“Người ta kể rằng Hercule, con trai của Jupiter, trên đường trở về từ đại dương cùng với đàn bò ở xứ Tây Ban Nha mới chiếm hữu được[1], đã đến, nhờ may mắn, bờ biển Lacinium[2], và ở đó, trong khi đàn bò của chàng gặm cỏ xanh non thì chàng vào nhà của Croton, một con người vĩ đại. Dưới mái nhà hiếu khách này, chàng đã dừng chân nghỉ ngơi sau khi vất vả thực hiện cái kỳ công dài ngày của mình, và khi từ biệt ra đi thì thốt ra lời này: ‘Ở đây, trong tương lai xa sẽ có một thành phố của hậu duệ chúng ta mọc lên.’
Và lời tiên tri này được ứng nghiệm. Bởi vì có một người tên là Myscélos, con trai của Alémon ở Argos mà các thần linh yêu thích hơn cả trong thế hệ của chàng. Đứng bên cạnh Myscélos đang ngủ say, Hercule, người mang chùy làm vũ khí, cúi người nói với chàng: ‘Hãy đứng dậy và rời bỏ quê hương! Hãy đi và tìm đến con sông Ésar mà lòng của nó thì có nhiều sỏi đá, ở một đất nước xa xôi!’; Hercule còn hăm dọa chàng với nhiều điều đáng sợ nếu không tuân lời.
Rồi chàng tỉnh giấc và vị thần đó cũng biến mất. Người con trai của Alémon đứng dậy ra khỏi giường và im lặng nhớ lại hình ảnh của giấc mơ vẫn còn sống động trong trí nhớ chàng. Rất lâu là sự hồ nghi gây căng thẳng trong nội tâm chàng: vị thần ra lệnh mình đi, luật lệ trong nước lại cấm mình đi. Tử hình là hình phạt dành cho ai ham muốn thay đổi tổ quốc. Mặt trời đã giấu diện mạo xán lạn dưới biển, và Đêm đã nổi lên từ dưới nước khuôn mặt có nhiều sao khi cùng một vị thần dường như đứng trước chàng, đưa ra cùng một mệnh lệnh như đêm trước, và buông ra những lời hăm dọa tệ hại hơn, những hình phạt nặng nề hơn nếu không làm theo lệnh. Myscélos sợ hãi thật sự.
Và ngay khi chàng sẵn sàng dọn đồ đạc trong nhà và đồ dùng cá nhân sang chỗ mới thì tin đồn lan tràn trong thành phố, và chàng bị đưa ra xét xử vì phạm luật. Khi thủ tục khởi tố đã xong và sự buộc tội đã được chứng minh rõ ràng mà không cần nhân chứng, tên thủ phạm khốn khổ ngửa mặt và đưa tay lên trời, la lên: ‘Hỡi thần Hercule, mười hai kỳ công của ngài đã giúp ngài lên thiên giới, hãy cứu tôi với! Tôi van nài ngài đấy, vì ngài là lý do khiến tôi phạm tội.’
Theo tục lệ thời xưa, người ta dùng các hòn sỏi đen và trắng: đen là kết tội, trắng là trắng án. Thời nay cũng vậy, cái bản án chết người được quyết định theo cách này; và mọi hòn sỏi được bỏ vào trong cái lọ vô cảm đều đen cả! Nhưng khi người ta chúc cái lọ xuống, đổ chúng ra ngoài để đếm thì màu sắc của chúng, tất cả, đều đổi từ đen sang trắng; thế là Myscélos được trắng án nhờ sự can thiệp thần tình của Hercule, và được trả tự do. Đầu tiên chàng tỏ lòng cám ơn vị thần bảo trợ mình, con trai của Amphytrion[3], và chẳng bao lâu sau, nhờ gió thổi thuận chiều, chàng cho thuyền vượt qua biển Ionienne. Chàng bỏ lại đàng sau thành phố Neretum của người Sallentin, thành phố Sybaris, và thành phố Tarente của người Sparte, vịnh Siris, thành phố Crimisa và bờ biển Iapyx; và khi vừa mới đi qua vùng đất nằm sát với bờ biển đó thì chàng tìm thấy cửa sông của dòng sông Ésar theo như tiếng gọi của số mệnh, và gần đó có một mô đất chôn giữ xương cốt linh thiêng của Croton. Ở đó, chàng lập ra thành phố Crotone, trên vùng đất mà vị thần đã chỉ định, và đặt tên nó theo tên người được chôn cất trong mô đất đó.” Đó là câu chuyện xưa, được xác nhận bởi danh tiếng lâu dài của cả địa điểm lẫn sự thành lập của thành phố này trên đất Ý.
❀ ❀ ❀
[1] Ở đây Ovide ám chỉ đến kỳ công thứ mười trong mười hai kỳ công của Hercule: giết được tên khổng lồ có ba đầu, sáu tay là Géryon ở đảo Érythie thuộc vùng Hibérie (Tây Ban Nha ngày nay), và cướp lấy đàn bò của hắn rồi dẫn chúng từ đó về đến Hy Lạp, sau khi đi ngang qua đất Ý.
[2] Lacinium: một mũi đất nhô ra biển gần thành Cretone (gần cuối vùng Nam Ý); có đền thờ bà Junon nổi tiếng.
[3] Con trai của Amphytrion: chỉ Hercule. Xem Thiên 6.
