Thật kinh ngạc khi thấy rằng, dù có bao nhiêu cơ hội và trải nghiệm, chúng ta lại hiểu biết ít đến thế về chủ đề này. Riêng bản thân tôi, tôi cảm thấy càng tìm hiểu nhiều, tôi lại càng ít hiểu về nó.

Tôi nhớ nhiều năm trước, trong một cuộc trò chuyện trên chuyến xe ngựa đường dài từ Paris về, khi có người nhắc đến chuyện một người đàn ông đã kết hôn với vợ mình sau mười ba năm tìm hiểu, một người đồng hương của tôi liền nhận xét rằng "vậy thì ít nhất ông ta cũng đã tỏ tường tính cách của cô ấy". Lúc đó, ông P——, người sáng chế và là chủ sở hữu của trò diễn "Thiếu nữ vô hình", đã đáp lại: "Không, chẳng tỏ tường chút nào đâu; bởi ngay ngày hôm sau, cô ta có thể bộc lộ một bản tính hoàn toàn trái ngược với những gì cô ta đã thể hiện trong suốt thời gian trước đó."(1) Tôi không thể không thán phục sự tinh khôn vượt trội của người thợ ảo thuật người Pháp ấy, và lúc đó tôi chợt nhận ra rằng chúng ta chẳng bao giờ có thể chắc chắn mình đã giải được phần gốc rễ của câu đố này.

Có nhiều cách để thấu hiểu tính cách của một người—qua diện mạo, lời nói và hành động. Cách đầu tiên, tưởng như bề ngoài nhất, lại có lẽ là cách an toàn nhất và ít có nguy cơ đánh lừa ta nhất: thậm chí, đó lại là điều mà loài người, dù luôn miệng phủ nhận, lại thường dựa vào nhất. Lời hứa hẹn chẳng có giá trị gì, hành động thì có thể giả tạo; nhưng một người lại không thể tự điều khiển diện mạo của mình. Một bậc trí giả nổi tiếng từng nói: "Ngôn ngữ được ban cho con người là để che đấu tư tưởng." Thế nhưng tôi không nghĩ những kẻ ngụy quân tử lớn nhất lại là những kẻ ít im lặng nhất. Bờ môi của Cromwell trong các bức chân dung luôn mím chặt, như thể ông sợ phải tin tưởng giao bản thân mình cho lời nói. Chúa tể Chesterfield từng khuyên chúng ta rằng, nếu muốn biết cảm xúc thực sự của người đang trò chuyện với mình, hãy nhìn vào khuôn mặt anh ta, bởi anh ta có thể dễ dàng làm chủ lời nói hơn là đường nét trên nét mặt. Toàn bộ cuộc đời của một người có thể được phác họa qua một bức tranh do một họa sĩ đại tài thể hiện, bức tranh ấy hẳn sẽ in dấu tính cách thực sự của anh ta lên tấm vải bạt và tiết lộ bí mật đó cho hậu thế. Người đời từng chia rẽ ý kiến về những nhân vật kiệt xuất như Charles V và Ignatius Loyola khi họ còn sống, một phần chắc chắn là do cảm xúc và lợi ích cá nhân, nhưng một phần cũng vì những bằng chứng mâu thuẫn trong hành vi bề ngoài của họ: song người thưởng thức nào từng chiêm ngưỡng chân dung của họ qua nét vẽ của Titian sẽ đưa ra nhận định ngay lập tức và chính xác. Tôi thà để lại một bức chân dung đẹp về mình còn hơn là có một văn bia mỹ miều. Khuôn mặt, trong phần lớn trường hợp, sẽ nói lên những gì ta từng suy nghĩ và cảm nhận—phần còn lại chẳng là gì cả. Tôi học được nhiều điều về tính cách của Milton từ bức chân dung đính ở đầu tập thơ của ông hơn là từ bất kỳ điều gì ông từng viết. Những cuốn 'Hồi ký' của Caesar cũng sẽ không thể gỡ gạc lại hình ảnh của ông trong mắt tôi, nếu bức tượng bán thân của ông trông giống như Công tước Wellington. Người bạn già Fawcett của tôi thường nói rằng, nếu chính Sir Isaac Newton mà nói ngọng, ông cũng chẳng thể coi trọng ông ấy chút nào. Vì vậy, tôi không thể tự thuyết phục mình rằng một kẻ trông như một tên ngốc lại có thể là một vĩ nhân. Ở điểm này, có lẽ tôi đã sai.

Ấn tượng đầu tiên thường là ấn tượng chân thực nhất, như chúng ta vẫn thường nhận ra (chẳng hề hiếm hoi) bằng những cái giá đắt thắt ruột khi bị dụ dỗ rời xa ấn tượng đó bởi những lời hứa hẹn hay hành động có vẻ hợp lý. Nét mặt của một người là sản phẩm của nhiều năm tháng, nó được khắc ghi lên diện mạo bởi những sự kiện trong cả đời người, và hơn thế nữa, bởi bàn tay của tự nhiên, nên không thể dễ dàng rũ bỏ. Như đã được vô số lần nhận xét, có một điều gì đó trong diện mạo của một người ngay từ cái nhìn đầu tiên khiến ta không thích, và điều đó mang lại một cảm giác nhói đau kỳ quặc; thế nhưng nó lại bị bỏ qua giữa muôn vàn tình tiết khác, cho đến khi chiếc mặt nạ bị lột xuống, và ta thấy tính cách ẩn nấp này được xác nhận một cách rõ ràng nhất ở đoạn kết. Ban đầu, và một cách tình cờ, chúng ta bị ấn tượng bởi những nét kỳ lạ và đặc trưng, cũng như những đặc điểm lâu dài và hiệu ứng tổng thể: điều này về sau lại bị phai nhạt đi trong một tập hợp những chi tiết tầm thường, vô nghĩa. Loại bằng chứng trực quan này, do đó, cho thấy bản chất của một người tốt hơn những gì anh ta nói hay làm; bởi nó cho chúng ta thấy thói quen trong tâm trí anh ta, vốn vẫn giữ nguyên trong mọi hoàn cảnh và dưới mọi lớp ngụy trang. Trái lại, bạn sẽ nói rằng không thể đánh giá qua vẻ bề ngoài như một quy tắc chung. Ví dụ, chẳng ai lại coi một người như vậy là một kẻ rất thông minh nếu không biết anh ta là ai. Vậy thì, mười mươi là anh ta không phải: anh ta có thể có danh tiếng, nhưng đó là một sự nhầm lẫn. Bạn nói rằng có ông ——-, không nghi ngờ gì nữa là một người có thiên tài lớn; thế nhưng, trừ khi được kích thích bởi một điều gì đó phi thường, ông ta trông như đã chết một nửa. Ông ta có sự hóm hỉnh theo ý muốn, nhưng lại thiếu sức sống và khí chất. Ông ta có khả năng thực hiện những hành vi rộng lượng nhất, nhưng sự hèn hạ dường như lại bám xiết lấy từng cử động. Trông ông ta như một sinh linh đáng tội nghiệp—và trong thực tế ông ta đúng là như vậy! Ấn tượng đầu tiên ông ta tạo ra cho bạn tương thích gần như hoàn toàn với cảm giác ông ta có về bản dạng cá nhân của mình; và hình ảnh này về bản thân, trỗi dậy từ suy nghĩ của ông ta, che phủ các năng lực của ông ta, chính là thứ ngồi cùng ông ta trong nhà, bước cùng ông ta ra phố, và ám ảnh bên giường ngủ của ông ta. Phần tốt đẹp nhất trong sự tồn tại của ông ta thật ảm đạm, u ám, nặng nề: những tia sáng phát ra từ đó, hoặc điểm xuyết đây đó, có thể làm người khác chói mắt, nhưng không đánh lừa được sự thiếu hụt mà nó biểu thị. Kẻ tự hạ thấp giá trị của mình thì chính đáng bị người khác hạ thấp. Bất kỳ đặc tính tốt đẹp nào mà anh ta sở hữu, trên thực tế, đều bị trung hòa bởi một "cơn lạnh buốt" chạy qua các huyết quản, tước đi sự hăng hái trong những đòi hỏi, cùng tủy sống và cốt lõi trong những thể hiện của anh ta. Tôi viết được những bài NÓI CHUYỆN PHÍM này thì có ý nghĩa gì đối với tôi? Đúng là tôi có thể, bằng một nỗ lực gượng ép, bới móc ra một đống những quan sát đã quên mất một nửa, nhưng chúng không nổi trên bề mặt tâm trí tôi, cũng không kích động nó bằng bất kỳ cảm giác thích thú nào, hay thậm chí là niềm tự hào. Người khác sở hữu chúng nhiều hơn tôi: họ có thể gặt hái lợi ích, còn tôi chỉ hứng chịu niềm đau. Nếu không, đối với tôi, chúng như thể chưa từng tồn tại; tôi cũng chẳng biết rằng mình từng suy nghĩ chút nào, ngoại trừ việc tôi được nhắc nhở về điều đó bởi sự kỳ quặc trong diện mạo của mình, và sự không phù hợp của tôi với mọi thứ khác. Hãy nhìn vào khuôn mặt của Coleridge khi ông ấy đang trò chuyện. Lời nói của ông ấy như thể có thể "tạo ra một linh hồn dưới những mạn sườn của sự chết." Khuôn mặt ông ấy lại là một khoảng trống. Chúng ta nên coi cái nào là chỉ số thực sự về tâm trí ông ấy? Nỗi đau, sự uể uải, những ký ức chập chờn là những kẻ cư ngụ bất an ở đó: đôi môi ông ấy di chuyển một cách máy móc!

Có những người mà chúng ta không thích, mặc dù chúng ta có thể đã quen biết họ từ lâu và không tìm thấy lỗi lầm nào ở họ, "diện mạo của họ, như chúng ta thường nói, quá chống lại họ." Đó chưa phải là tất cả, nếu chúng ta có thể tìm ra nó. Thường có một lý do cho định kiến này; bởi tự nhiên luôn trung thực với chính nó. Họ cũng có thể là những người rất tốt, theo cách của họ, nhưng vẫn có điều gì đó không ổn. Có một sự lạnh lùng, một sự ích kỷ, một sự nông cạn, một sự không chân thành, mà chúng ta không thể quy cho bất kỳ cụm từ hay hành động cụ thể nào, nhưng chúng ta thấy nó ở toàn bộ con người và phong thái của họ. Một lý do khiến chúng ta không thấy nó theo bất kỳ cách nào khác có thể là, họ luôn cố gắng che giấu khuyết điểm này bằng mọi cách trong khả năng của mình. Thật may mắn, có một loại nhãn quan thứ hai trong đạo đức: chúng ta nhận ra những dấu hiệu ẩn nấp của tính nết và thói quen từ rất lâu trước khi những tác động rõ rệt của chúng xuất hiện. Tôi từng gặp một người ở một quán ăn bình dân, một người đàn ông rất lịch sự, ưa nhìn về các mặt khác, nhưng có một cái nhìn kỳ quặc quanh đôi mắt mà tôi không thể giải thích được, như thể ông ta nhìn bạn từ dưới đôi mi rợp bóng, còn bạn thì không thể nhìn lại ông ta: người đàn ông này là một tên lừa đảo chuyên nghiệp. Kẻ ngụy quân tử lớn nhất mà tôi từng biết là một cô gái nhỏ nhắn, kín đáo, xinh xắn, trông rất khiêm tốn, với đôi mắt rụt rè cúi xuống đất, và một khí chất dịu dàng như sự mê hoặc; tình tiết duy nhất có thể dẫn đến sự nghi ngờ về tính cách thực sự của cô ta là một cái nhìn lạnh lẽo, mờ uẩn, ướt át, lờ đờ quanh đôi mắt, thứ mà cô ta hướng vào khoảng không, như thể quyết tâm tránh mọi sự giải thích với đôi mắt của bạn. Lẽ ra tôi đã có thể nhìn thấy trong bề mặt lấp lánh, tĩnh lặng ấy những đá ngầm và cát lún đang chờ đợi mình bên dưới! Chúng ta không cảm thấy hoàn toàn thoải mái khi ở cùng hoặc làm bạn với những người có bất kỳ sự lệch lạc hay khuyết tật tự nhiên nào về thể chất. Lý do là, họ không có mối quan hệ tốt nhất với chính mình, và đôi khi có xu hướng chơi xỏ người khác những trò mà tự nhiên đã chơi xỏ họ. Tuy nhiên, đây là một nhận xét mà có lẽ không nên đưa ra. Tôi biết một người bị phản đối như một sự không đủ tiêu chuẩn cho tình bạn, đó là ông ấy không bao giờ bắt tay bạn một cách nồng nhiệt. Tôi thừa nhận đây là một gáo nước lạnh đối với những tính cách lạc quan và vồn vã, những người luôn dồi dào những biểu hiện thực tế và "những lời xã giao bề ngoài" này. Chính người ít thể hiện niềm vui nhất khi gặp bạn lại là người cuối cùng rời khỏi chỗ ngồi khi ở cùng bạn, nắm bắt một chủ đề trong cuộc trò chuyện một cách rất nghiêm túc, và tôi cho rằng, rất chậm trễ trong việc từ bỏ một mục tiêu hay một người bạn. Vẻ ngoài lạnh lùng và khoảng cách, ông ta tự hào mình là kẻ thù hằn sâu sắc nhất, và cũng là một đồng minh không kém phần nhiệt thành. Những thể trạng điềm tĩnh nhất thường chứa đựng những tâm hồn dễ bùng cháy nhất—lửa được đập ra từ những hòn đá lửa cứng nhất.

Và đây là một lý do khác khiến việc đánh giá tính cách trở nên khó khăn. Các cực đối lập gặp nhau; và các phẩm chất tự thể hiện qua những vẻ bề ngoài mâu thuẫn nhất. Bất kỳ khuynh hướng nào, do bị dồn nén một cách phổ biến, sẽ bộc phát càng mãnh liệt hơn khi có cơ hội: sự thô bỉ nhất đôi khi đi kèm với sự tinh tế nhất, như một sự giải tỏa tự nhiên cho nhau; và chúng ta thấy những tính cách kín kẽ và thờ ơ nhất lúc bắt đầu một cuộc vui, hay một sự quen biết, lại trở nên cởi mở và nồng nhiệt nhất ở đoạn kết. Một số tâm hồn tự vắt kiệt mình lúc ban đầu: những tâm hồn khác lại có thêm sức mạnh theo tiến trình. Một số tâm trí có khả năng rũ bỏ các ấn tượng dễ dàng hơn—như thể trong suốt hơn hoặc nhiều lỗ hổng hơn những tâm trí khác. Do đó, người Pháp thể hiện một sự tương phản rõ rệt với người Anh ở khía cạnh này. Một người Pháp tiếp cận bạn ngay lập tức với một loại sự thờ ơ sống động: một người Anh thì cảnh giác hơn, thăm dò đường đi, và hoặc là cực kỳ kín kẽ, hoặc là để bạn biết toàn bộ sự tin cậy của anh ta, điều mà anh ta không thể truyền tải dễ dàng cho một người hoàn toàn xa lạ. Một lần nữa, người Pháp tự nhiên là nhân đạo: người Anh, tôi nên nói, chỉ thân thiện theo thói quen. Những đức tính và thói xấu của anh ta khiến anh ta phải trả giá nhiều hơn so với những người hàng xóm vui vẻ và biến chuyển hơn. Người Anh được cho là nói lên tâm trí của mình một cách rõ ràng hơn những người khác,—đúng vậy, nếu điều đó gây cho bạn niềm đau khi nghe. Anh ta không quan tâm mình làm mất lòng ai qua lời nói: một người nước ngoài thường cố gắng làm hài lòng trong những gì mình nói. Người Pháp bị cáo buộc là hứa hẹn nhiều hơn những gì họ thực hiện. Điều đó có thể đúng, thế nhưng họ vẫn có thể thực hiện nhiều hành vi tốt bụng như người Anh, nếu người Anh cũng ngại thực hiện như họ ngại hứa hẹn. Ngay cả những lời hứa hẹn của người Pháp cũng có thể chân thành vào thời điểm đó, hoặc nảy sinh từ bốc đồng của khoảnh khắc; mặc dù mong muốn phục vụ bạn của họ có thể không quá mãnh liệt cũng không quá lâu dài. Dù vậy, tôi không thể nghĩ rằng người Pháp không phải là một dân tộc nghiêm túc; thậm chí, họ còn là một dân tộc suy ngẫm nhiều hơn mức trung bình của người Anh. Hãy để những ai nghĩ họ chỉ là những kẻ nông nổi và nhanh nhẩu giải thích câu đố đó, vở bi kịch văn xuôi dài lê thê của họ. Người Anh được coi là một dân tộc tương đối chậm chạp, cặm cụi. Nếu người Pháp nhanh hơn, họ cũng cặm cụi hơn. Hãy xem, chẳng hạn, các tác phẩm nghệ thuật của họ được hoàn thiện và công phu đến mức nào! Họ hướng tới sự hệ thống và chính xác đến mức nào trong tất cả các sản phẩm mang tính chất nghiêm trọng hơn của mình! "Nếu người Pháp có một lỗi lầm," như Yorick đã nói, "thì đó là họ quá nghiêm trọng." Với sự hóm hỉnh, lý trí, sự vui vẻ, sự kiên nhẫn, lòng tốt và sự tinh tế trong ứng xử, tất cả những gì họ thiếu là khả năng tưởng tượng và sự vững vàng của nguyên tắc đạo đức! Đó là một số mâu thuẫn trong tính cách của hai quốc gia, và tính cách của cả hai dường như ít được thấu hiểu đến thế! Không có gì có thể buồn cười hơn cách chúng ta phóng đại các thói xấu của nhau và giảm nhẹ thói xấu của chính mình. Toàn bộ vấn đề là sự định kiến về một phía của câu hỏi, và sự thiên vị về phía bên kia. Những du khách lên đường để mang về một báo cáo chân thực về vụ việc dường như không chỉ mất đi khả năng nhận thức, mà cả giác quan của họ, ngay khoảnh khắc họ đặt chân lên một vùng đất xa lạ. Những sự thật và vẻ bề ngoài phổ biến nhất đều bị bóp méo và biến màu. Họ đi nước ngoài với những khái niệm định kiến nhất định về chủ đề này, và họ làm cho mọi thứ phải phù hợp, bất chấp lý trí, với lý thuyết yêu thích của họ. Thêm vào khó khăn trong việc giải thích các phong tục và tập quán xa lạ với chúng ta, còn có tất cả những trở ngại của sự định kiến cố tình ngáng đường. Do đó, không có gì đáng ngạc nhiên khi các quốc gia đạt được quá ít sự hiểu biết về tính cách của nhau; và ở đâu mục tiêu là mở rộng khoảng cách giữa họ, bất kỳ sự khác biệt nhỏ nào xảy ra cũng dễ dàng bị thổi bùng thành một ngọn lửa cuồng nộ bởi những sự bóp méo lặp đi lặp lại, và tất cả những sự phóng đại mà sự độc ác hay ngu ngốc có thể sáng tạo ra!

Sự tăm tối về tính cách này không chỉ giới hạn ở các quốc gia xa lạ: chúng ta tăm tối về tính cách của chính những người đồng hương của mình trong một tầng lớp thấp hơn hoặc cao hơn một chút so với chúng ta. Chúng ta khó có thể tự cho mình quyền phán xét một cách hống hách về những phẩm chất tốt hay xấu của những người xa lạ; và đồng thời, chúng ta lại tăm tối về phẩm chất của bạn bè, của bà con thân thích và của chính bản thân mình. Trong tất cả các trường hợp này, chúng ta hoặc là quá gần hoặc là quá xa đối tượng để có thể đánh giá nó một cách đúng đắn.

Chẳng hạn, những người ở tầng lớp thượng lưu hoặc trung lưu biết rất ít hoặc không biết gì về tính cách của những người bên dưới họ, như người làm, người dân quê, v.v. Đầu tiên, tôi muốn đặt ra một quy tắc chung về chủ đề này: tất cả những người không có học đều là những kẻ ngụy quân tử. Công việc duy nhất của họ là đánh lừa. Họ tự coi mình đang ở trong tình trạng thù địch với những người khác, và mưu mẹo là hợp pháp trong chiến tranh. Những người cư ngụ trong bếp và phòng khách luôn luôn (xem xét về cảm xúc và ý định của họ đối với nhau) ở trong "trạng thái tự nhiên" của Hobbes. Người làm và những người khác trong tầng lớp đó không có gì để rèn luyện những tài năng sáng tạo nhàn rỗi của họ ngoại trừ những người xung quanh họ. Những hạt điện vô ích về sự hóm hỉnh và tưởng tượng của họ không được dẫn đi bởi những vật dẫn chuẩn mực và thời thượng như tiểu thuyết và truyện lãng mạn. Năng lực của họ không bị chôn vùi trong sách vở, mà hoàn toàn sống động và chuyển động, dựng đứng và dựng ngược như lưng một con mèo. Cuộc trò chuyện thô giáp của họ lấp lánh sự "hóm hỉnh hoang dã, sự sáng tạo luôn mới mẻ." Những người cấp trên của họ cố gắng hết sức để tự đặt mình lên trên họ, còn họ thì cố gắng hết sức để kéo những người đó xuống ngang tầm với mình. Họ làm điều này bằng cách dựng lên một màn kịch hài nhỏ, một vở drama gia đình, bình dị hàng ngày từ những mảnh vụn khuyết điểm của gia đình, vốn thường có một nguồn cung cấp khá dồi dào, hoặc bù đắp sự thiếu hụt nguyên liệu từ chính đầu óc của họ. Họ lộn ngược các phẩm chất của ông chủ và bà chủ của họ ra ngoài, và bất kỳ lòng tốt hay sự hạ mình thực sự nào cũng chỉ làm họ thêm chống lại bạn. Họ không bị mắc bẫy theo cách đó—họ sẽ không bị cản trở trong sự hằn hhọc mà họ dành cho bạn. Họ chỉ bắt tay vào việc với sự hăng hái tăng gấp đôi, để làm giảm sự ưa chuộng hoặc làm đen tối tính cách của bạn. Họ cảm thấy mình như một tầng lớp bị hạ thấp, và không thể hiểu làm thế nào nghĩa vụ lại có thể ở một bên, còn lợi ích lại ở bên kia. Bạn không thể đạt được các điều khoản bình đẳng với họ—họ từ chối tất cả các đề nghị như vậy vì cho rằng chúng xảo quyệt và rỗng tuếch—bạn cũng không bao giờ có thể tính đến lòng biết ơn hay thiện chí của họ, giống như thể họ là những người du mục Gipsy hay người Ấn Độ hoang dã. Họ không có cảm giác đồng cảm, họ không giữ đức tin với các tầng lớp đặc quyền hơn. Họ nằm trong tay bạn, và họ nỗ lực để ngang bằng với bạn bằng trò gian trá và sự tinh ranh, bằng lời nói dối và sự cãi bướng. Trong điều này, họ không có gì kìm hãm họ. Toàn bộ cuộc đời của họ là một chuỗi các sự dịch chuyển, những lời viện cớ và những biện pháp đối phó. Tình yêu sự thật là một nguyên tắc chỉ có ở những người đã biến nó thành sự nghiên cứu của mình, những người đã tự áp dụng mình vào việc đuổi theo một nghệ thuật hay khoa học nào đó, nơi trí tuệ bị thử thách gay gắt, và học được theo thói quen để tự hào về, và đặt một giá trị đúng đắn vào, sự chính xác của các kết luận của nó. Để có một sự coi trọng vô tư đối với sự thật, tâm trí phải nhìn nhận nó trong các câu hỏi trừu tượng và xa xôi; trong khi những kẻ tăm tối và thô kịch chỉ quen thuộc với những điều mà lợi ích của chính họ bị ảnh hưởng. Tất cả các khái niệm của họ đều mang tính địa phương, cá nhân, và do đó thô bỉ và ích kỷ. Họ nói bất cứ điều gì nảy ra đầu tiên—biến bất cứ điều gì xảy ra thành lợi ích của chính mình—và sáng tạo ra bất kỳ câu chuyện nào, hoặc đưa ra bất kỳ câu trả lời nào phù hợp với mục đích của họ. Thay vì cuồng tín với các nguyên tắc chung, họ bịa ra bất kỳ lời nói dối nào cho dịp đó, và lời nói dối càng to tát bao nhiêu, họ càng thích bấy nhiêu; nó càng không ngờ tới bao nhiêu, thì chà, càng là một món quà trời cho bấy nhiêu! Họ không có lương tâm về vấn đề này; và nếu bạn phát hiện ra họ trong bất kỳ manœuvre nào của họ, họ không xấu hổ về bản thân, mà lại giận dữ với bạn. Nếu bạn phản đối họ, họ cười vào mặt bạn. Sự kìm k giữ duy nhất bạn có đối với họ là lợi ích của họ—bạn chỉ có thể sa thải họ khỏi công việc của bạn; và sự phục vụ không phải là một tài sản thừa kế. Nếu họ thể hiện bất kỳ điều gì giống như sự ăn hối đàng hoàng, và hy vọng bạn sẽ bỏ qua, trong suốt thời gian đó có lẽ họ đang cố gắng giành lại ưu thế đối với bạn. Những người có kiến thức hoặc tình cảm tự do không có bất kỳ cơ hội nào trong loại giao thiệp hỗn hợp này với những kẻ dã man trong cuộc sống văn minh. Bạn không thể biết, bằng bất kỳ dấu hiệu hay nguyên tắc nào, điều gì đang diễn ra trong tâm trí họ. Không có điểm nhìn chung nào giữa bạn và họ. Bạn không có cùng các chủ đề để tham chiếu, cùng một ngôn ngữ để diễn đạt bản thân. Lợi ích của bạn, cảm xúc của bạn hoàn toàn riêng biệt. Bạn coi một số điều là đương nhiên như các quy tắc hành động: họ không coi điều gì là đương nhiên ngoại trừ các mục đích của chính họ, lượm lặt tất cả kiến thức của họ từ các cơ hội của chính họ, chỉ rình rập những gì họ có thể bắt được—họ

Tinh ranh như cáo rình mồi:

Hung tợn như sói, vì miếng ăn.

Họ quả thực có coi trọng uy tín của mình, nhưng chỉ vì điều sau có thể ảnh hưởng đến sinh kế hay sự thăng tiến của họ, chứ không phải vì nó gắn liền với ý thức về sự đúng đắn; và điều này khiến sự khôn ngoan bẩm sinh cùng tài năng thiên bẩm của họ phải hoạt động trên một hàng đôi các biện pháp đối phó, để lừa gạt lương tâm và xoa dịu danh tiếng của họ. Tóm lại, bạn không bao giờ biết bắt đầu từ đâu với họ, cũng giống như nếu họ thuộc về một loài động vật khác; và khi tin tưởng họ, bạn chắc chắn sẽ bị phản bội và qua mặt. Bạn có những điều khác phải bận tâm; họ chỉ đang nghĩ về bạn, và làm thế nào để lợi dụng bạn. Có qua có lại không phải là phương châm ở đây. Bạn không thể xây dựng điều gì trên sự chừng mực của chính mình hay trên sự tế nhị giả tạo của họ. Sau một cuộc trò chuyện quen thuộc với một người phục vụ ở một quán ăn, bạn vô tình nghe thấy anh ta gọi bạn bằng một biệt danh chọc giận. Nếu bạn tặng một món quà cho con gái của ngôi nhà nơi bạn trọ, người mẹ chắc chắn sẽ nhớ ra một khoản bổ sung vào hóa đơn của cô ấy. Đó là một cuộc chiến liên tục. Trên thực tế, có một nguyên tắc trong bản tính con người là không sẵn lòng chịu đựng ý niệm về một kẻ cấp trên, một khí chất chua chát, mang tính cách mạng nhằm xóa bỏ điểm số của nghĩa vụ, hoặc làm mất đi sự lấp lánh của các ưu thế bên ngoài—và nơi những người khác có cơ hội tiếp xúc với chúng ta, họ thường tìm thấy các phương tiện để thiết lập một mức độ bình đẳng hạ thấp đủ rõ rệt. Không một người nào là anh hùng đối với người hầu phòng của mình, là một phương châm cũ. Một sự minh họa mới cho nguyên tắc này đã xảy ra ngày nọ. Trong khi Bà Siddons đang đưa ra các bài đọc của bà về Shakespear cho một phòng khách rực rỡ và ngưỡng mộ, một trong những người phục vụ ở sảnh bên dưới đang nói, "Cái gì, tôi thấy bà lão lại đang làm ồn như mọi khi!" Có quá ít điểm chung giữa các tầng lớp khác nhau của xã hội, và hoàn toàn không thể hợp nhất những sự đa dạng của tập quán và kiến thức vốn phân chia họ.

Phụ nữ, theo Bà Peachum, là những "kẻ phán xét cực kỳ tồi tệ" về tính cách của đàn ông; và đàn ông cũng chẳng tốt hơn bao nhiêu về tính cách của họ, nếu chúng ta có thể đưa ra bất kỳ dự đoán nào từ sự lựa chọn của họ trong hôn nhân. Tình yêu theo ca dao là mù quáng. Toàn bộ là một sự việc của sự thích thú ngẫu nhiên và trí tưởng tượng. Có một điều chắc chắn là những kẻ được yêu thích nhất với giới giới kia không phải là những người được thích hoặc tôn trọng nhất trong giới của chính họ. Tôi chưa bao giờ biết một người đàn ông thông minh nào lại là người được gọi là người đàn ông của phụ nữ; và ông ta (thật không may cho luận điểm) lại tình cờ là một kẻ khá hợm hĩnh. Chính nhờ phẩm chất không thể cưỡng lại này, chứ không phải nhờ sức mạnh thiên tài của mình, mà ông ta đã chinh phục. Phụ nữ dường như nghi ngờ phán đoán của chính mình trong tình yêu, và coi ý kiến mà một người đàn ông có về sức mạnh cùng sự thành tựu của chính anh ta là điều đương nhiên. Vợ của các nhà thơ (trong phần lớn trường hợp) chỉ là những món đồ nội thất trong phòng. Nếu bạn nói với họ về tài năng hay danh tiếng của chồng họ trên thế giới, nó giống như thể bạn nhắc đến một văn phòng nào đó mà họ nắm giữ. Khó có thể khác được, khi ngay khoảnh khắc bất kỳ chủ đề nào được xướng lên hoặc cuộc trò chuyện nảy sinh, trong đó đàn ông quan tâm, hoặc thử sức mạnh của nhau, phụ nữ sẽ rời khỏi phòng, hoặc chú ý đến điều gì đó khác. Do đó, những phẩm chất mà đàn ông tham vọng vượt trội, và những phẩm chất đảm bảo sự hoan nghênh của thế giới,—sự hùng biện, thiên tài, sự học thức, sự liêm chính,—không phải là những phẩm chất tranh thủ được sự ưa chuộng của phái đẹp. Tuy nhiên, tôi không thể phủ nhận rằng sự hóm hỉnh và lòng dũng cảm có tác dụng này. Tuổi trẻ hay vẻ đẹp cũng không phải là tấm hộ chiếu duy nhất dẫn đến tình cảm của họ.

Đường đến ý muốn của người nữ thật khó tìm,

Khó đánh trúng.

Thế nhưng vẫn có một số manh mối cho bí ẩn này, một số nguyên nhân quyết định; bởi chúng ta thấy rằng cùng những người đàn ông đó lại là những kẻ được yêu thích phổ biến với phụ nữ, trong khi những người khác lại bị họ không thích một cách đồng đều. Liệu đá nam ma sát hút mạnh mẽ đến thế, và trong mọi hoàn cảnh, có phải là một sự thiên vị mạnh mẽ và không che giấu đối với họ, một sự chú ý rõ rệt, một sự ưu tiên có ý thức đối với họ so với mọi đối tượng hay chủ đề lướt qua khác? Tôi không chắc chắn, nhưng tôi nghiêng về phía nghĩ như vậy. Người tình thành công là người hộ vệ galant của tất cả các quốc gia. Người đàn ông hào hoa hành xử như thể anh ta đã có một cuộc hẹn hò với mọi người phụ nữ mà anh ta trò chuyện. Một cuộc tranh luận ngay lập tức kéo sự chú ý của tôi khỏi người phụ nữ đẹp nhất trong phòng. Do đó, tôi thành công tốt hơn trong tranh luận—hơn là trong tình yêu!—Tôi không nghĩ rằng cái được gọi là Tình yêu từ cái nhìn đầu tiên lại là một sự vô lý lớn như đôi khi người ta tưởng tượng. Chúng ta thường quyết định trước trong tâm trí về loại người mà chúng ta sẽ thích,—trầm lặng hay vui vẻ, da đen, da nâu, hay da trắng; với những lọn tóc vàng hay với những lọn tóc đen như quạ;—và khi chúng ta gặp một ví dụ hoàn chỉnh về các phẩm chất mà chúng ta ngưỡng mộ, thỏa thuận sẽ nhanh chóng được giao kết. Chúng ta chưa bao giờ thấy bất kỳ điều gì sánh bằng nữ thần mới phát hiện của chúng ta trước đây, nhưng cô ấy là những gì chúng ta đã tìm kiếm suốt cuộc đời mình. Bức tượng bán thân mà chúng ta sụp xuống thờ phụng là một hình ảnh quen thuộc với tâm trí chúng ta. Nó đã hiện diện trong những suy nghĩ khi tỉnh giấc của chúng ta, nó đã ám ảnh chúng ta trong những giấc mơ, như một ảo ảnh tiên cảnh nào đó. Ôi! Nàng, người mà lần đầu tiên ta chiêm ngưỡng, đã kéo linh hồn ta vào vòng tròn của những ánh nhìn thiên giới của nàng, và vẫy sự mê hoặc xung quanh ta, đừng nghĩ rằng sự chinh phục của nàng kém phần hoàn hảo vì nó diễn ra ngay lập tức; bởi trong hình dáng dịu dàng đó (như thể một Imogen khác đã bước vào) ta đã thấy tất cả những gì ta từng yêu thích về vẻ duyên dáng, sự khiêm tốn và sự ngọt ngào của người nữ!

Tôi sẽ không nói nhiều về tình bạn như một sự thấu hiểu về tính cách, bởi vì nó thường được thành lập trên những sự yếu đuối và định kiến lẫn nhau. Tình bạn thường được tiếp nhận trên một sự đồng cảm đột ngột nào đó, và về sau chúng ta chỉ thấy những gì chúng ta muốn thấy về tính cách của nhau. Những người bạn thân thiết không phải là những nhân chứng công bằng cho tính cách, cũng như những kẻ thù công khai. Họ sẽ nguội lạnh, quả thực, theo thời gian, chia tay, và chỉ giữ lại một sự oán giận âm ỉ về những lỗi lầm và sự sơ suất trong quá khứ. Lời chứng của họ trong trường hợp sau không hoàn toàn không có sự nghi ngờ.

Người ta sẽ nghĩ rằng những người thân gần gũi, những người sống cùng nhau liên tục, và luôn làm như vậy, phải khá hiểu rõ về tính cách của nhau. Họ lại gần như ở trong bóng tối về điều đó. Sự quen thuộc làm lẫn lộn tất cả các nét đặc trưng của sự phân biệt: lợi ích và định kiến tước đi khả năng phán đoán. Chúng ta không có ý kiến về chủ đề này, cũng như về khuôn mặt của nhau. Các thần Penates, những vị thần gia đình, đều bị che mịt. Chúng ta không thấy các đường nét của những người chúng ta yêu thương, chúng ta cũng không phân biệt rõ ràng các đức tính hay thói xấu của họ. Chúng ta tiếp nhận họ như họ được tìm thấy trong một khối lớn,—bằng trọng lượng, chứ không phải bằng phép đo. Chúng ta biết tất cả về các cá nhân, tình cảm, lịch sử, thói quen, lời nói, hành động của họ, mọi thứ; nhưng chúng ta biết tất cả những điều này quá nhiều như những sự thật, như những ấn tượng ăn sâu, theo thói quen, như được bao bọc với quá nhiều sự liên tưởng, như được thánh hóa với quá nhiều tình cảm, như được dệt quá nhiều vào tấm lưới của trái tim chúng ta, để có thể chọn ra các sợi chỉ khác nhau, để tính toán các mục của tài khoản nợ và có, hoặc để tham chiếu họ đến bất kỳ chuẩn mực chung nào về đúng và sai. Những ấn tượng của chúng ta đối với họ quá mạnh mẽ, quá thực tế, quá mang tính độc nhất, để có thể so sánh với bất kỳ điều gì ngoại trừ chính họ. Chúng ta khó có thể truy vấn liệu những người mà chúng ta quan tâm đến như vậy, và những người mà chúng ta gắn kết như vậy, là tốt hơn hay tồi tệ hơn những người khác—câu hỏi là một loại sự xúc phạm—tất cả những gì chúng ta biết là, họ có ý nghĩa với chúng ta hơn bất kỳ ai khác có thể. Những tình cảm loại này của chúng ta bén rễ và phát triển trong chúng ta, và chúng ta không thể nhổ bỏ chúng bằng các phương tiện tự nguyện. Bên cạnh đó, các phán đoán của chúng ta đã được đặt trước, lợi ích của chúng ta tham gia vào dòng máu của chúng ta. Nếu bất kỳ sự nghi ngờ nào nảy sinh, nếu chiếc khăn che mặt của sự tin tưởng tuyệt đối của chúng ta bị kéo sang một bên bởi bất kỳ tai nạn nào trong một khoảnh khắc, cú sốc là quá lớn, giống như cú sốc của một chi bị trật khớp, và chúng ta lại co rúm về những ấn tượng thói quen của mình. Đừng bao giờ để chiếc khăn che mặt đó bị xé rách hoàn toàn, để những hình ảnh đó có thể bị để trần khỏi sự kính sợ tôn kính, và mất đi tôn giáo của chúng; bởi không gì có thể hỗ trợ sự tàn phá của trái tim về sau.

Bất hạnh lớn nhất có thể xảy ra giữa những người thân là một cách nuôi dạy khác nhau, để đặt các ý kiến và tính cách của nhau vào một điểm nhìn hoàn toàn mới. Điều này thường để lại một ánh sáng ban ngày không đón chào vào chủ đề, và gây ra sự chia rẽ, sự lạnh lùng, và những sự cay đắng không thể chữa lành trong các gia đình. Đôi khi tôi đã suy nghĩ liệu sự tiến bộ của xã hội và cuộc diễu hành của kiến thức có gây ra nhiều hại hơn trong khía cạnh này, bằng cách làm nới lỏng các mối nối của sự gắn bó gia đình, và ngăn cản những người quan tâm nhất và khao khát nghĩ tốt về nhau cảm nhận một sự đồng cảm nồng nhiệt và sự chấp thuận đối với tình cảm, thói quen, quan điểm của nhau, v.v., hơn là nó làm điều tốt bằng bất kỳ ưu thế thực sự nào cho cộng đồng nói chung. Người con trai, chẳng hạn, được nuôi dạy để vào Giáo hội, và không gì có thể vượt quá niềm tự hào và sự thích thú mà người cha dành cho anh ta trong khi mọi thứ diễn ra tốt đẹp theo hướng yêu thích này. Các khái niệm của anh ta thay đổi, và anh ta hấp thụ một hương vị cho Nghệ thuật Mỹ thuật. Từ khoảnh khắc này, có một sự kết thúc của bất kỳ điều gì giống như sự giao tiếp không bảo lưu giữa họ. Người thanh niên có thể nói với sự hào hứng về những "Rembrandt, Correggio, và những thứ tương tự" của mình: tất cả đều là tiếng Do Thái đối với người lớn tuổi; và bất kỳ sự hài lòng nào ông có thể cảm nhận khi nghe về sự tiến bộ của con trai mình, hay những lời chúc tốt đẹp cho sự thành công của anh ta, ông không bao giờ hòa giải với sự theo đuổi mới, ông vẫn khao khát đối tượng đầu tiên mà ông đã đặt tâm trí mình vào. Một lần nữa, người ông là một người theo thuyết Calvin, người không bao giờ vượt qua được sự thất vọng của mình khi người con trai chuyển sang phía thuyết Nhất thể của câu hỏi. Vấn đề dừng lại ở đây cho đến khi người cháu trai, một số năm sau, theo phong cách của ngày đó và "sự kích động vô tận của trí tuệ con người," đến nghi ngờ một số điểm trong tín ngưỡng mà anh ta đã được nuôi dạy, và sự việc lại bung bét ra một lần nữa. Đây là ba thế hệ bị làm cho không thoải mái và theo một cách nào đó bị đặt vào sự mâu thuẫn bởi một điểm xoay của thần học, và những nhà phê bình kinh thánh tò mò, xen vào! Trái lại, không gì có thể hèn hạ hoặc phổ biến hơn niềm tự hào hợm hĩnh và sự may mắn hỗn xược đó, thứ xấu hổ về nguồn gốc của mình; cũng không có nhiều điều vụng về hơn tình cảnh của những người thân giàu và nghèo. Hạnh phúc hơn, hạnh phúc hơn nhiều là những bộ tộc và con người bị giới hạn trong cùng một tầng lớp và cách sống từ cha sang con, nơi các định kiến được truyền đi như bản năng, và nơi cùng một chuẩn mực không thay đổi của ý kiến và sự tinh tế pha trộn vô số thế hệ trong khuôn đúc không tiến bộ, vĩnh cữu của nó!

Không chỉ có một sự mù lòa cố tình và thói quen ở những người thân gần gũi đối với các khuyết điểm của nhau, mà còn là một sự không có khả năng đánh giá từ số lượng nguyên liệu, từ sự mâu thuẫn của bằng chứng. Chuỗi các chi tiết quá dài và nặng nề để chúng ta có thể nâng nó lên hoặc đặt nó vào các cân đạo đức được phê duyệt nhất. Kết quả cụ thể không đáp ứng bất kỳ lý thuyết trừu tượng nào, bất kỳ định nghĩa lôgic nào. Có màu đen, và màu trắng, và màu xám, hình vuông và hình tròn—có quá nhiều sự bất thường, quá nhiều điểm cứu rỗi, trong bản tính con người đáng tội nghiệp, như nó thực sự là, để chúng ta đi đến một quyết định nhanh chóng, tóm tắt về nó. Chúng ta biết quá nhiều để đi đến bất kỳ kết luận vội vã hay thiên vị nào. Chúng ta không tuyên bố về hành vi hiện tại, bởi vì một trăm hành vi khác trỗi dậy để mâu thuẫn với nó. Chúng ta đình chỉ các phán đoán của mình hoàn toàn, bởi vì trong hiệu ứng, một điều vô thức cân bằng điều khác; và có lẽ sự không quyết định ngoan cố, dai dẳng này sẽ là triết học chân thực nhất trong các trường hợp khác, nơi chúng ta xử lý câu hỏi về tính cách một cách dễ dàng, bởi vì chúng ta chỉ có phần nhỏ nhất của bằng chứng để quyết định. Tính cách thực sự không phải là một điều, mà là một nghìn điều; các phẩm chất thực tế không phù hợp với bất kỳ chuẩn mực nhân tạo nào trong tâm trí, mà dựa trên sự thật và bản tính của chính chúng. Sự đờ đẫn u mê mà chúng ta chịu đựng đối với những người chúng ta có cơ hội lớn nhất để kiểm tra một cách gần gũi, chúng ta nên làm tốt để bắt chước trước khi chúng ta đưa ra những phán quyết cực đoan và không nhân ái chống lại những người chúng ta chỉ thấy khi lướt qua hoặc từ xa. Nếu chúng ta biết họ tốt hơn, chúng ta sẽ có xu hướng nói ít hơn về họ.

Trong sự thật của mọi điều, không có ai hoàn toàn vô giá trị, không có ai không có một số điểm trừ trong các đòi hỏi của họ hoặc một số hợp kim của sự không hoàn hảo. Người ta đã nhận xét rằng sự quen thuộc với những tính cách tồi tệ nhất làm giảm sự ghê tởm của chúng ta đối với họ; và một sự ngạc nhiên thường được thể hiện rằng những tên tội phạm lớn nhất trông giống như những người đàn ông khác. Lý do là họ giống như những người đàn ông khác trong nhiều khía cạnh. Nếu một cá nhân cụ thể chỉ là kẻ khốn nạn mà chúng ta đọc được, hoặc hình dung trong sự trừu tượng, nghĩa là, nếu anh ta chỉ là ý niệm nhân hình hóa của tên tội phạm bị đưa ra trước vành móng ngựa, anh ta sẽ không làm khán giả thất vọng, mà sẽ trông giống như những gì anh ta sẽ là—một quái vật! Nhưng anh ta có những phẩm chất, ý niệm, cảm xúc khác, thậm chí có thể là những đức tính, được trộn lẫn với những thói quen đồi trụy nhất hoặc những hành vi liều lĩnh nhất. Điều này không cần phải làm giảm sự ghê tởm của chúng ta đối với tội ác, mặc dù nó làm giảm sự ghê tởm đối với tên tội phạm; bởi vì nó có tác dụng sau chỉ bằng cách cho chúng ta thấy anh ta trong các điểm nhìn khác nhau, trong đó anh ta xuất hiện như một người trần mắt thịt thông thường, chứ không phải là bức tranh biếm họa của thói xấu mà chúng ta đã nhầm anh ta, hoặc bị vấy bẩn toàn bộ bởi sự ô danh. Đồng thời, tôi không nghĩ đây là một góc nhìn lỏng lẻo hay nguy hiểm, mặc dù đó là một góc nhìn nhân ái về chủ đề. Theo ý kiến của tôi, không một người nào từng đáp ứng trong tâm trí của chính mình (ngoại trừ trong những đau đớn của lương tâm hoặc của sự ăn ăn, trong trường hợp sau anh ta ném sự quy kết từ bản thân theo một cách khác) với ý niệm trừu tượng về một kẻ sát nhân. Anh ta có thể đã giết một người để tự vệ, hoặc "trong nghề chiến tranh," hoặc để cứu mình khỏi chết đói, hoặc để trả thù cho một sự xúc phạm, nhưng luôn luôn "với một sự khác biệt," hoặc từ những động cơ hỗn hợp và đáng nghi ngờ. Cá nhân, khi tính toán với chính mình, luôn tính đến các cân nhắc về thời gian, địa điểm và hoàn cảnh, và không bao giờ tạo ra một trường hợp tàn bạo hoàn toàn, không bị khiêu khích, của "tội ác nguyên chất" chống lại chính mình. Có những cấp độ trong các tội ác thực tế: chúng ta lập luận và đạo đức hóa chỉ bằng các tên gọi và trong các tầng lớp. Tôi thực sự không muốn nói rằng "bất cứ điều gì là, đều đúng"; nhưng gần như mọi sự lựa chọn thực tế đều nghiêng về nó, với một loại sự thiên vị không hoàn hảo, vô thức nào đó. Đây là lý do, bên cạnh các mục đích bảo mật, của sự sáng tạo ra các thuật ngữ lóng cho các hành vi đồi trụy khác nhau được thực hiện bởi những kẻ trộm, móc túi, v.v. Các tên gọi phổ biến gợi lên những sự liên tưởng ghê tởm trong tâm trí những người khác, những thứ mà những kẻ sống bằng chúng không sẵn lòng thừa nhận, và những thứ họ muốn dìm xuống trong một thuật ngữ kỹ thuật. Do đó có một câu chuyện về một kẻ, khi anh ta đang viết ra sự thú tội của mình về một vụ giết người, đã dừng lại để hỏi từ giết người được đánh vần như thế nào; điều này, nếu đúng, một phần là vì trí tưởng tượng của anh ta bị choạng vạng bởi sự nhớ lại về sự việc, và một phần vì anh ta co rụt lại khỏi sự thừa nhận bằng lời nói về nó. "Amen mắc kẹt trong cổ họng anh ta"! Sự biện hộ do Eugene Aram đưa ra cho chính mình chống lại một cáo buộc giết người, một số năm trước, cho thấy rằng anh ta trong trí tưởng tượng đã hoàn toàn ném bỏ khỏi bản thân tội danh trên danh nghĩa được quy cho anh ta: anh ta có thể, quả thực, đã làm choạng vạng một ông lão bằng một cú đấm, và chôn xác ông ta trong một hang động, và sống từ đó đến nay bằng số tiền anh ta tìm thấy trên người ông ta, nhưng không có "sự độc ác nào trong vụ việc, hoàn toàn không có," như Peachum nói. Chính sự lạnh lùng, sự tinh vi và sự cẩn trọng trong sự biện hộ của anh ta (như một tài liệu pháp lý bậc thầy như có trong hồ sơ) chứng minh rằng anh ta phạm tội về hành vi đó, cũng nhiều như chúng chứng minh rằng anh ta không có ý thức về tội ác.(2) Trong cùng một tinh thần, và tôi hình dung với sự thật hình nhi thượng học lớn, Ông Coleridge, trong vở bi kịch Remorse của ông, đã làm cho Ordonio (nhân vật chính của ông) vẫy bỏ sự thừa nhận về tội lỗi đã dự định của mình đối với tâm trí của chính anh ta, bằng cách đặt vào miệng anh ta độc thoại nổi bật đó:

Hãy nói, ta đã đặt một cái xác dưới ánh mặt trời!

Chà! Trong một tháng sẽ có hàng ngàn sinh linh kéo đến từ cái xác đó

Một ngàn, thậm chí mười ngàn sinh linh có cảm giác

Thay cho người đàn ông duy nhất đó. Hãy nói ta đã giết anh ta!

Thế nhưng ai sẽ nói với ta rằng, mỗi một sinh linh và tất cả

Trong số mười ngàn cuộc đời này Không hạnh phúc như vậy

Như cuộc đời duy nhất đó, thứ bị đẩy sang một bên,

Đã tạo chỗ cho những cuộc đời không đếm được này.—Hồi 2. Cảnh 2.

Tôi không chắc chắn, quả thực, rằng tôi đã không lấy toàn bộ chuỗi suy đoán này từ ông ấy; nhưng tôi sẽ không nghĩ tồi tệ hơn về nó vì lý do đó. Quý ông đó, tôi nhớ lại, từng hỏi tôi liệu tôi có nghĩ rằng các thành viên khác nhau của một gia đình thực sự thích nhau đến thế, hoặc có nhiều sự gắn bó đến thế, như người ta thường giả định; và tôi nói rằng tôi hình dung sự coi trọng họ dành cho nhau được diễn đạt bằng từ lợi ích hơn là bằng bất kỳ từ nào khác, điều mà ông ấy nói là câu trả lời chân thực. Tôi không biết rằng tôi có thể sửa chữa nó ngay bây giờ. Tình cảm tự nhiên không phải là sự thích thú trong công ty của nhau, cũng không phải là sự ngưỡng mộ đối với các phẩm chất của nhau; mà đó là một sự hiểu biết sâu sắc và thân thiết về những điều ảnh hưởng đến những người mà chúng ta bị ràng buộc bởi những mối nối gần nhất, với sự thích thú hay niềm đau; đó là một sự đồng cảm lo âu, bồn chồn với họ, một sự canh giữ ghen tông đối với tên tuổi tốt đẹp của họ, một sự khao khát dịu dàng và không thể chinh phục đối với điều tốt của họ. Tóm lại, tình yêu chúng ta dành cho họ là gần nhất với tình yêu chúng ta dành cho chính mình. Nhà, theo lời nói cũ, là nhà, cho dù nó có bình dị đến đâu. Chúng ta yêu chính mình, không phải theo những gì chúng ta đáng được hưởng, mà là những sự khao khát của chúng ta sau điều tốt: do đó chúng ta yêu những người thân trực tiếp của chúng ta ở cấp độ tiếp theo (nếu không, thậm chí đôi khi là một cấp độ cao hơn), bởi vì chúng ta biết rõ nhất những gì họ đã chịu đựng và những gì ngồi gần nhất với trái tim họ. Chúng ta bị dính líu, trên thực tế, vào sự phúc lợi của họ bởi thói quen và sự đồng cảm, như chúng ta bị dính líu vào sự phúc lợi của chính mình.

Nếu sự tận tụy của chúng ta đối với các lợi ích của chính mình cũng tương tự như đối với lợi ích của họ, chúng ta tăm tối về tính cách của chính mình vì cùng một lý do. Chúng ta là các bên quá liên quan để đưa ra một phán quyết công bằng, và quá ở trong bí mật của các động cơ hay tình cảnh của chính mình để không thể đưa ra một sự xoay chuyển có lợi cho các hành vi của mình. Chúng ta thực hành một sự phê bình tự do đối với chính mình, và hoãn lại quyết định cuối cùng đến một ngày muộn. Cánh đồng rộng lớn và mở rộng. Hamlet thốt lên, với một sự hào hoa cao quý, "Tôi tự coi mình là người tương đối trung thực, thế nhưng tôi có thể buộc tội mình về những điều như vậy!" Nếu bạn có thể chứng minh cho một người đàn ông thấy rằng anh ta là một kẻ lừa đảo, điều đó sẽ không tạo ra nhiều sự khác biệt trong ý kiến của anh ta, sự tự yêu bản thân của anh ta mạnh hơn tình yêu của anh ta đối với đức tính. Sự ngụy quân tử thường được sử dụng như một chiếc mặt nạ để đánh lừa thế giới, chứ không phải để áp đặt lên chính chúng ta: một khi phát hiện tên tội phạm trong sự lừa đảo của anh ta, anh ta sẽ cười vào mặt bạn hoặc tự hào về sự tàn ác của mình. Điều này ít nhất xảy ra ngoại trừ nơi có sự mâu thuẫn trong tính cách, và các thói xấu của chúng ta là không tự nguyện và mâu thuẫn với các niềm tin của chúng ta. Một khó khăn lớn là phân biệt các động cơ bề ngoài, hoặc những động cơ chúng ta thừa nhận với chính mình, với các lò xo hành động ngầm hay bí mật. Một người đàn ông thay đổi ý kiến của mình một cách dễ dàng, anh ta nghĩ đó là sự thẳng thắn: đó là sự nông cạn của tâm trí. Chúng ta trở nên chai sạn theo thói quen đối với các khuyết điểm hay sự vượt trội của mình, trừ khi nơi sự phù hoa bước vào để phóng đại hoặc giảm nhẹ chúng. Tôi không thể hình dung làm thế nào người ta lại yêu thích bản thân của chính họ, hoặc ngạc nhiên trước các thể hiện của chính họ, thứ chỉ là một kỳ quan chín ngày đối với mọi người khác. Nói chung, có thể đặt ra rằng chúng ta dễ bị mắc sai lầm đôi này trong việc đánh giá tài năng của chính mình: đầu tiên, chúng ta nuôi dưỡng đứa con còi cọc, chúng ta nghĩ nhiều về điều đã khiến chúng ta tốn nhiều niềm đau và công sức, và đi ngược lại thớ thịt; và chúng ta cũng đặt ít giá trị vào những gì chúng ta làm với sự dễ dàng nhất cho bản thân, và do đó tốt nhất. Các tác phẩm của thiên tài lớn nhất được tạo ra gần như vô thức, với một sự tăm tối về phía chính những người đó rằng họ đã làm bất kỳ điều gì phi thường. Tự nhiên đã làm điều đó cho họ. Shakespear có vẻ ít nghĩ về bản thân hay về danh tiếng của mình đến thế! Thế nhưng, nếu "biết người khác tốt là biết chính mình," ông hẳn phải quen thuộc với những đòi hỏi và tính cách của chính mình, người "biết tất cả các phẩm chất với một tâm hồn học thức." Đôi mắt của ông dường như không bao giờ cúi xuống chính mình, mà hướng ra ngoài về phía tự nhiên. Một người đàn ông nghĩ cao về bản thân có thể gần như đặt ra rằng điều đó là không có lý do. Milton, mặc dù vậy, dường như có một ý kiến cao về bản thân, và đã làm cho nó tốt. Ông có ý thức về các năng lực của mình, và vĩ đại theo thiết kế. Có lẽ sự ngoan cố của ông, trên điểm số về giá trị của chính mình, có thể nảy sinh từ một thói quen sớm của việc viết lách tranh luận, trong đó các đòi hỏi của ông liên tục bị gọi đến vành móng ngựa của định kiến và tinh thần đảng phái, và ông phải bào chữa không có tội đối với cáo trạng. Một số người đã chết mà không có ý thức về sự bất tử, như những người khác đã gần như vắt kiệt cảm giác về nó trong cuộc đời của họ. Correggio có thể được nhắc đến như một ví dụ về một phía, Voltaire về phía bên kia.

Không có gì giúp một người đàn ông trong cách hành xử của anh ta qua cuộc đời nhiều hơn sự hiểu biết về những điểm yếu đặc trưng của chính anh ta (những điểm yếu này, khi được đề phòng, sẽ trở thành sức mạnh của anh ta), như không có gì hướng tới sự thành công của tài năng của một người đàn ông nhiều hơn việc anh ta biết các giới hạn của các năng lực của mình, thứ do đó được tập trung vào một đối tượng có thể thực hiện được. Một người đàn ông chỉ có thể làm một điều. Những đòi hỏi phổ quát kết thúc trong không gì cả. Hoặc, như Butler có nó, quá nhiều sự hóm hỉnh đòi hỏi

Cần nhiều như thế nữa để cai trị nó.

Có những người đã đi, vì thiếu sự tự hiểu biết này, một cách kỳ lạ ra khỏi đường đi của họ, và những người khác chưa bao giờ tìm thấy nó. Chúng ta tìm thấy nhiều người thành công trong các bộ phận nhất định, và thế nhưng lại u uất và không hài lòng, bởi vì họ đã thất bại trong bộ phận mà họ lần đầu tiên tự áp dụng mình vào, giống như những người tình bị rũ bỏ khao khát sau người tình kiêu kỳ của họ. Tôi sẽ kết luận bằng cách nhận xét rằng các tác giả nói chung đánh giá quá cao phạm vi và giá trị của danh tiếng sau khi chết: bởi vì (như đã được hỏi) lượng danh tiếng ngay cả của Shakespear là bao nhiêu? Rằng trong chính quốc gia đó tự hào về thiên tài và sự sinh ra của ông, có lẽ, hiếm có một người trong mười người từng nghe đến tên ông hoặc đọc một âm tiết trong các tác phẩm của ông!

(1) "Không phải một hay hai năm cho chúng ta thấy một người đàn ông."—AEmilia, trong Othello.

(2) Xương của người đàn ông bị giết đã được đào lên trong một nhà ẩn tu cũ. Trên điều này, như một ví dụ về sự sắc bén mà anh ta thể hiện trong suốt dịp đó, Aram nhận xét, "Nơi nào bạn sẽ mong đợi tìm thấy xương của một người đàn ông sớm hơn trong một ô cửa nhà ẩn tu, ngoại trừ việc bạn tìm kiếm chúng trong một nghĩa trang?"—Xem Newgate Calendar cho năm 1758 hoặc 1759.