Đại học Thanh Hoa hay ho đến thế sao? Đường Dịch thầm nghĩ với chút ác ý.

Một người nào đó: Theo học tại Đại học Thanh Hoa, quê quán: Hoàng Hựu nguyên niên tiến sĩ cập đệ...

Được rồi...

Phạm Trọng Yêm đã thành công ngăn cản việc Đại học Thanh Hoa thâm nhập vào Đại Tống, thư viện mới chính thức được đặt tên là "Quan Lan thư viện".

Đường Dịch thấy cái tên này cũng không tệ, Quan Lan... đứng trên núi ngắm sông, nghe sóng vỗ, nhìn nước trôi.

Ba người dọc đường xuống núi, Doãn Xu tuy đi không nhanh, nhưng cũng chẳng thấy gắng sức.

Phải nói rằng, bệnh tình của Doãn tiên sinh hiện tại thực sự đã chuyển biến tốt hơn rất nhiều, từ bến tàu đến ngôi nhà trên sườn núi, quãng đường dài hơn ba dặm, đi suốt một mạch mà Doãn Xu chỉ chậm hơn người thường đôi chút mà thôi.

Đi đến chân núi, thấy Trương Tấn Văn dẫn theo một lão nông mặc y phục thô kệch đi tới.

Khi đến gần, Trương Tấn Văn giới thiệu: "Đây là lý chính của thôn Hồi Sơn, muốn được diện kiến Phạm công."

Lão nông kia được Trương Tấn Văn dẫn lối, trước tiên hành một lễ lớn: "Bái kiến Phạm tướng công, tiểu lão nhi Vương Thực xin vấn an Phạm tướng công."

Phạm Trọng Yêm đỡ nhẹ lấy lão: "Lão nhân gia xin đứng lên, lão phu đã từ quan, không dám nhận danh xưng tướng công."

Vương Thực khẽ đứng dậy, vẫn cúi người nói: "Nhận được, nhận được ạ! Nếu ngài không nhận được, thì triều Đại Tống này không còn ai nhận được nữa."

Trương Tấn Văn kịp thời chen vào: "Vừa rồi quản sự Tào Dật đã làm xong thủ tục bàn giao, lý chính Vương nghe tin chủ gia mới là Phạm công, nên muốn đến diện kiến một chút."

"Không đến diện kiến sao được, đây là tổ tông tích đức mới đưa được Phạm tướng công tới Hồi Sơn của chúng ta. Tướng công là bậc đại đức, nhất định sẽ làm cho Hồi Sơn ngày một phú quý, ngày một..."

"Lão nhân gia nói quá lời rồi!"

Lão già này khá là hoạt ngôn, mở miệng ra là nói không dứt.

Phạm Trọng Yêm làm quan nhiều năm, bản lĩnh nhìn mặt đoán ý vẫn còn đó, lý chính Vương tuy không giống kiểu dương phụng âm vi, nhưng tuyệt đối không phải chỉ đơn thuần là đến "diện kiến".

"Lão nhân gia có việc gì cứ nói thẳng, lão phu đã tiếp quản Hồi Sơn, chuyện của dân chúng nhất định sẽ hết lòng vì họ."

Vương Thực lúng túng, ngập ngừng hồi lâu, muốn nói lại không dám nói, trông thật khiến người ta bức bối.

Vương Thực đang định mở lời thì giật mình thon thót, lại lái sang chuyện khác.

"Vừa rồi quản sự Trương đã nói với tiểu lão nhi, muốn khai khẩn đất ở Đông Sơn, Phạm tướng công yên tâm, ngày mai lão hán sẽ dẫn thanh niên trai tráng trong thôn sang bờ bên kia khai hoang, sang xuân đảm bảo không làm lỡ việc dùng đất của Phạm tướng công."

"Lão nhân gia, có chuyện gì thì ngài cứ nói thẳng ra đi, vòng vo mãi mọi người đều mệt." Đường Dịch thấy dở khóc dở cười, lão nông này nhìn là biết người chất phác, nhưng cứ phải học người ta nịnh nọt.

Ngài có bản lĩnh được như tiểu gia đây không?

Ừm... sắc mặt Vương Thực đỏ lên, biết mình nói năng vụng về, đã bị người ta nhìn thấu.

Phạm Trọng Yêm thấy lão vẫn không chịu nói rõ ý định, đành thăm dò hỏi: "Có phải có khó khăn gì không? Lương thực mùa đông không đủ ăn?"

Vấn đề mà nông hộ thường gặp phải chính là điều này, vấn đề lấp đầy cái bụng.

Nhưng không ngờ, Vương Thực vội vàng xua tay.

"Đủ ăn, đủ ăn ạ, còn dư dả một chút."

"Vậy ngài là..."

Đến nước này, Vương Thực đành nói thẳng, lúng túng đáp: "Con... con chỉ muốn thay già trẻ trong thôn hỏi một câu, chủ gia mới sẽ thu tô như thế nào ạ?"

Hầy!

Đường Dịch suýt chút nữa té ngửa, lão nông này lòng vòng nửa buổi hóa ra chỉ vì chuyện cỏn con này.

Phạm Trọng Yêm dở khóc dở cười nói: "Trước kia phủ Tào thu thế nào, sau này cứ thu như thế, lão nhân gia không cần lo lắng."

Cứ ngỡ nghe được câu này, lão Vương có thể trút bỏ tảng đá trong lòng, nhưng không ngờ, lão vừa nghe xong sắc mặt đã hơi khổ sở, ngập ngừng nói: "Tiểu lão nhi đã rõ, con xin về báo lại cho người trong thôn."

Nói đoạn lại hành lễ với Phạm Trọng Yêm và những người khác, rồi quay người rời đi.

"Lão nhân gia chờ chút..."

Phạm Trọng Yêm gọi Vương Thực lại: "Lão phu mới đến Hồi Sơn, không biết quy củ trước kia của phủ Tào... sao thế? Tiền tô ruộng của nhà họ Tào trước kia cao lắm sao?"

Vương Thực quay người lại: "Không cao, không cao ạ, chủ gia trước luôn thấu hiểu cho nông hộ chúng con, mười phần lấy hai, coi là thấp rồi ạ."

"Vậy tại sao lão nhân gia lại u sầu?"

"Lão phu không phải bậc hoàn nhân, có những chỗ chưa nghĩ tới, phiền lão nhân gia nói rõ, mọi người cùng bàn bạc với nhau."

"Con..."

"Có phải là vấn đề thuế nông nghiệp không?"

Đường Dịch đột nhiên lên tiếng, thăm dò hỏi.

Thì ra là vậy! Sau khi Đường Dịch nói thế, Phạm Trọng Yêm cũng chợt vỡ lẽ.

Phủ Tào thuộc hàng hoàng thân quốc thích, ruộng đất đứng tên không cần nộp thuế, nghĩa là dân làng Hồi Sơn chỉ nộp hai phần tiền tô, sản lượng còn lại đều thuộc về mình. Nhưng bây giờ Tào Dật tặng Hồi Sơn cho Phạm Trọng Yêm, dải đất lớn như vậy không thể đưa vào phần ruộng chức điền của Phạm Trọng Yêm, chỉ có thể tính là sản nghiệp cá nhân, vậy thì phải nộp thuế.

Đại Tống thời khai quốc quy định thuế nông nghiệp là mười lăm phần lấy một, cộng thêm các loại thuế tạp dịch của địa phương, thì khoảng chừng một phần mười. Đến đời Chân Tông, Nhân Tông, tài chính trung ương ngày càng eo hẹp, thuế ruộng hơi tăng lên, khoảng chừng một phần mười rưỡi.

Tính ra, tô thuế ruộng đất ở Hồi Sơn từ hai phần ban đầu biến thành ba phần rưỡi, trách sao Vương Thực không thể vui vẻ nổi.

"Tướng công không biết đâu..." Vương Thực bị Đường Dịch đoán trúng tâm tư, liền nói thẳng.

"Hồi Sơn tuy có hơn một ngàn ba trăm mẫu ruộng, nhưng ruộng trũng chiếm mất gần một ngàn mẫu, mười năm thì bảy tám năm không thu hoạch được lương thực. Cả làng già trẻ chỉ trông chờ vào hơn ba trăm mẫu ruộng cạn để sinh sống, trước đây phủ Tào chỉ thu hai phần tô, mỗi ngày còn có chút dư dả, gặp năm tai ương cũng không đến nỗi chết đói. Nhưng, cộng thêm thuế nông nghiệp vào thì..."

"Đại lang, chuyện này..."

Phạm Trọng Yêm nhìn về phía Đường Dịch. Yêu nghiệt này chính là quan tài chính của thư viện sau này, trước đó đã bàn bạc xong xuôi, Phạm Trọng Yêm, Doãn Xu và những người khác chỉ cần chuyên tâm giảng dạy, chi tiêu của thư viện đều do Đường Dịch quản lý, ngàn mẫu ruộng lớn ở Hồi Sơn này đương nhiên cũng do cậu quyết định.

"Chuyện bé tí!"

Đường Dịch bĩu môi: "Lão nhân gia cứ yên tâm, thầy ta đã tiếp nhận sinh kế của hơn một trăm hộ dân ở Hồi Sơn thì không thể đứng nhìn mọi người chết đói. Tiền tô ruộng cứ miễn đi, mọi người chỉ cần nộp đủ thuế nông nghiệp cho quan phủ hàng năm là được, đừng vì mấy đấu lương thực mà làm hoen ố danh tiếng của thầy ta."

"Công tử nói thu bao nhiêu ạ?" Vương Thực cảm thấy mình có nghe nhầm không?

Miễn... miễn rồi? Chủ gia không lấy một đồng, cho không dân chúng cày cấy? Trên đời này làm gì có chuyện tốt như vậy?

Trương Tấn Văn cười ha hả: "Lý chính nghe không nhầm đâu, đại lang nhà ta nói miễn, chính là miễn, lão nhân gia cứ an tâm về đi."

Chỉ có hơn ba trăm mẫu ruộng cần nộp tô, tính tối đa cũng chẳng quá hai trăm quan tiền, thực sự không phải con số lớn gì.

Vương Thực vừa nghe thật sự được miễn, mắt nóng lên, đầu gối chùng xuống, muốn quỳ lạy Đường Dịch.

"Lão hán thay mặt cả làng già trẻ cảm ơn công tử!"

Đường Dịch nhanh mắt, một bước xông tới đỡ lão già dậy.

"Lão nhân gia, không được, không được! Chúng ta dù có gặp hoàng đế cũng không quỳ, ngài thế này là hại tiểu tử rồi."

Lão Vương nước mắt chảy dài xuống khuôn mặt hằn sâu những vết nhăn.

"Một phần, một phần rưỡi thuế lương thực trong mắt tướng công, công tử có lẽ chẳng đáng là bao, nhưng trong mắt những nông hộ như chúng con, đó chính là lương thực cứu mạng ạ!"

Đường Dịch bị lão già làm cho trong lòng bức bối, mắt cũng đỏ hoe nói:

"Lão nhân gia yên tâm, có ta ở đây, dù năm đó có thiên tai lớn đến đâu, Hồi Sơn cũng tuyệt đối không để một người nào chết đói!"

---❊ ❖ ❊---

Nước sông Biện cuộn trắng, thuyền đi giữa sóng.

Đường Dịch quay lại thuyền thì cứ trầm mặc không nói, rõ ràng cảnh tượng vừa rồi đã lay động cậu rất nhiều.

Doãn Xu mỉm cười nhìn cậu hồi lâu, mới thong dong nói: "Xem ra, Đại lang đã động lòng thật rồi, ta chưa từng thấy ngươi trầm tư như vậy bao giờ."

"Động lòng?" Đường Dịch ngẩng đầu nhìn Doãn Xu.

"Ba trăm mẫu ruộng cằn, tiền tô hàng năm không quá hai trăm quan, trừ đi thuế quan phủ, hơn một trăm hộ tá điền cũng chỉ còn lại vài chục quan tiền."

"..."

Doãn Xu bị cậu nói cho ngẩn người, không hiểu sao Đường Đại lang lại tính toán sổ sách như thế.

Đường Dịch cười nhạo đầy mỉa mai:

"Thế nhưng, mẹ nó chứ, chính mấy chục quan 'tiền lẻ' này... lại có thể khiến một ông lão phải quỳ xuống trước một đứa trẻ mười lăm tuổi..."

"Thật là một tấm chân tình bi ai!"

"Thật là một thời đại nực cười!"