Là một sinh viên khoa học tự nhiên, năng lực tư duy logic của Đường Dịch rất mạnh, mà đêm qua cậu vẫn luôn suy nghĩ về một vấn đề.

Nếu Phạm Trọng Yêm thực sự bị cậu khuyên nhủ, từ quan trị học, thì lịch sử sẽ tiến về hướng nào? Con bươm bướm nhỏ là cậu cuối cùng sẽ đẩy văn minh Trung Hoa đi về đâu? Ngàn năm sau là một ngày mai huy hoàng hơn, hay là... vực sâu vạn kiếp bất phục.

Đây không phải Đường Dịch đang mơ tưởng hão huyền, càng không phải cậu đang nói lời hoang đường dọa người. Nếu Phạm Trọng Yêm thực sự làm như ý cậu, từ quan mở trường, lịch sử rất có thể sẽ đi theo một quỹ đạo khác biệt.

Trước hết, vị danh thần ngàn đời này không phải bôn ba lao lực, sẽ không ngã xuống vào đầu hạ năm Hoàng Hựu thứ tư.

Phạm Trọng Yêm không chết, lại có tâm mở trường, điều gần như có thể dự đoán được là với danh tiếng của Phạm Trọng Yêm, sẽ có một lượng lớn sĩ tử mộ danh mà tới, đầu nhập dưới trướng ông.

Mà nhóm người này, thông qua lời dạy của Phạm Trọng Yêm, sau mười năm, hai mươi năm bước vào chính đàn Bắc Tống, ắt sẽ trở thành lực lượng trung kiên cho biến pháp Hi Ninh của Vương An Thạch. Điều đó đồng nghĩa với việc, đảng tranh thời Hi Ninh sẽ là một cơn bão đáng sợ hơn nhiều so với lịch sử nguyên gốc.

Cơn bão sẽ hủy diệt bao nhiêu người? Sẽ đưa Bắc Tống tới một quỹ đạo lịch sử thế nào? Đây là điều Đường Dịch không cách nào tưởng tượng nổi. Thậm chí chỉ cần nghĩ tới những điều đó, Đường Dịch không nhịn được mà run rẩy cả người.

Theo quỹ đạo lịch sử bình thường, văn minh Hoa Hạ cho dù trong ngàn năm về sau có thăng trầm, nhưng cuối cùng vẫn sẽ trở về đỉnh cao của thế giới.

Một ngàn năm trước, bất kỳ sai lệch nhỏ nào cũng sẽ khiến cho Trung Hoa ngàn năm sau nghênh đón một cục diện chưa biết. Từ góc độ lịch sử mà nói, cậu đưa Phạm Trọng Yêm ra khỏi xoáy nước kia, chính là thay đổi lịch sử, có lẽ cậu sẽ là công thần của lịch sử, có lẽ... sẽ là tội nhân của hậu thế.

Nhưng, cậu không quản được nhiều như thế nữa. Điều duy nhất cậu có thể làm bây giờ chính là trân trọng hiện tại. Cậu chỉ biết, đã ở trong đại trào lưu lịch sử này, thì tuyệt đối không thể để lão nhân gia đi vào con đường cùng vốn có của ông.

---❊ ❖ ❊---

Để Phạm Trọng Yêm đi mở trường, đây là kế sách quyền biến mà Đường Dịch suy tính cả đêm mới nghĩ ra. Cậu rất rõ, nếu cậu bảo vị lão nhân gia này từ quan về hưu dưỡng lão, ông chắc chắn sẽ không đồng ý.

“Từ quan đi!” Đường Dịch gần như khẩn cầu nhìn Phạm Trọng Yêm. “Đại Tống triều ngoài triều đường ra, còn rất nhiều nơi cần ngài, hãy truyền lý tưởng của ngài cho thế hệ sau, để nhiều người hơn nữa góp sức cho ngày mai của Đại Tống.”

Phạm Trọng Yêm ngơ ngác nhìn Đường Dịch, “Mở trường?”

“Đúng vậy, giống như ngài từng chấn hưng Ứng Thiên thư viện ở Ứng Thiên phủ, sáng lập Hoa Châu thư viện ở Đặng Châu vậy, mở một ngôi trường chỉ thu nhận kẻ sĩ có tri thức, một ngôi trường chuyên bồi dưỡng đệ tử hàn môn. Chỉ có như vậy, sau này trên triều đường mới ngày càng có nhiều lương thần vì bách tính mà lên tiếng, cải cách mới có hy vọng.”

Trong mắt Phạm Trọng Yêm thần sắc lóe lên rồi vụt tắt, thở dài nói: “Tiểu tử, mọi chuyện không đơn giản như cháu tưởng tượng đâu.”

Lão nhân chậm rãi nói, trong mắt đầy vẻ thương hải tang điền.

“Lão phu năm ngoái bị biếm khỏi kinh thành, cũng từng tâm tro ý lạnh, không phải không nghĩ tới việc thoái ẩn từ quan. Nhưng, những kẻ đó sẽ để lão phu an an ổn ổn mà đi sao? Hơn nữa, cho dù trị học, cũng chẳng phải chuyện tốt lành gì, chỉ nhận một hai đệ tử thì cũng không sao, nhưng nếu muốn quảng chiêu môn đồ, không những vô ích, ngược lại còn hại những đệ tử hậu bối đó.”

Đường Dịch sửng sốt.

Phạm Trọng Yêm nói tiếp: “Cháu đã có thể nhìn thấu triều cục, thì nên nghĩ đến việc, những kẻ coi lão phu như hồng thủy mãnh thú kia, liệu có phóng mặc cho lão phu tùy ý bồi dưỡng tân đảng, để ngọn lửa cải cách lại một lần nữa lan rộng?”

Đường Dịch hận giọng nói: “Vậy thì không luận là đệ tử hàn môn, hay đệ tử môn phiệt, cứ thu nạp tất cả, từ tận gốc rễ mà đào rỗng bọn chúng.”

Phạm Trọng Yêm ngẩn ra, không thể không nói, Đường Dịch nói có vài phần đạo lý.

Gạt bỏ chính kiến, danh tiếng Phạm Hy Văn của ông nếu thu nhận học sinh, thực sự là không sợ không có người đến đầu quân. Hơn nữa, nếu như lời Đường Dịch nói, bất kể tân đảng, cựu đảng đều thu nạp tất cả, có lẽ thực sự có thể miễn đi không ít trở lực.

“Nhưng, mở trường không phải trò trẻ con, đệ tử hàn môn phần lớn là những người nhà nghèo không tiền, chỉ có những thư viện được triều đình chống lưng như Ứng Thiên thư viện, mới có thể làm được việc miễn phí học tập. Lão phu nếu mở trường, là vạn lần không gánh nổi.”

Đường Dịch nghiến răng: “Cháu lo! Nếu ngài chịu từ quan mở trường, ngài cứ việc dạy. Chuyện tiền bạc, tiểu tử cháu có thể gánh vác toàn bộ.”

“Cháu?” Phạm Trọng Yêm một trận ngỡ ngàng, thằng nhóc này điên rồi sao?

“Cháu có biết một ngôi thư viện tốn kém biết bao nhiêu không? Có nghiền nát cháu ra mà bán, cũng không bù nổi một phần vạn.”

“Lão tướng công yên tâm!” Đường Dịch đỏ mắt nói: “Việc khác không dám nói, luận về bản lĩnh kiếm tiền, ở Đại Tống triều tiểu tử cháu nhận thứ hai, không ai dám nhận thứ nhất!”

Phạm Trọng Yêm lắc đầu cười, “Chỉ dựa vào cửa tiệm nhỏ này của cháu?” Tâm ý của Đường Dịch rất tốt, điều này khiến Phạm Trọng Yêm cảm thấy rất an ủi. Nhưng loại cuồng ngôn này, ông chỉ có thể coi như chuyện đùa mà nghe.

“Không giấu gì ngài, tiểu tử là kẻ lười biếng, không những không muốn làm quan, càng không muốn vì tiền bạc mà lãng phí một khắc, cửa tiệm này cũng chỉ là kế sinh nhai. Nhưng đây không phải nói tiểu tử không có bản lĩnh kiếm tiền lớn, nói thật với ngài, cách kiếm tiền, tiểu tử có khối ra. Ngài cho cháu năm năm, không, ba năm!”

Đường Dịch xòe một bàn tay ra, ngay sau đó lại thu về hai ngón tay.

“Ba năm, tiểu tử kiếm cho ngài một ngôi thư viện lớn nhất thiên hạ!”

Phạm Trọng Yêm vẫn lắc đầu, đứng dậy. Ông cảm thấy, không thể ở lại nữa, ở lại nữa, thằng nhóc này không điên thì cũng không xong.

Đường Dịch thấy ông đứng dậy, càng thêm lo lắng.

“Lão tướng công, cứ nghe tiểu tử một câu, từ quan đi!”

Phạm Trọng Yêm bước tới trước cửa tiệm, “Đợi cháu kiếm được một ngôi thư viện lớn nhất thiên hạ rồi hãy nói!”

“Nhưng mà...”

“Không nhưng nhị gì cả!” Lão nhân khôi phục uy nghi ngày thường, giọng điệu không cho phép một chút phản bác.

“Hậu thiên mùng chín tính là một ngày tốt.” Phạm Trọng Yêm buột miệng nói một câu không đầu không đuôi. “Đến lúc đó mang theo lễ tạ sư, đến phủ ta bái sư.”

Ai! Đường Dịch hoàn toàn cạn lời.

“Lời đã nói tới mức này rồi, ngài còn muốn tiểu tử theo học để vào hoạn lộ?”

Phạm Trọng Yêm hừ lạnh một tiếng, “Cháu không muốn làm quan cũng được, ai nói lão phu chỉ có thể dạy cháu đạo làm quan?”

Lão nhân giơ ngón tay, điểm lên ngực Đường Dịch, từng chữ từng chữ nói: “Lão phu còn có thể dạy cháu cách làm người!”

Nói xong, cũng chẳng thèm để ý tới Đường Dịch đang ngẩn người, sải bước đi ra ngoài.

Đi được vài bước, lão nhân lại dừng lại, xoay người nghiêm túc nói với Đường Dịch: “Từ quan mở trường cũng không mất đi một con đường sáng, nhưng lão phu dù sao cũng ở trong triều mấy chục năm, không phải một câu nói, một sự xúc động là có thể quyết định được.”

“Cháu cho lão phu... suy nghĩ thêm đã.”

Nói xong, xoay người biến mất trong phố thị.

Suy nghĩ thêm sao? Đường Dịch dư vị lời cuối cùng của lão nhân, nhìn theo hướng lão nhân biến mất, hồi lâu vẫn chưa cử động.

---❊ ❖ ❊---

Phạm Trọng Yêm ra khỏi Đường Ký, lên xe về nhà.

Phạm trạch là một căn nhà ba gian ba tầng sân, nằm ở phía nam đường Đặng Châu phủ, không mấy nổi bật, đây là căn nhà thuê lại từ năm ngoái khi vừa mới nhậm chức.

Đừng nhìn Phạm Trọng Yêm từng quý vi đương triều Chấp tể, vị cập nhân thần, nhưng vẫn giữ vững tác phong giản dị từ khi còn trẻ. Mỗi khi đến một nơi, chưa bao giờ tậu sản nghiệp, tiết kiệm được gì thì tiết kiệm, chưa bao giờ xa hoa.

Tiền viện là nơi ba người con trai ở, Phạm Trọng Yêm thì cùng thê thiếp ở hậu trạch.

Không trực tiếp về hậu trạch, Phạm Trọng Yêm rẽ vào trong thiên viện.

Vị khách trọ trong viện dường như nghe thấy động tĩnh, mở cửa nghênh đón ra.

Phạm Trọng Yêm vội vã đi nhanh vài bước, đỡ lấy người kia.

“Sư Lỗ ra đây làm gì? Sức khỏe huynh yếu, nên nằm nghỉ tĩnh dưỡng nhiều mới phải.”

Người được gọi là Sư Lỗ kia ăn mặc như văn sĩ, tóc buộc, râu dài hơi bạc, sắc mặt xám xịt, hai gò má đã hóp vào. Người này trông chỉ chừng hơn bốn mươi tuổi, nhưng vẻ suy nhược còn kém xa cả Phạm Trọng Yêm.

Doãn Sư Lỗ gượng cười, “Nằm lâu thấy chán, muốn ra ngoài hít thở chút không khí.”

Phạm Trọng Yêm nghe vậy cũng không miễn cưỡng bắt huynh ấy về phòng nữa, đỡ huynh ấy tới bàn đá trong viện ngồi xuống, lại gọi tỳ nữ tới, thêm cho vị văn sĩ một chiếc áo choàng.

Người này họ Doãn, tên Thù, tự Sư Lỗ, cũng là quan bị biếm thời Khánh Lịch, cùng Phạm Trọng Yêm là bạn cũng là thầy.

Năm ngoái tân chính thất thế, Phạm Trọng Yêm xuất Bân Châu, sau dời làm tri Đặng Châu. Doãn Thù thì lưu lạc Quân Châu, không những mắc bệnh nặng, mà còn chịu nhiều nhục nhã. Phạm Trọng Yêm biết tin sau đó, tấu xin Nhân Tông đón Doãn Thù tới Đặng Châu dưỡng bệnh.

Doãn Thù siết chặt áo, thấy Phạm Trọng Yêm lông mày nhíu chặt, dường như có tâm sự, “Sao? Việc truy nã đám đạo phỉ Chu Liên Sơn không thuận lợi?”

Phạm Trọng Yêm thở dài, “Không chỉ không thuận lợi? Hôm kia sai dịch phủ nha cùng một đội Tương quân ở thành tây cùng đi tiễu diệt, vậy mà vẫn để lũ phỉ đồ trốn thoát, còn làm bị thương doanh chỉ huy sứ của Tương quân.”

Doãn Thù khuyên: “Chu Liên Sơn nói lớn không lớn, nói nhỏ không nhỏ, không phải trăm người là có thể dàn trải ra được, không thể vội.”

Phạm Trọng Yêm ngẩn ngơ gật đầu, không nói gì.

“Hy Văn huynh chắc không phải vì chuyện truy phỉ mà phiền lòng chứ?” Sự ăn ý được nuôi dưỡng từ tình cảm thầy bạn nhiều năm, khiến Doãn Thù cảm thấy mang máng, dường như không đơn giản như vậy.

Phạm Trọng Yêm cười khổ, “Sư Lỗ đoán không sai. Hôm nay đến Tương doanh thăm Tào chỉ huy, lúc về tiện đường ghé qua Đường Ký nhìn thằng nhóc đó một cái.”

“Ồ? Thằng nhóc tên Đường Dịch kia?”

Thiếu niên ngôn xuất kinh nhân kia, huynh ấy biết. Hôm kia sau khi Phạm Trọng Yêm về phủ, như người mất hồn, tối đó liền đề cập với Doãn Thù về thiếu niên đó, dùng lời của Phạm Trọng Yêm thì là “Đại tài, thần đồng!”.

“Thằng nhóc đó là một kẻ dị loại!”

“Người có thể khiến Hy Văn đưa ra đánh giá như vậy, quả thực không nhiều.”

Phạm Trọng Yêm không nhịn được cười, “Nó thế mà lại không muốn làm học trò của ta, càng không muốn làm quan.”

“Việc này mới lạ thật!”

“Hơn nữa...”

“Hơn nữa, nó còn khuyên ta từ quan trị học!”

Ừ... lời này vừa thốt ra, ngay cả Doãn Thù cũng sững sờ. Giờ thì huynh ấy cuối cùng đã hiểu, tại sao Phạm Hy Văn lại nói Đường Dịch là kẻ dị loại rồi.