Nơi chúng ta đến để xuống bờ vực thẳm, gồ ghề tựa dãy Alps, và trên rìa của nó, một vật thể nằm đó khiến bất cứ ai cũng phải lánh xa. Tựa như đống đổ nát mà dòng Adice đã va phải bên phía Trento, khiến sóng xô lệch, hoặc do động đất hay vì thiếu chỗ tựa; vì từ đỉnh núi, nơi nó đổ xuống vùng đất thấp, tảng đá vỡ ra tạo thành một lối đi cho kẻ nào muốn từ trên xuống; chính lối xuống đó cũng hẻm vực ấy: và tại điểm của mỏm đá bị chia tách, nỗi ô nhục của Crete nằm duỗi dài, kẻ thù ghê tởm của con bò cái giả tạo: và khi thấy chúng ta, nó tự cắn xé mình như kẻ điên cuồng vì thịnh nộ.

Người dẫn đường của tôi quát lên với nó: "Có lẽ ngươi tưởng Vua thành Athens đang ở đây, kẻ mà trên thế gian kia đã bày mưu giết ngươi sao? Đồ quái vật! Cút đi! Hắn đến đây không phải nhờ nghệ thuật của chị ngươi dạy bảo, mà hắn đến đây để chứng kiến nỗi thống khổ của các ngươi."

Tựa như con bò đực lao tới với cú nhảy dữ dội ngay khi nhát chém chí mạng vừa giáng xuống, nhưng không thể tiến thêm, nó đổ ập sang hai bên; đó là cách tôi thấy Minotaur đổ xuống; nhân đó bậc hiền triết quát: "Chạy đến lối đi! Trong lúc nó đang nổi cơn thịnh nộ, tốt hơn là ngươi hãy xuống đó."

Vậy là chúng tôi bước tiếp xuống con đường qua những tảng đá vỡ vụn, thứ thường chuyển động dưới chân tôi, vốn không quen với sức nặng như vậy. Tôi vừa đi vừa suy ngẫm, và ông nói: "Có lẽ con đang nghĩ về sự đổ nát của vách đá này, được canh giữ bởi bạo lực súc vật mà ta vừa khuất phục. Hãy biết rằng, khi ta mới xuống đây đến nơi địa ngục hạ giới, tảng đá này vẫn chưa đổ. Nhưng chắc chắn (nếu ta nhớ không nhầm) chẳng lâu trước khi Ngài đến, Đấng đã cướp đi từ Dis chiến lợi phẩm vĩ đại của vòng tròn cao nhất, thì khắp cõi ấy, một cơn rung chuyển đã chiếm lấy hang sâu hôi hám, ta tưởng vũ trụ rung động vì tình yêu, thứ mà nhiều kẻ cho rằng đã khiến thế giới nhiều lần rơi vào hỗn mang: và đúng tại thời điểm đó, ở đây và nơi khác, tảng đá cổ xưa kia đã đổ xuống."

"Nhưng hãy nhìn xuống dưới: dòng sông máu đang đến gần, nơi tất cả những kẻ dùng bạo lực gây tổn thương đều bị ngâm mình." Ôi lòng ham muốn mù quáng! Ôi cơn thịnh nộ ngu ngốc! Ngươi đã xúi giục chúng ta trong cuộc đời ngắn ngủi, rồi lại nhấn chìm chúng ta một cách thê thảm trong cõi đời đời. Tôi thấy một cái hào rộng, uốn cong như một cánh cung, như thể bao quanh cả vùng bình nguyên; vì người dẫn đường của tôi đã nói vậy. Giữa hào và chân tường, các Nhân mã chạy theo bầy, trang bị những mũi tên sắc nhọn, như thể chúng vẫn quen đi săn trên mặt đất.

Thấy chúng ta xuống, mỗi tên đều dừng lại; và từ trong bầy, ba tên lao ra với cung và vũ khí đã chọn sẵn; một tên hét lên từ xa: "Nói xem các ngươi bị kết án đến hình phạt nào khi lặn lội xuống dốc này? Hãy nói từ nơi các ngươi đứng, bằng không ta sẽ giương cung."

Người dẫn đường đáp: "Câu trả lời sẽ dành cho Chiron ở đằng kia, khi chúng ta đến gần hắn hơn. Tâm trí ngươi thật tồi tệ khi cứ vội vã hấp tấp như vậy."

Sau đó ông chạm vào tôi và nói: "Đây là Nessus, kẻ đã chết vì nàng Deianira xinh đẹp và tự trả thù cho số phận chính mình. Kẻ ở giữa, đang nhìn xuống ngực mình, chính là Chiron vĩ đại, người đã nuôi dưỡng Achilles; kẻ kia là Pholus, kẻ dễ nổi giận." Xung quanh hào, chúng đi theo hàng ngàn, nhắm tên vào bất cứ linh hồn nào dám nhô lên khỏi dòng máu quá mức tội lỗi của mình.

Chúng tôi đến gần những con thú đang rảo bước nhanh kia, khi Chiron lấy ra một mũi tên, và dùng khía tên gạt bộ râu xù xì sang bên xương má, để lộ cái miệng lớn, rồi quát với đồng bọn: "Các ngươi có nhận ra kẻ đi sau này làm rung chuyển những gì hắn chạm vào không? Chân của người chết thường không làm thế."

Người dẫn đường đáng tin cậy của tôi, giờ đang đứng gần ngực hắn, nơi hai bản tính giao thoa, đáp lời: "Hắn thực sự còn sống, và vì đơn độc, hắn cần phải được ta dẫn đi xem thung lũng ảm đạm này, bị ép buộc bởi sự cần thiết nghiêm ngặt chứ không phải vì vui thú. Nàng, người đã để lại những khúc đàn ca vui vẻ trên thiên đàng, chính là người đã giao phó nhiệm vụ mới này cho ta. Hắn không phải kẻ cướp, và ta cũng chẳng phải linh hồn đen tối. Nhưng bởi chính quyền năng cho phép ta bước trên con đường hoang dã này, ta cầu xin hãy ban cho chúng ta một người trong băng của ngươi, kẻ mà chúng ta có thể tin cậy, người sẽ dẫn chúng ta đến chỗ cạn và chở hắn qua, cưỡi trên lưng; vì hắn không phải là linh hồn có thể đi trên không khí."

Rồi quay sang bên ngực phải, Chiron bảo Nessus: "Hãy quay lại và làm người dẫn đường cho họ. Và nếu các ngươi tình cờ gặp đội quân khác, hãy ra lệnh cho chúng giữ khoảng cách."

Chúng tôi tiếp tục di chuyển, với người hộ tống trung thành bên cạnh, dọc theo bờ của dòng sông sôi sục màu đỏ thẫm, từ đó vang lên những tiếng thét lớn của những kẻ đang bị ngâm mình. Tôi thấy một vài kẻ bị ngâm đến tận lông mày, và Nhân mã vĩ đại bảo: "Đây là linh hồn của những bạo chúa, kẻ đã hiến mình cho máu và cướp bóc. Ở đây chúng gào thét vì những tội ác tàn nhẫn của mình. Alexander ở đây, và Dionysius tàn ác, kẻ đã gây ra biết bao đau khổ trong nhiều năm cho Sicily xinh đẹp. Cái trán có chùm tóc đen tuyền kia là Azzolino; còn kẻ với mái tóc vàng là Obizzo của xứ Este, kẻ đã bị chính đứa con trai riêng độc ác giết chết trên đời."

Tôi quay sang bậc hiền triết đáng kính, và ông nói: "Hãy để hắn là người dẫn đường chính cho ngươi bây giờ, ta chỉ xếp sau hắn."

Sau đó một đoạn, Nhân mã dừng lại gần một vài kẻ đang nhô cổ lên khỏi làn sóng; và chỉ cho chúng tôi thấy một linh hồn đang rút lui riêng biệt, hắn thốt lên: "Hắn là kẻ đã đâm thấu trái tim trong cung lòng Chúa, thứ mà đến nay vẫn được tôn kính trên bờ sông Thames."

Tiếp theo tôi thấy một đám người đang giữ đầu và cả phần thân trên mặt nước. Trong số này tôi nhận ra nhiều khuôn mặt.

Dòng máu trở nên nông dần, đến nỗi cuối cùng nó chỉ còn thấm ướt đôi chân; và đó là nơi chúng tôi băng qua hào.

"Như ngươi thấy dòng nước sôi cạn dần ở phía này," Nhân mã nói, "thì ở phía bên kia, hãy tin chắc rằng, nó còn chìm sâu hơn nữa, cho đến khi nó hợp nhất tại phần mà lũ bạo chúa phải than khóc. Tại đó, công lý nghiêm minh của Thiên đường đặt bàn tay trừng phạt lên Attila, kẻ là tai họa của trái đất, lên Sextus và Pyrrhus, và rút ra những giọt nước mắt mãi mãi nhờ dòng sông sôi sục từ Rinieri, kẻ này là Rinieri của Corneto, kẻ kia là Pazzo, những kẻ đã lấp đầy các nẻo đường bằng bạo lực và chiến tranh."

Nói xong, hắn quay người và bỏ chúng tôi lại, một mình quay lại chỗ cạn.