Và Orion mù lòa khát khao ánh bình minh.

Orion, nhân vật chính trong bức tranh phong cảnh này, chính là Nimrod trong thần thoại cổ điển; ông được Homer gọi là "kẻ săn tìm những bóng hình, và bản thân cũng chỉ là một cái bóng." Là con trai của thần Neptune, Orion bị hỏng một bên mắt trong cuộc xung đột giữa các vị Thần và loài người, rồi được phán rằng nếu đi về phía mặt trời mọc, ông sẽ khôi phục lại thị lực. Bức tranh khắc họa hình ảnh ông lên đường với một người ngồi trên vai để dẫn đường, tay cầm cung, và nữ thần Diana giáng xuống từ tầng mây để chào đón. Ông sải bước, một gã khổng lồ trên mặt đất, dáng đi lảo đảo ngập ngừng như vừa choàng tỉnh sau cơn mê, hoặc chưa chắc chắn về con đường phía trước; dù ông đang quay lưng lại, người ta vẫn nhìn ra sự mù lòa ấy. Sương mù bốc lên quanh ông, che khuất những sườn rừng xanh thẫm; mặt đất ẩm ướt, đẫm đượm sương đêm, "hạt sương mờ cùng chòm Sao Mai nhảy múa trước mặt ông," và phía xa xăm thấp thoáng những ngọn đồi xanh thẫm cùng đại dương trầm mặc. Chưa từng có tác phẩm nào được phác thảo hay thể hiện tinh tế đến thế. Bức tranh thở ra cái hồn của buổi sớm mai; với sự ẩm ướt, tĩnh lặng, u tối của nó, đang chờ đợi phép màu của ánh sáng thắp lên những nụ cười; toàn bộ khung cảnh, giống như nhân vật chính trong đó, là "kẻ báo hiệu bình minh." Cùng một bầu không khí rực rỡ và thấm đượm lên mọi vật, cùng một thứ ánh sáng mờ ảo "làm nổi bật những mảng bóng" trên gương mặt của thiên nhiên: một cảm giác về sự bao la, kỳ lạ và những hình thái nguyên sơ bao trùm lên tấm canvas của họa sĩ, đưa chúng ta trở về với sự nguyên bản ban đầu của vạn vật. Người đàn ông vĩ đại và uyên bác này có thể coi là đã nhìn thiên nhiên qua lăng kính thời gian; chỉ riêng ông mới có quyền được coi là họa sĩ của thời cổ đại kinh điển. Sir Joshua đã công bằng với ông về phương diện này. Ông có thể ban cho khung cảnh của những thần thoại anh hùng vẻ nguyên sơ chưa bị xâm hại của thiên nhiên gốc rễ, đầy đặn, vững chãi, bao la, trù phú, tràn trề sức sống và quyền năng; hoặc tô điểm cho nó bằng tất cả sự lộng lẫy của nghệ thuật, với những đền đài, tháp cao và những khu rừng thần thoại. Những bức tranh của ông "thể hiện một kết luận đã định trước." Ông vận dụng Thiên nhiên cho các mục đích của mình, nhào nặn những hình ảnh của nó theo tiêu chuẩn tư duy của bản thân, thể hiện những tưởng tượng cao siêu; và khi ý niệm ban đầu đã được định hình, tất cả những phần còn lại dường như tự phát triển và hòa nhập vào đó, nhờ quá trình không bao giờ sai sót của một trí tưởng tượng đầy học thuật. Giống như Orion của chính mình, ông bao quát khung cảnh xung quanh, dường như "coi các hải đảo chỉ là vật nhỏ mọn, và đặt trái đất lên cân." Bằng một sức nắm nhẫn nại và phi thường, ông đúc thiên nhiên vào khuôn mẫu của sự lý tưởng và cổ kính; và trong số các họa sĩ, ông (hơn bất kỳ ai khác) chính là những gì Milton thể hiện trong số các thi sĩ. Ở cả hai người đều có cùng một sự uyên bác gượng gạo, cùng một sự cứng cỏi, cùng một sự thăng hoa, cùng một vẻ uy nghiêm, cùng một sự pha trộn giữa nghệ thuật và thiên nhiên, cùng một sự phong phú của tài liệu mượn giải, cùng một tính thống nhất của nhân vật. Cả thi sĩ lẫn họa sĩ đều không hạ thấp chủ đề họ thể hiện, mà lấp đầy đường nét trong trí tưởng tượng, truyền thêm sức mạnh và tính chân thực cho nó; và do đó không chỉ đáp ứng, mà còn vượt qua kỳ vọng của người thưởng ngoạn và độc giả. Đây được coi là sự chiến thắng và đỉnh cao của các tác phẩm nghệ thuật. Cho chúng ta thấy thiên nhiên như những gì ta thấy, là điều tốt và đáng khen ngợi; cho chúng ta thấy thiên nhiên như những gì ta chưa từng thấy, nhưng thường khao khát được thấy, lại là điều tốt hơn và đáng được khen ngợi cao hơn. Kẻ có thể cho thế giới thấy vẻ đẹp trần trụi ban sơ của nó, với những sắc màu tưởng tượng phủ lên, hoặc trong trạng thái kiêu hãnh rực rỡ nhất, với sự trầm mặc của lịch sử khắc lên những di tích tự hào của một đế chế đã diệt vong,—kẻ bằng "nghệ thuật diệu kỳ" của mình có thể gợi lại thời gian đã qua, đưa chúng ta đến những nơi xa xôi, và nối liền những vùng đất của trí tưởng tượng (một chinh phục mới) với những vùng đất của thực tại,—kẻ cho chúng ta thấy không chỉ Thiên nhiên là gì, mà nó đã từng là gì, và có khả năng làm gì,—kẻ làm được điều này, và làm với sự giản dị, chân thực và uy nghiêm, chính là chúa tể của Thiên nhiên cùng các quyền năng của nó; tâm trí người đó là vô tận, và nghệ thuật của người đó là bậc thầy của mọi nghệ thuật!

Chẳng có gì trong bức tranh này là "vượt quá tự nhiên," nếu giới phê bình có thể chịu suy nghĩ theo hướng đó. Họa sĩ vẽ tranh lịch sử không hề bỏ qua hay đi ngược lại Thiên nhiên, mà dõi theo nó sát sao hơn lên những đỉnh cao kỳ ảo hay những góc khuất ẩn sâu. Ông chứng minh Thiên nhiên sẽ ra sao trong những hoàn cảnh có thể hình dung và dưới những điều kiện định sẵn. Ông "ban cho hư không một chốn dung thân," chứ không phải "một cái tên." Dưới nét vẽ của ông, lời nói biến thành hình ảnh, tư tưởng trở thành sự vật. Ông khoác lên một giấc mơ, một bóng ma, những hình khối, sắc màu và những thuộc tính lành mạnh của thực tại. Nghệ thuật của ông là một bản chất thứ hai; chứ không phải một bản chất khác biệt. Quả thực, có những người cho rằng không sao chép thiên nhiên mới là quy tắc để đạt đến sự hoàn hảo. Bởi vì họ không thể vẽ những đối tượng mà họ có sẵn, họ tự cho mình đủ khả năng vẽ những ý niệm mà họ chưa từng thấy. Nhưng người ta hoàn toàn có thể thất bại ở phong cách mô phỏng thứ hai và khó khăn hơn này, cũng như ở phong cách khiêm tốn ban đầu. Sự phát giác, đúng là không dễ dàng đến thế, bởi vì các đối tượng không ở ngay trước mắt để so sánh, và do đó có nhiều khoảng trống cho cả sự giả tạo dối trá lẫn sự tự lừa dối bản thân. Họ lấy một khẩu hiệu hoặc chủ đề anh hùng ca, và kết luận rằng cái thần thái trong đó đương nhiên sẽ tự có. Họ vẽ những bức chân dung yếu kém, những gương mặt sướt mướt vô hồn, không có thần thái thông thường, không một ánh nhìn, nét mặt hay một mẩu thiên nhiên nào trong đó, và nghĩ rằng như thế là nâng tầm lên sự thật lịch sử. Họ dung tục hóa và hạ thấp bất cứ điều gì thú vị hoặc thiêng liêng đối với tâm trí, và tưởng rằng làm vậy là gia tăng phẩm giá cho nghề nghiệp của mình. Họ thể hiện một gương mặt dường như chưa từng có bất kỳ suy nghĩ hay cảm xúc nào trải qua, và muốn bạn tin rằng đó chính là sự thăng hoa của biểu cảm, giống như nó sẽ xuất hiện ở các vị anh hùng, hay các bán thần thời xưa, khi sự hân hoan hay đau đớn được đẩy lên đến đỉnh điểm. Họ cho bạn xem một bức tranh phong cảnh trông như thể mặt trời chưa bao giờ chiếu rọi, và bảo bạn rằng đó không phải là thời hiện đại—rằng trái đất trông như thế khi thần Titan lần đầu tiên hôn lên nó bằng những tia sáng của mình. Đó không phải là lý tưởng thực sự. Đó không phải là lấp đầy những khuôn mẫu của trí tưởng tượng, mà là làm biến dạng và hủy hoại chúng; đó không phải là vươn tới, mà là thụt lùi so với ý niệm nghèo nàn nhất trong tâm trí công chúng. Những bức tranh như vậy không nên được treo cùng một phòng với bức Orion.(1)

Poussin, trong số tất cả các họa sĩ, là người mang đậm tính thơ nhất. Ông là họa sĩ của những ý niệm. Chưa từng có ai kể một câu chuyện hay đến thế, cũng như hiểu rõ những gì có thể được truyền tải bằng nét vẽ. Ông nắm bắt và thể hiện một cách duyên dáng và chính xác đúng góc nhìn có khả năng cuốn hút trí tưởng tượng của người xem nhất. Có một ý nghĩa, một sự tự giác trong bất kỳ điều gì ông làm (đôi khi là một nhược điểm, nhưng thường là một ưu điểm) vượt xa bất kỳ họa sĩ nào khác. Những gã Khổng lồ của ông ngồi trên đỉnh các ngọn núi đá lởm chởm, to lớn như chính những ngọn núi, và thong dong thổi chiếc ống tiêu Pan, dường như đã ngồi đó ba ngàn năm nay, và biết rõ khởi đầu cũng như kết thúc câu chuyện của chính mình. Một Bacchus hay Jupiter sơ sinh đã mang trong mình số phận tương lai vĩ đại. Ngay cả những vật vô hình vô giác cũng cất lên tiếng nói của riêng mình. Những con rắn của ông, những sứ giả của số phận, được truyền nguồn cảm hứng từ trí tuệ con người. Những cái cây của ông lớn lên và xòe lá trong không trung, vui mừng đón mưa, tự hào đón nắng, thức tỉnh trước những luồng gió thiên đường. Trong bức Bệnh Dịch Ở Athens, ngay cả những tòa nhà dường như cũng cứng đờ vì kinh hoàng. Bức tranh về Trận Đại Hồng Thủy của ông, có lẽ là bức tranh phong cảnh lịch sử tuyệt vời nhất trên thế giới. Bạn sẽ thấy một khoảng nước mênh mông, rộng lớn, vô tận; mặt trời đang vật lộn, nhợt nhạt và mệt mỏi trên bầu trời; những đám mây, ảm đạm và chì nặng, đè lên tầm mắt, và trời đất dường như hòa vào làm một khối hỗn độn! Các nhân vật con người của ông đôi khi bị "tràn ngập" bởi loại cảm xúc này. Động tác của họ có quá nhiều điệu bộ, và biểu cảm cố định trên các nét mặt lại quá thiên về phong cách máy móc và biếm họa. Về phương diện này, họ tạo ra sự đối lập với Raphael, người mà các nhân vật không bao giờ có vẻ như đang ngồi để vẽ tranh, hay nhận thức được có người xem, hay bước ra từ tay họa sĩ. Ngược lại, ở Nicolas Poussin, mọi thứ dường như có một sự thấu hiểu rõ ràng với nghệ sĩ; "ngay cả những đá gạch cũng xì xầm về hành tung của mình"; mỗi đối tượng đều được phân công vị trí và vai trò, và nằm trong một thỏa thuận với phần còn lại của bức tranh. Chính sự giữ gìn có ý thức này, và có thể nói là bố cục nội tại, đã tạo nên đặc trưng riêng biệt cho các tác phẩm của nghệ sĩ này. Có một bức tranh về Aurora ở Phòng triển lãm Anh Quốc một hoặc hai năm trước. Đó là một sự lan tỏa của ánh sáng vàng óng. Nữ thần mặc bộ áo màu hoàng liên, và xuất hiện như vừa đứng dậy khỏi chiếc giường u tối của Tithonus già nua. Ngay cả những chú ngựa của nàng, trắng như sữa, cũng được nhuốm màu bình minh vàng. Đó là một sự nhân hóa của buổi sáng. Poussin thành công hơn trong các chủ đề cổ điển so với các chủ đề tôn giáo. Những chủ đề sau tương đối nặng nề, gượng ép, đầy những tương phản gay gắt về màu sắc, của sắc đỏ, xanh và đen, và thiếu đi sự cảm hứng tiên tri thực sự của các nhân vật. Nhưng trong những truyện ngụ ngôn và thần thoại dị giáo của mình, ông lại hoàn toàn làm chủ. Sự trầm mặc bẩm sinh và sự nhẹ nhàng tự nhiên của người Pháp được kết hợp với khung cảnh Ý và một thị hiếu cổ điển, mang lại ngay cả cho màu sắc của ông một vẻ hờ hững đầy tri thức. Ông thiếu, ở một khía cạnh nào đó, sự duyên dáng, hình khối, biểu cảm; nhưng ở đâu ông cũng có lý trí và ý nghĩa, trang phục hoàn hảo và sự thích hợp. Các nhân vật của ông luôn thuộc về tầng lớp và thời đại được thể hiện, và thành thạo công việc đang làm. Những bố cục kỳ dị của ông nói riêng, những Nymph và Faun của ông, vượt trội (ít nhất là về mặt phong cách) ngay cả so với Rubens. Chúng được lấy trực tiếp hơn từ lịch sử thần thoại. Các Satyr và Bacchante của Rubens có vẻ ngoài vui tươi và dâm dật hơn, say sưa hơn với niềm vui, tràn ngập tinh thần động vật và những xung năng nổi loạn; chúng cười đùa và nhảy mót—

Nhảy mót như những chú dê non thèm khát trong mùa xuân tươi đẹp:

nhưng những nhân vật của Poussin lại có nhiều phần trí tuệ hơn trong tính cách, và có vẻ đồi trụy dựa trên sự suy ngẫm và có mục đích rõ ràng. Những bức của Rubens là những mẫu vật cao quý của một tầng lớp; những bức của Poussin là những khái niệm trừu tượng mang tính ẩn dụ của cùng tầng lớp đó, với cơ thể ít được nuông chiều hơn, nhưng với tâm trí tha hóa một cách kín đáo hơn. Tuy nhiên, các nhóm cuồng loạn Bacchus của họa sĩ người Flemish lại là những kiệt tác của ông về mặt bố cục. Hãy chứng kiến những kỳ tích về màu sắc, tính cách và biểu cảm đó tại Blenheim. Trong sự khắc họa tinh tế và thuần khiết hơn về thần thoại cổ điển, Poussin không có đối thủ. Rubens, người là đối thủ của ông trong sự hoang dã và sinh động, không thể tranh giành với sự thanh lịch và thuần khiết của tư tưởng trong bức tranh Apollo trao cho thi sĩ một cup nước để uống, cũng như với sự duyên dáng của thiết kế trong hình ảnh một nữ thần vắt nước từ một chùm nho bằng các ngón tay (một máy ép rượu màu hồng) rơi vào miệng một đứa trẻ bụ bẫm bên dưới. Nhưng trên hết, ai sẽ tôn vinh, bằng những lời khen ngợi thích hợp, bức tranh về những người chăn cừu ở Thung lũng Tempe đi ra trong một buổi sáng xuân đẹp trời, và đến trước một ngôi mộ với dòng chữ này: ET EGO IN ARCADIA VIXI! Sự tò mò háo hức của một số người, biểu cảm của những người khác lùi lại vì sợ hãi và ngạc nhiên, làn gió mát lành đùa giỡn với những cành cây che bóng, "những thung lũng thấp, nơi những luồng gió nhẹ nhàn hạ," viễn cảnh nắng ấm xa xăm, không bị gián đoạn phát biểu (và sẽ mãi mãi phát biểu) về những thế kỷ đã qua cho đến những thế kỷ sắp tới!(2)

Tranh ảnh là một tập hợp những hình ảnh được lựa chọn, một dòng chảy của những suy nghĩ dễ chịu đi qua tâm trí. Thật là một sự xa xỉ khi các bức tường trong phòng chúng ta được treo đầy tranh, và cũng không kém phần xa xỉ khi có một phòng trưng bày như vậy trong tâm trí, để suy ngẫm về những tàn tích của nghệ thuật cổ đại được gắn kết "trong cuốn sách và tập sách của bộ não, không pha trộn (nếu có thể) với những vật chất thấp kém hơn!" Một cuộc đời trải qua giữa những bức tranh, trong sự nghiên cứu và tình yêu nghệ thuật, là một giấc mơ hạnh phúc tĩnh lặng: hay đúng hơn, đó là vừa mơ vừa tỉnh cùng một lúc; bởi vì nó có tất cả "sự chắc chắn tỉnh táo của niềm hạnh phúc khi tỉnh giác," với sự xa hoa lãng mạn của một sinh thể huyền ảo và tách biệt. Chúng là những tinh hoa hoàn hảo rực rỡ của vạn vật, và "kẻ biết thưởng thức những niềm vui này và thường xuyên chèn chúng vào, không phải là kẻ thiếu khôn ngoan!"—Bức Orion, mà tôi đã nhân cơ hội này để bàn luận, là một trong bộ sưu tập những bức tranh xuất sắc, cũng như bản thân bộ sưu tập này là một trong chuỗi các tác phẩm của các bậc thầy cổ điển, từ vài năm nay đã làm ngăm đen các bức tường của Phòng trưng bày Anh Quốc và làm giàu cho tầm mắt công chúng. Những sắc màu nào (những sắc màu của thiên nhiên được thời gian làm dịu đi) thở ra xung quanh khi chúng ta bước vào! Những hình khối nào ở đó, được dệt vào ký ức! Những ánh nhìn nào, mà chỉ có những ánh nhìn đáp lại của người xem mới có thể diễn tả! Những kho tàng tri thức nào đã được đổ ra hàng năm từ đền thờ của nghệ thuật cổ đại! Các tác phẩm thì đa dạng, nhưng những cái tên thì vẫn vậy—những đống tranh Rembrandt chau mày từ những bức tường u tối, những nhóm tranh Rubens vui tươi lộng lẫy, những bức Titian phong phú và hiếm có hơn, những bức Claude luôn tinh tế, đôi khi không gì so sánh được, sự ngọt ngào lặp đi lặp lại vô tận của Guido, sự uyên bác của Poussin và Caracci, và sự lộng lẫy uy nghiêm của Raphael vương vãi trên tất cả. Chúng ta đọc một số chữ cái và âm tiết trong Danh mục, và tại âm thanh kỳ diệu quen thuộc đó, một kỳ tích của kỹ năng và vẻ đẹp hiện ra trước mắt. Người ta có thể nghĩ rằng sự hiển thị hoang phí của sự hoàn hảo như vậy trong một năm sẽ vắt kiệt công sức cả đời của một người; nhưng năm sau, và năm sau nữa, chúng ta lại thấy một mùa thu hoạch khác được gặt hái và thu gom vào kho lẫm vĩ đại của nghệ thuật, bởi cùng những bàn tay bất tử đó—

THIÊN TÀI già nua là người gác cổng của họ;

Lão cho vào, lão cho ra để bước đi.—

Các tác phẩm của họ dường như vô tận như danh tiếng của họ—nhiều như sự hoàn hảo của chúng—nhân lên với khao khát của tâm trí muốn nhìn thấy ngày càng nhiều hơn; như thể có một quyền năng sống động trong hơi thở của Danh vọng, và trong chính cái tên của những người thừa kế vĩ đại của vinh quang "có sự sinh sôi theo năm tháng; để có một ánh nhìn cuối cùng, níu kéo vẫn chưa đến. Tranh ảnh được rải rác như những món quà thất lạc khắp thế giới; và chừng nào chúng còn lại, trái đất vẫn còn một chút son dát vàng, chưa bị chà xát hoàn toàn, bị sỉ nhục và làm biến dạng. Vẫn còn rất nhiều tác phẩm tiêu chuẩn được tìm thấy ở đất nước này, trong các bộ sưu tập tại Blenheim, tại Burleigh, và trong những bộ sưu tập thuộc về Ông Angerstein, Lord Grosvenor, Marquis của Stafford, và những người khác, để duy trì bữa tiệc này cho những người yêu nghệ thuật trong nhiều năm; và càng mong muốn bảo tồn một thánh địa privileged kiểu này, nơi con mắt có thể mê mẩn, và trái tim có thể đắm chìm trong những bức tranh như bức Orion của Poussin, vì Louvre đã bị tước đoạt những chiến lợi phẩm khải hoàn, và vì người đã thu thập nó, và đeo nó như một viên ngọc quý trên Vương miện Sắt của mình, kẻ săn tìm sự vĩ đại và vinh quang, bản thân cũng chỉ là một cái bóng!

(1) Mọi thứ đều có xu hướng cho thấy cách thức một nghệ sĩ vĩ đại được hình thành. Nếu bất kỳ ai có thể tuyên bố miễn trừ khỏi việc mô phỏng cẩn thận các đối tượng riêng lẻ, thì đó chính là Nicolas Poussin. Ông nghiên cứu đồ cổ, nhưng ông cũng nghiên cứu thiên nhiên. "Tôi thường ngưỡng mộ," Vignuel do Marville, người biết ông vào giai đoạn muộn của cuộc đời, nói, "tình yêu của ông dành cho nghệ thuật. Dù đã già, tôi thường thấy ông giữa những di tích của Rome cổ đại, ngoài Campagna, hoặc dọc theo bờ sông Tyber, phác thảo một khung cảnh làm ông hài lòng; và tôi thường gặp ông với chiếc khăn tay đầy đá, rêu hoặc hoa, mà ông mang về nhà để có thể sao chép chính xác từ thiên nhiên. Một ngày nọ tôi hỏi ông làm thế nào ông đạt đến độ hoàn hảo như vậy để giành được vị trí cao như vậy giữa các họa sĩ vĩ đại của Ý? Ông trả lời, 'TÔI KHÔNG BỎ QUA BẤT CỨ ĐIỀU GÌ.'"—Xem Cuộc đời ông mới xuất bản gần đây. Có vẻ như từ tài liệu này, ông đã không rơi vào một sai lầm gần đây, rằng Thiên nhiên làm người tài năng bị xao nhãng. Để đối lập với mô tả trên, tôi có thể đề cập rằng tôi nhớ một ông lão từng hỏi Ông West ở Phòng trưng bày Anh Quốc xem ông đã từng đến Athens chưa? Người Chủ tịch trả lời, Chưa; ông cũng không cảm thấy có khao khát lớn lao nào muốn đi; vì ông nghĩ ông có ý niệm tốt về nơi đó từ Danh mục như ông có thể có được bằng cách sống ở đó trong bất kỳ số năm nào. Ông ấy sẽ nói gì, nếu có ai đó bảo ông ấy rằng ông ấy có thể có được ý niệm tốt về chủ đề của một trong những tác phẩm vĩ đại của mình từ việc đọc Danh mục của nó, như từ việc xem chính bức tranh? Tuy nhiên câu trả lời mang tính đặc trưng cho tài năng của họa sĩ.

(2) Poussin đã lặp lại chủ đề này nhiều hơn một lần, và dường như đã mê mẩn trong những sự mê hoặc của nó. Tôi đã từng ám chỉ đến nó trước đây, và có thể sẽ làm lại. Thật khó khi chúng ta không được phép dừng lại thường xuyên như chúng ta muốn về những gì làm chúng ta thích thú, khi những điều không dễ chịu lại tái diễn rất thường xuyên trái với mong muốn của chúng ta.