Bất lợi lớn nhất của việc hiểu biết nhiều hơn và nhìn xa hơn người khác là không được số đông thấu hiểu. Sự vượt trội ấy khiến một người dễ đưa ra những nghịch lý, lập tức đưa anh ta vượt khỏi tầm nắm bắt của độc giả bình thường. Có lần, một kẻ buông lời coi thường một người có tư duy rất đỗi độc đáo, liền nhận được câu đáp: "Anh ta đã sải bước quá xa phía trước khiến trong mắt anh, anh ta chỉ còn là một chấm nhỏ ở phương xa!"

Petrarca từng than thở rằng "Tạo hóa đã làm cho ông khác biệt với muôn người" — singular d' altri genti. Hạnh phúc lớn ở đời là chẳng tốt hơn cũng chẳng xấu hơn mặt bằng chung của những kẻ ta gặp gỡ; bởi anh sẽ sớm nhận ra một sự cào bằng bẽ bàng khi họ hoàn toàn thờ ơ trước những điều anh vốn tự hào nhất. Nào có ích gì khi giữ mình đạo đức trong một căn hầm trộm cắp, hay tỏ ra uyên bác giữa chốn dòng họ kẻ điên? "Giữa thế thái nhân tình này, sống trung thực chẳng khác nào một kẻ được nhặt ra từ vạn người." Shakespeare đã nói như thế; nhưng các nhà bình luận lại chưa nói thêm rằng, trong hoàn cảnh ấy, người trung thực dễ trở thành bia đỡ đạn cho những lời gièm pha hơn là đối tượng được ngưỡng mộ vì phẩm hạnh của mình. "Sao hả, cái gã ngông nghênh kia?"(1) — đó là câu trả lời phổ biến dành cho mọi sự đòi hỏi khác người như thế. Bằng việc không làm như người La Mã vẫn làm, ta tự cắt đứt mối bằng hữu và sự gắn kết với xã hội. Ta nói một thứ ngôn ngữ khác, mang những quan niệm riêng, và bị đối xử như thể thuộc về một loài khác. Chẳng có gì kệch kợm hơn việc chen vào giữa đám đông tầm thường với những ý tưởng xa rời thực tế như vậy, bởi họ chắc chắn sẽ

Đứng ngẩn ngơ như một đàn bò mộng,

Thấy loài thú xa lạ từ phương nao

Bất ngờ lạc bước tới chốn này:

Ánh mắt kinh hãi tố cáo niềm sợ hãi ẩn sâu.

Không hiểu được ý tứ của người khác chính là căn nguyên của sự sợ hãi, và sợ hãi thì sinh ra thù ghét: từ đó mà dẫn đến sự nghi kỵ cùng niềm hằn học dành cho tất cả những ai tỏ ra thanh cao và uyên bác hơn xóm giềng. Thật vô ích khi nghĩ đến việc làm dịu đi tinh thần thù địch này bằng thái độ mộc mạc hay bằng việc hạ mình trước những kẻ ở tầng lớp thấp kém. Anh càng hạ mình, họ càng lấn tới; họ ít sợ anh hơn, nhưng lại ghét anh nhiều hơn; và họ sẽ càng quyết tâm trả thù anh vì một sự vượt trội mà họ hoàn toàn mù tịt, và chính anh dường như cũng đang hoài nghi. Mọi sự nhún nhường trên đời chỉ bị coi là yếu đuối và khờ dại. Họ chẳng có khái niệm gì về điều đó. Họ luôn phô ra những gì tốt nhất của mình; và lý luận rằng nếu anh thực sự có tài năng kiệt xuất như thiên hạ đồn đại thì anh cũng đã làm như vậy rồi. Bởi thế, thà rằng anh cứ tỏ ra là kẻ bề trên ngay từ đầu — hống hách, kiêu ngạo, nói to bang bang và đè đầu cưỡi cổ họ: bằng cách đó, anh có thể vắt ra chút tôn trọng bề ngoài hay sự lịch sự thông thường; còn đối với hạng người thấp kém, anh sẽ chẳng nhận được gì từ sự nhẫn nại và lòng tốt ngoài những lời lăng mạ công khai hoặc sự khinh bỉ âm thầm. Coleridge luôn nói với mọi người về những điều họ không hiểu: còn tôi, tôi lại cố gắng nói với họ về những gì họ hiểu, để rồi nhận ra mình chỉ chuốc thêm nhiều thiện cảm xấu. Họ cho rằng tôi nghĩ họ không đủ khả năng tiếp thu những điều cao xa hơn; rằng tôi không buồn "ném cho chó một từ", như cách nói dân gian vẫn hay dùng. Tôi từng phàn nàn điều này với Coleridge, cho rằng thật bất công khi tôi bị cô lập chỉ vì không phô trương tài năng kiệt xuất của mình. Ông ấy bảo: 'Khi anh khoác lên mình một tư cách nhất định, anh phải xuất trình chứng thư của mình. Việc bắt lòng tốt của thiên hạ phải thừa nhận sự vượt trội dưới bất kỳ hình thức nào đã là một gánh nặng, ngay cả khi có bằng chứng rõ ràng nhất; nhưng thật quá sức tưởng tượng khi bắt họ thừa nhận nó mà chẳng có căn cứ rõ ràng nào.'

Chẳng có sai lầm nào lớn hơn việc tưởng rằng anh có thể tránh được sự đố kỵ, hiểm độc và hẹp thòi vốn rất phổ biến trên đời bằng cách hòa mình vào những người không có tham vọng. Chẳng có ai là không có mong cầu; hoặc mong cầu của họ càng ít thì họ càng khó thừa nhận giá trị của anh nếu không nhận lại được lợi ích gì. Càng sở hữu nhiều thông tin hoặc càng nghiền ngẫm sâu sắc về một chủ đề, con người ta càng dễ dàng hình dung và thừa nhận sự vượt trội tương tự ở người khác như cách họ cảm nhận về chính mình trước người kém hơn. Nhưng từ cái đầm lầy u tối, phẳng lặng của sự thiếu hiểu biết và thô lậu, chẳng một ý niệm hay tình yêu nào dành cho sự xuất sắc có thể nảy mầm. Anh tưởng rằng mình đang làm rất tốt với họ; rằng mình đang trút bỏ lớp áo kiêu ngạo của kẻ hợm chữ và sự giả tạo, để trở thành một gã mộc mạc, khiêm tốn và dễ mến. Chẳng tác dụng gì đâu. Trong suốt thời gian anh vồ vập làm quen và muốn được thoải mái, họ lại đang tìm cách nắm thóp anh. Anh có thể quên mất mình là một tác giả, một nghệ sĩ hay bất cứ ai — nhưng họ không quên rằng mình chẳng là gì cả, và cũng chẳng từ bỏ một mảy may ham muốn chứng minh rằng anh cũng lâm vào tình cảnh thảm hại như họ. Họ bấu víu vào một chi tiết nào đó trên trang phục của anh; cách anh bước vào phòng khác với người thường; anh không ăn rau — thật kỳ quặc; anh có một cụm từ quen thuộc mà họ cứ lặp đi lặp lại, và điều đó trở thành một trò cười thường trực; anh trông nghiêm nghị hoặc ốm yếu; anh nói nhiều hoặc im lặng hơn bình thường; anh đang dư dả hay rỗng túi: tất cả những chi tiết nhỏ nhặt, không đáng kể ấy, những điểm anh giống hay khác với người khác, đều trở thành từng điều khoản trong bản cáo trạng mà họ đang dựng lên trong đầu chống lại anh, và là những điểm mâu thuẫn trong nhân cách của anh. Ở bất kỳ ai khác, những điều đó sẽ trôi qua mà không ai chú ý, nhưng ở một người mà họ đã nghe đồn quá nhiều, họ lại không thể nào chấp nhận được. Trong khi đó, những điều anh thực sự xuất sắc lại chẳng có giá trị gì, vì họ làm sao đánh giá được. Họ tán dương một cuốn sách mà anh không thích, và thế là anh im lặng. Anh khuyên họ đi xem một bức tranh mà họ chẳng thấy có gì đáng ngưỡng mộ. Làm sao anh thuyết phục được họ rằng anh đúng? Anh có thể làm cho họ nhận ra lỗi thuộc về họ chứ không phải bức tranh, trừ khi anh truyền được kiến thức của mình cho họ? Họ thậm chí khó phân biệt nổi sự khác nhau giữa một kiệt tác của Correggio và một bức vẽ nét bẩn thô bỉ. Điều đó có giúp anh xích lại gần hơn với sự thấu hiểu không? Anh càng biết rõ về sự khác biệt ấy, càng cảm nhận nó sâu sắc, hay càng tha thiết muốn truyền tải nó, anh lại càng thấy mình bị đẩy ra xa đến một khoảng cách vô tận, không thể nào làm cho họ hiểu được những góc nhìn và cảm xúc mà ngay cả những khái niệm nhập môn họ cũng chưa từng có. Anh không thể bắt họ nhìn bằng đôi mắt của anh, và họ phải tự mình đưa ra nhận định.

Sức mạnh trí tuệ không giống như sức mạnh thể chất. Anh không thể thâu tóm sự thấu hiểu của người khác ngoại trừ thông qua sự đồng cảm của họ. Việc anh biết nhiều hơn rất nhiều về một chủ đề trên thực tế không cho anh sự vượt trội, tức là một quyền lực đối với họ, mà chỉ khiến anh càng không thể tạo ra dù chỉ một ấn tượng nhỏ nhất lên họ. Vậy thì, đó có phải là một lợi thế cho anh không? Nó có thể là vậy, xét về mặt thỏa mãn cá nhân anh, nhưng nó lại tạo ra một khoảng cách lớn hơn giữa anh và xã hội. Nó bẫy những vật ngáng đường anh ở mỗi bước ngoặt. Tất cả những gì anh tự hào và thích thú nhất đều trở nên vô nghĩa trước đôi mắt của kẻ tầm thường. Những gì làm họ thích thú lại là điều anh thờ ơ hoặc chán ghét. Khi chứng kiến một nhóm người lật xem một tập tranh in của các bậc thầy khác nhau, thật là một thử thách đối với sự kiên nhẫn, thật nhức nhối làm sao khi nghe họ trầm ồ khen ngợi một tác phẩm hời hợt tầm thường, rồi lại bỏ qua một biểu cảm thần thánh trên khuôn mặt mà không hề chú ý, hoặc chỉ phán một câu rằng trông nó thật kỳ dị? Trong những trường hợp như vậy, việc bực mình, tranh cãi hay can gián thật vô ích biết bao? Chẳng thà không có tất cả những kiến thức khắt khe, cầu kỳ này, cứ để bản thân vui hay buồn tùy duyên, hay bị ấn tượng bởi lỗi sai hoặc vẻ đẹp đầu tiên được người khác chỉ ra, chẳng phải cũng tốt như vậy sao? Tôi gần như sẵn sàng đổi sự hiểu biết của mình về tranh ảnh, sách vở, và cả những gì tôi biết về nhân loại, để lấy sự mù tịt của bất kỳ ai về những điều đó!

Trong tiểu sử của một vị hiền triết (mà tôi quên mất tên) có ghi chép rằng ông là một trong những người 'yêu thích sự hiếu khách và lòng tôn trọng': và tôi tự nhận mình cũng thuộc cùng nhóm người ấy. Sự lịch thiệp đối với tôi là một viên ngọc quý. Tôi thích một chút không khí vui vẻ thoải mái, và những cuộc trò chuyện dông dài, thong dong; tôi ghét việc lúc nào cũng phải tỏ ra uyên bác hay hướng tới sự uyên bác. Tôi đã có quá đủ việc phải làm với những bè phái văn chương, những câu hỏi tranh luận, các nhà phê bình, diễn viên, việc viết luận, mà không muốn mang chúng theo để giải trí hay vào mọi cuộc tụ họp. Những lúc ấy, tôi chỉ muốn được xem là một gã vui tính; và thiện chí là tất cả những gì tôi đòi hỏi đáp lại để tạo nên một cuộc vui trọn vẹn. Tôi không muốn lúc nào cũng tự làm khó mình hay người khác bằng những câu hỏi về số phận, ý chí tự do, sự tiên liệu tuyệt đối, v.v. Đôi khi tôi phải thả lỏng. Đôi khi tôi phải để tâm trí nghỉ ngơi. Kiểu trò chuyện mà tôi ưa thích nhất là thời tiết hôm nay thế nào, và liệu ngày mai trời sẽ mưa hay nắng đẹp. Tôi coi đây là việc tận hưởng cái otium cum dignitate (nhàn nhã trong sự tôn nghiêm), như là mục đích và đặc quyền của một đời học thuật. Tôi muốn mình chìm vào trạng thái thản nhiên dễ chịu này, nhưng tôi thấy mình không thể. Tôi phải duy trì một vỏ bọc nhất định, điều vốn xa rời mong muốn của tôi. Tôi phải tự vệ, tôi phải liên tục nhận găng tay thách đấu, bằng không tôi sẽ bị lấn lướt. 'Tôi chẳng là gì nếu không có tính phê bình.' Trong khi tôi đang nghĩ xem mấy giờ rồi, hay tại sao mình lại mắc lỗi khi trích dẫn một đoạn văn nổi tiếng cứ như thể tôi cố tình làm vậy, thì những người khác lại đang diễn giải xem liệu tôi có thực sự là một kẻ đần độn như người ta vẫn nói hay không. Nếu một trận mưa rào lất phất đập vào cửa sổ, nó gợi tôi nhớ đến một trận mưa xuân êm đềm của hai mươi năm trước, khi tôi trú chân trong một quán trọ nhỏ gần Wem ở Shropshire, và trong khi nhìn cây cối cùng bụi rậm trước cửa hút lấy hơi ẩm sương đêm, tôi đã nhâm nhi một cốc bia ale sủi bọt, rồi đi bộ về nhà trong ánh hoàng hôn mờ tối, thứ ánh sáng đối với tôi còn rực rỡ hơn cả mặt trời giữa trưa hiện tại! Tôi có muốn đắm chìm vào cảm xúc này không? Vô ích thôi. Họ hỏi tôi có tin tức gì mới không, và trợn mắt lên nếu tôi bảo không biết. Nếu có một nữ diễn viên mới ra mắt, tại sao tôi lại nhất thiết phải xem cô ta diễn? Nếu một cuốn tiểu thuyết mới xuất hiện, tại sao tôi lại nhất thiết phải đọc nó? Đã có thời, tôi thường đến chơi một ván bài cribbage với một người bạn, sau đó cùng thưởng thức món thăn bò lạnh, và đưa ra vài lời nhận xét tào lao theo cách tôi thích, nhưng điều đó không kéo dài được lâu. Tôi ít khi phô trương, và vì thế chút ít mà tôi thể hiện ra cũng bị tước mất. Vì chính tôi không nói gì về chủ đề đó, nên họ liên tục nhạo báng vào mặt tôi rằng tôi là một tác giả. Nắm được điểm yếu này của tôi, anh bạn tôi muốn ăn gian thêm một hai điểm trong ván bài, và sẽ khó chịu nếu tôi không chịu nhường. Nếu tôi thắng anh ta, thật cay đắng cho anh ta khi bị đánh bại bởi một tác giả. Nếu anh ta thắng, sẽ thật kỳ lạ nếu anh ta không hiểu trò chơi hơn tôi. Nếu tôi nhắc đến trò chơi quần vợt mảng (rackets) yêu thích của mình, mọi người liền giữ im lặng chung, như thể đó là điểm yếu của tôi. Nếu tôi phàn nàn mình bị ốm, người ta lại hỏi tại sao tôi lại tự làm mình ra nông nỗi ấy. Nếu tôi bảo một diễn viên nào đó đã đóng tốt một vai, câu trả lời sẽ là có một đánh giá khác trên một tờ báo. Nếu có bất kỳ sự nhắc đến nào về giới văn nhân, liền có một nụ cười kín đáo tủm tỉm. Nếu tôi kể một câu chuyện hài hước, thật khó nói liệu người ta cười tôi hay cười câu chuyện. Người vợ ghét tôi vì khuôn mặt xấu xí; người làm ghét tôi vì tôi không phải lúc nào cũng xin được vé xem kịch cho họ, và vì họ không thể hiểu chính xác một tác giả có ý gì. Nếu một đoạn văn xuất hiện chống lại bất kỳ điều gì tôi đã viết, tôi thấy nó đã chực chờ sẵn ở đó trước mặt tôi, và tôi phải trải qua một trận chỉ trích tàn nhẫn. Tôi chịu đựng tất cả những điều này cho đến khi mệt mỏi, và rồi tôi bỏ cuộc.

Một trong những nỗi khổ của sự đòi hỏi danh tiếng trí tuệ là chín phần mười những người anh tiếp xúc không biết anh là kẻ giả mạo hay không. Tôi kinh sợ việc những lời phê bình giấu tên nào đó rơi vào tay người làm nơi tôi đến, hay gã thợ đóng mũ hoặc thợ đóng giày của tôi vô tình đọc được chúng, những người hoàn toàn không thể biết liệu chúng có căn cứ hay không. Sự thiếu hiểu biết của thế gian để mặc ta cho sự hiểm độc của nó xâu xé. Có những người mà anh muốn có được cảm tình hoặc thiện chí của họ, gạt sang một bên mọi tham vọng văn chương; và thật chua xát khi bị mất đi bởi một lời đồn xấu (điều anh không có cách nào đính chính) những gì anh không thể giành được bằng một lời đồn tốt. Sau một bài công kích cay nghiệt trên tờ Quarterly (được mua bởi một vị quý ông sống ở căn hộ cũ của tôi trên tầng một), chủ nhà mang hóa đơn (đã tồn đọng một thời gian) lên cho tôi, và khi tôi đề nghị trả anh ta một phần bằng tiền mặt và phần còn lại bằng một giấy nợ, anh ta lắc đầu và nói anh ta sợ là mình không dùng được nó. Ngay sau đó, cô con gái đi vào, và khi tôi tiện miệng nhắc đến sự việc với cô ấy, cô ấy trả lời một cách nghiêm trọng: 'rằng quả thực cha cô ấy gần như đã phá sản vì những giấy nợ.' Đó là vết cắt đau đớn nhất. Thật vô ích cho tôi khi cố gắng giải thích rằng ấn phẩm mà tôi bị lăng mạ chỉ là một công cụ của chính phủ — một cơ quan của một phe phái chính trị. Họ chẳng biết gì về điều đó. Họ chỉ biết những lời quy kết này nọ đã được tung ra; và tôi càng cố xóa bỏ chúng thì họ càng nghĩ rằng trong đó có phần sự thật. Có lẽ những người trong nhà là những người thuộc phe Bảo thủ cực đoan — một kiểu tay sai của chính phủ. Lẽ nào tôi phải khai sáng sự ngu đệ của họ? Nếu tôi nói rằng tôi từng viết một tác phẩm tên là Con vẹt của Hoàng tử Maurice, và một bài Luận về Tính cách Quân vương, trong đó tác phẩm trước có ám chỉ đến một ngài hầu tước quý tộc, và tác phẩm sau ám chỉ đến một nhân vật vĩ đại (ít nhất là tôi được người ta bảo là nó đã được diễn giải như vậy), và rằng ngài Croker có lệnh dứt khoát phải trả đũa, họ lại không thể hình dung nổi có mối liên hệ nào giữa tôi và những nhân vật kiệt xuất như thế. Tôi không thể đi xa hơn được nữa. Đó chính là bi kịch của những đòi hỏi danh tiếng vượt quá vị thế của anh, và không được chống lưng bởi bất kỳ biểu tượng bên ngoài nào của sự giàu có hay địa vị vốn hiển nhiên với toàn nhân loại!

Sự ngưỡng mộ vô duyên cũng chẳng dễ chịu hơn là mấy so với những biểu hiện của sự khinh bỉ. Tôi từng biết một người mà tôi chưa từng gặp bao giờ cứ bám lấy tôi suốt bữa ăn để hỏi xem tôi đã viết những bài báo nào trên tờ Edinburgh Review? Cuối cùng tôi cảm thấy xấu hổ khi phải thừa nhận những "tội lỗi rực rỡ" của mình theo cách đó. Những người khác sẽ chọn ra một thứ không phải của anh và nói rằng họ chắc chắn không ai khác có thể viết được như vậy. Ngay từ câu đầu tiên, họ đã luôn có thể nhận ra văn phong của anh. Nhưng tôi ghét việc văn phong của mình bị nhận diện, cũng như tôi ghét mọi sự lập dị. Những kẻ nịnh hót quỵ lụy này chẳng thể trao cho tôi một lời khen nào tồi tệ hơn thế. Lại có những kẻ nhất quyết phải đọc mọi thứ anh viết (thật là kệch kợm); trong khi những kẻ khác, đáng tức giận hơn, lại đều đặn cho bạn bè mượn tác phẩm của anh ngay khi họ nhận được chúng. Họ đã biết khá rõ quan điểm của anh về các chủ đề khác nhau qua việc nghe anh nói về chúng. Thêm vào đó, họ coi trọng nhân cách cá nhân của anh hơn là những tác phẩm của anh. Anh giải thích mọi thứ tốt hơn theo cách thông thường khi anh không nhằm mục đích tạo ấn tượng. Những người khác lại kể cho anh nghe về những lỗi sai mà họ nghe người ta gán cho cuốn sách mới nhất của anh, và rằng họ bảo vệ văn phong chung của anh khỏi cáo buộc mơ hồ. Một người bạn từng kể cho tôi nghe về cuộc tranh cãi của anh ấy với một người họ hàng gần, người đã phủ nhận việc tôi biết cách đánh tả đúng những từ ngữ thông thường nhất. Đó là những cuộc trò chuyện "thân mật đầy an ủi" mà các tác giả có bạn bè và những kẻ bào chữa cho mình phải gánh chịu. Một quý ông kể với tôi rằng một phụ nữ đã phản đối việc tôi sử dụng từ learneder (uyên bác hơn) như một lỗi ngữ pháp tồi tệ. Anh ấy nói anh ấy nghĩ thật đáng tiếc khi tôi không cẩn thận hơn, nhưng quý bà đó có lẽ có định kiến, vì chồng bà ấy làm việc cho một văn phòng chính phủ. Tôi tìm từ đó và thấy nó trong một câu khẩu hiệu của Butler. Tôi bị chạm bực, và nhờ anh ấy nhắn lại với nhà phê bình xinh đẹp đó rằng lỗi không thuộc về tôi, mà thuộc về một người có nhiều trí tuệ, nhiều sự học hỏi và lòng trung thành hơn những gì tôi có thể dám nhận. Rồi lại nữa, một số người sẽ chọn ra điều mờ nhạt nhất của anh mà họ có thể tìm thấy để chất lên đó những lời tán dương; và những người khác nói với anh (để cho anh thấy họ đánh giá cao năng lực của anh đến mức nào) rằng những đoạn văn hay nhất của anh là những thất bại. Lamb có tài thưởng thức (hoặc như anh ấy sẽ nói là cảm vị) những điều nhạt nhẽo. Leigh Hunt lại có trò quay lưng lại với những miếng ăn ngon lành mà anh đặt trên đĩa của anh ấy. Chẳng thể nào đi trước một số người. Dù anh làm gì, họ cũng có thể làm tốt hơn; dù anh đạt được thành công nào, tự đánh giá của chính họ vẫn giúp ích cho họ tốt hơn và chạy trước sự hoan nghênh của thế giới. Tôi từng cho một người có tính cách kiêu ngạo này xem (với sự hãnh diện không nhỏ, tôi phải thú nhận) một bức thư có nội dung rất tâng bốc mà tôi nhận được từ Bá tước Stendhal nổi tiếng, gửi từ La Mã. Anh ta trả lại nó với một nụ cười thờ ơ, và nói rằng chính anh ta cũng vừa nhận được một bức thư từ La Mã ngày hôm qua, từ người bạn S—— của anh ta! Tôi không nghĩ điều này 'thích hợp với vấn đề.' Godwin thì vờ như tôi chưa từng viết được điều gì đáng giá một xu ngoại trừ cuốn 'Những câu trả lời cho Vetus', và rằng tôi thất bại hoàn toàn khi cố gắng viết một bài luận, hay bất cứ điều gì trong một phạm vi ngắn.

Người ta có thể làm gì trong những trường hợp như vậy? Tôi có nên thú nhận một điểm yếu không? Sự bù đắp duy nhất mà tôi biết cho những sự từ chối và tủi nhục này đôi khi là một sự chú ý tình cờ hay một dấu hiệu phân biệt vô tình từ một người lạ. Tôi cảm nhận được sức mạnh từ câu digito monstrari của Horace — tôi thích được chỉ tay trên đường phố, hay nghe người ta hỏi trong tòa án của ngài Powell, Ai là ông Hazlitt? Điều này đối với tôi là một sự mở rộng dễ chịu cho bản ngã cá nhân. Tên của anh được lặp lại như vậy để lại một tiếng vang như âm nhạc trong tai: nó làm sục sôi dòng máu như tiếng kèn quân sự. Nó cho thấy những người khác tò mò muốn thấy anh; rằng họ nghĩ về anh, và cảm thấy quan tâm đến anh mà anh không biết. Đây là một chiếc gối để tựa vào; một lớp lót cho ý kiến nghèo nàn, run rẩy, cũ kỹ của anh về chính mình. Anh cần một thứ chất bổ như vậy cho tinh thần kiệt quệ, và sự giải thoát khỏi sự ảm đạm của suy ngẫm trừu tượng. Anh là một cái gì đó; và từ việc chiếm một vị trí trong suy nghĩ của người khác, anh bớt coi thường chính mình hơn. Anh có khả năng tốt hơn để vượt qua thử thách của định kiến và sự lăng mạ thô lậu. Thật dễ chịu theo cách này khi thấy ý kiến của anh được trích dẫn để chống lại chính anh, và những câu nói của chính anh được lặp lại với anh như những điều hay. Tôi từng nói chuyện với một người đàn ông thông minh ở hàng ghế khán giả, và phê bình phần trình diễn của ngài Knight trong vai Filch. 'Ồ!' anh ấy nói, 'Simmons nhỏ bé mới là gã đóng vai đó xuất sắc.' Anh ấy nói thêm, 'Có một nhận xét tuyệt vời nhất về cách anh ấy đóng vai đó trên tờ Examiner (tôi nghĩ là vậy) — Rằng anh ấy trông như thể có pháp trường trong một bên mắt và một cô gái đẹp trong bên mắt kia.' Tôi không nói gì, nhưng có một tâm trạng cực kỳ tốt trong suốt phần còn lại của buổi tối. Tôi hiếm khi ở trong một công ty nơi người ta nói về trò chơi năm điểm (fives-playing) mà không có ai đó hỏi trong quá trình đó, 'Xin hỏi, có ai từng thấy một bài viết về một Cavanagh nào đó xuất hiện cách đây một thời gian trên hầu hết các tờ báo không? Có biết ai đã viết nó không?' Đó là những khoảnh khắc thử thách. Tôi đã có một chiến thắng trước một người, mà tên tôi sẽ không nhắc đến, trong dịp sau đây. Tôi vô tình nói điều gì đó về Burke, và đang bày tỏ ý kiến của mình về tài năng của ông ấy bằng những thuật ngữ không hề chừng mực, thì quý ông này ngắt lời tôi bằng cách nói rằng ông ấy nghĩ, về phần mình, Burke đã bị đánh giá quá cao, và sau đó thêm vào một cách thản nhiên, 'Xin hỏi, anh có đọc một bài viết về tính cách của ông ấy trong số gần đây nhất của tờ ——- không?' 'Tôi đã viết nó!' — Tôi không thể cưỡng lại sự tương phản, nhưng sau đó cảm thấy xấu hổ vì sự cáu kỉnh chốc lát của mình. Thế nhưng tôi thấy chẳng có ai từng tha cho tôi cả.

Một số người tìm kiếm và tự nhét mình vào các nhân vật công chúng nhằm mục đích, như có vẻ như vậy, để bới móc những khuyết điểm của họ, và sau đó phản bội họ. Vẻ bề ngoài ủng hộ điều đó, nhưng sự thật và sự hiểu biết tốt hơn về bản chất lại chống lại sự diễn giải này về vấn đề. Những kẻ nịnh hót và tâng bốc là những kẻ vô tình phản bội và tráo trở. Họ có xu hướng ngưỡng mộ một cách thái quá lúc đầu, và khi không tìm thấy nguồn cung cấp thức ăn liên tục cho kiểu thèm khát bệnh rát này, họ lại sinh ra chán ghét đối tượng thờ phụng của mình. Để sòng phẳng với chính mình vì sự nhẹ đạ của mình, họ mài sắc trí tuệ để soi moi lỗi lầm, và vui mừng khi thấy điều này thu lại kết quả tốt hơn công việc đầu tiên của họ. Đó là một khóa học, 'sống động, rõ ràng và đầy lối thoát.' Họ có cơ quan của sự kinh ngạc và cơ quan của sự sợ hãi ở một mức độ nổi bật. Cơ quan đầu tiên đòi hỏi những đối tượng ngưỡng mộ mới để thỏa mãn những khao khát không yên của nó: cơ quan thứ hai khiến họ khúm núm trước quyền lực bất cứ nơi nào tiêu chuẩn thay đổi của nó xuất hiện, và sẵn sàng lấy lòng tất cả các bên, và sẵn sàng phản bội bất kỳ ai chỉ vì sự yếu đuối và quỵ lụy thuần túy. Tôi không nghĩ họ có ý xấu: ít nhất, tôi có thể nhìn sự lệch lạc này với sự thờ ơ trong trường hợp riêng của tôi. Tôi đã có xu hướng phẫn nộ hơn khi thấy nó được thực hành trên những người khác, nơi tôi có thể đánh giá tốt hơn về quy mô của tác hại, và sự vô tình cùng sự đần độn ngốc nghếch mà nó bộc lộ.

Tôi không nghĩ những thành tựu trí tuệ lớn lại là một sự tiến tiến nào đối với phụ nữ. Chúng làm họ bối rối, và là một sự xao nhãng khỏi câu hỏi chính. Nếu các học giả nói với các quý cô về những gì họ hiểu, người nghe chẳng thông minh hơn là mấy: nếu họ nói về những điều khác, họ lại tự chứng tỏ mình là những kẻ ngốc. Cuộc trò chuyện giữa Angelica và Foresight trong Love for Love là một hóa đơn thanh toán đủ cho tất cả những điều vô lý thái quá như vậy: trong khi ông ta đang lang thang giữa các cung hoàng đạo, cô ấy lại đang đứng kiễng chân trên mặt đất. Người ta đã nhận xét rằng các nhà thơ không chọn người yêu một cách khôn ngoan cho lắm. Tôi tin đó không phải là sự lựa chọn, mà là sự bắt buộc. Nếu họ có thể ném khăn tay như Đại Thổ Nhĩ Kỳ, tôi hình dung chúng ta sẽ hiếm khi thấy những người trần thế, mà là những nữ thần, bao quanh các bước chân của họ, và mỗi người đều thốt lên, với cô gái Ionian của chính Chúa Byron —

Rồi anh sẽ thấy em mãi ở bên anh,

Nơi đây và mai sau, nếu kiếp sau còn có thể!

Ồ! Không, những người này đã được đặt trước, bị mang đi bởi những người đàn ông mang thể xác trần thế, chứ không phải hình thù ethereal, và từ đó nhà thơ, từ tâm trí của người mà các ý niệm về tình yêu và vẻ đẹp là không thể tách rời như những giấc mơ khỏi giấc ngủ, tiếp tục hy vọng tuyệt vọng của mối tình, và trang điểm cho Dulcinea đầu tiên chịu rủ lòng thương hại anh ta bằng tất cả các màu sắc của trí tưởng tượng. Có ích gì mà phàn nàn nếu ảo tưởng kéo dài suốt đời, và cầu vồng vẫn tiếp tục vẽ nên hình dáng của nó trong mây?

Có một sai lầm mà tôi muốn, nếu có thể, sửa chữa. Những người văn nhân, nghệ sĩ và những người khác không thành công với phụ nữ ở một tầng lớp nhất định, nghĩ rằng sự phản đối là do họ thiếu tài sản, và rằng họ sẽ có cơ hội tốt hơn bằng cách hạ thấp xuống tầng lớp thấp hơn, nơi chỉ có những phẩm chất tốt hoặc tài năng của họ mới được nghĩ đến. Ồ! Càng ngày càng tồi tệ hơn. Sự phản đối là đối với chính họ, chứ không phải tài sản của họ — đối với sự trừu tượng của họ, sự đãng trí của họ, những ý niệm lãng mạn và không thể hiểu nổi của họ. Phụ nữ có giáo dục có thể có một thoáng hình dung về ý nghĩa của họ, có thể có một manh mối về tính cách của họ, nhưng đối với tất cả những người khác, họ là sự tăm tối dày đặc. Nếu người tình mỉm cười trước những tiến bộ lý tưởng của họ, thì cô cô người làm sẽ cười to ra mặt; cô ta sẽ dội nước lên người anh, bảo chị cô ta nghe, gửi người yêu của cô ta đến hỏi anh có ý gì, sẽ bắt cả làng hay cả nhà đè lên lưng anh; đó sẽ là một trò hề, một kịch hài, một trò cười thường trực trong một năm, và rồi sự thật sẽ phơi bày. Các học giả nên tuyên thệ tại Highgate. Họ không phải là đối thủ của những cô người làm phòng, hay những cô gái ở các nhà trọ. Họ nên thử sức với những người thừa kế hoặc các quý bà có phẩm chất. Những người cuối cùng này có những ý niệm cao cả về bản thân họ mà có thể phù hợp với một số danh hiệu của anh! Họ ở trên sự tử vong; suy nghĩ của anh cũng vậy! Nhưng với cuộc sống thấp kém, mưu mẹo, sự ngu đệ và xảo quyệt, anh chẳng có điểm chung nào. Bất kể anh là ai, những người nghĩ rằng anh có thể thỏa hiệp hoặc chinh phục ở đó bằng lòng tốt hay sự khôn ngoan, hãy được cảnh báo bởi một giọng nói thân thiện, và rút lui kịp thời khỏi cuộc chiến không cân sức này.

Nếu, như tôi đã nói ở trên, các học giả không phải là đối thủ của các cô người làm phòng, thì mặt khác các quý ông cũng không phải là đối thủ của những kẻ lưu manh. Những người trước giữ danh dự của mình, hành động danh chính ngôn thuận; những người sau lợi dụng mọi lợi thế, và không có ý niệm nào về bất kỳ nguyên tắc nào khác. Thật kinh ngạc khi một kẻ không có giáo dục lại học cách lừa đảo nhanh đến thế. Hắn ta không thể thẩm thấu bất kỳ tia sáng nào của kiến thức tự do; trí tuệ của hắn

Không thể bị xuyên thủng bởi sức mạnh của bất kỳ ngôi sao nào —

nhưng nó lại xốp đối với tất cả các loại trò xảo quyệt, sự bịp bợm, các mưu đồ, và sự gian trá, mà qua đó bất kỳ điều gì cũng có thể thu được. Bà Peachum, quả thực, nói rằng để thành công tại bàn cờ bạc, ứng viên nên có giáo dục của một quý tộc. Tôi không biết ví dụ này mâu thuẫn với lý thuyết của tôi đến mức nào. Tôi nghĩ đó là một quy tắc mà những người trong kinh doanh không nên được dạy những điều khác. Bất kỳ ai cũng gần như chắc chắn sẽ kiếm được tiền nếu không có ý niệm nào khác trong đầu. Một giáo dục đại học, hay sự nghiên cứu dữ dội về sự thật trừu tượng, sẽ không giúp một người mặc cả, qua mặt người khác, hay thậm chí tự bảo vệ mình khỏi bị qua mặt. Như Shakespeare nói, rằng 'có một khuôn mặt đẹp là kết quả của sự nghiên cứu, nhưng đọc và viết lại đến từ tự nhiên'; vì vậy người ta có thể lý luận rằng, trở thành một kẻ gian trá là món quà của số phận, nhưng để đóng vai kẻ ngốc một cách có lợi thì cần phải là một người học rộng. Những nhà trị quốc tốt nhất không phải là những người sâu sắc về khoa học toán học hay đạo đức học. Các quy tắc cản trở sự tiện lợi. Nhiều người đã bị ngăn cản khỏi việc đẩy mạnh vận may của mình trên thế giới bởi việc trau dồi sớm ý thức đạo đức của mình, và đã hối hận về điều đó trong suốt phần đời còn lại của mình. Một người đàn ông sắc sảo đã nói về cha tôi rằng, ông sẽ không gửi con trai mình đến trường của cha tôi vì bất kỳ lý do gì, vì bằng cách dạy nó nói sự thật, ông sẽ làm nó mất khả năng kiếm sống trên thế giới!

Hầu như không cần phải thêm bất kỳ minh họa nào để chứng minh rằng những nhà tư tưởng độc đáo và sâu sắc nhất không phải lúc nào cũng là những tác giả thành công hay nổi tiếng nhất. Đây không chỉ là một bất lợi tạm thời; mà nhiều nhà triết học vĩ đại không chỉ bị xua đuổi khi họ còn sống, mà còn bị quên ghi ngay khi họ qua đời. Tên tuổi của Hobbes có lẽ đủ để giải thích cho khẳng định này. Nhưng tôi không muốn đi sâu hơn vào phần này của chủ đề, vốn tự nó đã rõ ràng. Tôi tin rằng mình đã nói đủ để xóa bỏ không khí nghịch lý đang bao trùm tiêu đề của Bài luận này.

GHI CHÚ CHO BÀI LUẬN XIII

(1) Lời chào của Jack Cade dành cho một người cố tự tiến cử bằng cách nói rằng mình có thể viết và đọc — xem Henry VI, Phần hai.