Cô gái ngồi cạnh Chu Tiểu Phong dắt tay anh ta bước vào sàn nhảy, cô gái ngồi bên cạnh Mã Dân khẽ lắc vai, cũng đứng dậy, liếc nhìn sàn nhảy đèn đuốc chập chùng rồi nói với Mã Dân: "Tiên sinh, chúng ta nhảy một điệu nhé?"
"Tôi không muốn nhảy," Mã Dân nói, ánh mắt dán chặt vào nữ ca sĩ ăn mặc lộng lẫy đang cất tiếng hát.
Cô gái nắm lấy tay anh, "Chúng ta nhảy một điệu đi, ngồi ngây ra đây thì có gì vui?" Cô gái nói.
Mã Dân không có hứng thú với cô gái này, uể tước hất tay cô ta ra. Trong lòng Mã Dân thừa biết những người phụ nữ này đều đến để móc túi đàn ông. Anh vốn dĩ vô cùng phản cảm với kiểu phụ nữ dùng giọng điệu ngọt ngào ngon ngọt này để nói chuyện. Cô gái lại nũng nịu: "Tiên sinh, chúng ta đi nhảy đi." Vừa nói cô ta vừa dán sát vào người Mã Dân, lại muốn kéo anh đứng dậy.
Mã Dân nhất quyết không chịu đứng lên, gạt tay cô ta ra. Ban đầu Mã Dân đến đây là để tìm niềm vui, kiếm được tiền rồi, không xả hết mệt mỏi một ngày ở vũ trường thì xả ở đâu nữa? Nhưng tâm trí Mã Dân lại không để ở vũ trường, mà là ở trên người Bành Hiểu.
"Anh đẹp trai này," Cô gái lại mỉm cười, rất muốn kéo anh đi nhảy. "Chúng ta đi nhảy có được không?"
"Tôi không muốn nhảy." Trái lòng Mã Dân vô cùng hỗn loạn, "Tôi chỉ muốn ngồi đây nghỉ ngơi."
Bản nhạc nhảy kết thúc, Chu Tiểu Phong cùng cô gái kia thong thả đi tới. "Ôi chao, hai người ngồi đây không nhảy à?" Chu Tiểu Phong nói.
Mã Dân ra hiệu cho cô gái đứng sang một bên, anh liếc nhìn Chu Tiểu Phong, Chu Tiểu Phong đang nắm tay cô gái kia, trên mặt đong đầy nụ cười đáng yêu. "Hai người đã thân thiết thế rồi cơ à?" Mã Dân bưng ly thủy tinh trên bàn lên uống một ngụm trà, nhìn Chu Tiểu Phong, "Chẳng có chút vị gì cả, tôi muốn về."
"Chơi thêm chút nữa đi." Chu Tiểu Phong nói, "Chăm sóc cậu em này cho tốt, không thì không có tiền trả cho cô đâu đấy."
Cô gái nhìn Chu Tiểu Phong một cái, rồi ném ánh mắt về phía đài nhạc, trên sàn đài nhạc lập lòe những vệt sáng xanh xanh đỏ đỏ. Một bài hát trữ tình lại bắt đầu vang vọng khắp đại sảnh, tựa như những chú bướm đang vỗ cánh bên tai. Cô gái chỉnh lại tóc, gom góp nụ cười trên mặt trở nên vô cùng dịu dàng đáng yêu, nũng nịu nói với Mã Dân: "Chúng ta đi nhảy trước một điệu có được không?"
Mã Dân sa sầm mặt đứng dậy, hai người bước vào sàn nhảy. Mã Dân ôm lấy cô ta, nhún nhảy theo nhịp điệu dồn dập. Nhảy xong một điệu, hai người trở lại chỗ ngồi. Mã Dân ngậm một điếu thuốc lên môi, châm lửa, hút được một đoạn lại cùng cô gái đó bước vào sàn nhảy, không còn mơ tưởng viễn vông nữa mà nhảy một cách rất tùy ý.
Mười một giờ đêm, hai người bước ra khỏi vũ trường Cảng Đảo, hai cô gái cũng đi theo ra ngoài. Mã Dân đưa một trăm nhân dân tệ tiền tip cho cô gái đi sát bên mình, rồi bước vào chiếc Santana, nổ máy xe. Chu Tiểu Phong muốn rủ cô gái nhảy cùng mình đi chung, nên đứng đó làm tư tưởng cho cô ta. Mã Dân đợi một lúc, thấy anh ta vẫn còn lằng nhằng ở đó liền bực bội nhấn còi mấy tiếng, tiếng còi vang lên chói tai. Chu Tiểu Phong hậm hực bước tới, nét mặt hiện rõ vẻ không vui, gương mặt sầm lại tối sầm. "Hôm nay cậu làm sao thế?"
Sau khi Chu Tiểu Phong chui vào trong xe, Mã Dân chất vấn anh ta: "Loại phụ nữ này có gì mà phải dông dài? Không đồng ý thì đi, có phải yêu đương gì đâu."
"Tớ cũng khá thích cô em đó mà," Chu Tiểu Phong nói. "Dáng chuẩn cực kỳ, nói chuyện cũng rất lọt tai."
"Đối với loại phụ nữ này, đừng có nhắc đến hai chữ yêu thích." Mã Dân lái xe ra đường lớn, "Tớ coi họ không phải là người, dù từ góc độ nào thì họ cũng không xứng để cậu thích."
"Sao cậu lại có tư tưởng như thế?"
"Tư tưởng này là do cậu nhồi nhét cho tớ đấy chứ." Mã Dân nói, "Cậu thì mỗi ngày một tư tưởng, cậu bị Schopenhauer đầu độc quá sâu rồi. Cái gã Schopenhauer giở trò bịp bợm đó mà chết ở Trường Sha, tớ sẽ điều hai công nhân đi đào mộ gã lên."
"Cậu không có giá trị bàn luận về Schopenhauer, cậu đến một quyển sách của ông ấy còn chưa gặm xong."
"Tớ chỉ thích Mao Chủ tịch thôi." Mã Dân nói, rồ ga lái xe vào làn đường nhanh, "Mao Chủ tịch nói: 'Vì có hi sinh nhiều chí lớn, mới dám bắt đất trời thay áo mới.' Lời lẽ như thế mới đầy khí phách chứ? Còn như Schopenhauer ấy à, làm con trai tớ, tớ còn phải suy nghĩ lại."
Chu Tiểu Phong khinh khỉnh mỉm cười không thèm đáp lại, phóng ánh mắt ra con đường tối om om. Trên phố xe cộ và người đi bộ đều đã thưa thớt, chỉ có đèn đường lập lòe trên con đường mờ tối. Mã Dân đưa Chu Tiểu Phong về nhà, rồi tự mình lái xe lao về nhà mình. Vợ anh vậy mà vẫn chưa ngủ, thấy anh đi vào liền ngồi dậy trên giường nói: "Sao giờ anh mới về?"
"Có chút việc đi cùng Chu Tiểu Phong," Mã Dân uể uể xoải giọng, "Em ngủ đi."
Mã Dân rửa mặt, rửa chân, ngồi ở phòng khách châm một điếu thuốc hút vài hơi, cảm thấy họng khô khát liền dập tắt tàn thuốc, thở dài bước vào phòng ngủ. Vợ anh dưới ánh đèn điện mờ nhạt (ngọn đèn nhỏ cố tình lắp vì con gái sợ bóng tối), mở to đôi mắt xám xịt ngơ ngác nhìn anh — thế giới trong đôi mắt ấy kỳ quặc và thảm hại biết bao; tóc tai xõa xưởi trên chiếc gối màu xanh da trời, một khuôn mặt tiều tụy hướng về phía anh. "Em vẫn chưa ngủ sao?" Anh nói, "Tối nay em đã uống thuốc chưa?"
"Uống rồi."
"Uống rồi thì phải ngủ được chứ, sao lại không ngủ được, đang nghĩ gì đấy?"
"Chẳng nghĩ gì cả." Vợ anh mở đôi nhãn cầu vàng đục nhìn anh. Tròng mắt cô rất to, thuộc tuýp phụ nữ mắt to, khi cô thẫn thờ nhìn bạn, đôi mắt to đến mức khiến người ta cảm thấy khó chịu. Vợ anh thẫn thờ nhìn anh, vẻ mặt như muốn xin phép anh: "Em không uống thuốc nữa có được không? Mấy ngày nay chân em cứ bị tê, uống thuốc vào đầu óc cũng ngơ ngẩn cả ra."
"Thế không được." Mã Dân đứng dậy gạt tàn thuốc, "Bác sĩ nói ít nhất phải uống hai năm, bây giờ em mới uống được một năm, phải uống đến giờ này năm sau. Lần trước em mới uống hơn nửa năm đã ngừng, kết quả chẳng phải lại phát bệnh sao? Em mà phát bệnh lần nữa thì khả năng làm việc sẽ càng sụt giảm. Anh thà để em uống thuốc, thà để đầu óc em ngơ ngẩn. Em năm nay mới ba mươi ba tuổi, con đường đời của em còn rất dài, em không chữa bệnh cho đàng hoàng thì người chịu thiệt chính là em, biết chưa?"
Đôi đồng tử của người vợ vàng đục, rất đờ đẫn.
"Anh chỉ mong em mau khỏe lại, sức khỏe của em là điều anh lo lắng nhất." Mã Dân nhìn cô, "Ngoan ngoãn ngủ đi."
Người vợ nhắm đôi mắt to lại, nhưng mí mắt trên lại khẽ run rẩy trên nhãn cầu ngoài tầm kiểm soát của tư duy.
Vợ của Mã Dân từ ba năm trước đã không còn là người bình thường nữa rồi, tinh thần và suy nghĩ đều đã trở thành người của một thế giới khác, thế giới của những bệnh nhân tâm thần. Mã Dân luôn có cảm giác tội lỗi trước mặt vợ, luôn cảm thấy những chuyện không vui của vợ, việc cô bị chèn ép từ nhiều phía ở nhà máy, chẳng hạn như không được tăng lương, đều có liên quan đến việc anh dùng thủ đoạn lừa dối để phản bội lại nhà máy quân đội. Sáu năm trước, khi có người trong nhà máy nhìn thấy anh xin nghỉ phép bệnh để ra ngoài làm trang trí nội thất giúp gia đình giàu có lên, họ không còn đồng ý cho anh xin nghỉ bệnh nữa, đồng thời phê bình gay gắt việc này trong các cuộc họp lớn nhỏ, tuy không chỉ danh tính tên tuổi nhưng ai cũng biết đó là đang nói Mã Dân. Mã Dân biết không thể xin nghỉ bệnh được nữa liền đề xuất tạm ngừng nhận lương giữ lại chức vụ, nhưng giám đốc phân xưởng vốn là xuất thân quân nhân lại không đồng ý cho anh giữ chức ngừng lương để ra ngoài làm giàu. Giám đốc phân xưởng ngẩng đầu, không muốn nhìn anh mà đăm đăm nhìn vào tủ hồ sơ đặt ở góc tường: "Một là chuyển công tác ra ngoài, hai là nghỉ việc."
"Tại sao công nhân ở các nhà máy khác có thể giữ chức ngừng lương, còn tôi thì lại không thể?" Mã Dân tức giận liếc nhìn giám đốc.
"Chúng ta là nhà máy quân đội, có kỷ luật thép." Giám đốc bày ra khuôn mặt uy nghiêm nói, "Phân xưởng một chúng tôi không chơi trò này. Đã là công nhân viên của phân xưởng một thì ai mà không đi làm quy củ đàng hoàng? Tôi không duyệt trò giữ chức ngừng lương này."
"Tôi cứ thích giữ chức ngừng lương đấy," Mã Dân giận dỗi hét lớn với ông ta.
"Tôi tuyệt đối không đồng ý cho anh giữ chức ngừng lương, trừ khi tôi không làm cái chức giám đốc này nữa!"
Trong lòng Mã Dân biết rõ rất khó thuyết phục vị giám đốc phân xưởng từng làm đại đội trưởng này. Mã Dân biết ông ta từng dũng cảm diệt địch trên chiến trường Triều Tiên nên được chính phủ trao tặng huân chương, Mã Dân còn biết ông ta là một nhân vật bướng bỉnh đến mức đáng sợ, chuyện ông ta đã quyết thì dù có ba con trâu kéo cũng không quay đầu lại. Nhưng Mã Dân lại không muốn từ bỏ thương vụ trang trí trị giá hai mươi vạn nhân dân tệ đang hấp dẫn anh lúc bấy giờ, mà nếu làm xong thương vụ này, ít nhất anh có thể kiếm được bảy vạn, thế là anh quyết định rời khỏi nhà máy. Tuy nhiên, hành động này của anh ở một góc độ nào đó chẳng khác nào phản bội lại "cách mạng", trong mắt người cựu quân nhân cứng nhắc quy củ thì tuân thủ kỷ luật chính là cách mạng, anh rời bỏ tập thể chẳng khác nào kẻ phản bội cách mạng. Bóng đen mà anh để lại dĩ nhiên bao trùm lên người vợ, khiến cô chịu đủ mọi sự bài xích trong nhà máy. Nhà máy tiến hành tối ưu hóa bộ máy, vợ anh vì chỉ biết dẻo lưng uốn dẻo và lộn vòng, ngoài ra không có sở trường gì khác, dĩ nhiên bị gạt ra ngoài cửa đợt tối ưu hóa, chờ nhà máy phân công lại. Rốt cuộc trong lúc chờ đợi, cô vì u sầu mà sinh bệnh, vô tình đã trở thành một bệnh nhân tâm thần. Mã Dân từng nghĩ, giá như vợ mình kết hôn với vị Bí thư Đoàn trường đó thì có lẽ đã không mắc bệnh tâm thần, vị Bí thư Đoàn trường đó giờ đã trở thành phó giám đốc phụ trách tổng vụ của Nhà máy Điện tử Hoa Quang, mà người vợ của vị phó giám đốc trẻ tuổi tài cao dĩ nhiên sẽ không bị đẩy ra ngoài cửa đợt tối ưu hóa bộ máy để chờ lệnh. Mã Dân còn cảm thấy nếu bản thân mình còn ở trong nhà máy thì vợ mình cũng không đến mức như thế này. Hai năm đầu khi anh mới tới Nhà máy Điện tử Hoa Quang, từng có thời điểm vì biết chơi bóng rổ nên các sếp trong nhà máy và lãnh đạo công đoàn đều có ấn tượng rất tốt về anh. Nếu anh kiên trì làm việc trong nhà máy, biết đâu chừng anh cũng đã là cán bộ tầm trung của nhà máy rồi, bởi vì Nhà máy Điện tử Hoa Quang năm tám sáu đã cất cất nhắc một đợt sinh viên đại học lên các vị trí lãnh đạo tầm trung. Giá như anh được cất nhắc làm cán bộ tầm trung, vợ anh cũng không bị phân xưởng năm đẩy trách nhiệm cho nhà máy chính một cách không chút e dè để bố trí lại.
Vợ của Mã Dân từ năm mười một tuổi đã vì dẻo lưng xương mềm mà được tuyển vào đội thể thao nghệ thuật của tỉnh, đó là năm một chín bảy hai, khi đó San San còn đang học lớp bốn tiểu học. Thời đó thật khiến người ta ngưỡng mộ biết bao! Nhưng San San lại chẳng đạt được thành tích gì ở đội thể thao của tỉnh, có lẽ là do số phận không may mắn, hoặc là do nguyên nhân nào khác, tóm lại trong suốt sự nghiệp thể thao của mình, cô thậm chí còn chưa từng giành được một tấm huy chương nào. Mặc dù ngày nào cô cũng chăm chỉ luyện tập trong những giai điệu êm ái, thậm chí có những động tác thể thao làm cực kỳ đẹp mắt và mê hoặc, nhưng hễ bước vào thi đấu là cô lại căng thẳng tâm lý, toàn thân run rẩy, chân thậm chí còn bủn rủn, cô chỉ sợ mình thất bại, kết quả là lần nào cũng thất bại. Cùng với sự gia tăng của tuổi tác, sau khi huấn luyện viên hoàn toàn thất vọng về cô, cô ở đội thể thao ăn cơm không ngồi rồi vài năm, làm một số công việc dọn dẹp sân bãi, sau đó thì được an xắp vào làm việc ở nhà máy này. Mã Dân sau khi yêu cô được một tháng liền lập tức phát hiện cô là một cô gái cực kỳ tự ti. Vẻ thanh cao bên ngoài của cô chỉ là một tờ giấy mỏng, thực chất trong lòng cô yếu đuối như một cục bông. Cô cảm thấy bản thân học hành quá ít, ngay cả tiểu học cũng chưa học xong, sự tự ti của cô chính là ở chỗ này. Sự tự ti này giống như móng nát của chim ưng tha một con gà, cứ quắp chặt lấy cô, khiến cô làm việc gì cũng không dám mạnh dạn, đều lo lắng mình làm không tốt, khiến cô khi tiếp xúc với bất kỳ ai cũng tưởng đối phương coi thường mình, cho rằng mình không có văn hóa. Mã Dân sâu sắc đồng cảm với cô, khuyến khích cô bình thường hãy đọc sách học tập. Mã Dân lại càng yêu cô hơn, nói với cô rằng cô còn trẻ, vẫn còn có thể tìm cách bù đắp.
"Em nên năng động lên một chút, San San." Khi Mã Dân phát hiện cô cứ một mình ru rú trong nhà không nói không rằng liền nhắc nhở cô: "Anh thấy em quá cô đơn rồi, lúc nào cũng chỉ có một mình. Một mình ru rú trong nhà sớm muộn gì cũng sinh bệnh thôi."
Vợ anh nói: "Mấy cô ấy nói chuyện em không xen vào được, em không trò chuyện hợp với họ."
"Thế giới thiếu gì chuyện, chuyện gì cũng có thể tán phét được mà, ví dụ như quần áo thời trang đều có thể bàn tán."
Nhưng vợ anh không muốn đi tìm người khác tán phét, cô thà ở lỳ trong nhà. Khi nhà máy tối ưu hóa bộ máy, cô bị các đồng nghiệp bỏ rơi ở ngoài cửa, tinh thần cô trở nên u ủ ủ dột cực kỳ. Cô không muốn chào hỏi bất kỳ ai, thậm chí không muốn nói chuyện với Mã Dân. Cô luôn xua xua tay với Mã Dân nói: "Em không muốn nói chuyện." Cô là một người phụ nữ hướng nội, cô không biết khóc, cũng không biết quậy phá, cô thậm chí còn không biết cãi nhau thế nào. Cô nhốt chặt mọi đau khổ trong lòng, không muốn phô ra cho ai xem. Cô lặng lẽ nhìn chồng bận rộn, đối với từng khoản tiền Mã Dân kiếm được cô không hề tỏ ra vui mừng như nên có, ngược lại càng cảm thấy bản thân vô dụng. Khi Mã Dân phát hiện tư tưởng của cô bất thường, nói ra những lời kỳ quặc khiến anh giật thót tim, toàn thân Mã Dân đều nổi gai ốc.
"Em làm sao thế?" Mã Dân tuyệt vọng nhìn cô, "Em làm sao thế?"
"Em bình thường mà, em làm sao là làm sao?" Vợ anh không hiểu nhìn anh, ngơ ngác chớp đôi mắt to với ánh nhìn rất đờ đẫn, trên mặt cũng mất đi vẻ hồng hào xinh đẹp vốn có.
"Em nói em không muốn xem tivi là vì người trong tivi đang nói em." Mã Dân bất an nói, "Người trong tivi là đang đóng phim truyền hình, liên quan gì đến em đâu? Chẳng trách em đến tivi cũng không muốn xem."
"Em cứ cảm thấy người trong tivi đang nói em," Cô nói với vẻ mặt vô cùng thê lương.
"Em phải đi khám bệnh thôi, anh nghi ngờ em giống như cậu em, bị bệnh tâm thần rồi." Mã Dân bi thương nhìn chằm chằm cô.
Cậu của vợ anh từ hơn hai mươi năm trước, tức là thời Cách mạng Văn hóa đã mắc bệnh tâm thần. Khi đó cậu cô ở trong một nhà máy, thuộc phe Bảo hoàng gì đó, bị phe Tạo phản bắt đi giam một tháng, sau khi ra ngoài liền trở thành bệnh nhân tâm thần. Khi Mã Dân yêu vợ, mẹ cô từng nói với Mã Dân rằng cậu cô bị phe Tạo phản đánh thành bệnh tâm thần. Lúc đó Mã Dân không để chuyện này trong lòng, dù sao người cậu này cũng không liên quan gì đến họ. Nhưng giờ ngẫm lại, Mã Dân cảm thấy sâu sắc là có liên quan, người nhà họ chịu không nổi đả kích, hễ bị đả kích là có thể thần kinh bất thường. Tổ tiên nhà họ nhất định là có tiền sử về căn bệnh này, nếu không sẽ không hết người này đến người khác trở thành bệnh nhân tâm thần. Trong Cách mạng Văn hóa, số người bị chỉnh đốn đâu chỉ hàng trăm hàng triệu, nhưng trở thành bệnh nhân tâm thần rốt cuộc cũng chỉ là số ít trong số ít.
Cha của bản thân Mã Dân, năm một chín năm bảy bị quy là phe "Hữu phái", trong Cách mạng Văn hóa lại bị phe Tạo phản bắt đi đào hầm phòng không, sống như loài chuột, nhưng cũng chẳng biến thành bệnh nhân tâm thần.
"Em phải xốc lại tinh thần lên, đừng có nghĩ ngợi lung tung nữa." Mã Dân cảm thấy một luồng lạnh lẽo dâng lên trong lòng, "Em mới ba mươi tuổi thôi, em có biết không? Em cứ như thế này thì cả đời em coi như xong đấy."
Vợ anh cảnh giác: "Anh đừng có mặc kệ em, anh đi đi. Tự em sống một mình, em chẳng cần gì hết."
"Em phải đến bệnh viện xem sao, có bệnh không sao cả, chỉ cần chữa trị kịp thời là được." Mã Dân nhìn cô đăm đăm, "Em phải tin lời anh, nếu không cả đời này của em sẽ tiêu tùng hoàn toàn đấy. Em biết không? Em mới ba mươi tuổi thôi, vẫn còn kịp điều chỉnh lại bản thân. Em phải nhìn vào anh này!
Chồng em có khả năng giúp em sống tốt, em nghĩ như thế là sẽ thông suốt thôi."
Đó là cuộc trò chuyện từ ba năm trước, Mã Dân luôn nghĩ dựa vào bản lĩnh kiếm tiền thiên bẩm của mình có thể giúp vợ thoát khỏi thế giới của bệnh nhân tâm thần. Mã Dân dùng xe máy (lúc đó anh còn chưa mua chiếc Santana này) đưa cô đi khám bệnh, đốc thúc cô uống thuốc, tưởng rằng dùng tình yêu của mình có thể cứu vớt cô ra khỏi vực sâu. Nhưng căn bệnh này một khi đã mắc thì không dễ dàng phục hồi như thế. Mã Dân cảm thấy trong tâm trí cô có một con quỷ, con quỷ này một khi đã chui vào thì sẽ không dễ dàng tẩu thoát. Bác sĩ nói với Mã Dân: "Căn bệnh này thậm chí là chuyện cả đời, anh là chồng cô ấy, phải làm tốt chuẩn bị về mặt này."
"Đã từng có trường hợp nào chữa khỏi chưa?"
"Chữa khỏi rồi thì vẫn phải uống thuốc, chỉ là giảm liều lượng đi thôi. Hơn nữa, khả năng làm việc cũng sẽ sụt giảm tương đối, muốn hoàn toàn phục hồi như trước khi phát bệnh là rất khó. Anh phải có chuẩn bị tư tưởng này." Bác sĩ nói với vẻ đầy tâm huyết.
Mã Dân có chuẩn bị tư tưởng này, nhưng anh tưởng rằng qua nỗ lực thì mọi thứ sẽ tốt lên, thế nhưng qua ba năm phấn đấu, anh biết là chỉ đến thế này mà thôi. Bây giờ anh rất hối hận, hồi đó sao lại kết hôn với cô, hiện tại anh cảm nhận sâu sắc rằng mình không phải đang sống cùng một người bình thường, mà là sống cùng một người phụ nữ vì mỗi ngày đều phải uống Sulpiride mà trở nên tê liệt cảm giác. Mã Dân rất muốn thoát khỏi cô, đi tìm một cuộc sống của người bình thường và tình yêu của một người phụ nữ bình thường. Mã Dân liếc nhìn người vợ trên giường, trong lòng dấy lên một nỗi chua xót không sao tả xiết.
