Donald???

Đường Dịch thầm nghĩ, Phạm đại thần, ngài đừng giỡn với con nữa, có đánh chết con cũng không dùng cái tên tự này, đây là thứ sẽ theo con cả đời đấy.

Dưới sự phản đối kịch liệt của Đường Dịch, Phạm Trọng Yêm đành phải cân nhắc lại, cuối cùng đổi "Donald" thành "Tử Hạo".

"Tử" là kính xưng dành cho bậc hiền tài, thời nay rất thịnh hành dùng để đặt tên tự cho hậu bối. Còn "Hạo" lại đồng nghĩa với tên chính "Dịch" của Đường Dịch, đều mang nghĩa rộng lớn.

Tử Hạo?

Đường Tử Hạo?

Trong mắt Đường Dịch, "Tử Hạo" tuy có chút quê mùa, nhưng còn hơn "Donald" gấp trăm lần, đành miễn cưỡng chấp nhận.

Sau khi hành lễ bái sư, Phạm Trọng Yêm còn có công vụ phải xử lý, dặn dò Đường Dịch hôm khác hãy tới, đến lúc đó sẽ sắp xếp chuyện học hành cho hắn.

Đường Dịch rất muốn nói, lão tử cái gì cũng không muốn học! Thế nhưng, nhìn vẻ nghiêm nghị trên mặt Phạm Trọng Yêm, lại thêm việc ở phủ châu quả thực còn nhiều công vụ phải xử lý, Đường Dịch đành thôi. Chuyện học hành, chờ hôm nào Phạm Trọng Yêm rảnh rỗi rồi tính tiếp.

Phạm Trọng Yêm rời khỏi phủ. Đường Dịch vốn định đi cùng ra khỏi Phạm trạch, nhưng không ngờ vị văn sĩ ốm yếu kia lại gọi hắn lại, nói rõ muốn trò chuyện cùng hắn. Chẳng còn cách nào, Đường Dịch đành để Mã bá và Mã Đại Vĩ về trước, còn mình một mình đi theo vị văn sĩ kia vào thiên viện trong phủ.

"Dám hỏi tiên sinh, có phải là Hà Nam tiên sinh Doãn Sư Lỗ?" Doãn Xu vừa ngồi xuống bên bàn đá trong sân, liền nghe Đường Dịch thăm dò hỏi.

"Ồ...?" Doãn Xu vô cùng bất ngờ khi Đường Dịch nói trúng thân phận của mình. "Sao ngươi lại nhận ra ta?"

Đường Dịch mỉm cười đáp: "Vừa rồi nghe Tam ca nói, sư phụ có chuyện muốn bàn với Hà Nam tiên sinh. Tiểu tử cũng từng nghe qua đại danh của Hà Nam tiên sinh, nghĩ chắc là ngài."

Doãn Xu khó hiểu nói: "Nghe Hy Văn huynh nói, ngươi không thích Khổng Mạnh chi học, sao lại biết danh hiệu của ta?"

Đường Dịch khựng lại, thầm nghĩ, chẳng lẽ lại nói, ta đọc kỹ Tống sử, biết ngươi với Phạm Trọng Yêm thân đến mức thiếu mỗi nước mặc chung một cái quần sao?

Vắt óc suy nghĩ nửa ngày, hắn liền bịa ra một lý do.

"Tiểu tử tuy ở chốn thị phi, nhưng từ nhỏ đã thích nghe ngóng những chuyện thú vị nơi triều đình. Năm Cảnh Hữu thứ ba, sư phụ bất mãn Lữ tướng chuyên quyền nên bị bãi chức, khi ấy tiên sinh cùng sư phụ đồng cam cộng khổ, sớm đã được bách tính truyền tụng là giai thoại. Danh tiếng của tiên sinh, tiểu tử sớm đã khắc ghi trong lòng."

Doãn Xu nhìn sâu vào mắt Đường Dịch, rõ ràng tiểu tử này không nói thật.

Việc ông lấy hiệu là Hà Nam tiên sinh chỉ lưu truyền trong vài bằng hữu văn đàn cũ, hiếm người biết rõ. Nếu nghe chuyện triều đình mà biết danh tiếng của ông, thì cũng chỉ nên biết ông là Doãn Sư Lỗ mà thôi. Một thiếu niên không thích văn giáo mà lại biết văn hiệu của mình, sao ông có thể không thấy lạ?

Nhưng Doãn Xu cũng không vạch trần, giọng ôn hòa: "Vì ngươi thích quan sát triều cục, nên mới phân tích đại thế thiên hạ thấu đáo đến vậy sao?"

Đường Dịch thoáng lúng túng. Chẳng hiểu sao, đối diện với Phạm Trọng Yêm, hắn còn có thể lòe được vài câu. Nhưng đối mặt với Doãn Sư Lỗ này, hắn luôn có cảm giác bị nhìn thấu.

Hắn đâu biết rằng, Doãn Xu là người vô cùng tinh tế, đến cả chuyện Phạm Trọng Yêm không chắc chắn cũng phải tìm ông bàn bạc. Hơn nữa, Doãn Xu mỗi lần đều đưa ra những câu trả lời khiến Phạm Trọng Yêm vô cùng tâm phục khẩu phục.

"Chỉ nhìn triều cục thì không thấy được gì đâu, dù sao tiểu tử cũng chỉ là người thường. Nhưng, đồng thời tiểu tử cũng là một thương nhân, dùng lợi luận của thương nhân, cộng thêm dân tình Đại Tống mà mắt thấy tai nghe, tự nhiên sẽ có vài suy ngẫm."

Doãn Xu mỉm cười: "Đã chú tâm đến việc triều cục như thế, sao lại không chút hứng thú với Khổng Nho chi đạo?"

Đường Dịch thầm nghĩ, lần trước Phạm Trọng Yêm cũng hỏi, nhưng bị hắn dùng chuyện từ quan để lấp liếm qua rồi. Xem ra lần này không thoát được.

"Trước khi trả lời tiên sinh, tiểu tử muốn hỏi ngài một câu."

"Cứ hỏi tự nhiên."

"Nho học rốt cuộc là gì?"

Doãn Xu khựng lại, câu hỏi này của Đường Dịch không hề nhỏ. Trầm ngâm giây lát, Doãn Xu dùng tám chữ trả lời Đường Dịch.

"Thánh nhân chi học, trị thế chi đạo."

"Hay cho câu Thánh nhân chi học, trị thế chi đạo!"

Doãn Xu hỏi ngược lại: "Sao, Đại Lang cho rằng không đúng?"

Đường Dịch lắc đầu: "Tiểu tử không có kiến giải sâu sắc về Nho học, không dám nói đúng hay không."

"Nhưng tiểu tử cảm thấy, Chư tử bách gia, Khổng Mạnh chi học, thậm chí cả Phật học, Đạo giáo đều chỉ là một loại tinh thần, hay nói cách khác là tín ngưỡng."

"Một loại tinh thần? Một loại tín ngưỡng?" Doãn Xu lẩm bẩm nghiền ngẫm lời Đường Dịch, dần dần ánh mắt bừng sáng.

"Tinh túy!" Doãn Xu không giấu nổi sự phấn khích, giọng cao thêm vài phần. Dường như động đến chỗ bệnh, nhất thời mồ hôi rịn ra khắp người, không nhịn được cau mày.

"Tiên sinh, bảo trọng thân thể." Đường Dịch vội vàng quan tâm.

Doãn Xu gắng gượng xua tay: "Không sao."

Đường Dịch lúc này mới để ý, khớp ngón tay của Doãn Xu khác người thường, vừa đỏ vừa sưng.

"Tinh thần, tín ngưỡng," Doãn Xu lặp lại bốn chữ này, "Không ngờ Đại Lang chỉ dùng bốn chữ đã khái quát được hết học vấn thiên hạ!"

Nói xong, không khỏi thở dài: "Chỉ tiếc ta đã gần đất xa trời, bằng không, nhất định sẽ tranh với Phạm Lữ Sương lấy ngươi làm học trò."

Đường Dịch không dám kiêu ngạo, vội nói: "Tiên sinh quá khen!"

"Tiên sinh chỉ cần an tâm tĩnh dưỡng, nhất định sẽ... có ngày bình phục..." Đường Dịch hơi khó khăn khi nói ra lời an ủi này. Hắn hiểu rất rõ, vị Doãn Sư Lỗ tinh tế, ôn văn nhã nhặn này, mạng sống đã không còn lâu nữa.

Doãn Xu không để tâm đến lời của Đường Dịch, thân thể mình thế nào ông tự biết rõ, không phải cứ dưỡng là xong. Nhìn Đường Dịch càng thêm khó hiểu, tài năng của đứa trẻ này còn cao hơn cả sự đánh giá của Phạm Hy Văn, tại sao lại không muốn học hành?

"Đường Đại Lang!"

"Học trò có mặt!"

"Ngươi đã biết học vấn là tinh thần, là tín ngưỡng, tại sao lại trăm bề không muốn? Dùng một loại tín ngưỡng vừa làm phong phú nội tâm, vừa có thể mưu phúc cho bách tính, chẳng phải tốt sao?"

"Học trò còn một câu hỏi, xin tiên sinh giải đáp."

Doãn Xu khẽ nhíu mày, không hiểu sao Đường Dịch cứ quanh co, không chịu trả lời thẳng vào vấn đề: "Ngươi cứ hỏi đi!"

"Tiên sinh cho rằng là có người trước, hay có tinh thần và tín ngưỡng trước?"

Đường Dịch vừa dứt lời, Doãn Xu toàn thân chấn động.

"Ngươi... ngươi có ý gì?"

Đường Dịch cười: "Phật Đạo chi học cho rằng, trời đất có linh, có linh trước, sau đó mới có vạn vật và con người. Vậy Khổng Nho lại giải thích thế nào?"

Doãn Xu mồ hôi lạnh chảy ròng ròng, vạn lần không ngờ, câu Đường Dịch hỏi lại là vấn đề này.

Câu hỏi này khó không?

Không khó!

Đương nhiên là có người trước, sau đó mới có học vấn. Bằng không, Khổng Thánh nhân từ đâu mà ra?

Doãn Xu không đáp, vì ông không nắm chắc được tại sao Đường Dịch lại hỏi câu này. Đúng như Đường Dịch nói, Phật Đạo chủ trương linh trước vật sau, còn Nho gia thì kiên trì tin rằng có người trước, sau đó mới có học vấn trị người.

"Xem ra, tiên sinh cũng cho rằng có người trước, sau đó mới có tinh thần và tín ngưỡng của con người."

"Đúng là như vậy!" Doãn Xu khẳng định.

Đường Dịch nói: "Vậy học trò muốn hỏi thêm."

"Còn hỏi nữa?" Doãn Xu giờ thực sự hơi sợ tiểu tử này lại hỏi ra những câu khiến người ta kinh ngạc.

"Xin hỏi tiên sinh, đã có người trước, vậy rốt cuộc là bản thân con người quan trọng? Hay học vấn trị người quan trọng hơn?"

"Người quan trọng!" Lần này Doãn Xu trả lời dứt khoát, Nho gia cũng không thể phủ nhận đạo lý "vạn vật nhân vi bản" (con người là gốc của vạn vật).

Đường Dịch gật đầu: "Giờ tiểu tử có thể trả lời, vì sao lại không hứng thú với Nho học rồi."

Doãn Xu lông mày nhíu chặt, ông bị Đường Dịch xoay cho hơi mơ hồ: "Lấy con người làm gốc không sai, nhưng điều này đâu có xung đột với Nho đạo?"

"Quả thực không có xung đột, hơn nữa, tiểu tử cũng không phủ nhận, Nho học là một môn học trị thế."

"Thế nhưng, tiểu tử cho rằng, Nho học có chút phiến diện, bản mạt đảo trí (đảo lộn gốc ngọn) rồi."

"Ý gì??" Doãn Xu dường như bị câu này của Đường Dịch đánh tỉnh, nhưng lại không biết vì sao lại có cảm giác này, đôi mắt rực sáng nhìn Đường Dịch.

"Nho học là học vấn trị thế, là của cải tinh thần quý báu nhất của con cháu Hoa Hạ."

"Nhưng dù vậy, nó cũng chỉ là một môn triết học, một loại tinh thần mà thôi. Thiên hạ rộng lớn, vạn vật vô cùng tận, chỉ trông cậy vào một môn triết học mà muốn giải thích tất cả vấn đề của con người khi sống trên đời, liệu có thể không?"

Doãn Xu ngẩn người nhìn Đường Dịch, không biết phải đáp sao.

Đường Dịch cũng không trông chờ Doãn Xu trả lời, tiếp tục nói: "Thế gian này, có quá nhiều sự việc, quá nhiều nghi vấn mà Khổng Mạnh chi học không giải thích được."

"Tại sao mặt trời mọc hướng Đông lặn hướng Tây?"

"Tại sao mặt trăng lúc tròn lúc khuyết?"

"Sinh lão bệnh tử của con người giải thích thế nào?"

"Bệnh nan y của Đại Tống, khởi nguồn từ triều đình, vì sao đầy triều đình các môn sinh Khổng Thánh lại không giải quyết được?"

"Người đọc sách trong thiên hạ tôn Khổng trọng Nho, lại quên rằng, ngoài Khổng Mạnh chi học, còn vô số học vấn đang chờ chúng ta khám phá mà chẳng ai ngó ngàng tới."

"Nho học có thể trị thế, nhưng không thể thúc đẩy thế giới này phát triển lên tầng cao mới. Tương lai Đại Tống, cũng không phải cứ tranh đấu triều đình là có thể tránh tai ương. Tiên sinh thấy, trên triều đình có thêm con hay bớt con, có gì khác biệt không?"

---❊ ❖ ❊---

Yêu nghiệt! Đây quả thực là một yêu nghiệt!!

Doãn Xu ngẩn người nhìn Đường Dịch, y hệt như Phạm Trọng Yêm hôm ở Đường Ký, bị Đường Dịch oanh tạc cho một trận... ngẩn ngơ cả người.