Một tia hy vọng hòa bình lóe lên khi người Rutule thấy kính sợ trước sự biến thể kỳ diệu của đoàn thuyền của người Troie thành những tiểu nữ thần biển, khiến họ có thể rời bỏ chiến tranh. Nhưng chiến tranh vẫn tiếp tục và hai bên đều có các thần linh giúp đỡ cũng như có sự dũng cảm, một đức tính cũng quý giá như các thần linh. Và bây giờ thì họ không tìm kiếm một vương quốc như là của hồi môn, cũng không phải cây vương trượng của ông cha vợ, và cũng không phải cô đâu, trinh nữ Lavinie[1] à, mà chỉ tìm một thứ, đó là chiến thắng. Và họ cứ vùi đầu đánh nhau chỉ vì sợ xấu hổ nếu bỏ cuộc trước. Cuối cùng Vénus thấy vũ khí của con trai mình, Énée, chiến thắng, và Turnus ngã xuống ở chiến trường. Thành Ardée, được xem là hùng mạnh khi Turnus còn sống, cũng sụp đổ.

Nhưng sau khi gươm đao của người nước ngoài tàn phá nó, và tro than còn ấm che giấu sự đổ nát của nó, từ cái đống hoang tàn đó bay lên một con chim thuộc một loài chưa từng thấy bao giờ, và với những cú đập cánh mạnh đã khuấy động đám tro tàn. Tiếng kêu, hình dạng ốm yếu, sắc tái nhợt như xác chết của nó, tất cả gợi lên hình ảnh một thành phố bị chiếm giữ; tất cả, thật vậy, cho đến ngay cái tên của thành phố cũng tiếp tục tồn tại với con chim[2] ; Ardée tự mình cử hành tang lễ của mình bằng cách đập đôi cánh của chính mình.

❀ ❀ ❀

[1] Lavinie: con gái của vua Latinus, được cha gả cho Énée dù đã hứa hôn với vua Turnus; thất vọng trước sự bội ước này, Turnus khởi động chiến tranh chống nước Latium của vua Latinus.

[2] Cái tên ardea chỉ con chim diệc. Chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 583.