“Pirithoüs, người con trai của Ixion bạo gan, kết hôn với Hippodamé và mời những tên nhân mã, ‘centaure’, sinh ra từ đám mây[1] đến chung vui quanh các bàn tiệc được sắp thành hàng ngay ngắn trong một cái động ẩn mình sau một rừng cây. Những tộc trưởng xứ Thessalie cũng có mặt ở đó, và cả tôi nữa. Dinh thự trong động mang không khí hội hè, vang lên tiếng nói cười ầm ĩ của đám đông khách khứa. Nhìn này, họ đang hát bài ca mừng lễ cưới, và trong đại sảnh có khói bốc lên từ các ngọn lửa ở bàn thờ; và cô trinh nữ có nhan sắc tuyệt trần đi vào, hộ tống bởi đông đảo những bà mẹ đáng kính và các cô vợ trẻ. Chúng tôi chúc mừng Pirithoüs có được cô dâu tuyệt vời đến thế, một lời nói bình thường nhưng nó hầu như phá đi cái điềm lành của đám cưới.

Bởi vì quả tim mi, Eurytus, tên mọi rợ nhất trong đám nhân mã mọi rợ, nóng lên không những bởi rượu nho mà còn bởi sắc đẹp của Hippodamé khi mi trông thấy nàng, và nỗi ham muốn cháy bỏng trong lòng mi lại còn được cơn say tiếp lửa. Ngay lập tức bàn ghế bị xô ngã và bữa tiệc rơi vào sự hỗn loạn và náo động. Và cô dâu thì bị nắm tóc kéo lê ra ngoài một cách hung bạo. Eurytus cướp đi Hippotamé, và các nhân mã khác bắt chước làm theo, mạnh ai nấy chụp lấy cô gái mình thích hay trong tầm tay; và cảnh tượng trong đại sảnh lúc này trông như sự cướp phá ở một thị trấn. Cả dinh thự vang dội tiếng thét, tiếng rú hoảng hốt của đám đàn bà con gái.

Chúng tôi, tất cả, nhanh chóng đứng dậy và Thésée hét to: ‘Này Eurytus, cơn điên nào đã đẩy mi làm chuyện này? Sao mi dám, trong khi ta còn sống đây, khiêu khích Pirithoüs? Mi không biết là tấn công anh ấy cũng là tấn công ta sao?’ Để chứng tỏ mình không phải dọa suông, người anh hùng có tâm hồn cao cả đó đẩy mạnh sang một bên những ‘centaure’ cản trở mình và giải thoát các cô gái bị bắt ra khỏi những bàn tay điên rồ của chúng. Eurytus không trả lời, bởi vì hắn khó mà dùng lời để bào chữa cho một hành vi mọi rợ như thế. Nhưng hắn nhào tới Thésée và với đôi bàn tay xấc xược hắn đấm mạnh vào mặt và ngực của con người hào hiệp.

Tình cờ gần đó có một cái liễn pha rượu cổ xưa với các hoa văn được chạm nổi; và Thésée, với tất cả sức mạnh trong thân hình cao to của mình, đưa tay chụp lấy cái liễn lớn đó, giơ lên cao rồi ném thẳng vào mặt Eurytus. Từ miệng hắn và từ vết thương ở đầu phọt ra nào máu, nào óc, nào rượu cùng lúc, và hắn bật ngửa người ra sau trên mặt đất hôi hám. Giận bốc lửa trước cái chết của hắn, những người anh em nửa người, nửa ngựa, đua nhau cùng hét lớn: ‘Cầm lấy khí giới! Cầm lấy khí giới!’ Rượu làm chúng thấy can đảm, và trong trận công kích đầu tiên chúng ném ly chén, hũ dễ vỡ, chậu tròn và sâu, bay xuyên không trung; tất cả những gì vật dụng trước đó phục vụ cho bữa tiệc giờ đây được dùng để đánh nhau và giết nhau.

Đầu tiên là tên Amycus[2], con trai của Ophion, tỏ ra chẳng sợ gì mà không cướp đoạt những đồ cúng trên bàn thờ đặt sâu bên trong điện thờ; trước hết hắn giật lấy cái đèn chùm có nhiều ngọn đèn sáng rực rỡ, đưa nó lên cao, như người ta cầm cái rìu sắp sửa giáng xuống cái cổ trắng của con bò đực trong lễ hiến tế, và đập thẳng xuống đầu của Céladon, một người Lapithe, làm bộ mặt của nạn nhân không thể nhận ra được nữa. Đôi mắt thì vọt ra ngoài hốc mắt, xương mặt thì bể nát và cái mũi thì bị đẩy ra sau, vào tận trong cuống họng. Nhưng Pélatès của xứ Pella giật mạnh cái chân bàn bằng gỗ cây phong rồi dùng nó đánh ngã Amycus xuống đất, cằm của hắn dập sâu vào ngực, và trong khi hắn phun ra máu đen trộn lẫn với các răng gãy, một cú đánh thứ hai gởi hắn thẳng xuống vùng bóng tối của Tartare[3].

Lúc đó Grynée đang giương cặp mắt hoang dã nhìn chằm chằm một cái bàn thờ có hương khói gần chỗ hắn đứng, bỗng la to: ‘Sao không dùng nó chứ?’ và nhấc bổng cái bàn to đùng đó lên với cả đồ cúng, cả bình hương, rồi ném mạnh vào giữa đám người Lapithe, đè bẹp hai người là Brotéas và Orios; mẹ của Orios là bà phù thủy Mycalé mà theo lời người ta kể, thường kéo mảnh trăng lưỡi liềm xuống tận trái đất bằng những câu thần chú bất chấp sự chống cự của nó. ‘Mày sẽ không thoát được đâu nếu tao có thể tìm được một binh khí,’ Exadius hét lớn; và dùng cái gạc hươu, một đồ cúng tạ ơn được treo trên một cây thông, làm vũ khí[4]. Thế là cặp mắt của tên Grynée bị chọc thủng bởi hai cái nhánh sừng và hai cầu mắt bị móc ra ngoài, một cái thì dính vào nhánh sừng, còn cái kia thì lăn xuống trên bộ râu của hắn, treo ở đó như một cục máu đông.

Rồi Rhoetus chụp một khúc gỗ cây mận đang cháy dở trên bàn thờ, quay tròn nó về phía tay mặt và đánh vào thái dương có tóc vàng phủ xuống của Charaxus. Mái tóc trên đầu bị bén lửa liền bốc cháy như một cánh đồng bắp khô hạn và máu bị đốt ở vết thương phát ra tiếng xèo xèo kinh khiếp, như một thanh sắt nung đỏ trong lò cũng gây ra tiếng như thế khi người thợ rèn lấy nó ra bằng cái kẹp cong và nhúng nó vào chậu nước; nó kêu xèo xèo và xì xì trong nước bị làm ấm lên. Tuy bị thương nhưng Charaxus vẫn giũ sạch được ngọn lửa háu đói từ những lọn tóc bù xù rồi giật ra khỏi mặt đất một phiến đá được dùng làm ngạch cửa và nặng đủ cho một chiếc xe bò, đặt nó lên vai; nhưng chính sức nặng này đã ngăn cản anh ta ném nó tới được chỗ kẻ thù; nhưng phiến đá lớn này lại tới chỗ Cométès, bạn của Charaxus, đứng gần hơn một chút, và đè dập kẻ không may này xuống đất. Thấy vậy, Rhoetus bật cười hả hê và buột miệng: ‘Ước gì bọn bay còn được can đảm, tao cầu cho đấy!’ và hắn đánh nhanh, đánh mạnh hơn nữa với khúc củi cháy nửa chừng, rồi với ba hay bốn cú tàn bạo, hắn làm gãy gáy và đập vỡ sọ của Charaxus cho tới khi những mảnh xương lún sâu vào trong bộ não mềm nhão.

Sau chiến thắng này, Rhoetus xáp đến Évagrus, Corythus và Dryas. Khi thấy ngã xuống Corythus, một thiếu niên mới mọc lông măng trên má, Évagrus la lớn: ‘Mày có được vinh quang gì từ việc giết một thằng bé như thế?’ Rhoetus không cho anh ta cơ hội nói thêm lời nào nữa, dộng thẳng thanh củi còn đỏ lửa vào trong cái miệng còn mở để nói của kẻ xấu số, xuống tận cuống họng. Hắn cũng đuổi theo mi nữa, hỡi Dryas hung tợn, tay vẫn quay quay thanh gỗ cháy quanh đầu mi, nhưng đối đầu với mi hắn không có được cùng kết quả như trước. Trong khi còn tỏ vẻ vui thú với sự giết chóc nối tiếp nhau thì hắn bị mi đâm ngay chỗ cổ tiếp xúc với vai bằng ngọn lao trui trong lửa. Rhoetus kêu rên thật to, và cố gắng lắm mới giật được ngọn lao ra khỏi xương cứng, rồi bỏ chạy, cả người ướt đẫm máu của chính mình.

Cùng chạy với hắn còn có Ornéus, Lycabas, Médon, bị thương ở vai phải, Pisénor, Thaumas, Merméros, kẻ mới đây đã thắng tất cả đối thủ khi chạy đua nhưng bây giờ phải chậm lại vì thương tích trên người; những kẻ bỏ chạy còn có Pholus, Mélanée, Abas, kẻ chuyên săn heo rừng, và Astylos, tên thầy bói, từng tìm cách can ngăn các bạn mình đừng gây sự đánh nhau mà không xong. Hắn nói với Nessus, kẻ cùng chạy bên cạnh vì sợ bị thương: ‘Mi đừng chạy! Số phận dành mi cho mũi tên của Hercule mà.’ Nhưng Eurynomus, Lycidas, Aréos và Imbreus không thoát được cái chết, vì cả bọn này chống cự trực diện và bị Dyas hạ thủ. Cả mi nữa, Crénéus à, mi bị đâm thẳng vào mặt, dù cho mi đã quay lưng bỏ chạy trước kẻ thù, bởi vì trong khi mi ngoái đầu nhìn ra sau thì mi nhận cái mũi lao nặng và nhọn của Dyas ngay giữa hai mắt, nơi mũi gặp trán.

Giữa cảnh náo loạn này, Aphidas vẫn nằm dài, đắm chìm trong giấc ngủ mê mệt và vô tận, không biết thức dậy là gì, bàn tay uể oải vẫn còn nắm cái chén đầy rượu nho pha nước lạnh, người duỗi thẳng trên bộ lông dày và bờm xờm của con gấu núi Ossa[5]. Dù không đánh đấm với ai cả, chỉ say rượu nằm ngủ thôi nhưng vẫn vô ích: hắn bị Phorbas nhòm thấy từ xa. ‘Mày sẽ pha rượu với nước sông Styx dưới địa ngục và ở đó mà uống!’ Phorbas nói khi tay đã cầm sẵn ngọn giáo, và ngay tức khắc ra sức phóng nó về phía tên ‘centaure’ còn trẻ; cái mũi nhọn bằng sắt trên cán giáo bằng gỗ tần bì đâm xuyên cổ khi hắn tình cờ ngửa đầu ra sau. Aphidas không cảm thấy mình đang chết, chỉ có máu đen từ cái cuống họng trào ra, chảy xuống giường và len lỏi vào tận cái chén rượu.

Tôi thấy tận mắt Pétréus ra sức nhổ bật gốc một cây sồi đầy quả đấu trên cành. Hắn dùng hai cánh tay ôm lấy cây, hắn kéo cây nghiêng về phía này rồi về phía kia, và ngay khi hắn rung lắc cái thân cây đã bắt đầu long ra thì Pirithoüs phóng một ngọn giáo xuyên qua mạng sườn và găm chặt cái thân xác quằn quại của hắn vào cây sồi cứng ngắc. Người ta kể là Pirithoüs đã giết Lycus bằng sức mạnh của mình; Pirithoüs còn hạ sát Chromis nữa. Nhưng hai cái chiến thắng này không mang lại cho người tạo ra nó vinh quang bằng Dictys và Hélops. Hélops chết vì bị ngọn giáo đâm xuyên qua thái dương, từ lỗ tai phải ra lỗ tai trái. Dictys chạy thục mạng một cách tuyệt vọng vì bị người con trai của Ixion[6] truy sát gắt gao, bị trượt chân ở bên bờ một vách đá dựng đứng, té lộn đầu và sức nặng của thân xác hắn làm gãy đổ phần ngọn một cây sồi rất lớn, và những cành gãy đâm thủng người hắn.

Apharée có mặt ở đó và muốn trả thù cho bạn. Hắn ra sức ném một tảng đá lấy ra từ triền núi nhưng chưa gì hết thì con trai của Égée[7] chặn hắn lại bằng cách đánh gãy khúc xương rất to của hắn ở khuỷu tay với một cây gậy bằng gỗ sồi. Rồi không có thì giờ hay bất cần gây thêm thương tích cho cái thân xác tàn tật của Apharée, chàng nhảy bổ vào tên Biénor to lớn mà cái phần ngựa phía dưới từ trước đến nay chỉ mang không gì khác ngoài phần người phía trên của hắn; chàng dộng đầu gối vào sườn của con ‘centaure’, giật mạnh ra sau mái tóc hắn với bàn tay trái, và với cây gậy có nhiều mắt đánh vỡ mặt và thái dương cứng ngắc và cái miệng lúc nào cũng hét lên những lời hăm dọa người khác của hắn. Cũng với cây gậy này, chàng còn đánh ngã Nédymnus, Lycopès, nổi tiếng giỏi ném lao, Hippase, kẻ có bộ râu dài che cả ngực, Rhiphée cao ngồng, vượt quá các ngọn cây; và đánh gục cả tên Thérée nữa, kẻ trước đây thường săn gấu ở những dãy núi thuộc vùng Thessalie, mang chúng còn sống và còn chống cự về nhà mình.

Và tên Démoléon không còn có thể chịu đựng những chiến thắng không kiềm chế được của chàng Thésée. Hắn đang dùng hết sức bình sinh nhổ bật gốc một cây thông già nhưng mãi không xong, hắn đành quay sang bẻ gãy thân nó rồi ném mạnh về phía kẻ thù. Nhưng Thésée thấy cái vũ khí này bay tới liền chạy lùi ra ngoài tầm của nó kịp thời, vì nhờ có nữ thần Pallas dẫn dắt; ít ra đó là điều mà chàng muốn chúng ta tin. Nhưng cái thân cây đó không rơi xuống một cách vô tội vạ đâu, bởi vì nó cắt đứt phần ngực của Crantor cao lớn và tách cái vai trái rời khỏi cổ. Ông Crantor này trước đây là người mang bộ áo giáp cho cha bạn đó, Achille à, vì khi Amyntor, vua của những người ‘Dolope’, bị đánh bại trong một cuộc chiến tranh thì giao ông ta cho Pélée[8] như một sự cam kết giữ gìn hòa bình một cách thành tín.

Khi từ xa Pélée thấy thấy thân xác của Crantor bị cắt đứt một cách khủng khiếp như thế liền hét to: ‘Crantor ơi, mi là kẻ ta yêu quý nhất trong đám thanh niên, ít nhất mi hãy nhận đồ cúng này cho lễ tang của mi!’ Nói thế xong, với cánh tay vạm vỡ cũng như với tất cả sức mạnh tinh thần, ông phóng ngọn giáo bằng gỗ sồi đến Démoléon; và nó đâm xuyên lồng ngực của hắn, lúc lắc khi cắm vào xương. Tên ‘centaure’ dùng tay rút được cán giáo ra nhưng để lại mũi giáo; chỉ với cái cán không thôi mà hắn đã phải khó khăn lắm mới rút ra được; còn cái mũi giáo thì bị dính chặt bên trong phổi hắn. Nhưng chính sự đau đớn này mang lại cho nó một sự can đảm cuồng dại: bất kể thương tích nặng đến thế, hắn vẫn nhảy chồm lên người kẻ thù và cố đá hay giẫm lên bằng những cái chân ngựa của hắn. Nhưng Pélée chịu đựng những cú đá, cú đạp đó trên cái mũ sắt và áo giáp gây ra tiếng vang ình ịch, và trong khi tự che chở mình, ông giữ vũ khí trong tay, sẵn sàng đánh trả. Rồi bằng một nhát đâm mạnh, ông chọc thủng hai cái ngực của hắn. Trước trận đánh này, Pélée đã hạ sát từ xa Phlégréos và Hylès, và qua cận chiến, Iphinoüs và Clanis. Ngoài những kẻ kể trên còn kể thêm tên Dorylas nữa, một kẻ thường đội trên đầu một cái mũ làm bằng da chó sói, và thay vì gươm, giáo chết người, hắn cầm trên tay một cặp sừng bò cong nổi tiếng còn lấm máu đỏ lòm.

Tôi[9] hét to về phía Dorylas, vì sự can đảm cho tôi thêm sức mạnh mà: ‘Này, mày sẽ thấy hai cái sừng đó chẳng là gì đối với ngọn lao của tao!’ Và tôi phóng ngọn lao. Vì không thể né tránh, nó vội giơ bàn tay phải lên bảo vệ cái trán khỏi bị thương; thế là cái bàn tay đó bị găm chặt vào trán. Hắn rú lên thật to, nhưng Pélée, lúc đó đứng gần, đâm một nhát gươm vào bụng hắn trong khi hắn còn đứng không biết làm sao với thương tích nặng nề trên đầu. Dorylas nhảy vọt về phía trước một cách hung bạo, kéo theo ruột gan hắn trên mặt đất, và khi kéo lê như thế hắn giẫm đạp lên chúng, và khi giẫm đạp như thế, hắn làm vỡ nát chúng, và bị vướng chân trong đám bầy nhầy đó, rồi cuối cùng hắn ngã xuống đất với cái bụng rỗng.”

❀ ❀ ❀

[1] Lapithes: một bộ tộc huyền thoại thời xa xưa sống ở Thessalie.

[2] Ixion, “centaure”…: Ixion không những là cha của Pirithoüs hoàn toàn là con người mà còn là cha của các centaure (nhân mã, nửa người nửa ngựa) nữa. Chuyện kể là Ixion ham muốn làm tình với Junon, vợ của Jupiter. Vị thần này biến một đám mây mang hình dạng Junon để gạt ông ta; từ cuộc “mây mưa” này, đám mây đó đã trực tiếp sinh ra các “centaure”, hay chỉ sinh ra một con quái thú mang hình người tên là “Centaurus” rồi đến lượt nó giao phối với các con ngựa cái ở núi Pélion mà sinh ra các “centaure”. Chú thích của bản dịch tiếng Anh, trang 323. Ixion được cho là bạo gan vì đã ham muốn vợ của thần của những vị thần. Jupiter trừng phạt Ixion bằng cách đày ông ta xuống địa ngục, cột ông ta vào một bánh xe có lửa cháy rừng rực rồi ném lên không trung và cho nó quay bất tận.

[3] Trong đoạn này, Ovide đưa lên sân khấu đến bảy mươi sáu nhân vật (năm mươi ba “Centaure” và hai mươi ba “Lapithe”), trong đó chỉ có vài cái tên quen thuộc như Thésée, Pélée, Pirithoüs… phần còn lại thì chỉ là những cái tên thoáng qua, không có lai lịch.

[4] Tức địa ngục, cõi âm.

[5] Ở đây, theo cách hiểu của người dịch, bà phủ thủy Micalé đã giúp Exadius sử dụng tốt hai cái nhánh sừng (giống như hai đầu nhọn của mảnh trăng lưỡi liềm) của cái gạc hươu đặt trên bàn thờ; gạc hươu lấy được từ những cuộc săn nên thường cúng cho Diane, nữ thần Săn bắn.

[6] Ossa: ngọn núi ở vùng Thessalie.

[7] Con trai của Ixion: tức Pirithoüs. Ixion cũng là cha của đám nhân mã. Xem Chú thích 2, trang 462.

[8] Con trai của Égée: tức Thésée, một trong những người anh hùng trong thần thoại Hy Lạp; bạn chí thân của Pirithoüs. Xem Thiên 7 và Thiên 8.

[9] Pélée: cha của Achille.