Không một bóng mây, chẳng một chút tàn dư của ngày đã lặn

Làm rạng rỡ phương Tây, chẳng một dải sáng dài mỏng manh

U ám, chẳng sắc màu lờ mờ run rẩy.

Nào, chúng ta hãy nghỉ chân trên chiếc Cầu rêu phong cổ kính này!

Bạn kìa, ánh nước lấp lánh bên dưới,

Nhưng chẳng nghe tiếng rì rào: dòng sông lặng lẽ trôi

Qua chiếc giường nhung lụa mượt mà đầy cỏ hoa. Mọi thứ thật tĩnh mịch,

Một đêm hè dịu ngọt! và dẫu các vì sao mờ nhạt,

Thì chúng ta hãy nghĩ về những cơn mưa xuân

Làm vui tươi mặt đất xanh tươi, và ta sẽ tìm thấy

Một niềm vui trong sự mờ nhạt của ngàn sao.

Và kìa lắng nghe! Chim Họa Mi bắt đầu cất tiếng hót,

Hỡi loài Chim “Tràn trề âm nhạc, tràn trề u sầu” 1!

Một loài Chim u sầu ư? Ôi ý nghĩ vẩn vơ!

Trong tự nhiên chẳng có gì là u sầu cả.

—Nhưng có kẻ lang thang đêm trường nào đó, có trái tim từng bị đâm thủng

Bởi hồi ức về một nỗi oan khiên nhức nhối,

Hay căn bệnh chậm chạp hoặc tình yêu bị lãng quên,

(Và thế nên, Hỡi kẻ khốn cùng! hắn đã lấp đầy mọi vật bằng chính bản thân hắn

Và khiến mọi âm thanh dịu dàng vang vọng câu chuyện

Về những nỗi buồn của chính hắn) hắn và những kẻ như thế

Đã gọi những nốt nhạc ấy là khúc điệu sầu thương trước tiên;

Và biết bao nhà thơ nương theo cái ý niệm ấy,

Nhà thơ, kẻ vẫn đang say sưa đắp bồi câu vần

Trong khi lẽ ra hắn nên thả lỏng tứ chi

Bên một con suối trong thung lũng rừng rêu phong

Dưới ánh mặt trời hoặc ánh trăng, để mặc cho dòng xung lực

Của hình hài, âm thanh và những đổi thay muôn thuở

Cuốn trôi toàn bộ tâm hồn, quên bẵng đi khúc ca

Và cả tiếng tăm của chính mình! Để rồi tiếng tăm của hắn

Sẽ dự phần vào sự bất tử của thiên nhiên,

Một điều thật đáng kính trọng! Và để rồi khúc ca của hắn

Sẽ làm cho thiên nhiên thêm phần kiều diễm, và chính nó

Sẽ được yêu mến, tựa như thiên nhiên!—Nhưng sự đời chẳng được thế;

Và những chàng trai cô gái đượm chất thi sĩ nhất

Những kẻ đánh mất lớp hoàng hôn đang sẫm dần của mùa xuân

Trong những phòng khiêu vũ và nhà hát ngột ngạt, họ vẫn

Tràn ngập niềm đồng cảm dịu dàng phải trút những tiếng thở dài

Trước khúc ca khẩn khoản nài van của nàng Philomela.

Bạn tôi ơi, và Người chị của Bạn tôi ơi! chúng ta đã học được

Một thứ tri thức khác: chúng ta không thể cứ mãi báng bổ

Những giọng ca ngọt ngào của Thiên nhiên vốn luôn tràn ngập tình yêu

Và niềm hoan hỉ! Ấy chính là chú Chim Họa Mi vui tươi

Kẻ chen chúc, vội vã, và đẩy nhanh dồn dập

Bằng tiếng hót nhanh và dày những nốt nhạc tuyệt vời,

Như thể chú đang sợ rằng một đêm tháng Tư

Sẽ là quá ngắn ngủi để cất lên cho trọn

Khúc ca tình ái, và trút bỏ khỏi tâm hồn trọn vẹn

Mọi thứ âm nhạc của mình! Và tôi biết một khu rừng

Rộng lớn, nằm ngay cạnh tòa lâu đài nguy nga

Mà vị đại lãnh chúa chẳng hề lui tới: và thế nên

Khu rừng này mọc hoang dã với những bụi cây rối mù,

Và những lối đi tươm tắt nay đã ngổn ngang, và cỏ,

Cỏ thưa cùng hoa cúc dại mọc đầy trên các lối mòn.

Nhưng chưa từng ở nơi nào khác mà tôi được biết

Lại có lắm Chim Họa Mi đến thế: và gần xa

Trong rừng rậm và lùm cây khắp chốn rộng lớn

Chúng đáp lời và khơi gợi những khúc ca của nhau—

Với những cuộc giao tranh và những khúc biến tấu ngẫu hứng,

Cùng những tiếng rì rào du dương và tiếng lắt chắt nhanh vui tai

Và một âm thanh rúc khẽ trầm lắng ngọt ngào hơn tất thảy—

Khuấy động bầu không khí bằng một thứ hòa âm tuyệt diệu,

Đến mức nếu bạn nhắm nghiền mắt lại, bạn suýt có thể

Quên mất rằng đó chẳng phải ban ngày! Trên những bụi cây dưới ánh trăng,

Có những chiếc lá đẫm sương mới chỉ hé mở một nửa,

Biết đâu bạn có thể ngắm nhìn chúng trên các nhành cây,

Đôi mắt sáng ngời, đôi mắt vừa sáng vừa tràn đầy,

Đang lấp lánh, trong khi vô số chú đom đóm trong bóng râm

Đang thắp lên ngọn đuốc tình yêu của mình.

Một thiếu nữ vô cùng dịu dàng

Người cư ngụ trong ngôi nhà hiếu khách của mình

Ngay sát Lâu đài, và khi chiều tà buông muộn nhất,

('Y như một Nữ nhân đã thề nguyện và hiến dâng

Cho một điều gì đó vượt lên trên thiên nhiên trong khu rừng)

Lướt qua những lối mòn; nàng thuộc làu từng nốt nhạc của chúng,

Nữ nhân dịu dàng ấy! và thường xuyên, trong khoảng khắc,

Vào lúc mặt trăng bị khuất sau đám mây,

Đã lắng nghe một khoảng lặng thinh: cho đến khi Mặt Trăng

Nhô lên, đánh thức mặt đất và bầu trời

Bằng một cảm xúc duy nhất, và những chú Chim thức giấc ấy

Đều bùng lên trong tiếng hát hợp xướng,

Tựa như một Cơn gió chớp nhoáng thình lình quét qua

Trăm ngàn cây đàn hạc giữa không trung! Và nàng đã ngắm nhìn

Không biết bao chú Họa Mi đậu chênh vênh

Trên cành cây đơm hoa vẫn đang đung đưa theo cơn gió,

Và theo nhịp chuyển động ấy cất lên khúc ca hoang dã,

Tựa như Niềm Vui say xỉn đang ngả nghiêng với chiếc đầu ngẩng cao.

Tạm biệt, hỡi Chú chim ca sĩ! cho đến chiều mai,

Và các bạn tôi ơi! tạm biệt, một lời tạm biệt ngắn ngủi!

Chúng ta đã la cà thật lâu và đầy thú vị,

Và giờ là lúc trở về những mái nhà thân yêu.—Lại khúc điệu ấy kìa!

Nó tha thiết muốn giữ chân tôi lại!—Hỡi Đứa bé cưng của ta,

Kẻ, chẳng thốt nổi một âm từ rành mạch,

Làm hỏng mọi thứ bằng giọng ngọng nghịu bắt chước của mình,

Thằng bé sẽ đặt bàn tay cạnh vành tai ra sao,

Bàn tay nhỏ nhắn, với ngón trỏ giơ cao,

Và ra hiệu cho chúng ta lắng nghe! Và ta cho rằng thật khôn ngoan

Khi biến nó thành người bạn chơi đùa của Thiên nhiên. Nó biết rõ

Ngôi sao buổi chiều: và có lần khi nó thức giấc

Trong tâm trạng đầy đau đớn (nỗi đau âm ỉ nào đó

Đã nhào nặn nên thứ kỳ lạ ấy, giấc mơ của một đứa trẻ)

Ta vội vã đưa nó ra mảnh vườn cây ăn quả của chúng ta,

Và nó ngắm nhìn vầng trăng, rồi bỗng chốc lặng thinh

Kìm nén những tiếng nấc, và mỉm cười thật thầm lặng,

Trong khi đôi mắt sáng ngời ngấn những giọt lệ chưa rơi

Lại lấp lánh trong ánh trăng vàng! Thôi nào—

Đó là câu chuyện của một người cha. Nhưng nếu Thiên đường

Ban cho ta sự sống, thời thơ ấu của nó lớn lên

Sẽ quen thuộc với những khúc ca này, để cùng với màn đêm

Nó có thể gắn liền với Niềm Vui! Một lần nữa tạm biệt,

Chim Họa Mi ngọt ngào! một lần nữa, các bạn tôi ơi! tạm biệt.

Chú thích 1 (trở lại): “Tràn trề âm nhạc, tràn trề u sầu.” Đoạn thơ này trong tác phẩm của Milton sở hữu một sự xuất sắc vượt trội hơn hẳn so với việc miêu tả thuần túy: nó được cất lên theo nhân vật Người đàn ông u sầu, và do đó mang tính kịch rất mực phù hợp. Tác giả đưa ra nhận xét này, nhằm giải cứu bản thân khỏi lời buộc tội rằng ông đã ám chỉ một cách hời hợt đến một câu thơ trong Milton: một lời buộc tội mà chẳng có gì đau đớn đối với ông hơn thế, ngoại trừ có lẽ là lời buộc tội đã chế giễu Kinh Thánh của mình.

❀ ❀ ❀