Thỉnh thoảng tôi bị người ta buộc tội là ham mê các nghịch lý, nhưng trong thâm tâm tôi không thấy mình có tội trước cáo buộc đó. Quả thực, tôi không tung hô một ý kiến chỉ vì nó cổ xưa; nhưng tôi cũng chẳng đâm ra si mê mọi điều kỳ dị ngay từ cái nhìn đầu tiên chỉ vì nó mới mẻ. Tôi cho rằng một điều có thể được nhắc đi nhắc lại cả nghìn lần mà chẳng thêm phần hợp lý hơn so với lần đầu tiên; và tôi cũng cho rằng một luận điểm hay một quan sát có thể rất đúng đắn, dù cho nó chưa từng được ai phát biểu trước đó. Thế nhưng tôi không mặc nhiên thừa nhận rằng mọi định kiến đều thiếu cơ sở, hay mọi nghịch lý đều tự nó rõ ràng chỉ vì nó đi ngược lại ý kiến của số đông phổ thông. Sheridan từng nhận xét về một bài phát biểu nào đó theo cách sắc sảo và mỉa mai của ông rằng "nó chứa đựng rất nhiều điều mới mẻ lẫn đúng đắn; nhưng tiếc thay những gì mới mẻ thì lại không đúng, còn những gì đúng thì lại chẳng mới." Điều này đối với tôi đã thể hiện trọn vẹn bản chất của vấn đề. Tôi không thấy việc dông dài về một điều tầm thường có nhiều tác dụng, cho dù điều đó có thời thượng hay được công nhận vững chắc đến đâu; tôi cũng chẳng tha thiết gì việc xướng lên một phát kiến có vẻ bùi tai nhất, trừ khi tôi tin rằng lý lẽ đang đứng về phía mình. Sự độc đáo hàm chứa sự độc lập trong suy nghĩ; nhưng nó khác biệt xa với sự kỳ quặc thuần túy cũng như khác với những chân lý nhàm chán nhất. Nó nằm ở việc tự mình quan sát và suy nghĩ; trong khi sự kỳ quặc chỉ là sự làm ra vẻ nói điều gì đó để chống đối người khác mà bản thân chẳng có ý kiến thực sự nào về vấn đề ấy. Ông Burke là một nhà văn độc đáo, dù đôi khi thái quá; còn ông Windham lại là một kẻ chuyên sản xuất nghịch lý theo dây chuyền.

Đại đa số trí tuệ dường như hoàn toàn không có khả năng đi đến bất kỳ kết luận nào, ngoại trừ dưới áp lực của tập quán và uy quyền. Đối lập với họ là một tầng lớp khác ít hơn nhưng khá đáng ngơ ngơ, những kẻ mà trong mọi ý kiến đều chịu ảnh hưởng ngang bằng từ sự mới mẻ và lòng hư vinh không bến bờ. Những định kiến của nhóm này được bù trừ bởi những nghịch lý của nhóm kia; và sự ngu dốt, "đặt vào một bên đĩa cân một quả cân ngạo mạn, bên kia một quả cân ngu dối," có thể nói là "mỉm cười hài lòng với sự cân bằng vĩnh cửu." Một tinh thần tìm tòi chân chính và bản lĩnh sẽ không bị quẫn trí bởi những tấm gương, cũng không bị lóa mắt bởi những tia sáng bất ngờ. Tự nhiên luôn không đổi, là kho tàng của chân lý vĩnh cữu và tràn ngập sự đa dạng không bao giờ cạn kiệt; và ai nhìn vào tự nhiên bằng đôi mắt kiên định, giàu kinh nghiệm sẽ tìm thấy đủ điều để vận dụng trọn vẹn sự sắc sảo của mình, dù điều đó từng được người khác nhìn thấy trước đây hay chưa. Kỳ lạ thay, để biết một đối tượng là gì, nhà triết học chân chính lại nhìn vào chính đối tượng đó, thay vì tìm đến người khác để xem họ nghĩ gì, nói gì hay nghe gì về nó, hoặc thay vì tham khảo những mệnh lệnh của lòng hư vinh, tính gàn quẩy và sự khôn lỏi của bản thân để xem có thể nói điều gì chống lại ý kiến của họ nhằm chứng tỏ mình khôn ngoan hơn phần còn lại của thế giới. Vì thiếu điều này, những năng lực và tài nguyên thực sự của trí tuệ bị mai một và tan biến trong cuộc xung đột của các ý kiến và đam mê: giữa sự bướng bỉnh và tính nông nổi, giữa sự hẹp hòi và lòng tự phụ, giữa những hủ tục tai tiếng và những đổi mới hấp tấp, giữa sự ngu đốt trì trệ cũ kỹ và sự rồ dại tân thời, giữa lợi ích thế tục và chủ nghĩa vị kỷ dồ dại, giữa những định kiến vô phương cứu chữa của người già và những tâm trạng bất trị của tuổi trẻ; trong khi chân lý nằm ở chính giữa thì lại bị cả hai bên phớt lờ. Hoặc như Luther từng than phiền từ lâu: "Lý trí con người giống như một kẻ say cưỡi ngựa: dựng nó lên bên này thì nó lại ngã sang bên kia." Với một loại người thì tấm gương, uy quyền, thời thượng, sự thoải mái, lợi ích quyết định tất cả; với loại người kia thì sự kỳ dị, lòng ham thích chơi nổi, sở thích thuần túy, việc rũ bỏ mọi ràng buộc và thể hiện sự coi thường hậu quả một cách anh hùng, một tâm trí bồn chồn không yên, sự thiếu thốn những kích thích mạnh mẽ bất ngờ, hay một món đồ chơi mới cho trí tưởng tượng, đều là những "chúa tể thống trị" và ở mỗi bước đi đều vượt mặt lý trí, chân lý, tự nhiên, lẽ thường và cảm xúc. Với một bên, bất cứ cái gì đang tồn tại đều đúng; với đối thủ của họ, bất cứ cái gì đang tồn tại đều sai. Bên này nuốt chửng mọi điều vô lý cổ xưa; bên kia chộp lấy mọi dự án mới mẻ, non nớt—và cả hai đều bị mê hoặc như nhau bởi những chiếc xe đạp tân thời hay cuộc Cách mạng Pháp. Một nhóm bọc mình trong những hình thức kiên cố và truyền thống chuyên môn, điếc lót trước mọi điều chưa từng được giội vào tai họ và tai tổ tiên họ từ ngàn đời nay: thính giác của họ bị lấp đầy bởi những câu ngạn ngữ cũ rích, những công thức từ ngữ vô nghĩa được lặp đi lặp lại mãi mãi; nhóm kia lại tự hào về một thứ ngôn ngữ riêng của họ, một thứ tiếng Babel thô kệch, chưa chín tới, gay gắt, bất hòa mà không ai khác có thể gán cho nó bất kỳ ý nghĩa hay sự tôn trọng nào. Nhóm sau quay lưng lại mỗi khi nhắc đến mọi tập tục, giáo lý, thể chế tồn tại lâu hơn một ngày, coi đó là một đống hẹp hòi, mê tín và ngu muội dã man mà sự đụng chạm nặng nề của nó sẽ làm hóa đá và tê liệt các năng lực nhanh nhạy, linh hoạt, "sắc bén và giàu sáng tạo" của họ. Ý kiến của ngày hôm nay thay thế ý kiến của ngày hôm qua; ý kiến của ngày mai, bằng sự tiên đoán, lại thay thế ý kiến của ngày hôm nay. Trí tuệ của người xưa, học thuyết của giới uyên bác, luật pháp của các quốc gia, những cảm xúc đạo đức chung đối với họ chẳng khác nào một xấp lịch cũ. Như nhà chính trị hiện đại luôn hỏi xin tờ báo ngày hôm nay, kẻ học mót hiện đại luôn dò hỏi về nghịch lý mới nhất. Với hắn, bản năng là kẻ cằn cỗi, tự nhiên là đứa trẻ tráo đổi, và lẽ thường là một từ ngữ bị vứt bỏ. Như với người đời, những gì mọi người nói hẳn phải đúng; còn công dân toàn cầu lại có một khái niệm hoàn toàn khác về vấn đề này. Với nhóm thứ nhất, số đông và "chính quyền hiện hữu" luôn luôn đúng trong mọi thời đại và mọi nơi, mặc dù họ đã chém giết lẫn nhau và đảo lộn thế giới bằng các cuộc tranh chấp từ buổi bình minh của thời gian; với nhóm thứ hai, những gì bất kỳ hai người nào từng đồng ý với nhau đều là một sai lầm rõ ràng trên bề mặt. Kẻ cuồng tín nhẹ giạ rùng mình trước ý nghĩ thay đổi bất cứ điều gì trong các thể chế "được thời gian tôn vinh"; và dưới cụm từ hoa mỹ này, hắn có thể tự cho phép mình dung thứ cho bất kỳ sự gian trá hay ngu ngốc nào, từ Tòa án Kính chúa, Dầu Thánh, đến Quyền lực Thần thánh của nhà vua, v.v.; còn kẻ hoài nghi tinh vi hơn sẽ cười vào mặt bạn trước ý nghĩ giữ lại bất cứ điều gì mang dấu ấn đáng nguyền rủa của tập quán, và muốn bãi bỏ mọi tiền lệ trước đây, "mọi ghi chép tầm thường, vụn vặt", toàn bộ bộ khung và cấu trúc của xã hội như một mối phiền hà chung. Đây chẳng phải là một cặp kẻ hợm hĩnh rất xứng đôi sao? Một kẻ thì khăng khăng bảo vệ tôn giáo và chính phủ của mình bất chấp đúng sai; kẻ kia thì bác bỏ mọi tôn giáo và mọi chính phủ với một nụ cười khinh bỉ không thể tả xiết. Một kẻ sẽ không di chuyển vì bất kỳ lý do gì ra khỏi con đường rộng lớn và bằng phẳng; kẻ kia thì liên tục rẽ ngoặt một góc vuông và tự đánh mất mình trong những mê lộ của sự ngu muội và tự phụ của chính mình. Một kẻ sẽ không đi cùng bất kỳ phe phái nào; kẻ kia luôn gia nhập bên mạnh nhất. Một kẻ sẽ không tuân theo bất kỳ thực hành chung nào; kẻ kia sẽ ủng hộ bất kỳ hệ thống nào đang phát triển. Kẻ đầu tiên là nô lệ của thói quen; kẻ sau là trò chơi của thói vô thường. Kẻ thứ nhất giống như một người nằm liệt giường một cách bướng bỉnh; kẻ cuối cùng lại bị ám ảnh bởi căn bệnh giật cơ. Hắn không thể đứng yên, không thể nghỉ ngơi trên bất kỳ kết luận nào. Hắn "chẳng bao giờ đúng—mà chỉ luôn sắp sửa đúng."

Tác giả của cuốn Prometheus Unbound (lấy một ví dụ cá nhân về loại nhân vật cuối cùng này) có một ngọn lửa trong mắt, một cơn sốt trong máu, một sự kỳ quặc trong não, một sự lắp bắp dồn dập trong lời nói, những đặc điểm đánh dấu một kẻ cuồng tín triết học. Hắn có nước da hồng hào và giọng nói chói tai. Như thường thấy trong trường hợp của những kẻ cuồng nhiệt tôn giáo, có một sự mảnh khảnh trong thể trạng khiến cho thể xác không thể sánh được với tinh thần. Dáng vẻ cúi gập, linh hoạt của hắn dường như không nắm chắc vào sự vật, không vật lộn với thế giới xung quanh mình, mà trượt khỏi nó như một dòng sông—

Và trong kết cấu lỏng lẻo của mình, vết thương chết người

Cũng chẳng nhận thêm điều gì so với không khí linh hoạt.

Cú sốc của tai nạn, trọng lượng của uy quyền không tạo ra ấn tượng nào đối với các ý kiến của hắn, vốn rút lui như một chiếc lông vũ, hoặc đứng dậy từ cuộc va chạm mà không bị thương nhờ khả năng tự nổi của chính chúng. Hắn không bị cản trở bởi bất kỳ hệ thống thực tế u ám nào, không có cảm xúc gắn chặt với đất mẹ, không có định kiến cắm rễ sâu xa, không có gì thuộc về thân cây vĩ đại và vỏ cứng của tự nhiên và thói quen; nhưng hắn lại bị kéo lên bởi sự nhẹ nhõm không thể cưỡng lại đến các vùng không gian của sự suy đoán và tưởng tượng thuần túy, đến cầu không khí và ngọn lửa, nơi tinh thần hân hoan của hắn trôi nổi trong "biển ngọc trai và những đám mây hổ." Không có cặn bã của kinh nghiệm mòn mỏi, cũ kỹ để làm quả cân cân bằng cho trí tuệ hắn; tất cả đều là muối kiềm trí tuệ dễ bay hơi, từ chối kết hợp bản chất chóng phai, dễ cháy của nó với bất kỳ điều gì rắn chắc hay lâu bền. Với hắn, những bong bóng là thực tại duy nhất:—chạm vào chúng, và chúng tan biến. Sự tò mò là phạm trù duy nhất thích hợp của trí tuệ hắn, và mặc dù là một người trưởng thành về kiến thức, hắn lại là một đứa trẻ về cảm xúc. Do đó, hắn đưa mọi thứ vào cái nồi nấu triết học để tự mình đánh giá và trình diễn cho người khác như một chủ đề của thử nghiệm thú vị, mà không đưa nó qua cuộc kiểm chứng của lẽ thường hoặc thử nghiệm nó trên trái tim mình. Năng lực suy đoán bừa bãi về mọi câu hỏi này, trong trạng thái phát triển quá mức và thiếu thông tin, có thể gây ra nhiều tác hại mà không cố ý, giống như một đứa trẻ lớn xác với sức mạnh của một người đàn ông. Ông Shelley từng bị cáo buộc là hư vinh—tôi nghĩ hắn phạm phải sự nông nổi cực độ; nhưng sự nông nổi này lớn đến mức tôi không tin rằng hắn nhận thức được hậu quả của nó. Hắn nỗ lực lật đổ mọi giáo lý và hệ thống đã được thiết lập; nhưng đây là một hiệu ứng thuộc về thể trạng của hắn. Hắn chạy trước những ý kiến kỳ quặc nhất; nhưng đó là vì hắn không bị giữ lại bởi bất kỳ sự kiểm soát cơ học nào của sự đồng cảm và thói quen. Hắn can thiệp vào đủ loại chủ đề độc hại; nhưng ít khi là vì hắn hài lòng với sự thối rữa của vết bẩn mà là vì bị quyến rũ bởi ánh sáng phốt pho trí tuệ mà chúng phát ra. Có vẻ như hắn không muốn thuyết phục hay cung cấp thông tin cho bằng việc làm sốc công chúng bởi đường lối các tác phẩm của mình; nhưng tôi nghi ngờ hắn chú tâm hơn vào việc tự làm mình giật mình với các thử nghiệm điện tính của mình trong đạo đức và triết học; và mặc dù chúng có thể làm thiêu rụi người khác, đối với hắn chúng chỉ là những trò giải trí vô hại, những tia sáng của Cực quang, "chơi đùa quanh đầu nhưng không chạm tới trái tim." Tuy nhiên, tôi vẫn ước rằng hắn sẽ dừng cái vòng xoay liên tục, đáng sợ của pin voltaic của mình. Với sự nhiệt thành, tài năng và trí tưởng tượng của mình, hắn sẽ làm được nhiều điều tốt hơn và ít hại hơn nếu hắn từ bỏ các thuyết lý hoang đường của mình, và nếu hắn ít thấy vui thích hơn khi cảm thấy trái tim mình đập liên hồi hòa cùng những lo sợ hoảng loạn của độc giả. Những người thuộc loại này, thay vì củng cố những chân lý hữu ích và đã được công nhận, từ đó thúc đẩy sự nghiệp khoa học và đạo đức, lại chẳng bao giờ yên lòng trừ khi dấy lên những câu hỏi nghi vấn và khó chịu, làm cho những điều trước bị mang tiếng và mất uy tín. Họ không hài lòng khi dẫn dắt trí tuệ con người đến một tầm cao nhìn ra triển vọng cải thiện xã hội, trừ khi bằng cách ép họ đi lên những con đường trơn trượt và đến tận cùng của khả năng, họ có thể đẩy họ xuống vực thẳm ngay khi họ tới được ngọn núi Pisgah hứa hẹn. Họ coi việc treo một ngọn hải đăng để hướng dẫn hay cảnh báo là chẳng có gì, nếu họ không đồng thời làm cộng đồng sợ hãi như một sao chổi. Họ không ngại làm cho các nguyên tắc của mình trở nên đáng ghét, miễn là họ có thể làm cho bản thân trở nên tai tiếng. Việc giành được ý kiến công chúng bằng các phương tiện công bằng đối với họ là một kiểu nổi tiếng nhạt nhẽo, tầm thường: họ thà ép buộc nó bằng các phương pháp gay gắt, hoặc quyến rũ nó bằng những liều thuốc mê đắm. Chủ nghĩa vị kỷ, tính gàn quẩy, sự phóng túng, sự nông nổi về nguyên tắc (dù nguồn gốc là gì) đều là điều tồi tệ ở bất kỳ ai, và nhất là ở một nhà cải cách triết học. Lòng nhân đạo, trí tuệ của họ luôn "ở phía chân trời." Bất cứ điều gì mới mẻ, bất cứ điều gì xa xôi, bất cứ điều gì đáng nghi ngờ, đến với họ trong một hình thái chắc chắn nhận được sự đón tiếp nồng nhiệt—một sự đón tiếp nồng nhiệt tỷ lệ thuận với độ mới của đối tượng, độ bất khả thi trên thực tế của nó, và sự nghi ngờ liệu nó có đáng khao khát chút nào hay không. Ngay sau thất bại cuối cùng, sự hoàn thành màn cuối của Cuộc Cách mạng Pháp, khi những kẻ trí thức chính thống đang gào lên: "Vở hài kịch đã xong, giờ hãy đi ăn tối nào," những nhà lý luận khiêu khích này đã đưa ra một giả thuyết sôi nổi về việc giới thiệu chế độ gia đình của người Nayr vào đất nước này như một sự đền bù khả thi chống lại sự thành công của những kẻ buôn bán ghế quốc hội. Thực tế với họ luôn là cực đối lập của lý tưởng; và giống như những kẻ mộng mơ thuộc tầng lớp khác, họ tính Thời đại Hoàng kim hay Trật tự Mới của Mọi thứ từ sự Phục hưng của nhà Bourbon. "Những lời nói hay không làm bơ phết lên bánh," ngạn ngữ nói vậy. "Trong khi anh đang nói về việc kết hôn, tôi lại đang nghĩ về việc treo cổ," Thuyền trưởng Macheath nói. Trong số tất cả mọi người, những kẻ gây khổ sở nhất là những kẻ bảo bạn hãy hy vọng giữa lúc tuyệt vọng, những kẻ bằng việc không bao giờ quan tâm đến bất cứ điều gì ngoại trừ các kế hoạch Không tưởng lạc quan, điên rồ của chính mình, chưa bao giờ có bất kỳ lý do đặc biệt nào để lúng túng và thất vọng vì họ chưa bao giờ có chút cơ hội thành công nào, và những kẻ bằng cách đưa bất cứ điều gì không hợp với sở thích rảnh rỗi của họ, các vị vua, linh mục, tôn giáo, chính phủ, những lạm dụng công cộng hay đạo đức tư nhân, vào cùng một điều khoản cấm đoán và nguyền rủa diện rộng, làm tất cả những gì có thể để hợp nhất mọi phe phái trong một nguyên nhân chung chống lại họ, và ngăn cản mọi người khác tiến thêm một bước trong sự nghiệp cải thiện thực tế hơn là họ làm trong sự hoàn hảo tưởng tượng và không thể đạt được.

Bên cạnh đó, tất cả sự cuồng nhiệt và sớm phát triển bất thường này thường biểu thị sự mục nát và sự suy sụp. Bản thân tôi còn nhớ vài trường hợp về loại tự do ý kiến không kiềm chế và sự sục sôi cảm xúc mãnh liệt này trong thời kỳ đầu của Cuộc Cách mạng Pháp. Các cực điểm gặp nhau: và những kẻ anarchist hung hãn nhất kể từ đó đã trở thành những kẻ bội giáo trắng trợn nhất. Trong số những kẻ đứng đầu này, tôi có thể kể đến vị thi sĩ hoàng gia hiện tại và một số người bạn của ông. Những nhà văn văn xuôi về phía vấn đề đó—ông Godwin, ông Bentham, v.v.—đã không quay ngoắt một cách kỳ lạ như vậy: họ dường như đã cảm nhận được mặt đất của mình (dù có sai lầm ở một số điểm), và nhìn chung đã trung thành với các nguyên tắc đầu tiên của họ. Nhưng "các nhà thơ (như người ta vẫn nói) có những bộ não sục sôi đến mức họ có xu hướng can thiệp vào mọi thứ và làm hỏng tất cả. Họ làm những nhà triết học tồi và những nhà chính trị tồi tệ hơn.(1) Họ sống phần lớn trong một thế giới lý tưởng của riêng họ; và có lẽ sẽ tốt hơn nếu họ bị giới hạn trong đó. Những chuyến bay và trí tưởng tượng của họ mang lại niềm vui cho chính họ và cho mọi người khác: nhưng họ tạo ra những tác phẩm kỳ lạ với thực tế; và nếu họ được phép hoạt động trong các công việc công cộng, họ sẽ sớm lật ngược thế giới. Họ chỉ nuông chiều những giấc mơ nịnh hót hoặc những định kiến mê tín của chính mình, và biến bất cứ điều gì họ thích thành thần tượng hoặc con ngáo ộp, ít quan tâm đến lịch sử hay các thực tế cụ thể cũng như đối với lý luận chung. Họ là những lãnh đạo nguy hiểm và những kẻ theo sau phản bội. Lòng hư vinh quá mức của họ đưa họ vào đủ loại thái quá; và sự yếu đuối thói quen của họ đưa họ ra khỏi chúng bằng bất kỳ giá nào. Luôn nuông chiều ham muốn kích thích của chính mình và muốn làm người khác kinh ngạc, toàn bộ mục tiêu của họ là tạo ra một hiệu ứng drama, bằng cách này hay cách khác—để làm sốc hoặc làm hài lòng người quan sát; và họ dường như vô cảm với hậu quả của những gì họ viết như thể thế giới chỉ là một sân khấu để họ chơi những trò ảo thuật kỳ dị của mình và làm cho những người ngưỡng mộ họ khóc lóc. Không kém phần lãng mạn trong sự tôi tớ hơn là sự độc lập của họ, và là những ứng cử viên đòi hỏi như nhau cho sự nổi tiếng hay tai tiếng, họ chỉ cần được phân biệt, và không tằn tiện về các phương tiện phân biệt. Những kẻ Jacobin hay Anti-Jacobin—những nhà ủng hộ cuồng nhiệt cho sự vô chính phủ và phóng túng, hay những tông đồ rực rỡ của sự cáo buộc chính trị—luôn bạo lực và thô tục trong ý kiến của mình, họ dao động với một chuyển động chóng mặt và buồn nôn từ sự vô lý này sang sự vô lý khác, và chuộc lại những sự ngu ngốc của tuổi trẻ bằng những thói xấu vô cảm của tuổi già đang đến. Không ai sẵn sàng như họ để đưa mọi nghịch lý đến mức độ ghê tởm và buồn cười nhất—không ai chắc chắn biếm họa, trong chính bản thân họ, mọi đặc điểm của triết học đang thống trị! Trong những ngày đổi mới hạnh phúc của họ, quả thực, các nhà triết học đã bò dưới gót chân họ như những con chó săn, trong khi họ lao vào con mồi xa xôi của mình như những con chim ưng; luôn hạ mình xuống trò chơi thấp nhất; háo hức hít hà những mùi hôi thối và bẩn thỉu nhất; nuôi dưỡng lòng hư vinh của họ với một khái niệm về sức mạnh của sự tiêu hóa chất độc của họ, và phô trương nhất bất cứ điều gì sẽ làm giật mình hiệu quả nhất những định kiến của người khác.(2) Tìm kiếm một cách vô lý sự kích thích của sự mới mẻ trong chân lý trừu tượng, và sự vang dội của cuộc triển lãm sân khấu trong lý trí thuần túy, không có gì ngạc nhiên khi những người này cuối cùng trở nên chán ghét với những theo đuổi của chính họ, và kết quả là từ sự bạo lực của sự thay đổi, những định kiến cố hữu nhất và những cảm xúc thiếu bác ái nhất đã tràn vào để lấp đầy khoảng trống được tạo ra bởi sự hủy diệt trước đó của lẽ thường, trí tuệ và lòng nhân đạo!"

Cho đến nay tôi đã hơi khắc nghiệt với các nhà thơ và các nhà cải cách. Để khỏi bị nghĩ là tôi có mối thù đặc biệt với họ, tôi sẽ cố gắng làm một cử chỉ xin lỗi tôn trọng họ bằng cách chuyển sang một đoạn trong các tác phẩm của một người không phải và chưa từng vờ làm một nhà thơ hay một nhà cải cách, mà là sự đối lập của cả hai, một người đàn ông thế giới hoàn hảo, một người trong triều đình, và một kẻ thông minh, và là người đã nỗ lực chuyển câu hỏi trước đó về tất cả các kế hoạch cải thiện tưởng tượng, và tất cả các kế hoạch cải cách thực tế, bằng tuyên bố sau đây. Bản thân nó là một điều tầm thường hoàn chỉnh; và có thể phục vụ như một bài kiểm tra liệu loại lý luận từ ngữ mịn màng đó, vốn lưu hành vì nó không kích thích một ý tưởng nào trong trí tuệ, có tự do hơn nhiều khỏi sự vô lý vốn có so với nghịch lý hoang đường nhất hay không.

"Số phận của tôi," ông Canning nói trong phần kết luận của bài phát biểu tại Liverpool của mình, "được đặt dưới Chế độ Quân chủ Anh. Dưới chế độ đó tôi đã sống; dưới chế độ đó tôi đã thấy đất nước tôi hưng thịnh;(3) dưới chế độ đó tôi đã thấy nó hưởng một phần thịnh vượng, hạnh phúc và vinh quang lớn như tôi tin rằng bất kỳ sự sửa đổi nào của xã hội loài người cũng có thể ban tặng; và tôi không sẵn sàng đánh đổi hay mạo hiểm thành quả của hàng thế kỷ kinh nghiệm, hàng thế kỷ đấu tranh, và hơn một thế kỷ tự do, hoàn hảo như chưa từng ban phước cho bất kỳ quốc gia nào trên trái đất, cho những kế hoạch hão huyền về sự hoàn hảo lý tưởng, cho những thử nghiệm nghi ngờ ngay cả về sự cải thiện có thể."(4)

Đó là điều tầm thường của ông Canning; và trong việc đưa ra câu trả lời sau đây cho nó, tôi không nghĩ mình có thể bị cáo buộc là rơi vào giai điệu lý luận nghịch lý thái quá và không giảm nhẹ mà tôi đã tìm thấy rất nhiều lỗi ở trên.

Đoạn văn mà quý ông ở đây ném xuống như một rào cản hiệu quả cho mọi sự thay đổi, mọi sự đổi mới, mọi sự cải thiện, chứa đựng ở mỗi bước một sự bác bỏ giáo lý yêu thích của ông. Ông không "sẵn sàng đánh đổi hay mạo hiểm thành quả của hàng thế kỷ kinh nghiệm, hàng thế kỷ đấu tranh, và một thế kỷ tự do, cho những kế hoạch hão huyền về sự hoàn hảo lý tưởng." Như vậy ở đây có hàng thế kỷ kinh nghiệm và hàng thế kỷ đấu tranh để đi đến một thế kỷ tự do; thế mà, theo lời khuyên chung của ông Canning, chúng ta không bao giờ được thực hiện bất kỳ thử nghiệm nào hoặc tham gia vào bất kỳ cuộc đấu tranh nào nhằm hướng tới sự cải thiện trong tương lai, hoặc để hồi phục các lợi ích mà chúng ta đã mất. Con người (họ lặp đi lặp lại vào tai chúng ta, dòng này qua dòng khác, lời dạy này qua lời dạy khác) luôn phải quay lưng lại với tương lai, và mặt hướng về quá khứ. Hắn phải tin rằng không có gì là có thể hoặc đáng khao khát ngoại trừ những gì hắn thấy đã được thiết lập sẵn trong các thể chế mòn mỏi theo thời gian hoặc những hủ tục cố hữu. Trí tuệ của hắn phải được chế tạo thành một kẻ tự động chính trị, một chiếc xe tập đi của sự mê tín và định kiến, không bao giờ cử động tay chân trừ khi được kéo bởi các dây nhợ và sợi dây của các ảo thuật gia nhà nước, những nhà quản lý và chủ sở hữu hợp pháp của buổi diễn. Năng lực ý chí, suy nghĩ và hành động của hắn phải bị tê liệt trong hắn, và hắn phải được bảo và tin rằng bất cứ cái gì đang có, đều phải như vậy. Có lẽ ông Canning sẽ nói rằng con người từng phải thực hiện các thử nghiệm và quyết định các cuộc đấu tranh trước đây, nhưng hiện tại họ phải giao nộp sự hiểu biết và quyền lợi của họ cho sự cai quản của ông. Nhưng vào thời kỳ nào của thế giới mà hệ thống trí tuệ chính trị được đúc khuôn, như cuốn Vàng chống lại Giấy của ông Cobbett, để không cho phép thêm bất kỳ sự thay đổi hay cải thiện, hay sửa lỗi in ấn nào nữa? Khi nào thì kinh nghiệm của nhân loại trở nên trệch hướng hay thoái hóa, đến mức chúng ta phải hành động từ những suy luận đã lạc hậu của các thời kỳ đã qua, chứ không phải từ động lực sống động của các hoàn cảnh hiện tại, và lực lượng hợp nhất của kiến thức và sự phản ánh của các thời đại cho đến thời điểm hiện tại, tự nhiên phóng chúng ta về phía trước vào tương lai, chứ không phải đẩy chúng ta trở lại quá khứ? Ông Canning chưa từng nghe, chưa từng nghĩ đến tiên đề của Chúa tể Bacon: "Rằng những thời đại đó là những thời đại cổ xưa mà chúng ta đang sống, chứ không phải những thời đại mà, đếm ngược từ chính chúng ta, ordine retrogrado, chúng ta gọi là cổ xưa"? Các thời kỳ mới nhất nhất thiết phải có lợi thế của tổng số kinh nghiệm đã trải qua trước đó, và của tổng số lý trí con người được vận dụng trên kinh nghiệm đó, hoặc trên nền tảng rắn chắc của tự nhiên và lịch sử, chuyển động trong khóa học hùng vĩ của nó, không bay lượn trong không khí trống rỗng của sự suy đoán tưởng tượng, cũng không để lại khoảng trống hàng thế kỷ giữa chúng ta và những mảnh đất đã mục nát lâu ngày mà trên đó chúng ta phải suy nghĩ và hành động. Ông Canning không thể biện hộ với ông Burke rằng không có phát minh, không có cải thiện nào được thực hiện trong khoa học và thể chế chính trị; vì ông nói chúng ta đã đạt được thông qua hàng thế kỷ kinh nghiệm và đấu tranh đến một thế kỷ tự do. Vậy thế giới có đang đứng yên không? Ông Canning biết đủ rõ rằng nó đang trong sự tiến bộ không ngừng và sự thay đổi vĩnh cửu, nhưng ông muốn đó là sự thay đổi từ tự do sang nô dịch, sự tiến bộ của sự tham nhũng, chứ không phải của sự tái sinh và cải cách. Tại sao, không lâu hơn năm hiện tại, hai thời kỳ tháng Mười Một và tháng Giêng vừa qua đã trình bày (ông nói với chúng ta trong chính bài phát biểu này) một sự tương phản lớn trong trạng thái của đất nước như bất kỳ hai thời kỳ nào của lịch sử đối lập hay xa xôi nhất. Vậy thì, kinh nghiệm và các cuộc đấu tranh của chúng ta đã kết thúc chưa? Không, ông nói, "cuộc khủng hoảng đang đến gần cho mỗi người tham gia ủng hộ hoặc chống lại các thể chế của Chế độ Quân chủ Anh." Phần của ông đã được chọn: "nhưng hãy chắc chắn điều này, làm bất kỳ điều gì tốt sẽ không bao giờ là nhiệm vụ của ông!" Ông sẽ bảo vệ cẩn thận chống lại tất cả các cải thiện có thể, và duy trì tất cả các lạm dụng có thể là linh thiêng, vô cảm, bất tử. Ông sẽ không từ bỏ thành quả của hàng thế kỷ kinh nghiệm, của các cuộc đấu tranh, và của ít nhất một thế kỷ tự do, kể từ Cuộc Cách mạng 1688, cho bất kỳ thử nghiệm nghi ngờ nào. Chúng ta đã đi đến hồi kết của kinh nghiệm, các cuộc đấu tranh và tự do của chúng ta—và phải thả neo qua thời gian và vĩnh cửu trong cảng của sự phục tùng thụ động và không kháng cự. Chúng tôi (nhân dân Anh) sẽ nói thẳng với ông Canning những gì chúng tôi nghĩ về quyết định cao cả và xa hơn của ông. Đó là của chính chúng tôi; và đó đã là quyết định của nhân loại trong mọi thời đại của thế giới. Không một dân tộc nào, không một thời đại nào từng vứt bỏ thành quả của trí tuệ quá khứ, hay sự hưởng thụ các phước lành hiện tại, cho các kế hoạch hão huyền về sự hoàn hảo lý tưởng. Chính sự hiểu biết về quá khứ, sự gây ra thực tế của hiện tại, đã tạo ra tất cả các thay đổi, tất cả các đổi mới và tất cả các cải thiện—không phải (như người ta giả vờ) là sự dự đoán hão huyền về các lợi ích có thể, mà là áp lực không thể chịu nổi của các hủ tục lâu đời, khét tiếng, trầm trọng và ngày càng tăng. Chính kinh nghiệm về những sự lạm dụng và tham nhũng to lớn và đáng ghê tởm của quyền lực Giáo hoàng đã tạo ra Cuộc Cải cách Tôn giáo. Chính kinh nghiệm về những sự phiền hà và áp bức của hệ thống phong kiến đã tạo ra sự bãi bỏ của nó sau hàng thế kỷ chịu đựng và đấu tranh. Chính kinh nghiệm về sự tùy tiện và bạo ngược của Nhà vua đã ép buộc Đại Hiến Magna Charta tại Runnymede. Chính kinh nghiệm về sự lạm dụng tùy tiện và hợm hĩnh của đặc quyền trong các triều đại Tudor và các nhà Stuart đầu tiên đã tạo ra sự kháng cự lại nó trong triều đại Charles I và Cuộc Đại Nổi dậy. Chính kinh nghiệm về sự gắn bó vô phương cứu chữa của cùng nhà Stuart với Giáo hoàng và Nô dịch, với nhiều hành vi bạo lực, phản bội và cuồng tín của họ, đã tạo ra Cuộc Cách mạng, và đặt Nhà Brunswick lên Ngai vàng. Chính sự thuyết phục về bản chất không thể chữa khỏi của sự lạm dụng, tăng lên theo thời gian và sự kiên nhẫn, và vượt qua sự gắn bó bướng bỉnh với các thói quen và định kiến cũ,—một sự gắn bó không bị nhổ rễ bởi tưởng tượng hay thuyết lý, mà chỉ bởi những bằng chứng lặp đi lặp lại, lâu dài và không thể tranh cãi,—đã giảm bớt mọi mối phiền hà từng được giảm bớt, và giới thiệu mọi đổi mới và mọi ví dụ về cách mạng và cải cách. Chính kinh nghiệm về các sự lạm dụng, sự phóng túng và vô số sự áp bức của Chính phủ cũ ở Pháp đã tạo ra Cuộc Cách mạng Pháp. Chính kinh nghiệm về sự quyết định của Bộ Anh nhằm quấy rầy, xúc phạm và cướp phá họ, đã tạo ra Cuộc Cách mạng của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Vậy thì hãy dẹp bỏ cái trò đạo đức giả đáng khinh này chống lại các thuyết lý tưởng tượng, và kêu gọi kinh nghiệm đã được công nhận! Con người không bao giờ hành động chống lại các định kiến của họ trừ khi từ sự thúc đẩy của cảm xúc, sự cần thiết của hoàn cảnh—các thuyết lý của họ được điều chỉnh theo các thuyết phục thực tế và các hoàn cảnh thay đổi của họ. Tự nhiên đã sắp xếp như vậy, và ông Canning, bằng cách thể hiện các bước đi diễn thuyết của mình, bằng cách "khập khiễng và nói ngọng và đặt tên biệt danh cho các sinh linh của Chúa," không thể đảo ngược trật tự đó, xóa bỏ lịch sử quá khứ, hay ngăn cản sự tiến bộ của tương lai.—Ý kiến công chúng là kết quả của các sự kiện công cộng và cảm xúc công cộng; và chính phủ phải được đúc khuôn bởi ý kiến đó, hoặc duy trì chính nó trong sự đối lập với nó bằng thanh gươm. Ông Canning quả thực sẽ không đồng ý rằng cỗ máy xã hội trong bất kỳ trường hợp nào nhận được một hướng đi khác với những gì nó đã có, "nếu không nó sẽ bị vội vã lao qua vực thẳm và bị đập thành từng mảnh." Những cảnh báo này về sự sụp đổ quốc gia và các tài khoản đáng sợ về các vực thẳm chính trị làm người ta nhớ đến những sự phóng đại của Edgar đối với Gloster; chúng làm tóc người ta dựng ngược khi đọc nhưng người gia nua tội nghiệp, như nước Anh gia nua tội nghiệp, không thể ngã thấp hơn mức ông đã ở. Ông Montgomery, nhà thơ thông minh và đáng yêu, sau khi bị nhốt trong sự giam giữ cô đơn trong một năm rưỡi vì in Thư của Công tước Richmond về Cải cách, khi ông lần đầu tiên bước ra con đường hẹp của cánh đồng lân cận, đã bị bắt giữ với một sự sợ hãi rằng ông sẽ ngã qua nó, như thể ông đã bước trên bờ vực của một độ dốc đột ngột. Tác giả của Bài phát biểu trung thành tại Bữa tối Liverpool đã bị giữ quá lâu trong sự giam giữ cô đơn của các định kiến của mình, và các tế bào tối tăm của lợi ích và lòng hư vinh của mình, đến mức ông sợ bị đập thành từng mảnh nếu ông thực hiện một bước đi sai lầm duy nhất, sang phải hay sang trái, từ chính sách nguy hiểm và cong queo của mình. Về bản thân ông, tai ông chắc chắn đã đóng lại với bất kỳ lời khuyên nào có thể được đưa ra cho ông ở đây; và về đất nước của ông, ông dường như quyết tâm hủy hoại nó. Tuy nhiên, nếu một ví dụ về sự vô dụng của tất cả các dự án và tất cả các lý luận của ông trên một quy mô rộng lớn hơn, "để cảnh báo và làm sợ hãi, bị thiếu," hãy để ông nhìn vào Tây Ban Nha, và dành thời gian để hồi phục từ sự không tin và sự ngạc nhiên của mình. Tây Ban Nha, như Ferdinand, như Chế độ Quân chủ, đã ngã từ độ cao độc hại của nó, không bao giờ đứng dậy nữa: Tây Ban Nha, như Tây Ban Nha, như nhân dân Tây Ban Nha, đã đứng dậy từ ngôi mộ của tự nhiên, không bao giờ (hy vọng là vậy) chìm xuống một lần nữa dưới gông cồng của kẻ cuồng tín và kẻ áp bức!

(1) Về chính trị, tôi nghĩ các nhà thơ là những kẻ bảo thủ theo tự nhiên, giả định họ là những nhà thơ theo tự nhiên. Lòng yêu mến một cá nhân hay một gia đình, vốn đã đeo một vương miện qua nhiều thế hệ nối tiếp, là một khuynh hướng được điều chỉnh tuyệt vời cho bộ tộc tưởng tượng. Mặt khác, các nhà toán học, những nhà lý luận trừu tượng không có sự gắn bó nào với các cá nhân, ít nhất là với phần nhìn thấy được của họ, nhưng lại cống hiến phi thường cho các ý tưởng về đạo đức, tự do, v.v., nhìn chung là những kẻ tự do. Nó xảy ra khá phù hợp với tiên đề này, rằng những kẻ tự do là bạn của những người dân ngoan cường, cần cù, không có tính thơ ca đó, người Hà Lan."—Thư của Shenstone, trang 105.

(2) Để cho độc giả hiện đại một góc nhìn nhỏ về tông giọng của cuộc trò chuyện văn học khoảng hai mươi lăm hay hai mươi sáu năm trước, tôi nhớ đã có mặt trong một bữa tiệc lớn gồm đàn ông, phụ nữ và trẻ em, trong đó hai người có sự thành thật và thông minh đáng chú ý đang làm việc (chăm chỉ như thể họ được trả tiền cho nó) để chứng minh rằng mọi lời cầu nguyện đều là một hình thức ra lệnh cho Đấng Toàn năng, và một sự giả định hợm hĩnh về sự thượng đẳng. Một quý ông có mặt đã nói, với sự đơn giản và ngây thơ lớn, rằng có một lời cầu nguyện không làm ông thấy chính xác thuộc về mô tả này, và khi được hỏi đó là gì đã trả lời, "Lời cầu nguyện của người Samaritan—'Lạy Chúa, xin thương xóm con, một kẻ có tội!'" Sự kêu gọi này không có nghĩa là giải quyết chủ nghĩa giáo điều hoài nghi của hai kẻ tranh luận, và ngay sau đó người đề xuất sự phản đối đã đi đi; sau đó một trong số họ quan sát với những dấu hiệu hài lòng và chiến thắng lớn—"Tôi sợ chúng ta đã làm sốc các định kiến của quý ông đó." Điều này không xuất hiện với tôi vào thời điểm đó hoàn toàn là vấn đề và điều này đã xảy ra vào năm 1794.—Hai lần thanh sắt đã đi vào tâm hồn tôi. Hai lần Đội ngũ hèn nhát, khoe khoang, mua bán đã đi qua nó: một lần khi họ đi ra, chinh phục và để chinh phục, với lý trí bên cạnh họ, lấp lánh như một thanh đoản kiếm, dẫm đạp lên các định kiến và hành quân không sợ hãi trong công việc tái sinh; một lần nữa khi họ trở lại với các bước đi giật lùi, như những con bò của Cacus bị kéo ngược bởi gót chân, đến hang ổ của Sự Hợp pháp, "thất bại nối tiếp thất bại, sự nhầm lẫn càng nhầm lẫn hơn," với các vị trí và tiền trợ cấp và Tạp chí Hàng quý lủng lẳng từ túi của họ, và la hò, "Sự giải thoát cho nhân loại," cho "sự ngã xuống tồi tệ nhất, thứ hai của con người." Tuy nhiên tôi đã chịu đựng tất cả sự hành quân và phản hành quân này của các nhà thơ, các nhà triết học, và các nhà chính trị trên đầu tôi tốt nhất có thể, như "cây cúc la mã phát triển mạnh mẽ, càng bị dẫm đạp nhiều." Thề có Trời, tôi nghĩ, tôi sẽ không chịu đựng nó thêm nữa!

(3) Troja fuit.

(4) Bài phát biểu của ông Canning tại Bữa tối Liverpool, được tổ chức để kỷ niệm sự Tái bầu cử của ông, ngày 18 tháng 3 năm 1820. Bản in lần thứ tư, được sửa chữa và hiệu chính.