Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Bữa điểm tâm thịnh soạn, lại bị cuộc đấu đá triều chính cách xa ngàn dặm làm cho mọi người đều nuốt không trôi.

Vị lão nhân vốn đang thần thái rạng rỡ lúc mới bước vào cửa, lại bị những lời lẽ "mở hack" của Đường Dịch oanh tạc đến mất hồn mất vía, cuối cùng được con trai dìu ra khỏi Đường Ký thực phô như thế nào cũng không hay biết.

Còn Đường Dịch ư... dường như cũng chẳng dễ chịu gì.

Tiễn chân lão nhân xong, trong lòng Đường Dịch cũng cảm thấy bí bách không sao tả xiết. Đây là lần đầu tiên sau hơn nửa năm trùng sinh, hắn tiếp xúc với bậc trí thức Đại Tống, cũng nhờ vậy mà tận mắt chứng kiến phong cốt của văn sĩ Đại Tống.

Thứ khí tiết văn nhân một lòng báo quốc, hết lòng vì dân ấy, chí ít là ở Hoa Hạ cả ngàn năm sau cũng rất hiếm thấy.

Cũng chính phong cốt văn nhân này đã khơi dậy mặt hồ tâm cảnh vốn đã lặng tờ không gợn sóng của Đường Dịch.

Đường Dịch vừa âm thầm bội phục, vừa không khỏi thấy xót xa và tiếc nuối.

Cuộc cải cách do Phạm Trọng Yêm chủ đạo lần này, chẳng những không thay đổi được gì, trái lại còn tự đẩy bản thân vào chỗ chết.

Đường Dịch biết, bi kịch của Phạm Trọng Yêm giờ đây mới chỉ là bắt đầu...

Ông sẽ phải khổ đợi ở Đặng Châu suốt bốn năm trời, chờ đợi triều đình thắp lại ngọn lửa cải cách.

Thế nhưng, thứ chờ đợi ông lại là cuộc bức hại điên cuồng hơn.

Ông nào ngờ được, vị quan gia mà ông một đời trung thành lại hèn nhát, đã sớm mất đi dũng khí cải cách. Nếu không, cũng sẽ chẳng mặc kệ những kẻ kia dùng đủ mọi thủ đoạn hành hạ ông.

Từ khi Phạm Trọng Yêm mãn nhiệm chức tri Đặng Châu năm 1049, cho đến năm 1052 khi lão nhân khách tử nơi đất khách quê người, vị lão nhân này từ Đặng Châu đến Tô Châu, rồi từ Tô Châu lại bị tống sang Thanh Châu, vừa mới nhậm chức không lâu lại bị điều đến Dĩnh Châu. Việc này thì có khác gì mưu sát!?

Chỉ vỏn vẹn ba năm trời. Phạm Trọng Yêm kéo lê bệnh thể, bôn ba khắp nhiều nơi, gần như đi khắp một nửa triều Tống, cuối cùng nghèo túng bệnh tật bủa vây, khách tử tại Từ Châu.

Một đời danh thần, mãi đến giây phút cuối cùng vẫn còn dâng sớ lên Nhân Tông rằng: "Thần bệnh rồi, không đi nổi nữa, xin ở lại Từ Châu dưỡng bệnh, chậm vài ngày sẽ đi nhậm chức..."

---❊ ❖ ❊---

Những lời lẽ cực kỳ công lợi, ngôn từ không mấy thiện cảm kia, cũng thể hiện chân thực nội tâm của Đường Dịch, hắn cảm thấy bất bình thay cho Phạm Trọng Yêm.

Đường Dịch không phải là kẻ công lợi, nhưng hắn sẵn lòng công lợi một lần vì vị thiên cổ danh thần "tiên thiên hạ chi ưu nhi ưu" (lo trước cái lo của thiên hạ) ấy.

Bởi vì ông ấy xứng đáng...

---❊ ❖ ❊---

"Đại Lang làm sao vậy?"

Khi Mã Đại Vĩ, con trai của Mã Lão Tam, gánh bột mì, thịt và rau quay về, Đường Dịch vẫn đang ngồi ngẩn ngơ trong tiệm, hắn không khỏi nghi hoặc hỏi.

Đường Dịch hoàn hồn lại, "Đại ca về rồi đấy à?"

Mã Đại Vĩ lau mồ hôi, "Ừ, về rồi. Đệ bị làm sao thế? Sao lại hồn xiêu phách lạc vậy?"

"Không có gì..." Đường Dịch mím môi cười, chuyển hướng câu chuyện. "Về đúng lúc lắm, huynh gọi Mã bá, Mã thẩm qua đây, ta muốn bàn chút việc." Nói đoạn, Đường Dịch xoay người quay lại quầy.

Bây giờ còn sớm mới đến giờ bán cơm trưa, trong tiệm cũng chẳng có việc gì, sau khi vợ chồng Mã Lão Tam tới, Đường Dịch cố nén tâm thần, lấy sổ sách ra.

"Tiệm ăn của chúng ta cũng mở được hơn nửa năm rồi, tính ra việc làm ăn cũng không tệ." Đường Dịch vừa lật sổ sách vừa nói.

Mã Lão Tam nghe Đường Dịch đang tính toán sổ sách, vội ngăn lại: "Sổ sách Đại Lang nắm trong lòng là được rồi, nói với đám người già chúng ta làm gì?"

Đường Dịch đáp: "Chúng ta tuy khác họ, nhưng từ lâu đã thân thiết như một nhà rồi. Người một nhà, đương nhiên phải để bác biết, tiệm ăn kiếm được bao nhiêu tiền chứ!"

"Không được, không được!" Mã Lão Tam vội nói. "Đại Lang nắm rõ trong lòng là tốt rồi, ta là kẻ thô lỗ, có nói cũng chẳng hiểu được đâu."

Đường Dịch bất đắc dĩ đóng sổ sách lại.

"Vậy thì không nói chuyện sổ sách nữa, dù sao nửa năm nay cũng kiếm được không ít, tính toán cũng chỉ là tiện tay thôi, chủ yếu là muốn bàn với bác việc khác."

"Việc gì?"

"Đại ca đã hai mươi bốn tuổi rồi, không thể để trì hoãn thêm nữa. Ta nghĩ, chúng ta cùng bàn bạc xem nhà nào có cô nương còn đang đợi gả, mau chóng tìm mối hôn sự cho đại ca, cũng là để hoàn thành tâm nguyện trong lòng bác."

Mã Đại Vĩ nghe vậy, mặt đỏ bừng, hơi cúi đầu xuống.

Hề... Mã Lão Tam cười khổ một tiếng, "Đợi thêm chút nữa đi!"

Mã Thẩm thì nói: "Đại Lang có tấm lòng này là tốt rồi, nhưng muốn cưới vợ, nếu không có trăm tám mươi quan tiền làm sính lễ gia tư thì đừng hòng mơ tưởng, nhà ai cũng chẳng muốn gả con gái đi chịu khổ."

Đường Dịch cười: "Chúng ta đâu còn cảnh túng thiếu như nửa năm trước nữa, việc làm ăn của tiệm tốt thế này, tiền dư dả để cưới vợ cho đại ca vẫn có mà."

Mã Lão Tam ngẩn ra, không chắc chắn hỏi: "Đủ cưới vợ sao?"

"Dư dả là đằng khác!"

"Thế cũng không được."

Mã Lão Tam trầm ngâm hồi lâu, mới khó khăn nói: "Cái tiệm này là gốc rễ lập thân tương lai của Đại Lang, dù có dư dả chút ít cũng phải để dành. Sang năm Đại Lang tròn mười lăm tuổi rồi, cũng đến tuổi dựng vợ gả chồng, không thể vì Đại Vĩ mà làm lỡ dở chuyện chung thân đại sự của Đại Lang."

Trong lòng Đường Dịch ấm áp, thầm nghĩ, mình thật may mắn biết bao khi gặp được gia đình chân thành đến thế này.

"Đừng lo cho con nữa, bác còn sợ con không cưới được vợ hay sao? Chờ đến lúc con cưới vợ, xem con rước về cho bác một nàng tiên!"

"Hề!" Mã Lão Tam bị Đường Dịch chọc cười. "Chẳng lẽ ngươi còn định cưới cô nàng như Tứ Nương nhà họ Trương?"

"Không lấy!" Đường Dịch ra vẻ nghiêm túc nói: "Lớn quá, xứng với đại ca thì được. Nếu không phải đại ca đã đến tuổi không chờ nổi nữa, thì đợi thêm hai năm gom đủ tiền, chúng ta sẽ cưới Tứ Nương nhà họ Trương về cho đại ca."

Mã Lão Tam cười hì hì chân chất, thầm nghĩ thằng bé này toàn nói lời hồ đồ, Tứ Nương nhà họ Trương kia đâu phải hạng người như gia đình mình có thể mơ tưởng tới.

Lão lại chẳng hề để ý, con trai mình vừa nghe thấy cái tên Tứ Nương nhà họ Trương, thân hình liền cứng đờ một chút.

Mã Lão Tam cười xong vẫn giữ vẻ mặt nghiêm túc: "Thế thì càng không được tiêu tiền bừa bãi, không dành dụm được chút ít thì tiên nữ nào chịu theo con?"

Đường Dịch thật sự hết cách với lão già này, đành hậm hực nói: "Thì con mới bảo để bác nghe qua sổ sách, chứ thật ra chúng ta kiếm được không ít đâu."

"Kiếm được bao nhiêu?"

"Trừ đi chi tiêu của bốn người chúng ta trong nửa năm qua, còn lại khoảng bốn trăm hơn quan tiền đồng, chưa tới năm trăm đâu!"

"Nhiều thế á?!" Không chỉ Mã Lão Tam, mà cả Mã Thẩm và Mã Đại Vĩ đều bị con số này làm cho kinh ngạc.

Phải biết rằng, vào những năm Khánh Lịch, vật giá vô cùng bình ổn, tiền Tống cực kỳ có giá trị. Một thạch (khoảng 120 cân) gạo ngon cũng chỉ tầm bốn năm trăm văn, gia đình ba người bình thường, mỗi tháng chi tiêu không quá hai quan tiền.

Một hộ nông dân ở mức trung hạ, toàn bộ gia sản cộng lại cũng chỉ tầm trăm quan, trong đó còn bao gồm một con trâu cày, vài mẫu ruộng và nhà cửa.

Một cái tiệm ăn như vậy, chỉ nửa năm trời mà lại có thể dư ra gần năm trăm quan, Mã Lão Tam thật sự không dám nghĩ tới.

"Sinh chiên (bánh bao áp chảo) ở Đặng Châu chỉ có mỗi nhà ta làm, giá bán khá cao. Tính kỹ ra, mỗi cái sinh chiên bán ba văn, lãi ròng hai văn. Mỗi nồi bốn mươi cái, một ngày trung bình năm mươi nồi, cộng thêm tiền lời từ dưa muối, đồ nguội, mỗi ngày lãi hơn bốn quan tiền. Nửa năm tích lại, có thu nhập hơn bảy trăm quan, trừ đi chi tiêu và để dành một khoản cho những lúc cần kíp, trích ra năm trăm quan để cưới vợ cho đại ca vẫn không thành vấn đề."

Đường Dịch tỉ mỉ kể lại sổ sách cho Mã Lão Tam nghe, Mã Lão Tam lúc này mới biết, một cái tiệm ăn nhỏ bé không đáng kể như vậy lại có thể kiếm được nhiều tiền đến thế.

Trước đây, lão còn thấy Đường Dịch tiêu tiền hoang phí, tiệm ăn tuy làm ăn khá khẩm nhưng cũng không chịu nổi cách tiêu xài này, còn đang nghĩ cách khuyên nhủ Đường Dịch nữa kìa.

Đường Dịch cười nói: "Lần này bác yên tâm rồi chứ? Mau nghĩ xem, cô nương nhà nào trông vừa mắt."

"Nói như vậy, thì cũng có thể tìm mối hôn sự cho Đại Vĩ rồi, nhưng cũng chẳng cần đến nhiều tiền thế đâu."

Đường Dịch không cho là đúng, "Cưới là phải cưới mối tốt, không sợ tốn tiền!"

Thời cổ đại làm gì có tự do yêu đương, cha mẹ đặt đâu con ngồi đó, mai mối định đoạt, hai vợ chồng cho đến lúc lên giường còn chưa từng thấy mặt mũi đối phương ra sao là chuyện nhan nhản.

Cho nên, việc đánh giá một mối hôn sự tốt hay xấu, phản ánh trực quan nhất chính là ở chỗ sính lễ đắt đỏ hay không. Có tiền thì cưới được người xinh đẹp hiền thục, không tiền đành tìm người tầm thường mà tạm bợ. Cho dù phụ nữ thời Tống chưa đến mức trở thành vật phụ thuộc cho đàn ông như thời Minh Thanh, nhưng trong chuyện hôn nhân, vẫn thực tế vô cùng.

"Cô con gái thứ hai nhà Lý Thuận Tử ở Tây Cương ngoài thành thì thế nào?" Đã quyết định xong xuôi thì mọi người cũng không còn ngượng ngùng nữa, Mã Thẩm đã bắt đầu duyệt qua một lượt những cô gái đến tuổi gả chồng trong đầu mình, lập tức có người được chọn.

"Lý Thuận Tử nào?"

"Chính là lão Lý, người nông dân thường xuyên cung cấp rau tươi cho chúng ta ấy, cô con gái thứ hai nhà lão tôi từng gặp rồi, dung mạo tuy không nổi bật nhưng thân hình khỏe khoắn, nhìn là biết mắn đẻ, sau khi về làm dâu, chắc chắn là tay giúp việc đắc lực."

"Ồ..." Mã Lão Tam hiểu ra. "Cô nương đó ta cũng có chút ấn tượng, cũng không mất một mối lương duyên."

---❊ ❖ ❊---

Đường Dịch nhìn hai ông bà già bàn bạc hăng say, không khỏi kêu oan thay cho Mã Đại Vĩ, thân hình khỏe khoắn, lương duyên? Cái từ "khỏe khoắn" này mà dùng cho cô nương thì có vẻ không hay ho lắm nhỉ?

"Bà xem cô con gái nhà đồ tể Trương ở phía đông thành thế nào?" Mã Lão Tam lại đưa ra lựa chọn mới.

Đường Dịch đảo mắt, được rồi! Lần này lại chọn một nhân vật "trọng lượng" nữa.

"Cũng không tệ. Chỉ là, đồ tể Trương chưa chắc đã coi trọng gia đình vốn là người làm thuê như chúng ta, vẫn là nhà Lý Thuận Tử môn đăng hộ đối hơn."

"......"

"Hai bác có thể nghe con nói một lời được không?" Đường Dịch thật sự không nghe nổi nữa, lên tiếng ngắt lời.

"Đây là chuyện chung thân đại sự của đại ca, chúng ta có thể nghe ý kiến của huynh ấy được không?"

Mã Lão Tam trợn mắt, hiếm khi tỏ ra cương quyết. "Chuyện này xưa nay đều là cha làm chủ, con cái vâng lệnh là được, hỏi nó làm chi?"

Đường Dịch lại không chịu bỏ qua: "Ít nhất cũng phải hỏi đại ca xem có người nào ưng ý không, để làm cơ sở tham khảo cũng tốt mà."

Nói đoạn, quay sang Mã Đại Vĩ: "Đại ca, huynh có cô nương nào thầm thương trộm nhớ không?"

Mã Đại Vĩ hơn hai mươi tuổi gặp chuyện này cũng hóa thành chim cút, đỏ bừng cả mặt, cúi đầu không nói.

Đường Dịch thấy huynh ấy không đáp, sốt ruột nói: "Đây là chuyện cả đời đấy, huynh phải nói một câu chứ!"

"Ta... ta vẫn chưa muốn thành thân." Mã Đại Vĩ ấp úng nửa ngày...

"Nói cái lời rắm gì thế?" Mã Lão Tam sốt sắng. "Trước đây không có tiền cưới vợ cho con, bây giờ Đại Lang bỏ tiền cưới vợ cho con, con dám không lấy, ta đánh gãy chân con."

Bất hiếu có ba, không có con nối dõi là tội lớn nhất, trong vấn đề thừa kế hương hỏa, Mã Đại Vĩ mà dám nói một chữ "không", Mã Lão Tam thật sự dám đánh gãy chân huynh ấy.

"Thôi bỏ đi, tất cả nghe theo ý cha mẹ."

Ực... Đường Dịch ngẩn người, nhìn cái điệu bộ này của Mã Đại Vĩ, huynh ấy không phải không muốn thành thân, mà là đã có người trong mộng rồi.

"Không thể bỏ qua được!" Đường Dịch kêu lên: "Huynh phải nghĩ kỹ đấy, chuyện chung thân đại sự này, sống tốt hay sống dở đều là cả một đời. Bây giờ mà cứ qua loa tắc trách, sau này chịu khổ lại chính là huynh đấy."

"Rốt cuộc là có hay không!" Mã Lão Tam gằn giọng thúc giục. "Đánh một gậy không thèm kêu lấy một tiếng, trông chẳng giống nam tử hán chút nào!"

Lời đã nói đến nước này, Mã Đại Vĩ biết thời khắc quyết định vận mệnh của mình đã tới, nghiến răng:

"Có!"

"Là ai!"

"Tứ Nương nhà họ Trương..."

"Tứ Nương nhà họ Trương nào?"

"Con gái út nhà ông chủ Trương, tiệm tạp hóa Phúc Long."

Phụt... Đường Dịch phun nước miếng.

Thầm nghĩ, đại ca ơi là đại ca! Huynh sẽ không phải vừa nghe mọi người nhắc đến Tứ Nương nhà họ Trương, rồi nhất thời nảy ý đấy chứ?

Nếu không phải, vậy thì con mắt của huynh quả thật cao thật đấy!

Thế nhưng...

Nhưng mà, Tứ Nương nhà họ Trương này độ khó cao quá đi mất! Có thể chọn ai dễ "tiếp cận" hơn chút không hả!?