Thời Đông Hán Minh Đế, các bộ tộc Bạch Lang, Mộc... ở phía tây quận Vấn Sơn có khoảng hơn một triệu ba trăm ngàn hộ, hơn sáu triệu nhân khẩu, tự nguyện nội thuộc. Họ làm ba chương thơ, dâng lên hoàng đế Đông Hán... gọi chung là "Bạch Lang ca", thuật lại đầy đủ ý "Vua Bạch Lang... mộ hóa quy nghĩa".

—— Trương Truyện Tỉ, "Trung Quốc cổ đại sử cương · thượng"

Trần Trận còn chưa xuống ngựa đã ngửi thấy trong lều Mông Cổ của ông lão tỏa ra một mùi thịt hăng nồng, không giống mùi thịt cừu. Anh thấy rất lạ, vội vàng xuống ngựa bước vào lều. Ông lão Tất Lợi Cách vội hô: "Từ từ, từ từ thôi". Trần Trận hoảng hốt đứng lại, phát hiện thảm ở ba phía đông, bắc, tây đều đã cuộn lên, trên tấm nỉ lớn trải đầy da ngựa sống, trên da ngựa bày đầy bẫy sói bằng thép, ít nhất cũng bảy tám cái. Trong chiếc nồi lớn đặt trên lò ở giữa lều Mông Cổ, hơi nóng và mùi tanh bốc lên nghi ngút, trong nồi là một nồi nước thịt đen sì, bóng loáng mỡ. Cát Tư Mại mặt mũi đầy khói bụi mồ hôi, quỳ bên lò thêm phân đốt lửa. Con gái năm tuổi của chị là Kỳ Kỳ Cách đang chơi một đống xương sên cừu, phải đến sáu bảy chục cái. Ba Đồ đang ngồi một bên lau bẫy sói, nó vẫn đang dưỡng thương ở nhà, trên mặt lộ ra mảng thịt mới lớn. Vợ ông lão là lão Ngạch Cát cũng đang lau bẫy sói. Trần Trận không biết ông lão đang luộc cái gì. Ông lão xê dịch chỗ trống bên cạnh, để Trần Trận ngồi xuống.

Trần Trận đùa rằng: "Ông đang luộc cái gì thế ạ? Định luộc bẫy sói để ăn à? Răng ông cứng thật đấy".

Tất Lợi Cách cười híp cả mắt, nói: "Cháu đoán đúng được một nửa rồi đấy, ta đúng là đang luộc bẫy sói. Nhưng mà, răng ta không còn tốt nữa, là cái bẫy sói này có hàm răng tốt, cháu nhìn xem cái bẫy này có phải đầy răng thép không?"

Trần Trận ngạc nhiên hỏi: "Ông luộc bẫy sói để làm gì ạ?"

"Để bẫy sói chứ sao". Tất Lợi Cách chỉ vào nồi lớn nói: "Để ta đố cháu, cháu ngửi xem đây là mùi thịt gì?"

Trần Trận lắc đầu. Ông lão chỉ vào chậu thịt cạnh lò nói: "Đó là thịt ngựa, là ta nhặt được từ phía bên hồ kia. Luộc một nồi canh thịt ngựa lớn, rồi dùng canh thịt đó luộc bẫy sói, cháu biết là vì sao không? Vì để luộc bay mùi gỉ sắt của bẫy". Trần Trận đã hiểu, lập tức hào hứng nói: "Được, thế này thì sói chắc chắn sẽ dẫm vào bẫy, sói vẫn không đấu lại được con người".

Ông lão vuốt vuốt chòm râu vàng trắng nói: "Nếu cháu nghĩ như thế, thì vẫn chưa đấu lại được sói đâu. Mũi sói thính hơn chó, chỉ cần có một chút mùi gỉ sắt hay mùi người là cháu công cốc ngay. Có một lần ta làm bẫy sạch bong, không chút mùi gỉ hay mùi người. Nhưng cuối cùng vẫn không bẫy được sói, ta nghĩ mãi mới nhớ ra, hôm đó sau khi đặt bẫy ta vô ý khạc một bãi đờm, nếu ta bốc cả tuyết lẫn đờm đi thì không sao, nhưng ta lại dẫm một chân, rồi cào thêm ít tuyết đè lên bãi đờm, nghĩ là không sao, vậy mà vẫn bị sói ngửi ra".

Trần Trận kinh ngạc, thở dài: "Mũi sói cũng quá lợi hại rồi".

Ông lão nói: "Sói có linh tính, có thần phù hộ, có quỷ giúp đỡ, khó đối phó lắm..."

Trần Trận đang định hỏi tiếp về chuyện quỷ thần, thì A Ba (bố) đã quỳ dậy vớt bẫy từ trong nồi ra, bẫy sói rất lớn và nặng, một nồi lớn chỉ có thể luộc một cái bẫy. Trần Trận giúp ông lão dùng gậy gỗ vớt bẫy ra, đặt trên một mảnh bao tải đầy dầu mỡ, rồi lại thả một cái bẫy khác xuống. Ông lão nói: "Hôm qua ta bảo cả nhà lau bẫy một ngày rồi, ta đã luộc qua một lượt, giờ là lượt thứ hai. Thế vẫn chưa xong đâu, lát nữa còn phải dùng bờm ngựa nhúng dầu ruột ngựa đã luyện qua để lau thêm hai lượt nữa mới dùng được. Đến lúc thực sự đặt bẫy còn phải đeo găng tay, dùng phân ngựa khô, đánh sói cũng như đánh trận vậy, tâm không tinh tế không được. Phải tinh tế hơn cả tâm phụ nữ, tinh tế hơn cả tâm Cát Tư Mại nữa". Ông lão cười nói.

Cát Tư Mại nhìn Trần Trận, chỉ vào giá bát nói: "Chị biết chú lại muốn uống trà sữa chị pha rồi, tay chị bẩn, chú tự làm đi". Trần Trận không thích ăn cơm rang, thích nhất là món đậu phụ sữa do Cát Tư Mại làm, liền bốc bốn năm miếng cho vào bát, rồi cầm ấm trà, rót đầy một bát trà sữa. Cát Tư Mại nói: "Đáng lẽ A Ba định dẫn Ba Đồ đi đặt bẫy, nhưng mặt nó vẫn chưa ra ngoài được, thôi thì để người con trai Hán tộc này đi vậy". Trần Trận cười: "Chỉ cần là chuyện của sói, A Ba đều không quên cháu. Có phải không ạ, A Ba?"

Ông lão nhìn Trần Trận nói: "Đứa bé à, ta thấy cháu bị sói quấn lấy rồi, ta già rồi, chút bản lĩnh này truyền lại cho cháu. Chỉ cần để tâm nhiều hơn, là có thể đánh được sói. Nhưng cháu phải nhớ lời A Ba, sói là do Tengri phái xuống để bảo vệ thảo nguyên, sói mà mất, thảo nguyên cũng không giữ nổi. Sói mà mất, linh hồn người Mông Cổ cũng không lên được trời".

Trần Trận hỏi: "A Ba, sói là thần bảo vệ thảo nguyên, vậy tại sao ông vẫn đánh sói? Nghe nói trong cuộc họp ở nông trường, ông cũng đồng ý đánh lớn mà".

Ông lão nói: "Sói quá nhiều thì không còn là thần nữa, mà thành yêu ma, người giết yêu ma thì không sai. Nếu gia súc trên thảo nguyên bị yêu ma giết sạch, người cũng không sống nổi, thì thảo nguyên cũng không giữ được. Người Mông Cổ chúng ta cũng là do Tengri phái xuống để bảo vệ thảo nguyên. Không có thảo nguyên thì không có người Mông Cổ, không có người Mông Cổ thì cũng không có thảo nguyên".

Trần Trận chấn động, gặng hỏi: "Ý ông là sói và người Mông Cổ đều là lính gác của thảo nguyên?"

Ánh mắt ông lão đột nhiên trở nên cảnh giác và xa lạ, ông nhìn chằm chằm vào mắt Trần Trận nói: "Đúng vậy. Nhưng các người... các người Hán không hiểu đạo lý này".

Trần Trận hơi hoảng, vội nói: "A Ba, ông biết mà, cháu là người phản đối chủ nghĩa Đại Hán nhất, cũng không tán thành nông dân từ Quan Nội tới thảo nguyên khai hoang trồng trọt".

Những nếp nhăn trên mặt ông lão dần giãn ra, ông vừa dùng bờm ngựa lau bẫy sói, vừa nói: "Người Mông Cổ ít như vậy, giữ được thảo nguyên lớn thế này khó lắm. Không đánh sói, người Mông Cổ sẽ càng ít đi; đánh sói quá nhiều, người Mông Cổ lại càng ít đi..."

Trong lời của ông lão dường như ẩn chứa cơ huyền, nhất thời khó mà hiểu thấu, Trần Trận hơi nghi hoặc, đành nuốt câu hỏi vào trong.

Tất cả bẫy sói đều đã xử lý xong, ông lão nói với Trần Trận: "Đi theo ta đặt bẫy, cháu phải xem kỹ ta đặt thế nào". Ông lão đeo một đôi găng tay vải thô, rồi đưa cho Trần Trận một đôi. Sau đó đứng dậy cầm lấy một cái bẫy sói, bê ra ngoài lều đặt lên một chiếc xe ngựa bánh sắt nhẹ, trên xe lót tấm nỉ rách đã thấm dầu ruột ngựa. Trần Trận và Ba Nhã Nhĩ cũng theo ra bê vác, bẫy thép vừa ra khỏi lều, lớp mỡ ngựa trên bẫy lập tức đông lại thành một lớp vỏ mỏng, bao phủ khiến sói không nhìn ra là sắt. Sau khi tất cả bẫy sói đã lên xe, ông lão lại xách một túi nhỏ phân ngựa khô từ cạnh lều Mông Cổ đặt lên xe. Mọi thứ chuẩn bị xong xuôi, ba người lên ngựa. Cát Tư Mại đuổi theo mấy bước, dặn dò Trần Trận thật to: "Trần Trận, đặt bẫy nhất định phải cẩn thận đấy, bẫy sói có thể kẹp gãy cổ tay đấy". Giọng điệu đó như thể đang dặn dò con trai mình là Ba Nhã Nhĩ.

Ba Lặc và mấy con chó lớn thấy bẫy sói, bản năng săn mồi trỗi dậy, cũng muốn đi theo. Ba Đồ vội vàng túm lấy bờm trên cổ Ba Lặc, Cát Tư Mại cũng cúi người ôm lấy một con chó lớn. Ông lão Tất Lợi Cách quát lui chó, dắt con ngựa kéo xe, ba người bốn ngựa chạy nước kiệu về phía hồ lớn.

Tầng mây vẫn thấp thấp đè trên đỉnh núi, trong không trung bắt đầu lất phất những bông tuyết nhỏ mỏng nhẹ, tuyết bông khô xốp. Ông lão ngửa mặt đón tuyết, một lúc sau, trên mặt có chút hơi nước, ông tháo găng tay, dùng tay lấy một ít tuyết lau mặt, nói: "Mấy ngày nay bận rộn đến nỗi mặt mũi cũng quên rửa, dùng tuyết rửa mặt cho sảng khoái. Ở cạnh lò lâu quá, mặt đầy mùi khói, dùng tuyết rửa đi cho bớt mùi, thuận tiện cho việc làm".

Trần Trận cũng học theo ông lão rửa mặt, rồi lại ngửi cổ tay áo ngựa, chỉ còn một chút mùi khói phân cừu, nhưng điều này có thể sẽ khiến công sức của mấy người đổ sông đổ bể. Trần Trận hỏi ông lão: "Mùi khói trên người có sao không ạ?"

Ông lão nói: "Không sao đâu, đi một đoạn đường là mùi khói cũng tan hết thôi. Nhớ kỹ, đến nơi rồi, cẩn thận đừng để áo bào da quần chạm vào thịt ngựa đông lạnh là được".

Trần Trận nói: "Đấu với sói thật mệt quá. Tối hôm qua, sói và chó sủa cả đêm, sủa rất dữ, làm cháu cả đêm không ngủ ngon".

Ông lão nói: "Thảo nguyên không giống ở Quan Nội các cháu, người Hán ở Quan Nội đêm đêm có thể ngủ một giấc ngon lành. Thảo nguyên là chiến trường, người Mông Cổ là chiến sĩ, trời sinh đã là mệnh phải đánh trận. Người muốn ngủ ngon giấc không phải là lính tốt. Cháu phải học cách vừa nằm xuống là ngủ ngay, chó sủa một cái là mở mắt. Sói ngủ, hai tai đều dựng đứng, chỉ cần có động tĩnh là ba chân bốn cẳng chạy mất. Muốn đấu lại sói, không có bản lĩnh này của sói thì không xong đâu. A Ba của cháu chính là một con sói già đây". Ông lão cười ha hả: "Biết ăn, biết đánh, biết ngủ, chỉ bằng thời gian hút một túi thuốc cũng có thể chợp mắt một lúc. Sói ở Ngạch Luân đều hận ta thấu xương. Nếu ta chết, sói nhất định sẽ gặm ta đến nỗi không còn lấy một mẩu xương vụn. Ta lên gặp Tengri còn nhanh hơn bất cứ ai. Ha ha..."

Trần Trận vừa ngáp vừa nói: "Tri thức trẻ chúng cháu bị suy nhược thần kinh ngày càng nhiều, có một nữ sinh đã đổ bệnh phải về Bắc Kinh rồi. Cứ thế này, vài năm nữa tri thức trẻ chúng cháu chắc có một nửa bị sói đánh dạt về Quan Nội mất. Cháu chết thì không cho thân xác làm mồi cho sói đâu, hỏa táng cho nó sảng khoái".

Ông lão vẫn chưa dứt tiếng cười: "Ha ha... Người Hán các cháu lãng phí quá, rắc rối quá. Người chết còn cần quan tài, dùng bao nhiêu gỗ đó, có thể đóng được bao nhiêu xe bò cơ chứ".

Trần Trận nói: "Ngày nào đó cháu chết, không cần quan tài đâu, hỏa táng là xong".

Ông lão cười: "Thế cũng phải dùng bao nhiêu là gỗ để đốt, lãng phí, lãng phí. Người Mông Cổ chúng ta tiết kiệm làm cách mạng, chết rồi nằm trên xe bò, đi về phía đông, lúc nào xe xóc văng xuống thì lúc đó đợi cho sói ăn thôi".

Trần Trận cũng cười: "Nhưng mà, A Ba, ngoài việc để sói đưa linh hồn lên gặp Tengri ra, chẳng lẽ còn để tiết kiệm gỗ sao? Bởi vì trên thảo nguyên không có cây lớn".

Ông lão trả lời: "Ngoài việc để tiết kiệm gỗ, thì càng là để 'ăn thịt trả thịt'".

"Ăn thịt trả thịt?" Trần Trận đây là lần đầu tiên nghe thấy, cơn buồn ngủ tan biến ngay lập tức. Vội hỏi: "Thế nào gọi là ăn thịt trả thịt?"

Ông lão nói: "Người trên thảo nguyên ăn thịt cả đời, giết hại bao nhiêu sinh linh, là có tội nghiệt đấy. Người chết đi trả lại thịt của chính mình cho thảo nguyên, thế mới công bằng, linh hồn mới không khổ, cũng có thể lên gặp Tengri rồi".

Trần Trận cười: "Thế này thì rất công bằng. Nếu sau này cháu không bị sói đánh dạt về Bắc Kinh, biết đâu cháu cũng tự làm mồi cho sói thôi. Một đàn sói ăn một người, không cần thời gian một bữa cơm là xong ngay. Cho sói ăn có khi còn nhanh hơn hỏa táng".

Ông lão vui vẻ, nhưng ngay sau đó trên mặt lại hiện lên vẻ lo lắng: "Thảo nguyên Ngạch Luân trước đây không có mấy người Hán, cả đồng cỏ một trăm ba bốn mươi lều Mông Cổ, bảy tám trăm người, đều là tộc Mông. Cách mạng văn hóa rồi, tri thức trẻ Bắc Kinh các cháu đến cả trăm người, giờ lại đến bao nhiêu là lính, người lái xe, người đánh xe, người xây nhà. Họ đều hận sói, đều muốn da sói, sau này súng nổ, sói bị đánh hết rồi, cháu có muốn cho sói ăn cũng không được nữa".

Trần Trận cũng vui vẻ: "A Ba, ông đừng lo, biết đâu sau này đánh trận lớn, ném bom nguyên tử, người và sói cùng chết một lượt, chẳng ai phải cho ai ăn nữa".

Ông lão làm ký hiệu một vòng tròn, hỏi: "Vòng... vòng đạn là loại đạn gì thế?"

Trần Trận tốn bao nhiêu công sức, vừa làm hiệu vừa giải thích cũng không thể khiến ông lão hiểu được...

Gần đến chỗ mấy con ngựa chết ở phía bắc hồ, ông lão Tất Lợi Cách ghì cương ngựa, bảo Ba Nhã Nhĩ dắt xe ngựa dừng tại chỗ đợi. Sau đó ông mang theo hai đôi bẫy sói, cuốc sắt nhỏ, túi đựng phân ngựa khô cùng các công cụ, dẫn Trần Trận đi về phía ngựa chết. Ông lão cưỡi trên ngựa đi đi dừng dừng, quan sát khắp nơi. Mấy con ngựa chết rõ ràng đã bị động đến, dưới lớp tuyết mới mỏng manh có thể lờ mờ nhìn thấy vết cắn trên mình ngựa, còn có những dấu chân xung quanh xác ngựa. Trần Trận không nhịn được hỏi, đàn sói lại đến rồi à?

Ông lão không trả lời, tiếp tục quan sát. Xem liên tiếp mấy con ngựa mới nói: "Đàn sói lớn vẫn chưa đến, Ô Lực Cát đoán thật chuẩn, đàn sói lớn vẫn còn ở phía bắc đường biên phòng. Đàn sói này thật biết nhẫn nhịn".

"A Ba, những dấu chân này là sao ạ?" Trần Trận chỉ vào lớp tuyết.

Ông lão nói, những dấu này phần lớn là dấu chân cáo, cũng có một dấu chân sói mẹ. Những con sói mẹ có con nhỏ ở đây phải bảo vệ con, hoạt động đơn lẻ. Ông lão nghĩ một chút rồi nói: "Ta vốn định đánh sói đầu đàn và sói lớn trong đàn, nhưng giờ có lũ cáo này quấy rối, thì không dễ đánh được sói lớn và sói đầu đàn nữa".

"Thế chẳng phải chúng ta tốn công vô ích sao ạ?"

"Cũng không hẳn là tốn công vô ích, nhiệm vụ chính của chúng ta là phải làm đàn sói hoang mang, nó tưởng người đã đặt bẫy, thì không còn thời gian đánh vây nữa, dù biến đổi cách nào cũng phải đến ăn thịt ngựa thôi. Chỉ cần đàn sói vừa qua đây, chúng ta dễ dàng đánh vây".

Trần Trận hỏi: "A Ba, có cách nào bẫy được một con sói lớn không ạ?"

"Sao lại không có chứ". Ông lão nói: "Chúng ta đặt tất cả bẫy mang theo, đặt cứng hơn một chút, chuyên bẫy sói, không bẫy cáo".

Ông lão cưỡi ngựa đi vòng thêm hai vòng, chọn điểm đặt bẫy đầu tiên bên cạnh một con ngựa chết. Trần Trận vội vàng xuống ngựa, dọn sạch tuyết. Ông lão ngồi xổm xuống, dùng cuốc sắt nhỏ đào trên mặt đất không đóng băng quá sâu một cái hố tròn đường kính khoảng 40 cm, sâu khoảng 15 cm, trong hố còn có một cái hố nhỏ. Sau đó đeo đôi găng tay dính đầy dầu ruột ngựa, đặt bẫy thép vào trong hố tròn, rồi dùng hai chân dẫm chặt hai bên bẫy thép như hai lưỡi nhíp khổng lồ, dùng sức bẻ miệng bẫy đang khép chặt hướng lên trời, bẻ cho cái miệng đầy răng thép đó mở to hết cỡ, thành một cái miệng tròn bám sát mặt đất, chuẩn bị cắn mạnh. Sau đó cẩn thận đặt một tấm đệm vải giống như cái khung thêu, treo lơ lửng giữa cái hố nhỏ và bẫy thép, rồi dùng thanh sắt nhỏ ở mép bẫy cắm vào khuy của tấm đệm vải.

Trần Trận nơm nớp lo sợ nhìn ông lão hoàn thành tổ động tác nguy hiểm, mất sức này, nếu sơ suất một chút bẫy thép có thể làm gãy tay. Ông lão nhấc chân, đầy mồ hôi ngồi xổm trên mặt đất tuyết thở dốc, dùng cổ tay áo ngựa cẩn thận lau mồ hôi, sợ mồ hôi rơi vào ngựa. Đây là lần đầu ông lão dẫn Trần Trận ra ngoài đặt bẫy, Trần Trận cuối cùng cũng nhìn rõ bẫy thép bẫy sói như thế nào. Chỉ cần chân sói dẫm vào tấm đệm vải treo lơ lửng, tấm đệm lún xuống, thanh sắt nhỏ trượt khỏi khuy đệm, lúc đó lò xo thép sẽ với lực hàng trăm cân, đóng sầm miệng bẫy lại, bẫy chặt chân sói, đánh vỡ xương. Thảo nào sói sợ bẫy thép thế, cái thứ này quả thật lợi hại! Nếu sói thảo nguyên không sợ tiếng sắt thép của bẫy, thì có lẽ nó đã mất mạng ngay lần đầu tiên vô tình đi lạc vào trận bẫy rồi.

Còn lại là cách che đậy và ngụy trang, công đoạn này cũng không được sai sót dù chỉ một chút. Ông lão Tất Lợi Cách lấy lại hơi sức nói: "Bẫy này không được dùng tuyết phủ, tuyết nặng quá, có thể làm tấm đệm vải sập xuống, hơn nữa, nếu có nắng tuyết tan, bên trong bẫy đóng băng, bẫy cũng không mở được. Cháu đưa phân ngựa khô cho ta".

Ông lão nhận túi vải, bốc một nắm phân ngựa khô, vừa xoa vừa rắc đều lên tấm đệm vải, phân ngựa khô nhẹ từ từ lấp đầy cái miệng đầy răng thép của bẫy sói. Lúc này, tấm đệm vẫn lơ lửng, lại không sợ bên trong bẫy bị đóng băng. Sau đó ông lão móc xích sắt trên bẫy vào bộ xương ngựa chết, lúc này mới nói là dùng tuyết phủ lên được. Ông hướng dẫn Trần Trận xúc tuyết che lấp lò xo thép và xích sắt của bẫy, lại cẩn thận phủ tuyết mịn lên phân ngựa, cuối cùng dùng da cừu rách nhẹ nhàng quét phẳng tuyết, nối liền với mặt tuyết xung quanh không kẽ hở.

Tuyết nhỏ lất phất vẫn rơi, thêm một lát nữa mọi dấu vết trên mặt tuyết đều không nhìn ra được nữa. Trần Trận hỏi: "Cái bẫy này sao chỉ bẫy được sói mà không bẫy được cáo?" Ông lão nói: "Ta cắm thanh sắt nhỏ sâu thêm một chút, cáo nhẹ, dẫm không nổi. Sói to con, dẫm vào là nổ ngay".

Ông lão nhìn quanh, lại dùng bước chân đo khoảng cách, rồi chọn điểm đặt bẫy tiếp theo cách khoảng hai bước chân. Nói: "Cái bẫy này cháu đặt đi, ta nhìn cháu đặt".

Tại sao hai cái bẫy lại đặt gần nhau như vậy? Trần Trận hỏi.

Ông lão nói: "Cháu không biết đấy, có những con sói đối với chính mình cũng đặc biệt tàn nhẫn, nếu nó bị kẹp trúng chân, sẽ tự cắn đứt cả chân lẫn xương, khập khiễng ba chân chạy mất. Ta cho nó hai cái, chỉ cần kẹp trúng một chân, nó sẽ đau đến mức liều mạng kéo xích, liều mạng xoay vòng, xoay vòng xoay vòng thì chân sau lại dẫm vào cái bẫy thứ hai, chỗ này xích vừa đủ tới. Nếu sói bị kẹp cả hai chân trước sau, nó dù có cắn đứt cả hai cái chân gãy đó, thì còn lại hai chân nó chạy kiểu gì?"

Trần Trận cảm thấy trong lòng thắt lại một cái, chân tóc dựng đứng. Chiến tranh giữa người và sói trên thảo nguyên thật tàn nhẫn tột cùng. Người và sói đều đang dùng sự tàn khốc tấn công sự tàn khốc, dùng sự tàn nhẫn báo thù sự tàn nhẫn, dùng sự gian xảo chống lại sự gian xảo. Nếu cứ ác báo ác như thế này, gần chu sa thì đỏ, gần sói tất nhiên sẽ trở nên tàn nhẫn, từ đó trở nên sắt đá, lạnh lùng vô tình sao? Trần Trận tuy căm ghét sự tàn bạo của sói, nhưng khi anh sắp sửa tự tay đặt một cái bẫy thép gian xảo tàn nhẫn cho sói, tay anh lại không nhịn được mà hơi run lên. Cái bẫy này quá kín đáo. Nó được đặt trước con ngựa chết mập mạp có sức cám dỗ cực lớn, chỉ có mùi thịt ngựa, mỡ ngựa và phân ngựa, không có chút mùi người hay mùi gỉ sắt nào. Trần Trận tin rằng dù sói có gian xảo đến đâu cũng sẽ mắc bẫy, bị bẫy thép đánh gãy chân gãy xương, rồi bị người lột da, vứt xác nơi hoang dã. Và đây cũng chỉ là một cái bẫy nhỏ trong một cái bẫy lớn, cái bẫy lớn đó muốn bẫy không phải chỉ vài con sói. Anh nhớ lại những chiến lệ vô số đạo quân Hán thời Chu Tần Hán Đường Tống Minh bị dụ vào sâu trong thảo nguyên, rơi vào cái bẫy được thiết kế tinh xảo, không kẽ hở rồi toàn quân bị tiêu diệt. Kỵ binh thảo nguyên cổ đại quả thật không phải dựa vào sức mạnh cơ bắp để càn quét các quốc gia tiên tiến. Các dân tộc thảo nguyên quả thật là những người bảo vệ thảo nguyên, họ dùng tài năng quân sự và trí tuệ học được từ sói, giữ vững thảo nguyên, chống lại sắt và lửa, cuốc và cày của quân Hán tiến công vào thảo nguyên, ông lão nói không sai một chút nào. Tay Trần Trận vẫn đang run lên từng hồi.

Ông lão cười ha hả: "Mềm lòng rồi à? Đừng quên, thảo nguyên là chiến trường, người không chịu nổi máu, không phải là chiến sĩ. Sói dùng mưu kế giết chết cả đàn ngựa, cháu không xót à? Người không dùng độc chiêu thì đấu lại được sói sao?"

Trần Trận trấn tĩnh lại, hít một hơi sâu, nén lòng rắn tay xúc tuyết đào hố. Đến lúc thực sự đặt bẫy, tay anh lại hơi run, lần này là sợ không cẩn thận bị làm gãy ngón tay, dù sao đây cũng là lần đầu tiên anh đặt bẫy sói. Ông lão vừa dạy, vừa đưa cây gậy gỗ thô vào miệng bẫy thép, cho dù bẫy thép có đánh bật ra, thì cũng kẹp vào gậy gỗ trước chứ không kẹp vào tay Trần Trận. Trần Trận cảm thấy cả người nóng lên, có sự bảo vệ của ông lão, tay anh không run nữa, lần đầu đặt bẫy, thành công ngay. Lúc Trần Trận lau mồ hôi, phát hiện mồ hôi trên đầu ông lão còn nhiều hơn anh. Ông lão thở phào nhẹ nhõm nói: "Đứa bé à, ta nhìn cháu đặt thêm một cái nữa, cái thứ ba cháu tự đặt nhé, ta thấy cháu có thể làm được". Trần Trận gật đầu. Anh theo ông lão quay lại cạnh xe ngựa lấy thêm hai đôi bẫy thép, lại chọn một con ngựa chết, chọn xong điểm, cẩn thận đặt xong. Bốn cái bẫy còn lại, mỗi người hai cái, chia ra mà đặt. Ông lão lại bảo Ba Nhã Nhĩ hỗ trợ Trần Trận.

Trời gần chạng vạng, vẫn chưa hửng nắng. Ông lão Tất Lợi Cách kiểm tra kỹ càng bẫy Trần Trận đã đặt, cười nói: "Thật không nhìn ra đấy, nếu ta là một con sói già, cũng phải bị cháu kẹp lấy". Ông lão lại nghiêm túc nhìn Trần Trận, hỏi: "Thời gian không còn sớm nữa, lúc này chúng ta nên làm gì?"

Trần Trận nghĩ một chút nói: "Có phải nên quét sạch dấu chân của chúng ta, còn phải kiểm kê lại các công cụ mang theo, không được sót lại món nào". Ông lão hài lòng nói: "Cháu cũng học khôn ra rồi đấy".

Ba người cứ quét dần từ phía bắc, quét dần, quét đến tận xe ngựa mới dừng lại. Trần Trận vừa thu dọn công cụ vừa hỏi: "A Ba, đặt nhiều bẫy thế này có thể đánh được bao nhiêu con sói?" Ông lão nói: "Đi săn không được hỏi số lượng, cứ nói số lượng là chẳng có con nào mắc bẫy đâu. Người làm tốt việc phía trước, việc phía sau cứ dựa vào Tengri".

Ba người lên ngựa, dắt xe ngựa quay về.

Trần Trận hỏi: "Sáng mai chúng ta đến thu sói không ạ?"

Ông lão nói: "Bất kể có kẹp được hay không, đều không được đến thu sói. Nếu kẹp được rồi, trước hết phải để đàn sói xem đã. Chỉ cần chúng không thấy người đến thu sói, nghi ngờ sẽ nặng hơn, càng sẽ vây quanh ngựa chết xoay vòng suy tính. Nhiệm vụ nông trường giao cho, không phải là kẹp vài con sói, mà là dụ được đàn sói qua đây. Nếu không kẹp được sói, chúng ta vẫn phải đợi. Ngày mai cháu không cần đến đâu, ta sẽ từ xa đến xem".

Ba người thong thả về nhà. Trần Trận nhớ đến ổ sói con, định bụng xin ông lão truyền dạy kỹ thuật móc hang sói. Móc sói con là một hạng mục săn bắt hung hiểm, gian nan, kỹ thuật cực cao trên thảo nguyên, cũng là phương pháp chính yếu nhất để các dân tộc thảo nguyên kiềm chế sự phát triển ác tính của đàn sói thảo nguyên. Một ổ sói con bảy tám con, hơn chục con, sói ở thảo nguyên Ngạch Luân thức ăn nhiều, tỷ lệ sống sót của sói con cực cao. Mùa xuân móc được một ổ sói con, tương đương với tiêu diệt cả một đàn sói. Để bảo vệ sói con, đàn sói sẽ vận dụng trí tuệ cao nhất của sói và tất cả những bản lĩnh hộ thân hung mãnh liều mạng của sói. Trần Trận đã nghe không ít câu chuyện ly kỳ và may mắn về việc móc hang sói, anh cũng đã chuẩn bị đầy đủ tư tưởng. Hai mùa xuân rồi, toàn nông trường hơn một trăm tri thức trẻ chưa có một ai tự mình móc được sói con. Anh không dám mơ tưởng mình có thể móc được một ổ, chỉ định tìm cơ hội đi theo ông lão Tất Lợi Cách móc vài lần để học bản lĩnh trước. Thế nhưng, sau vụ tai nạn đàn ngựa, ông lão không còn bận tâm đến sói con được nữa. Trần Trận đành phải xin giáo huấn từ kinh nghiệm của ông lão.

Trần Trận nói: "A Ba, mấy hôm trước cháu chăn cừu, một con cừu non ngay trước mắt cháu bị một con sói mẹ sống sờ sờ cắp đi, chạy về phía núi Đá Đen phía đông bắc rồi. Cháu nghĩ phía đó chắc chắn có một hang sói, trong đó chắc chắn có sói con. Cháu định sáng mai dậy sớm sẽ đi tìm, vốn dĩ cháu muốn ông dẫn chúng cháu đi..."

Ông lão nói: "Ngày mai ta không đi được đâu, chuyện bên này lớn, nông trường còn đang đợi tin của ta đấy". Ông lão lại quay đầu hỏi: "Sói mẹ thực sự đi về phía núi Đá Đen à?"

"Không sai ạ". Trần Trận nói.

Ông lão vuốt râu, hỏi: "Lúc đó cháu có cưỡi ngựa đuổi theo không?" Trần Trận nói: "Không ạ. Nó chạy nhanh quá, không kịp đuổi". Ông lão nói: "Thế thì tốt. Nếu không con sói mẹ đó chắc chắn sẽ lừa cháu. Có người đuổi, nó sẽ không chạy thẳng về hang sói đâu".

Ông lão suy nghĩ một chút, nói: "Con sói mẹ này thật tinh, đầu năm nay, đội vừa mới móc ba ổ sói con ở đó, năm nay ai cũng không đi đó móc sói nữa, không ngờ còn có sói mẹ dám đến đó đẻ con. Vậy ngày mai cháu mau đi tìm đi, đi nhiều người một chút, mang theo nhiều chó. Nhất định phải tìm vài mục dân gan dạ có kinh nghiệm đi, hai đứa cháu đừng bao giờ tự đi một mình, nguy hiểm lắm".

"Móc hang sói khó nhất là cái gì ạ?" Trần Trận hỏi.

Ông lão nói: "Móc hang sói rắc rối nhiều lắm, tìm hang sói còn khó hơn. Ta chỉ cho cháu một cách, có thể tìm được hang sói. Ngày mai trước lúc trời sáng cháu dậy, chạy đến ngọn núi cao hơn một chút dưới chân núi đá, nằm phục xuống. Đợi đến lúc trời sắp sáng, cháu dùng ống nhòm chú ý nhìn, lúc này sói mẹ ở bên ngoài bận rộn cả đêm, nên quay về hang cho sói con bú sữa. Nếu cháu thấy sói đi về hướng nào, phía đó chắc chắn có hang sói, cháu phải tìm kỹ, mang theo chó tốt đi tìm quanh, phần lớn là tìm được. Nhưng tìm được rồi, muốn đào sói con ra cũng khó đấy, sợ nhất là trong hang có sói mẹ. Các cháu nhất định phải cẩn thận".

Ánh mắt ông lão chợt ảm đạm xuống, nói: "Nếu không phải đàn sói giết chết một đàn ngựa lớn như vậy, ta sẽ không để các cháu đi móc sói con đâu, móc sói con là việc mà những người già ở thảo nguyên Ngạch Luân không muốn làm nhất..."

Trần Trận cũng không dám hỏi thêm nữa. Ông lão vốn dĩ đang đầy một bụng bực bội về hoạt động móc sói con quy mô lớn lần này, Trần Trận sợ hỏi nữa ông lão sẽ ngăn cản mình đi. Thế nhưng, học vấn móc hang sói quá huyền diệu, mục đích anh móc sói con là để nuôi một con sói con, nếu không tranh thủ thời gian, đợi đến khi sói con cai sữa hoặc mở mắt thì khó nuôi lắm. Phải cướp lấy lúc sói con còn chưa nhìn rõ thế giới, chưa phân biệt được địch ta, đưa nó từ thế giới của sói sang môi trường của con người. Trần Trận sợ sói con bản năng hoang dã mạnh nhất còn khó nuôi hơn chim sẻ. Trần Trận từ nhỏ đã yêu động vật, hồi nhỏ từng nhiều lần bắt và nuôi chim sẻ, nhưng chim sẻ tính khí thất thường, trong lồng cứ nhắm mắt là không ăn không uống cho đến khi tuyệt thực mà chết. Sói con không dễ bắt như chim sẻ, nếu mạo hiểm, phí bao công sức bắt được sói con mà nuôi không được mấy ngày đã chết, thì lỗ to. Trần Trận định bụng sẽ hỏi kỹ Ba Đồ thêm lần nữa, cậu ta là tay đánh sói nổi tiếng của nông trường, mấy ngày trước bị đàn sói làm cho thiệt hại nặng nề thế này, đang lúc bực mình, tìm cậu ta thỉnh giáo chuyện móc sói con chắc chắn được.

Quay lại lều Mông Cổ của ông lão, trời đã tối hẳn. Vào lều, tấm thảm xinh đẹp đã khôi phục nguyên trạng, đèn mỡ cừu ba bấc chiếu sáng trưng cả lều Mông Cổ rộng rãi, trên bàn vuông thấp hai chậu lớn dồi huyết, túi huyết, lòng cừu béo ngậy và thịt cừu gặm tay bốc hơi nghi ngút và tỏa mùi thơm phức, cái bụng của ba người bận rộn cả ngày đều kêu lên. Trần Trận vội cởi áo da, ngồi xuống cạnh bàn. Cát Tư Mại đã bưng chậu thịt, chuyển món lòng cừu béo ngậy mà Trần Trận thích nhất đến trước mặt anh, lại bưng chậu thịt khác, chuyển món xương ức cừu mà ông lão thích nhất đến trước mặt ông lão. Sau đó, đưa cho Trần Trận một bát nhỏ nước tương nấm làm từ xì dầu đặc Bắc Kinh và nấm hương thảo nguyên ngâm. Đây là loại gia vị mà Trần Trận thích nhất khi ăn thịt gặm tay, loại gia vị kết hợp Bắc Kinh và thảo nguyên này, bây giờ đã trở thành vật dụng thường dùng của hai lều Mông Cổ bọn họ. Trần Trận dùng dao Mông Cổ cắt một đoạn lòng cừu béo ngậy chấm gia vị, nhét vào miệng, ngon đến mức anh gần như quên cả chuyện sói con. Lòng cừu thảo nguyên là loại thượng hạng trong món thịt gặm tay thảo nguyên, chỉ dài một thước. Nói là lòng béo, thực ra không hề béo, bên trong lòng béo nhồi đầy các miếng thịt dạ dày, ruột non và cơ màng ức không chút mỡ nào. Lòng cừu hầu như gom hết những phần vứt bỏ trên con cừu, nhưng lại phối hợp ra món ngon không thể nào quên trong đại tiệc Mông Cổ, dai giòn sần sật, ngậy mà không ngán.

Trần Trận nói: "Người Mông Cổ ăn cừu thật tiết kiệm, đến cơ màng cũng không nỡ vứt, còn ngon thế này".

Ông lão gật đầu: "Sói đói ăn cừu, đến lông cừu vỏ móng chân cừu cũng ăn sạch. Thảo nguyên gặp đại họa, người và sói tìm thức ăn đều không dễ, ăn cừu là phải ăn con cừu sạch bách".

Trần Trận cười: "Nói vậy người Mông Cổ ăn cừu, ăn sạch sẽ thông minh thế này, cũng là học từ sói đấy ạ?"

Cả nhà cười lớn, liền nói đúng đúng đúng. Trần Trận lại ăn liền ba đoạn lòng béo.

Cát Tư Mại cười rất vui vẻ. Trần Trận nhớ Cát Tư Mại từng nói, chị thích những vị khách có tướng ăn giống sói. Anh hơi ngại, lúc này chắc chắn anh trông giống một con sói đói. Anh không dám ăn nữa, anh biết cả nhà Tất Lợi Cách đều thích ăn lòng cừu béo, thế mà chớp mắt anh đã ăn hơn nửa đoạn lòng vào bụng. Cát Tư Mại thẳng lưng, dùng dao gạt dồi huyết ra, lại dùng mũi dao nhặt thêm một đoạn lòng béo lớn ra, cười nói: "Biết chú về rồi là không chịu đi, chị luộc hai đoạn lòng đấy. Đoạn đó là của chú cả đấy, chú phải tiết kiệm như sói ấy, không được thừa đâu". Cả nhà lại cười. Ba Nhã Nhĩ vội vàng túm lấy đoạn lòng béo mà Cát Tư Mại nhặt ra để trước mặt chậu thịt của mình. Hơn hai năm rồi, Trần Trận luôn không điều chỉnh tốt quan hệ vai vế với Cát Tư Mại, theo vai vế bình thường, chị nên là chị dâu của anh, nhưng Trần Trận thấy Cát Tư Mại đôi khi là chị gái, đôi khi là thím, đôi khi là dì nhỏ dì trẻ, đôi khi thậm chí là dì lớn trẻ tuổi của anh. Sự vui vẻ và lương thiện của chị phóng khoáng thuần khiết như thảo nguyên vậy.

Trần Trận ăn hết cả đoạn lòng béo, lại bưng trà sữa uống một hơi hết nửa bát, hỏi Cát Tư Mại: "Ba Nhã dám bắt đuôi sói, dám chui hang sói móc sói con, dám cưỡi ngựa chứng, gan to quá, chị không sợ nó xảy ra chuyện à?"

Cát Tư Mại cười nói: "Người Mông Cổ từ nhỏ ai cũng thế này. Ba Đồ hồi nhỏ gan còn to hơn Ba Nhã, hang sói Ba Nhã chui không có sói lớn, sói con lại không cắn người, móc ra một ổ sói con thì tính là gì. Nhưng hang sói Ba Đồ chui có sói lớn. Nó gặp phải sói mẹ trong hang, vẫn cứ cứng rắn lôi sói mẹ từ trong hang sói ra".

Trần Trận kinh ngạc không nhỏ, vội hỏi Ba Đồ: "Sao cậu chưa bao giờ kể với mình chuyện này, mau kể cho mình nghe kỹ xem".

Sau khi cười mấy lần, tâm trạng Ba Đồ khá hơn. Cậu uống một ngụm rượu lớn nói: "Năm đó mình mười ba tuổi thì phải, có một lần A Ba cùng mấy người tìm mấy ngày, mới tìm được một hang sói có sói con, hang rất lớn rất sâu, đào không nổi, A Ba sợ bên trong có sói mẹ, bèn đốt lửa hun khói trước, muốn đuổi sói mẹ ra ngoài. Sau đó khói tan sói mẹ cũng không ra, chúng mình tưởng bên trong không còn sói lớn nữa, mình liền cầm bao tải diêm chui vào hang sói để móc sói con. Nào ngờ chui vào đến độ sâu hai cái rưỡi thân mình thì mình nhìn thấy mắt sói, cách mình có hai thước, sợ đến mức suýt chút nữa đái ra quần. Mình vội vàng quẹt một que diêm, ánh lửa sáng lên, mình nhìn thấy sói cũng sợ đến mức run cầm cập ở đó, không khác dáng vẻ sợ hãi của chó là mấy, đuôi còn kẹp chặt lại. Mình nằm trong hang không dám động, lửa vừa tắt, sói đã lao tới, mình lùi cũng không lùi ra được, nghĩ thầm thế là xong đời rồi. Nào ngờ nó không phải đến cắn mình, là muốn nhảy qua đầu mình, chạy ra khỏi hang. Lúc này mình sợ người bên ngoài hang không đề phòng, sợ sói cắn A Ba, mình cũng không biết lấy đâu ra cái gan đó, đột ngột chống người lên, muốn chặn sói lại, không ngờ đầu mình húc đúng cổ họng sói, mình lại dùng sức, thế là ép đầu sói vào đỉnh hang. Cú này, sói không ra ngoài được không chạy được, sói mẹ gấp đến mức loạn cào, cào rách cả áo mình. Mình cũng liều luôn, vội ngồi dậy, húc mạnh vào cổ họng và cằm sói, không cho nó cắn mình, mình lại đi túm lấy hai chân trước của sói, tốn bao nhiêu công sức, mới tóm được hai chân trước của sói. Lần này sói không cắn được mình cũng không cào được mình, nhưng mình cũng kẹt ở đó không cách nào động đậy, toàn thân không còn chút sức nào".

Ba Đồ bình tĩnh kể lại, như thể đang kể một chuyện của người khác: "Người bên ngoài đợi nửa ngày không thấy mình ra, không biết xảy ra chuyện gì, A Ba gấp đến mức chui vào, ông quẹt diêm, thấy mình dùng đầu húc một cái đầu sói, thế trận này làm ông cũng sợ chết khiếp. Ông vội vàng bảo mình giữ nguyên đầu sói đừng động, sau đó, ôm lấy eo mình, từng chút một dịch ra ngoài. Mình vừa húc đầu sói, vừa dùng sức kéo chân sói, để sói theo mình từ từ dịch ra ngoài. A Ba lại lớn tiếng gọi người bên ngoài, túm lấy chân ông từng chút một kéo ra ngoài. Mãi đến khi kéo được A Ba ra đến cửa hang, người bên ngoài mới biết là chuyện gì. Mọi người đều cầm dao dài gậy gộc đợi ở cửa hang, A Ba và mình vừa kéo sói đến cửa hang, người bên ngoài một nhát dao đâm trúng miệng sói, đóng đinh đầu sói lên đỉnh cửa hang, mấy người cùng nhau lôi sói từ hang sói ra đánh chết. Sau đó, mình nghỉ đủ sức, lại chui vào hang, càng vào trong hang càng hẹp, chỉ trẻ con mới chui vào được. Tận cùng bên trong lại rộng ra, trên đất trải da cừu rách và lông cừu, bên trên cuộn tròn một ổ sói con, tổng cộng chín con, đều còn sống. Con sói mẹ đó để bảo vệ con, ở ngoài chỗ sói con ngủ, đào rất nhiều đất, bịt kín hơn một nửa cửa hang trong cùng, sói mẹ tự mình ở lại bên ngoài. Sói mẹ không bị hun chết, là vì trên hang vẫn còn mấy cái lỗ nhỏ, khói đều bay lên trên đó, còn có thể tản khói ra bên ngoài. Sau đó, mình đã đào đất ra, thò tay tóm hết sói con ra, rồi cho vào bao tải, bò lùi ra ngoài..."

Trần Trận nghe đến hụt cả hơi. Cả nhà cũng dường như đã lâu không hồi tưởng lại câu chuyện này, đều nghe đến nín thở. Trần Trận cảm thấy câu chuyện này và những câu chuyện móc sói con khác anh nghe được rất không giống nhau, bèn hỏi: "Mình nghe người khác nói sói mẹ bảo vệ con nhất, đều dám liều mạng với người đào hang sói, sao con sói mẹ này lại không dám liều mạng với người?"

Ông lão nói: "Thực ra, sói thảo nguyên đều sợ người. Trên thảo nguyên có thể đánh chết sói, chỉ có người. Sói vừa bị khói hun choáng váng, lại thấy người trong tay cầm lửa, dám chui vào hang của nó, nó có thể không sợ sao? Con sói này kích cỡ không nhỏ, nhưng ta nhìn ra được, đây là con sói mẹ nhỏ hai tuổi, đẻ lứa đầu. Đáng thương thay. Hôm nay nếu không phải cháu hỏi chuyện này, không ai muốn nhắc lại nó nữa đâu".

Cát Tư Mại không còn chút nụ cười nào, trong mắt còn ánh lên một làn nước mắt mỏng manh.

Ba Nhã Nhĩ chợt nói với Cát Tư Mại: "Trần Trận bọn họ sáng mai muốn lên núi móc sói con, con muốn giúp họ móc, họ người to, không chui vào trong cùng được. Tối nay con ở lại lều bọn họ, sáng mai cùng họ lên núi". Cát Tư Mại nói: "Được thôi, con đi đi, phải cẩn thận đấy". Trần Trận vội xua tay: "Không được! Không được! Mình thật sự sợ xảy ra chuyện. Cậu chỉ có mình đứa con quý báu này thôi đấy". Cát Tư Mại nói: "Mùa xuân năm nay tổ chúng ta mới móc được một ổ sói con, còn thiếu ba ổ nữa. Không móc được một ổ nữa, Bao Thuận Quý lại gào lên với mình mất". Trần Trận nói: "Thế cũng không được, mình thà không móc cũng không thể để Ba Nhã đi". Ông lão ôm cháu trai vào lòng nói: "Ba Nhã đừng đi nữa. Lần này ta chắc chắn kẹp được một hai con sói lớn, không nộp da sói con, nộp da sói lớn cũng coi như hoàn thành định mức".