“Acis là con trai của Faunus và tiểu nữ thần Syméthus; chàng là niềm vui lớn cho cả cha lẫn mẹ, là niềm vui còn lớn hơn nữa đối với em, chị Scylla à. Vì chàng yêu em với tất cả tấm lòng của mình. Chàng đẹp trai lắm, và ở tuổi mười sáu các sợi lông măng mọc lưu thưa trên đôi má tươi trẻ của chàng. Em yêu chàng thật nhiều nhưng cái ông ‘Cyclope’ cũng yêu em thật nhiều, theo đuổi em không ngừng. Ôi, nếu chị mà có hỏi thì em không thể nói cái gì thì mạnh mẽ hơn trong người em, sự căm ghét đối với ‘Cyclope’, hay tình yêu dành cho Acis, cả hai đều mạnh mẽ như nhau.
Hỡi nữ thần Tình yêu Vénus, lưới bà giăng ra như tơ trời mà sao chúng tôi không thoát ra được! Nhìn mà xem, cái sinh vật man dã đó, ngay cả rừng cây cũng phát run khi thấy hắn, và không có lấy một người xa lạ nào bắt gặp hắn mà không bị trừng phạt; hắn khinh thường đỉnh Olympe uy nghi và chư vị thần linh ở đó. Nhưng hắn cảm thấy sức mạnh của ái tình, cả người bị nung cháy bởi những ham muốn mãnh liệt đến nỗi hắn quên cả đàn cừu và hang động của hắn. Ôi Polyphème, bây giờ mi bắt đầu quan tâm đến mặt mũi của mình, bây giờ mi lo lắng làm sao làm vui lòng người khác; bây giờ mi chải các lọn tóc bờm xờm với cái cào cỏ, và bây giờ mi thấy thích thú khi cắt tỉa bộ râu xồm xoàm với cái lưỡi liềm cũng như khi soi diện mạo trên một ao nước trong nào đó và tự tạo lấy một vẻ mặt dễ chịu. Sự ham mê giết người của mi, cái bản chất hung dữ và sự khát máu không nguôi của mi, tất cả bỗng dưng chấm dứt, và tàu thuyền đến và đi trong sự an toàn.
Trong khi đó thì nhà tiên tri Télémus, con trai của Eurymus, người mà không một con chim nào bay trên trời có thể đánh lừa, đặt chân lên bờ biển Sicile, dưới chân núi Etna; và ông ta bắt chuyện với anh chàng Polyphème kinh khiếp đó, nói: ‘Cái con mắt độc nhất đó, nó nằm giữa trán ngươi, Ulysse sẽ lấy nó đi mất đấy!’ Hắn bật cười nắc nẻ, trả lời với giọng giễu cợt: ‘Ôi cái ông thầy bói ngu ngốc nhất trên đời này, ông sai chết bà luôn, một người khác, con gái đấy, đã lấy nó rồi.’ Vậy là hắn xem thường người đã tìm cách cảnh báo hắn một cách vô ích; hắn vẫn hiên ngang đi dọc theo bờ biển với những bước chân khổng lồ và nặng nề, hay trở về, mệt mỏi, trong cái động tối tăm của mình.
Có một doi đất có hình chêm với cái mũi nhọn và dài nhô ra ngoài biển, và sóng đập quanh nó ở cả hai bên. Nơi đây tên ‘Cyclope’ dữ tợn leo lên và ngồi xuống ở điểm trung tâm của vách đá, và đàn cừu có lông mịn bị bỏ lơ vẫn ngoan ngoãn đi theo hắn. Rồi đặt xuống dưới chân một thân cây thông, cao và to đủ để dùng làm cột buồm trên thuyền, mà hắn dùng làm gậy, hắn lấy ra cái ống sáo làm bằng một trăm cây sậy hợp lại. Tất cả núi non xung quanh đều cảm nhận âm thanh của lối thổi sáo quê mùa của hắn, và sóng biển cũng cảm nhận nó nữa. Lúc đó, chị Scylla à, em đang nằm trong vòng tay của Acis, kín đáo dưới một tảng đá, và em nghe từ xa những lời hắn hát và tới giờ còn nhớ rõ:
‘Galatée ơi, em trắng hơn những cánh hoa thủy lạp trắng như tuyết, đầy hoa nở hơn những cánh đồng, đứng cao và mảnh mai hơn cây bạch dương, long lanh hơn pha lê, vui nhộn hơn con dê con tinh nghịch, mịn màng hơn những vỏ sò được sóng biển ngày đêm mài nhẵn, được chào đón hơn mặt trời mùa đông và bóng mát mùa hè, thơm ngon hơn trái cây trong vườn, dễ nhìn hơn cây tiêu huyền cao lớn, sáng trong hơn băng, ngọt hơn nho chín, mềm mại hơn lông tơ của thiên nga và sữa đông, và nếu em không trốn tránh ta thì em còn đẹp hơn một vườn hoa được tưới nước đầy đủ.
Nhưng cũng là nàng Galatée này mà sao ương ngạnh hơn con bò cái tơ không được thuần hóa, cứng rắn hơn cây sồi già, bất định hơn nước, dẻo dai hơn cành liễu và cây nhăng trắng leo tường, vô cảm hơn những tảng đá này, hung hăng hơn thác nước, kiêu căng hơn con công được khen ngợi, tàn bạo hơn lửa, sắc nhọn hơn gai, dữ tợn hơn gấu cái mới đẻ con, hững hờ hơn biển, độc ác hơn con rắn bị giẫm lên, và điều ta muốn trên hết làm em mất đi là chuyện này: ta ước gì khi chạy trốn ta em không còn nhanh hơn con nai bị đàn chó săn sủa vang trời đuổi theo, không còn nhanh hơn các làn gió nhẹ thoáng qua!
Nhưng, giá mà em biết rõ ta thì em hẳn sẽ hối tiếc về việc chạy trốn của mình, em sẽ ghét chính em vì e thẹn mà đã làm ta chờ đợi, và em sẽ tìm cách giữ ta lại bên em. Ta sở hữu cả một triền núi, những hang sâu trong đá tự nhiên, nơi mà người ta không cảm thấy hơi nóng mặt trời vào giữa mùa hè hay cái lạnh của mùa đông. Ta có những cây táo trĩu quả trên cành, những giàn nho đầy những trái nho có cả màu tía lẫn màu vàng của vàng. Ta để dành tất cả cho em, và em làm gì thì tùy ý. Với hai bàn tay của riêng mình, em sẽ hái những quả dâu thơm ngon nẩy nở dưới bóng mát vườn cây, hái những quả anh đào vào mùa thu, và những quả mận, cả loại mọng nước và có màu tía đậm lẫn loại to hơn, có màu vàng như sáp ong mới. Nếu em lấy ta làm chồng thì em sẽ không thiếu nào hạt dẻ, nào quả dương mai, và tất cả cây trái trong vườn sẽ phục tùng theo ý muốn của em.
Và cả bầy cừu này nữa, chúng là của ta; ngoài ra, ta còn sở hữu nhiều con khác đang lang thang trong các thung lũng, nhiều con nữa trong các rừng cây, và một số khác thì ta giữ trong chuồng nằm sâu trong các hang động của ta. Nếu em tình cờ hỏi thì ta không thể trả lời ta có tất cả bao nhiêu con. Chỉ có tên nào nghèo mới bỏ công đếm đàn cừu của mình. Em không cần tin lời ta khen chúng, đến đây em sẽ thấy tận mắt chúng hầu như không bước đi được vì bầu vú quá căng phồng. Và ta cũng còn có những con cừu non thuộc lứa mới được giữ trong các chuồng cừu ấm áp, và những cô, chú dê con nữa, cùng lứa tuổi, trong các chuồng khác. Và lúc nào cũng có ê hề sữa tươi trắng như tuyết, ta giữ một phần để uống, phần còn lại được cho men dịch vị vào để làm sữa đông.
Và ta chắc chắn sẽ không mang tặng em những thứ quà cáp tầm thường hay những con thú cưng dễ dàng tìm được như nai cái, dê hay thỏ rừng, hay một cặp bồ câu hay một tổ chim lấy trên chóp của vách đá nhô ra biển. Ta đã tìm được trên đỉnh núi hai thú con sinh đôi của một con gấu lông lá bờm xờm để em có thể đùa giỡn với chúng: giống nhau đến độ em đừng hòng phân biệt chúng. Ta đã tự nhủ khi tìm thấy chúng: ‘Mình sẽ giữ hai chú gấu con này cho người mình yêu!’
Galatée ơi, bây giờ em hãy ngẩng đầu ra khỏi mặt nước biển xanh ngắt để ta thấy khuôn mặt xinh đẹp của em. Bây giờ em hãy đến và đừng tỏ ra khinh thường những món quà của ta. Chắc chắn là ta biết rõ ta chứ. Vừa rồi ta có nhìn khuôn mặt ta phản chiếu trong cái ao nước trong vắt, và ta thích nét mặt đó lắm. Nhìn này, thấy ta cao lớn làm sao chưa? Jupiter ở trên trời cao kia - bởi vì em lúc nào cũng nói đến một ông Jupiter nào đó hay ai khác cai quản thế giới - cũng không có thân xác to cao hơn. Một mái tóc dày bồng bềnh trên khuôn mặt rất ư là đàn ông của ta và tỏa bóng mát xuống đôi vai ta như một khu rừng nhỏ. Và đừng chê xấu khi thấy nhiều lông dày, dựng đứng phủ lên người ta. Cây thì thấy xấu khi không có lá, và con ngựa thấy xấu khi không có cái bờm dày che lên cái cổ màu nâu nhạt; chim chóc mặc áo lông vũ, cừu được trang điểm bằng chính lông len của mình; vậy thì bộ râu và tóc, lông bờm xờm trên cơ thể thì thích rất hợp với đàn ông. Đúng là ta chỉ có một con mắt nằm ngay giữa trán, nhưng nó to bằng một tấm khiên lớn. Thì đã sao nào? Không phải thần Mặt trời từ trên bầu trời bao la nhìn cả mọi thứ trên mặt đất sao? Thế mà vị thần vĩ đại này chỉ có một con mắt.
Hơn nữa, cha ta, thần Neptune, là ông vua trị vì trên các đại dương, nơi em sống. Lấy ta, em sẽ có ông ấy là cha chồng. Hãy thương cảm ta, hãy nghe những lời cầu xin khiêm nhường của ta, vì chỉ có em trên đời này ta mới cúi đầu nài nỉ. Ta là kẻ dám khinh thường Jupiter và cái triều đình trên trời của ông ta, kể cả mấy cái thứ sấm sét đinh tai nhức óc, nhưng hỡi nàng con gái của Nérée, ta lại thấy sợ một mình em; em mà tức giận thì còn chết người hơn tia sét của Jupiter.
Và ta có thể chịu đựng sự coi thường của em một cách kiên nhẫn hơn nếu em cũng trốn tránh tất cả những kẻ theo đuổi, tán tỉnh em. Nhưng tại sao em hắt hủi Polyphème mà lại đem lòng yêu Acis, và tại sao em thích nằm trong vòng tay của hắn hơn là của ta? Đành rằng hắn có thể tự làm hài lòng và cũng làm hài lòng em nữa - ôi Galatée, ta ghét cái ý nghĩ này làm sao - nhưng hãy cho ta một cơ hội đọ sức với hắn! Lúc đó thì hắn sẽ thấy ta cao to bao nhiêu thì cũng mạnh mẽ bấy nhiêu. Ta sẽ moi gan móc ruột hắn khi còn tươi sống, ta sẽ giật đứt hết tay đến chân hắn rồi ném xuống vùng biển của em - để hắn có thể làm tình với em như thế! Bởi vì lòng ta bị tổn thương mà nóng rang như lửa đốt, nỗi ham muốn cháy bỏng giờ biến thành cơn phẫn nộ mãnh liệt trong ta! Và ta dường như đang mang cả ngọn núi lửa Etna bị tụt xuống trong lồng ngực ta với tất cả sự cuồng bạo của nó. Và em, Galatée, em vẫn tỏ ra bất cần!’
Nói xong những lời than thở vô ích đó, Polyphème đứng dậy - em thấy tất cả, chị Scylla à - và không khác gì con bò đực giận dữ khi con bò cái bị người ta dẫn đi mất, hắn không thể ở yên một chỗ; hắn đi lang thang qua các khu rừng và các cánh đồng chăn thả quen thuộc. Bất ngờ thay, vì em không biết và cũng không sợ một tình cảnh như thế, tên khổng lồ hung tợn trông thấy em và Acis, và hắn hét lên: ‘Ta thấy bọn mi rồi, và ta sẽ làm cho cuộc hẹn hò tình ái này trở thành cuối cùng trong đời bọn mi!’ Giọng hắn rền vang và khủng khiếp như giọng phải như thế của một tên ‘Cyclope’ đang điên tiết; núi Etna run rẩy vì tiếng ầm ĩ của nó. Em thấy kinh hãi quá, vội vàng nhảy xuống vùng biển gần đấy. Nhưng người anh hùng của em, Acis, trước đó đã quay lưng bỏ chạy rồi, miệng la lớn: ‘Ôi, Galatée ơi, anh van nài em, cứu anh với! Cha mẹ ơi, cứu con với! Hãy đem con, kẻ chịu số phận phải chết, vào trong vương quốc của cha mẹ!’
‘Cyclope’ đuổi theo anh ấy và ném một khối đá giật ra từ triền núi; dù chỉ là một góc nhỏ của khối đá trúng được Acis nhưng nó vẫn đủ để chôn sống anh ấy hoàn toàn. Nhưng sau đó em đã làm cho Acis tìm lại được những sức mạnh của tổ tiên[1] - đó là việc duy nhất mà số mệnh cho phép em làm. Từ dưới khối đá máu có màu đỏ thẫm chảy nhỏ giọt rồi sau một lúc thì sắc đỏ bắt đầu phai nhạt dần rồi nó trở thành màu của một dòng nước tuôn ra nhờ những cơn mưa đầu mùa tiếp nước, càng lúc càng thấy trong. Rồi khối đá mà Polyphème đã ném đó nứt toát ra, và một cây sậy cao có màu lục bật ra từ vết nứt, và trong cái chỗ lõm trống rỗng của khối đá vang lên tiếng nước tung tóe; và bất ngờ thay, ôi điều kỳ diệu lại xảy ra!, một chàng thanh niên xuất hiện, đứng ở chỗ nước lên ngang thắt lưng, trên trán có hai cái sừng vừa nhú[2] được quấn quanh bởi các cây bấc bị uốn cong. Đó là Acis, chỉ khác là chàng trai này cao to hơn và bộ mặt có màu xanh biển đậm. Tuy vậy, chàng ta vẫn là Acis, giờ đã thành một thần Sông và con sông mang tên vị thần của mình.”
❀ ❀ ❀
[1] Acis có mẹ là tiểu nữ thần Symaethis, con gái của một dòng sông tên là Symèthe ở đảo Sicile nên được Galatée, một tiểu nữ thần Biển, giúp biến thể thành một dòng sông, giống như tổ tiên mình. Acis là một con sông nhỏ chảy từ núi Etna xuống.
[2] Hai cái sừng trên đầu là biểu hiện quen thuộc của các thần Sông.
