Khi tiếng nói tiên tri của Thémis vừa mới cho biết những chuyện gì sẽ xảy ra trong tương lai thì giữa các thần linh nổi lên những lời thầm thì lộn xộn với các đòi hỏi khác nhau, và họ dò hỏi tại sao họ không được phép ban cho người phàm những ưu ái về thời gian như thế; nữ thần Rạng đông - con gái của Pallas - một Titan[1], than vãn về tuổi già của chồng mình; nữ thần Cérès tốt bụng phàn nàn về những lọn tóc bạc của người tình Iasion; thần Lửa Mulciber đòi hỏi tuổi thanh xuân trở lại cho con trai mình, Érichthon. Và cả nữ thần Vénus nữa, lo lắng cho ngày mai, ra điều kiện là những năm tháng đã trôi qua của tình nhân Anchise phải được phục hồi cho chàng. Mỗi vị thần đều có ái khanh của riêng mình. Và họ không ngừng to tiếng cãi cọ với nhau cho tới khi Jupiter mở miệng và nói:

“Này, nếu các vị còn kính trọng ta chút nào thì mấy cái chuyện tranh giành này sẽ đưa các vị đến đâu? Có ai trong các vị thực sự tin rằng mình tới giờ đã vượt qua số mệnh không? Chính vì số mệnh muốn thế mà Iolaüs được trả lại những năm tháng từng qua đi; và cũng nhờ số mệnh mà các đứa con trai của Callirhoé được giúp nhảy thẳng từ tuổi ấu thơ sang tuổi thanh niên mà chúng nó không phải tỏ ra ham muốn hay tranh giành gì cả. Các vị nữa, và ngay cả ta, ta nói thế để các vị có thể cảm thấy dễ chịu hơn, đều bị số mệnh kiểm soát. Nếu như ta có quyền năng thay đổi các quyết định của số mệnh thì Éaque, con trai ta, đã không bị khòm lưng dưới sức nặng của năm tháng; Rhadamanthe nữa, hẳn đã hưởng thụ tuổi trẻ vĩnh hằng cùng với Minos, một con trai yêu quý khác của ta, chỉ vì mang cái tuổi già phiền toái mà bây giờ bị khinh thường và không còn trị vì ở đất nước trước đây của mình nữa.”[2]

Những lời lẽ của Jupiter đã trấn an các thần linh. Và không ai có thể than phiền nữa khi thấy Éaque, Rhadamanthe và Minos suy kiệt vì năm tháng chồng chất trên người. Hãy nhìn Minos, người đã từng làm những vương quốc lớn run rẩy vì sợ khi nghe tên mình, khi ở tuổi thanh xuân, mà khi già yếu thì đâm ra sợ hãi Milet, con trai của tiểu nữ thần Déioné, tràn đầy kiêu hãnh về sức mạnh tuổi trẻ của mình và vinh dự có cha là Phébus-Apollon; lúc đó, dù tin rằng Milet đang âm mưu tổ chức một cuộc bạo loạn chống lại vương quốc của mình nhưng Minos vẫn không dám đuổi Milet ra khỏi ngôi nhà do cha mẹ mình để lại. Và mi, Milet, mi tự nguyện bỏ tất cả sau lưng mà ra đi, và bằng con thuyền có tiếng chạy nhanh mi vượt qua sóng gió vùng biển Égée rồi đặt chân lên vùng đất Tiểu Á; và ở đó mi đã xây dựng lên một thành phố tới giờ vẫn còn mang tên người tạo lập. Cũng ở đó mi quen biết Cyanée, khi nàng đi lang thang dọc theo bờ bãi quanh co của con sông của cha nàng; nàng là một tiểu nữ thần có sắc đẹp vô song, con gái của vị thần sông Méandre có dòng nước thường quay ngược chảy lại chỗ cũ; và từ mối lương duyên này mà hai đứa trẻ sinh đôi, bé gái Byblis và bé trai Caunus, ra đời.

Byblis được xem như là một sự cảnh báo cho các cô gái về tình yêu bất chính, vì nàng đem lòng mê đắm mãnh liệt anh mình, cháu nội trai của thần Apollon. Nàng yêu Caunus không phải như em gái yêu anh trai, và nàng cũng không nên yêu như thế. Thật ra, lúc đầu nàng đã không nhận ra ngọn lửa tình yêu, cũng không nghĩ đó là sai trái khi quá thường xuyên hôn anh mình, hay quá thường xuyên đưa tay quàng cổ chàng. Nàng bị đánh lừa trong một thời gian dài bởi tình thương yêu giữa anh em trong nhà. Nhưng dần dần tình thương yêu này biến thành tình yêu trai gái; nàng ăn mặc kỹ lưỡng khi tới gặp chàng, nàng lo lắng làm sao xuất hiện xinh đẹp trước mắt chàng, và nếu có ai đó gần chàng mà có vẻ xinh đẹp hơn thì nàng cảm thấy ghen tức. Nàng chưa biết rõ về bản thân mình lắm, chẳng cảm thấy có ham muốn nào, chẳng muốn cầu xin niềm vui tình ái nào; tuy vậy, ngọn lửa tình thầm kín trong lòng vẫn tiếp tục cháy đỏ. Khi thì nàng gọi Caunus là ông chủ của mình, khi thì nàng thấy ghét khi phải gọi Caunus là anh trai, và mong chàng gọi mình là Byblis hơn là gọi là em gái.

Tuy nhiên, trong những lúc tỉnh thức nàng không dám để cho những ham muốn không trong sạch nấn ná lâu dài trong tâm trí mình; nhưng trong khi ngủ yên, cả người được thư thái, nàng lại thường thấy hình ảnh của người mình yêu; nàng cũng thấy chính mình nữa, được anh mình ôm chặt cứng trong vòng tay, và nàng đỏ mặt, dù đang say giấc nồng. Khi giấc ngủ rời xa, nàng nằm im một đỗi lâu, tìm cách nhớ lại những hình ảnh của cơn mơ vừa qua, và cuối cùng, đầu óc phân vân, nàng thốt lên:

“Thật bất hạnh cho mình quá! Nó có nghĩa gì chứ, cái cảnh mộng trong đêm này? Ôi, mình đâu muốn nó thực sự vậy đâu! Tại sao mình lại nằm mơ như thế được chứ? Caunus quả thật đẹp trai, ngay cả dưới mắt những kẻ không ưa chàng, tính tình lại dễ chịu, và nếu không phải là anh mình thì mình hẳn đã yêu rồi, chàng xứng đáng với mình mà; nhưng cái bất hạnh nằm ở chỗ mình là em gái của chàng. Ôi, hãy để giấc ngủ mang về cho mình những cảnh mộng êm ái như thế, miễn là mình không làm gì phạm tội khi thức thì thôi! Giấc mơ trong đêm thì không có người làm chứng, nhưng nó không thiếu sự khoái lạc.

Hỡi Vénus, hỡi Cupidon[3], bạn đồng hành có cánh với người mẹ dịu dàng, tôi cảm thấy sung sướng biết bao! Niềm hoan lạc của tôi có vẻ có thực đến dường nào! Tôi cảm thấy cả con tim mình tan chảy đến mức nào trong người khi nằm đây! Và nhớ lại thú vui đó thì ngọt ngào biết bao! Thế nhưng, khoái cảm thì qua mau, đêm thì vội vã và ganh tị với mộng đẹp của tôi.

Ôi, giá gì em có thể thay tên đổi họ mà chắp cánh liền cành với anh, và em hẳn sẽ vui sướng biết bao khi trở thành con dâu của cha anh! Và em cũng sẽ vui sướng biết bao khi thấy anh trở thành con rể của cha em! Ôi, giá gì các đấng thần linh cho phép đôi ta có mọi thứ chung nhau, chỉ ngoại trừ ông bà chúng ta. Vì em muốn anh được sinh ra trong một gia đình danh giá hơn em! Hỡi Caunus, người đàn ông đẹp nhất trong mắt em, anh sẽ là chồng của ai đó, em nghĩ thế, nhưng đối với em, kẻ thật bất hạnh vì có cùng cha sinh mẹ đẻ với anh, anh mãi mãi là anh trai của em, không gì khác. Đó là lời nguyền của đôi ta, đó là thứ duy nhất mà đôi ta sẽ có chung nhau.

Vậy thì những giấc mộng đó có nghĩa gì đối với mình? Sức nặng nào mà chúng có đây? Hay chúng thực sự có sức nặng gì không? Lạy chư thần đừng để chúng có! Nhưng chắc chắn có những vị thần đã yêu em gái hay chị gái mình mà! Như Saturne lấy Ops[4], cùng huyết thống, làm vợ. Océan và Téthys[5] cũng vậy. Rồi vị thần ngự trị trên đỉnh Olympe, Jupiter lấy em gái mình là Junon. Thần linh có phép tắc riêng của họ mà, ai mà nói được! Vậy thì tại sao mình lại đánh giá hành vi con người theo các tục lệ khác xa của chư thần cơ chứ? Hoặc là nỗi đam mê sẽ biến khỏi lòng mình nếu mình cấm đoán sự hiện diện của nó, hoặc là, nếu mình không thể làm được chuyện này thì mình cầu xin được chết trước khi mình hàng phục nỗi đam mê đó, xin thi thể mình được đặt trên giường này và trong khi nằm ở đó thì mong sao người anh trai đến hôn lên đôi môi mình. Thế nhưng, hành động đó đòi hỏi ý chí của cả hai người! Giả dụ rằng nó làm mình vui sướng, nhưng đối với chàng dường như nó sẽ là một tội lỗi.

Tuy nhiên, những người con trai của Éole[6], ông thần Gió, không tỏ ra ngại ngần khi chia sẻ phòng ngủ với chị, em gái của họ! Nhưng làm sao mình biết chuyện này? Tại sao mình lại đem ra những ví dụ này? Để mình đi tới đâu? Hãy rời xa ta, hỡi ngọn lửa tình trơ trẽn, đừng để anh trai ta được yêu ngoại trừ được yêu theo cách của một người em gái trong gia đình yêu anh hay em trai mình! Tuy vậy, nếu như Caunus đem lòng yêu mình đầu tiên thì có lẽ mình có thể đáp ứng sự đam mê điên khùng của chàng. Vì mình sẽ không chối bỏ sự theo đuổi của chàng thì chính mình hãy theo đuổi chàng vậy! Này cô gái, cô có thể nói ra điều đó không? Cô có thể thú nhận tình cảm thầm kín của mình được không? Được chứ! Tình yêu sẽ ép buộc tôi mà; hay nếu sự xấu hổ khép miệng tôi lại thì một lá thư kín đáo sẽ thú nhận tình yêu bí mật này của tôi.”

Ý tưởng này làm nàng vui lòng, và nó đẩy lùi những mối nghi ngại dai dẳng trong đầu nàng. Nàng chống cùi chỏ bên trái ngồi dậy nửa người, tự nhủ: “Hãy cho chàng biết, hãy để hai ta cùng nhau thú nhận nỗi đam mê điên dại này! Than ôi, mình đang trượt dài xuống đâu đây? Ngọn lửa nào đang đốt cháy lòng mình đây?”

Rồi với bàn tay run rẩy nàng bắt đầu viết ra những câu chữ mà nàng đã suy nghĩ kỹ. Nàng cầm bút ở bàn tay mặt, cầm một tấm bảng có sáp trống ở bàn tay trái. Nàng bắt đầu, tỏ vẻ lưỡng lự và ngừng viết; viết tiếp rồi thấy ghét những gì mình viết; viết rồi xóa; nàng thay đổi câu chữ, tìm ra lỗi đây đó rồi tỏ vẻ vừa lòng; khi thì nàng đặt những tấm bảng sáp đó xuống, khi thì nàng lại cầm chúng lên. Nàng không biết mình sẽ làm gì, và ở thời điểm hành động thì nàng lại chần chừ như muốn thối lui. Sự xấu hổ và sự táo bạo xuất hiện cùng lúc trên mặt nàng. Trước đó nàng bắt đầu bằng từ “em gái” nhưng nàng lại quyết định xóa nó đi; rồi nàng viết những lời này trên tấm bảng sáp đã sửa lại:

“Lời chúc sức khỏe này được gởi đến anh bởi một người yêu anh; dĩ nhiên, người đó sẽ không bao giờ nhận được lời chúc như vậy nếu anh không ban cho nàng. Xấu hổ, đúng thế, sự xấu hổ ngăn cản nàng nói ra tên mình. Và nếu anh tìm cách biết những gì em mong muốn thì em sẽ nói ra rõ ràng mà anh không cần biết tên em; em muốn rằng anh sẽ không nhận ra em là Byblis trước khi những hy vọng thiết tha của em được chắc chắn.

Anh hẳn đã có thể đoán được vết thương trong tim em từ sắc mặt xanh xao, hao gầy của em, từ đôi mắt đẫm lệ, từ tiếng thở dài vô duyên cớ, từ những cái ôm chặt và những nụ hôn thường xuyên, và nếu anh để ý một chút thì sẽ thấy chúng nồng nàn hơn những cái bình thường giữa em gái với anh trai mình. Thế nhưng, dù cho lòng em quá nhiều phiền muộn, dù cho quả tim em ngập tràn đam mê cháy bỏng, em vẫn đã làm tất cả những gì - các vị thần chứng giám cho em - có thể mang lại sự tỉnh táo, sự lành mạnh cho tâm hồn em. Trong một thời gian dài em đã vật vã chống trả sự tấn công dữ dội của thần Tình yêu Cupidon hòng thoát khỏi móng vuốt tàn bạo của ông ấy, và em đã chịu đựng sự bất hạnh này nhiều hơn bất cứ cô gái trẻ nào mà anh nghĩ có thể chịu đựng. Nhưng giờ em đã không còn kham nổi nữa và đành phải thú nhận tình yêu của mình với anh, và bằng những lời khẩn cầu rụt rè em xin anh giúp đỡ đây. Bởi vì chỉ có một mình anh mới có thể cứu vớt người đem lòng yêu anh, chỉ có anh mới có thể hủy hoại nàng. Hãy chọn làm cái nào anh muốn. Đây không phải là một kẻ thù đứng ra cầu khẩn anh, nhưng là một cô gái đã ở gần anh lắm rồi giờ lại tìm cách cận kề anh hơn nữa, giờ muốn được gắn kết với anh bằng một mối ràng buộc chặt chẽ hơn nữa.

Hãy để những người già cả giữ lấy cho họ sự hiểu biết về cách cư xử đúng mực, hãy để họ nói về cái gì đúng, cái gì sai, cái gì thì được phép làm, cái gì là phạm tội, hãy để họ bảo tồn sự phân biệt hay ho đó của những phép tắc của họ. Chỉ có tình yêu mới thích hợp ở thời đại chúng ta, nó chẳng lưu tâm gì đến sự phân biệt đó. Cái gì là được phép làm thì chúng ta chưa khám phá ra, và chúng ta tin rằng mọi sự đều được phép cả vì chúng ta chỉ noi theo gương của các đấng thần linh mà thôi. Sự khắc nghiệt của cha chúng ta, sự lo ngại về thanh danh, hay nỗi sợ hãi, tất cả đểu không thể ngăn cản chúng ta. Ngay cả khi có điều gì gây ra sợ hãi thì chúng ta có thể che giấu mối tình vụng trộm của đôi ta dưới lớp áo tình anh em. Em thì hoàn toàn tự do để nói chuyện một cách riêng tư với anh; và hai ta có thể ôm và hôn nhau trước mắt mọi người. Vậy còn thiếu cái gì quan trọng không? Hãy thương cảm người con gái thú nhận với anh tình yêu của nàng dành cho anh, và nàng hẳn sẽ không thú nhận với anh gì cả nếu như nỗi ham muốn tột cùng không ép buộc nàng làm thế, và đừng để viết trên bia mộ của em là em đã chết vì anh.”

Tấm bảng sáp đầy chữ khi nàng viết xong những lời lẽ có vẻ tuyệt vọng này, hàng chữ cuối cùng nằm sát mép bảng. Ngay tức khắc nàng đóng lên bức thư nhục nhã này con dấu riêng của mình sau khi dấp nó bằng nước mắt - vì lưỡi nàng bị khô quá. Rồi, dù đỏ mặt vì ngượng ngùng, nàng vẫn gọi một trong những người hầu đến, và với giọng dỗ dành pha lẫn rụt rè, nàng nói: “Này người hầu trung thành nhất của ta, mi hãy mang những tấm bảng này đến…”, và sau một đỗi im lặng khá lâu nàng mới nói thêm: “anh của ta.” Nhưng ngay khi nàng trao chúng cho hắn thì chúng trượt khỏi tay nàng và rơi xuống đất. Và dù cảm thấy rất bối rối trước cái điềm báo này, nàng vẫn gởi bức thư đi. Khi thấy có thời điểm thích hợp, tên người hầu đi gặp Caunus và trao tận tay chàng lời tỏ tình đó.

Mới đọc được nửa bức thư, Caunus không dằn được sự phẫn nộ đột ngột dâng đầy trong người liền vung tay ném mạnh xuống đất những tấm bảng đó, và gần như không kiềm chế được đôi bàn tay sẵn sàng bóp cổ tên người hầu đang run như cầy sấy, chàng hét lớn: “Chạy ngay đi khi mày còn có thể, đồ vô lại đi giúp cho thứ tình yêu bất chính này! Nếu cái chết của mày không kéo theo thanh danh của gia đình ta xuống bùn nhơ thì ta hẳn đã giết mày để trừng phạt cho cái tội này.” Hắn chạy vắt giò lên cổ về báo lại cho cô chủ mình câu trả lời hung tợn của anh nàng. Byblis tái xanh cả mặt mũi khi nghe những tình cảm yêu đương của mình bị vùi dập như vậy, cả người nàng run lẩy bẩy như bị băng giá xâm nhập vào da thịt. Nhưng khi sự bình tĩnh trở lại với nàng thì cái tình yêu điên dại đó cũng trở lại cùng một cách mạnh mẽ như nhau; rồi với giọng nghẹn ngào và yếu ớt, nàng thốt ra:

“Mình đáng bị đau khổ! Sao mà mình đã dám bộc lộ với chàng cái vết thương của mình một cách liều lĩnh như vậy chứ? Sao mà mình đã dám viết ra trên các tấm bảng sáp những gì đáng lẽ phải được giấu kín một cách hấp tấp đến thế chứ? Đáng lẽ mình nên dò hỏi trước chiều hướng tình cảm của chàng bằng những lời bóng gió mơ hồ đã. Để cho chuyến đi được thuận buồm xuôi gió, đáng lẽ việc đầu tiên mình nên làm là thử căng buồm xem gió thổi thế nào, rồi sự vượt biển mới được an toàn; nhưng giờ đây buồm đã giương rộng hết cỡ và mình đang đối đầu với những luồng gió bất trắc. Vậy là con thuyền của mình đang ở trên bãi đá ngầm; và mình sẽ bị nhấn chìm trong sóng gió của đại dương bao la, và mình sẽ không có sức lực hay cơ hội để giăng buồm quay về.

Thực ra, mình đã được một cái điềm rõ ràng nhất cảnh báo là không nên thố lộ tình yêu của mình ngay lúc các tấm bảng sáp rớt xuống đất từ tay mình khi mình ra lệnh cho tên người hầu mang chúng đi, tức nó cho mình biết là những niềm hy vọng của mình cũng sẽ rơi rụng theo. Vào lúc đó, mình có nên thay đổi cái ngày đưa thư cho chàng không? Hay là thay đổi toàn bộ ý định của mình hơn là chỉ thay đổi cái ngày đó? Chính một vị thần đã bỏ công cảnh báo mình và cho mình dấu hiệu rõ ràng mà mình hẳn đã thấy nếu mình không điên dại vì tình. Vậy mà mình cũng còn tự nhủ, đáng lẽ mình nên nói chuyện với chàng bằng chính miệng của mình, đáng lẽ đích thân mình thố lộ niềm đam mê thay vì giao phó những tình cảm sâu kín của con tim mình cho những tấm bảng sáp đó! Chàng hẳn đã thấy những giọt lệ của mình, hẳn đã thấy vẻ mặt của người con gái yêu chàng. Mình hẳn đã có thể nói nhiều hơn bất cứ tấm bảng sáp nào có thể chứa đựng; mình đã có thể đưa tay quàng quanh cái cổ không tự nguyện của chàng, và nếu bị chối từ thì mình đã có thể tỏ ra sẵn sàng để chết trước mắt chàng, ôm lấy chân chàng mà hôn, và phủ phục sát đất, van xin chàng ban cho cuộc sống. Đáng lẽ mình nên làm tất cả mấy việc đó; nếu từng việc riêng lẻ không có hiệu quả thì tất cả cùng nhau hẳn đã có thể thắng được sự câu chấp trong tâm hồn của chàng. Có lẽ tên người hầu mình gởi đi đã phạm một lỗi lầm gì đó, tỉ như đã tiếp cận chàng không đúng cách. Hay, mình giả dụ thôi, đã chọn sai thời điểm, tức đến vào lúc mà tâm trí chàng bận rộn với rất nhiều chuyện khác.

Tất cả những thứ này đã làm hại mình. Bởi vì chàng không phải là con của cọp cái, trái tim chàng không phải cứng như đá lửa, không phải rắn chắc như sắt hay kim cương; chàng đâu phải bú sữa của con sư tử cái. Chàng sẽ bị chinh phục! Mình phải tấn công chàng lần nữa; mình sẽ không để cho sự mệt mỏi làm nản lòng chừng nào mình còn thở được. Vì, nếu không quá trễ để hủy bỏ những gì mình đã làm thì đáng lẽ mình trước tiên không nên bắt đầu gì hết; nhưng giờ đây mình đã bắt đầu rồi thì chuyện tốt thứ hai là tìm ra thắng lợi với những gì mình đã bắt đầu. Thật vậy, giả dụ là bây giờ mình từ bỏ những ham muốn thầm kín đó thì chàng vẫn sẽ không bao giờ quên những gì mình đã liều lĩnh làm; và trong trường hợp này, chỉ vì chuyện từ bỏ mà mình sẽ hiện ra dưới mắt chàng hoặc như một kẻ hời hợt trong tình cảm, hoặc như một kẻ đã tìm cách quyến rũ hay đưa chàng vào cạm bẫy. Bất kể nghĩ về mình theo một trong hai hướng đó, chàng chắc chắn sẽ không tin rằng mình là nạn nhân của vị thần, hơn tất cả những vị khác, thống trị và làm bùng cháy ngọn lửa tình trong tim mọi người, nhưng tin rằng mình chỉ bị sự ham muốn tình dục kích động.

Nói tóm lại, mình bây giờ không thể xóa bỏ cái sai lầm mà mình đã tạo ra. Mình đã làm cả hai chuyện, viết và quyến rũ, một cách quá hấp tấp và cuồng dại. Dù cho mình chẳng làm gì thêm nữa, mình không thể là không có tội dưới mắt chàng. Về phần những gì còn lại thì mình có rất nhiều thứ để hy vọng và không có gì để sợ hãi.”

Nàng cứ tranh luận với chính mình như thế, và đó là sự bất định và bất ổn đang chế ngự tâm trí nàng. Dù nàng tỏ ra hối tiếc vì đã dám thử nhưng nàng vẫn muốn thử lần nữa. Vậy là cô gái khốn khổ này tìm mọi cách trong khả năng của mình để tiếp tục chinh phục người anh trai nhưng cứ bị chối từ hết lần này đến lần nọ. Rồi cuối cùng thấy không chịu nổi sự quấy rầy gần như không giới hạn của nàng, Caunus đành phải bỏ đất nước mà ra đi để tránh nguy cơ bị ô danh một cách nhục nhã, và chàng đã lập nên một thành phố mới mang tên chàng ở vùng đất khác[7].

Thế là, theo lời kể, người con gái bất hạnh của Milet trở nên mất trí hoàn toàn. Nàng xé toang áo che ngực, nàng tự đánh đập hai cánh tay mình một cách điên dại. Và bây giờ, trước mặt bàng dân thiên hạ, nàng để mặc cho sự phẫn chí của mình bùng nổ, miệng oang oang bộc lộ tình yêu bất chính của mình một cách công khai. Nàng ruồng bỏ quê hương và ngôi nhà bị chán ghét mà ra đi, tìm theo bước chân của người anh đã bỏ trốn trước đó.

Không khác gì những người đàn bà ở núi Ismarus[8] thờ phụng ngài phát cuồng trước cây gậy thyrsus[9], hỡi người con trai của bà Sémélé[10], và tụ tập đông đảo cử hành nghi lễ cuồng hoan[11] mỗi ba năm một lần, nàng Byblis đi qua các cánh đồng mênh mông, miệng không ngừng la hét một cách điên dại dưới mắt nhìn của những người đàn bà thành Bubasus; rồi từ đó nàng đi tiếp, lang thang chỗ này, chỗ kia ở vùng Carie, vùng Lycie, xuyên qua đất của những người Lélèges lúc nào cũng mang theo vũ khí trên tay. Bây giờ thì nàng đã bỏ lại đằng sau rặng núi Cragès, thành phố ven sông Limyré và con sông nhỏ Xanthe[12] và cái đỉnh núi là nơi cư ngụ của Chimère, một con quái vật có cổ và đầu sư tử nhưng đuôi rắn, và miệng khạc lửa.

Byblis ơi, trước mắt không còn rừng nào để em băng qua nữa, trông em mỏi mệt quá rồi, không muốn lê chân bước tiếp, rồi cuối cùng em gục ngã, cả người nằm dài, tóc xổ tung trên mặt đất cứng, mặt bị lá rụng phủ đầy. Các tiểu nữ thần Lélèges bằng những cánh tay dịu dàng của họ thường hay nâng nàng ngồi dậy, và thường hay chỉ bảo nàng cách nào có thể chữa lành cái tình yêu khốn khổ đó, và cũng an ủi cái tâm hồn đang câm lặng trước mọi lời khuyên giải. Byblis nằm đó, không nói một lời, các ngón tay bấu chặt những thân cỏ xanh, và nước mắt tuôn trào của nàng làm ướt đẫm cả bụi cỏ. Người ta kể là những cô “Naïde” đã cho nàng một suối lệ cứ chảy mãi, không bao giờ có thể khô cạn. Họ có thể tặng nàng cái gì hơn thế cơ chứ? Chẳng bao lâu sau, như những giọt nhựa ứa ra từ vỏ cây thông bị cứa đứt, hay như nhựa đất sền sệt rỉ ra từ lòng đất giàu có và nặng nề, hay còn như nước đóng băng khi trời lạnh giá bây giờ tan dần dưới mặt trời khi ngọn gió Tây nhẹ nhàng thổi tới, Byblis, đứa cháu nội gái của thần Phébus[13] khi tiêu hao hết nước mắt của mình thì biến thành một dòng suối mà tận ngày nay, trong các thung lũng đó, vẫn mang tên nàng, và nước chảy ra từ bên dưới một cây sồi xanh có cành lá sum sê.

❀ ❀ ❀

[1] Titan: chỉ những thần khổng lồ nguyên thủy, con của Ouranos (Cha Trời) và Gaia (Mẹ Đất). Pallas này là cha của Aurore, chứ không phải nữ thần Pallas (Minerve).

[2] Éaque, Rhadamanthe và Minos, ba người con trai này của Jupiter đều trở thành quan tòa ở địa ngục. Chú thích của bản dịch tiếng Anh, trang 177.

[3] Cupidon: (theo người La Mã, hay Éros, theo người Hy Lạp): thần Tình yêu hoa tình, erotic love; là con trai của Mars (thần Chiến tranh) và Vénus (nữ thần Tình yêu), (Xem: https://en.wikipedia.org/wiki/Cupid) hay của Mercure (Sứ giả của chư thần) và Vénus (Xem: https://www.britannica.com/topic/Cupid)…; thần trẻ nhất trong các thần, thường được biểu hiện bằng hình ảnh một bé trai khoảng chín, mười tuổi, có hai cánh bên người, tay cầm cung bắn tên để làm nảy sinh tình yêu nơi những ai bị trúng tên.

[4] Ops: hay Rhéa, và Saturne (hay Cronos) đều là con của Ouranos (Trời) và Gaia (Đất), tức hai anh em ruột lấy nhau, sinh ra nhiều con như Jupiter (Zeus), Junon (Héra), Neptune, Pluton…

[5] Océan và Téthys là hai anh em, con của Ouranos và Gaia.

[6] Sáu người con trai lấy sáu chị, em gái của họ làm vợ, tất cả đều là con của Éole, thần Gió.

[7] Caunus, sau khi rời Milet, đã lập ra thành Caunus ở vùng bờ biển Carie (Tiểu Á). Chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 560.

[8] Ismarus: một ngọn núi ở nước Thrace nằm ở vùng Biển Đen.

[9] Thyrsus: cây gậy đầu gắn núm thông, thân quấn bằng cành nho, là biểu tượng của Bacchus, thần của Cây nho làm rượu.

[10] Sémélé: mẹ của Bacchus (Dionysos). Bà là con gái của Cadmus và Harmonie.

[11] Orgy (nguyên văn tiếng Anh, trang 182): từ chỉ các nghi lễ thần bí được cử hành để tôn vinh thần Bacchus, (còn gọi là Bacchanalia, theo người La Mã, hay Dionysia, theo người Hy Lạp) hay các vị thần Hy Lạp hay La Mã khác, thường bao gồm ca hát, nhảy múa, uống rượu và giao phối không kiềm chế…

[12] Cragès: ngọn núi và thành phố, Limyré là thành phố nằm bên con sông cùng tên, và Xanthe là con sông nhỏ và thành phố, tất cả đều ở vùng Carie.

[13] Phébus: tức Apollon. Milet, cha của Byblis, là con trai của Phébus với tiểu nữ thần Dione.