại quả đền bù, quả chà dà còn ngọt ngào hơn quả vả.”

“Hả!” ta kinh ngạc kêu lên. “Ngươi cũng chết rồi sao?”

Hắn đáp: “Trên trần gian kia, thể xác ta ra sao, ta hoàn toàn không hay biết. Ptolomea có đặc ân này là linh hồn thường rơi xuống đây trước khi bị Atropos cắt đứt tơ hồng. Và để ngươi có thể sẵn lòng hơn trong việc lau sạch những giọt nước mắt đóng băng trên mắt ta, hãy hay rằng: ngay khoảnh khắc linh hồn phản bội — như ta đã từng — nó liền giao nân thể xác mình cho một ác quỷ; kẻ này sẽ điều khiển và sai khiến cái xác ấy theo ý muốn cho đến khi hết tuổi thọ, còn linh hồn thì rơi thẳng xuống vực sâu này.

Và có lẽ ở trên trần gian kia, thân xác của một hồn ma vẫn còn hiện hữu, kẻ đang trải qua mùa đông ngay phía sau ta đây. Ngươi hẳn sẽ nhận ra hắn nếu chỉ vừa mới đặt chân đến chốn này. Đã bao năm trôi qua kể từ ngày Branca Doria đến ẩn náu tại pháo đài này.”

“Bấy giờ,” ta đáp, “ta cho rằng ngươi đang giễu cợt ta, bởi Branca Doria chưa hề chết bao giờ, mà vẫn thực hiện mọi sinh hoạt của con người: ăn, uống, ngủ và mặc áo quần.”

Hắn đáp lại: “Michael Zanche còn chưa kịp rơi xuống cái hào phía trên được canh giữ bởi những móng vuốt quỷ dữ, nơi vựa hắc ín đặc quánh đang sôi sục, thì kẻ này đã để lại một con quỷ ngự trị trong thể xác hắn và thể xác một kẻ đồng lõa đã cùng hắn mưu phản. Nhưng giờ thì hãy chìa tay ra và mở mắt cho ta đi.”

Ta đã không mở mắt cho hắn. Cư xử thô lỗ với hắn mới chính là sự lịch thiệp nhất.

Ôi những kẻ người Genova! Giống người đồi bại về mọi phương diện, vấy bẩn bởi mọi thứ nhơ nhớp, sao các ngươi vẫn chưa bị xóa sổ khỏi mặt đất? Ta đã tìm thấy một kẻ đồng hương của các ngươi đang đày ải cùng linh hồn đen tối nhất xứ Romagna; vì những tội ác hắn gây ra, linh hồn hắn hiện đang chìm sâu dưới hồ Cocytus, thế mà trên trần gian, thể xác hắn ngỡ như vẫn còn sống.