Năm 494, Ngụy Hiếu Văn Đế dẫn đầu quý tộc, văn võ bá quan cùng hai mươi vạn binh sĩ Tiên Ti, di dời kinh đô từ Bình Thành về Lạc Dương. Những người này cùng với gia quyến và nô lệ, tổng số chắc chắn không dưới một triệu người.
---❊ ❖ ❊---
Hán tộc cư trú ở lưu vực Hoàng Hà thời Tùy Đường, thực ra là Hán tộc hình thành từ sự dung hợp giữa Hán tộc và nhiều tộc người lạc hậu ở phía Bắc và Tây Bắc kể từ thời Thập lục quốc.
——Phạm Văn Lan, "Trung Quốc Thông Sử Giản Biên", tập 2
"Chu Tử Ngữ Loại", quyển 116, Lịch đại loại 3 viết: Nguồn gốc nhà Đường xuất phát từ Di Địch, cho nên chuyện mất lễ nghĩa nơi khuê phòng cũng không lấy làm lạ.
——Trần Dần Khác, "Đường Đại Chính Trị Sử Thuật Luận Cảo"
Một trận mưa thu lành lạnh bất chợt chấm dứt mùa hè ngắn ngủi trên cao nguyên Nội Mông, cũng làm đóng băng bầy muỗi hung hãn trên thảo nguyên. Trần Trận ngẩn ngơ nhìn thảo nguyên Ngạch Luân tĩnh lặng, anh đã hiểu ra lý do khiến bầy muỗi và bầy sói điên cuồng như vậy—mùa hè trên thảo nguyên ngắn ngủi, mà mùa thu lại càng ngắn hơn, vừa qua mùa thu là đến mùa đông dài đằng đẵng hơn nửa năm. Đây là mùa chết chóc đối với những loài động vật không ngủ đông trên thảo nguyên, ngay cả muỗi chui vào hang rái cá cũng phải chết cóng quá nửa. Sói thảo nguyên nếu không có lớp mỡ và lông dày thì không thể sống sót qua mùa đông. Mùa đông khắc nghiệt trên thảo nguyên sẽ tiêu diệt phần lớn sói gầy, sói già, sói bệnh và sói bị thương. Vì thế, bầy muỗi buộc phải tranh thủ mùa sinh trưởng ngắn ngủi này, điên cuồng hút máu, nỗ lực cứu lấy mạng sống của mình mà tấn công dữ dội; còn bầy sói, càng phải liều mạng kiếm ăn, quyết chiến sinh tử để vượt qua mùa đông và đối mặt với cơn đói kém mùa xuân năm sau.
Con ngựa con chết được chia cho Trần Trận vẫn còn lại hai cái chân trước và nội tạng đã bốc mùi. Sói con lại được tận hưởng một khoảng thời gian ấm no, hơn nữa chỗ thịt còn lại đủ cho nó ăn mấy ngày. Chiếc mũi của sói con mách bảo nó: Trong nhà vẫn còn lương thực dự trữ. Thế nên, những ngày này nó luôn rất vui vẻ. Sói con thích máu tươi và thịt tươi, nhưng cũng thích ăn thịt thối, thậm chí còn ăn ngấu nghiến cả những con dòi trên miếng thịt thối một cách khoái chí. Ngay cả Cao Kiến Trung cũng nói: Sói con sắp thành thùng rác của lều chúng ta rồi, phần lớn rác rưởi của lều đều có thể đổ vào bụng sói con.
Điều khiến Trần Trận kinh ngạc nhất là, dù thức ăn thừa có hôi thối, nát rữa, bẩn thỉu đến đâu khi vào bụng sói con, nó cũng không hề mắc bệnh. Trần Trận và Dương Khắc vô cùng thán phục khả năng chịu lạnh, chịu nóng, chịu đói, chịu khát, chịu hôi, chịu bẩn và kháng khuẩn của sói con. Loài vật được sàng lọc qua hàng ngàn vạn năm trong môi trường khắc nghiệt thật khiến người ta cảm động. Đáng tiếc là Darwin chưa từng đến thảo nguyên Ngạch Luân của Nội Mông, nếu không, sói thảo nguyên Mông Cổ chắc chắn sẽ khiến ông hoàn toàn mê mẩn, và ông sẽ viết thêm một chương dài về nó.
Sói con ngày càng lớn, càng thêm uy phong lẫm liệt, đã lớn thành một con sói thảo nguyên trông ra dáng rồi. Trần Trận đã thay cho nó một sợi xích sắt dài hơn. Trần Trận còn muốn đổi tên cho nó, lẽ ra nên gọi là "Sói Lớn" mới đúng. Nhưng sói con chỉ chấp nhận cái tên "Sói Con", hễ nghe Trần Trận gọi nó là sói con, nó sẽ vui vẻ chạy lại gần, thân thiết với anh, liếm tay anh, cọ vào đầu gối anh, chồm lên bụng anh, còn nằm lăn ra đất, duỗi chân, phơi cái bụng ra cho Trần Trận gãi ngứa. Nhưng nếu gọi nó là "Sói Lớn", nó hoàn toàn phớt lờ, còn nhìn đông nhìn tây, tưởng rằng đang gọi "người khác". Trần Trận cười bảo: Mày đúng là con sói ngốc, sau này mày già rồi, lẽ nào tao vẫn gọi mày là sói con à? Sói con thè nửa lưỡi, cười khà khà ngốc nghếch.
Trần Trận rất ngưỡng mộ từng bộ phận trên cơ thể sói con, thời gian gần đây anh đặc biệt thích nghịch đôi tai của nó. Đôi tai sói dựng đứng này, thẳng tắp, dẻo dai, sạch sẽ, nguyên vẹn và linh hoạt, là bộ phận đầu tiên trên cơ thể sói con phát triển hoàn thiện đạt tiêu chuẩn của sói lớn, đã hoàn toàn giống tai sói trưởng thành. Nhờ vậy, sói con cũng ngày càng có cảm giác tự nhận thức về bản năng của sói thảo nguyên. Khi Trần Trận ngồi xếp bằng trong chuồng sói, chơi đùa với nó, anh luôn sờ tai nó, nhưng sói con dường như có một điều kiện tiên quyết mang từ thế giới sói đến, nhất định phải gãi gốc tai, gãi cổ cho nó trước, cho đến khi nó ngứa ngáy toàn thân run rẩy thỏa mãn rồi mới chịu để Trần Trận nghịch tai. Trần Trận thích gập tai sói con ra sau, rồi buông tay, đôi tai sói đó sẽ "bụp" một tiếng bật thẳng trở lại, khôi phục nguyên trạng. Nếu gập cả hai tai ra sau rồi cùng buông tay, hai tai tuyệt đối không bao giờ bật thẳng cùng lúc, mà luôn cái trước cái sau, phát ra hai tiếng "bụp bụp", có khi làm sói con giật mình ngẩn người, như thể nghe thấy tình hình địch quân nào đó.
Đôi tai uy phong lẫm liệt này, ngoại trừ Nhị Lang ra, khiến tất cả lũ chó trong nhà vô cùng ngưỡng mộ, ghen tị, thậm chí thù địch. Trần Trận không biết trong sụn tai chó và tai sói, liệu có thành phần "cốt cách" hay không? Tổ tiên loài chó tai cũng thẳng đứng như tai sói, có lẽ sau này khi chó bị con người thuần hóa, đôi tai của nó liền cụp xuống, nửa cái tai che khuất hốc tai, thính lực liền không còn nhạy bén bằng sói. Con người thời viễn cổ có lẽ không thích tính hoang dã của chó, nên thường xuyên vặn tai nó, dạy bảo răn đe, lâu dần, tai chó liền bị người vặn mềm nhũn đi. Sụn tai vừa mềm, "cốt cách" của chó cũng tiêu tan, chó cuối cùng trở thành nô bộc phục tùng con người. Người chăn ngựa Mông Cổ thuần ngựa hoang đầu tiên chính là phải vặn chặt tai ngựa, ấn thấp đầu ngựa xuống mới có thể đặt yên cương để cưỡi; mụ địa chủ Trung Quốc cũng thích vặn tai tiểu nha hoàn. Một khi bị người ta vặn tai, thân phận nô lệ hoặc nô bộc liền được xác định.
Đôi tai của sói con khiến Trần Trận phát hiện ra mối liên hệ mật thiết giữa đôi tai và thân phận địa vị. Ví dụ, dân tộc hùng mạnh luôn thích vặn tai các dân tộc không hùng mạnh, còn dân tộc không quá hùng mạnh lại đi vặn tai các dân tộc nhỏ yếu. Dân tộc du mục bằng phương thức "nắm tai bò", vặn mềm tai trâu hoang, ngựa hoang, cừu hoang và chó hoang, biến chúng thành nô lệ và nô bộc. Sau đó, dân tộc du mục hùng mạnh lại áp dụng kinh nghiệm thành công này cho các bộ tộc và dân tộc khác, đi vặn tai các dân tộc ở vùng đất bị chinh phục, các tập đoàn chiếm vị thế thống trị đi vặn tai các dân tộc bị thống trị. Thế là thế giới loài người xuất hiện mối quan hệ "kẻ chăn cừu" và "bầy cừu". Lưu Bị là "Từ Châu Mục", còn bách tính là "bầy cừu Từ Châu". Những nhóm người bị tập đoàn thống trị vặn mềm tai sớm nhất trên thế giới chính là các dân tộc làm nông nghiệp. Cho đến tận ngày nay, "nắm tai bò" vẫn là mục tiêu mà nhiều người và tập đoàn theo đuổi không ngừng. "Nắm tai bò" còn lưu lại trong từ điển của Hán tộc, đây là di sản mà tổ tiên du mục của Hán tộc để lại cho con cháu, thế nhưng, Hán tộc sau thời Bắc Tống lại liên tục bị kẻ khác "nắm tai bò". Ngày nay, chữ viết "nắm tai bò" vẫn còn đó, nhưng tinh thần của nó đã tiêu tan. Dân tộc hiện đại không nên đi chinh phục và áp bức các dân tộc khác, nhưng nếu không có tinh thần chinh phục hùng mạnh của việc "nắm tai bò" thì không thể bảo vệ được "đôi tai" của chính mình.
Những ngày này, Trần Trận thường nhìn làn bụi mù do xe Jeep quân đội Binh đoàn ngày càng xuất hiện thường xuyên mà ảm đạm đau thương. Anh là đợt đầu tiên, có lẽ cũng là đợt cuối cùng sống và khảo sát thực tế lối sống du mục nguyên thủy tại vùng biên cương Nội Mông của người Hán. Anh không phải là kẻ phóng viên hay người sưu tầm văn hóa cưỡi ngựa xem hoa, anh có một thân phận đáng tự hào nhất—người chăn cừu của lối sống du mục nguyên thủy trên thảo nguyên. Anh cũng có một địa điểm khảo sát đáng may mắn nhất—một thảo nguyên Ngạch Luân ẩn sâu trong đồng cỏ, nơi còn lưu giữ lượng lớn bầy sói. Anh còn nuôi một con sói con chính tay mình lấy ra từ hang sói. Anh sẽ ghi nhớ sâu sắc mọi khảo sát và suy nghĩ của mình vào tận đáy lòng, ngay cả từng chi tiết nhỏ nhặt nhất anh cũng không quên. Sau này, anh sẽ kể đi kể lại cho bạn bè và người nhà nghe, kiên trì cho đến khi mình rời khỏi thế giới này. Đáng tiếc là con cháu Viêm Hoàng đã rời xa vùng đất tổ thảo nguyên quá lâu, lối sống du mục cổ xưa nguyên thủy trên thảo nguyên sắp sửa kết thúc, người Trung Quốc sau này sẽ không bao giờ có thể quay trở lại vùng đất tổ nguyên bản để bái kiến bà tổ của mình nữa...
Trần Trận vuốt ve tai sói hồi lâu. Anh thích đôi tai sói này, vì đôi tai của sói con là đôi tai sói nguyên vẹn duy nhất mà anh nhìn thấy trong mấy năm nay. Hơn hai năm qua, những con sói sống, sói chết, da sói đã lột hay đôi tai sói trên những tấm da sói mà anh từng nhìn thấy ở cự ly gần, không ngoại lệ đều tàn khuyết không trọn vẹn. Có con như con tem bị đục lỗ, có con mất chóp tai, có con bị xé thành từng dải, có con rách thành hai ba mảnh, có con hai tai dài ngắn khác nhau, có con đơn giản là bị chặt đứt tận gốc... Sói càng già càng hung dữ thì tai sói càng "xấu xí", trong ký ức của Trần Trận, thật sự không tìm ra được đôi tai sói tiêu chuẩn nào nguyên vẹn, thẳng đứng mà không mảy may hư hại. Trần Trận chợt nhận ra, trên thảo nguyên tàn khốc, đôi tai tàn khuyết mới có thể là "tai sói tiêu chuẩn".
Vậy thì, đôi tai nguyên vẹn không tì vết của sói con có phải không phải là tai sói tiêu chuẩn? Trong lòng Trần Trận nảy sinh một nỗi buồn. Anh cũng chợt nhận ra, sự "nguyên vẹn không tì vết" của tai sói con lại chính là khiếm khuyết lớn nhất của nó. Sói là chiến binh thảo nguyên, mạng sống tự do kiên cường của nó là nhờ sinh tử chiến đấu với những con ngựa đực hung hãn, chó săn thảo nguyên dữ tợn, bầy sói ngoại lai tàn bạo và thợ săn thảo nguyên dũng mãnh mà tồn tại được. Một con sói chưa từng trải qua trăm trận, phô trương đôi tai bóng bẩy hoàn hảo mà sống trên đời này còn được gọi là sói hay không? Trần Trận cảm thấy sự tàn nhẫn của chính mình, chính anh đã tước đoạt đi mạng sống chiến binh sói thảo nguyên của sói con, khiến nó trở thành một tù nhân có tai sói nhưng không có mệnh sói, sống không bằng chó.
Có nên lén thả sói con đi? Trả nó về với thảo nguyên tàn khốc mà tự do, trả lại mệnh sói cho nó? Nhưng Trần Trận không dám. Kể từ khi anh dùng kìm sắt kẹp gãy chóp bốn cái răng nanh của sói con, sói con đã mất đi vũ khí để sinh tồn tự do trên thảo nguyên. Bốn cái răng nanh sắc nhọn như kim châm ban đầu của sói con, nay đã mài thành bốn chiếc răng cùn tròn trịa ngắn thô, như bốn hạt đậu ván dựng đứng, còn không bằng răng chó. Điều khiến Trần Trận đau lòng hơn là, khi phẫu thuật lúc đó dù vô cùng cẩn thận, lúc kẹp chóp răng không trực tiếp làm tổn thương ống tủy răng, nhưng chiếc kìm trong tay Trần Trận vẫn làm nứt nhẹ một chiếc răng, một vết nứt nhỏ xíu đâm sâu vào ống tủy. Không lâu sau đó Trần Trận phát hiện, chiếc răng này của sói con bị nhiễm trùng hoàn toàn, màu răng trở nên thâm đen, giống như răng bệnh của sói già. Sau này mỗi lần nhìn thấy chiếc răng đen này, lòng Trần Trận lại đau nhói từng hồi, có lẽ chưa đầy một năm nữa, chiếc răng bệnh này sẽ rụng mất. Răng sói là cái gốc mạng của sói thảo nguyên, sói con nếu chỉ còn lại ba chiếc răng cùn, thì đến việc xé thịt cũng khó khăn, chứ đừng nói đến chuyện săn bắt động vật.
Theo thời gian, Trần Trận đã tuyệt vọng nhìn rõ hậu quả nghiêm trọng của quyết định vội vàng năm đó của mình—anh sau này cũng không thể thả sói con về thảo nguyên được nữa, anh cũng không thể đến sâu trong thảo nguyên để thăm người bạn "Sói Con" nữa. Ảo tưởng lãng mạn đó của Trần Trận đã bị chính ca phẫu thuật nhỏ tàn nhẫn của anh làm cho tiêu tan hoàn toàn. Đồng thời cũng làm tiêu tan sự tự do của một con sói con xuất sắc đáng yêu như thế. Huống hồ, sói con bị xích nuôi lâu ngày, một chút kinh nghiệm thực chiến trên thảo nguyên cũng không có, bầy sói ở thảo nguyên Ngạch Luân sẽ coi nó là "kẻ ngoại lai" mà cắn chết không thương tiếc. Hơn một tháng trước, đêm sói mẹ gọi sói con, anh không hạ quyết tâm thả sói con đi, anh vô cùng tự trách và day dứt vì điều đó. Trần Trận cảm thấy mình không phải là một nhân viên nghiên cứu khoa học đủ tư cách và lý trí, ảo tưởng và tình cảm thường khiến anh căm ghét "nghiên cứu khoa học". Sói con không phải là chuột bạch dùng để giải phẫu y tế, mà là một người bạn và người thầy của anh.
Mọi người trên thảo nguyên đều đang nơm nớp lo sợ chờ đợi sự xuất hiện chính thức của Binh đoàn Sản xuất và Xây dựng Nội Mông. Bức thư chung của Tất Lợi Cách, Ô Lực Cát và các cụ già người Mông Cổ đã có tác dụng, Binh đoàn quyết định, thảo nguyên Ngạch Luân vẫn lấy chăn nuôi là chính, nông trường Ngạch Luân Bảo Lực Cách đổi thành đoàn chăn nuôi, lấy chăn nuôi là chính, kiêm làm nông nghiệp. Còn hầu hết các đồng cỏ và công xã khác thì chuyển thành đoàn nông nghiệp, nơi sản xuất ra giống ngựa chiến Ô Châu Mục trứ danh của thảo nguyên Mông Cổ—lưu vực sông Mã Câu Tử, sẽ biến thành nông trường quy mô lớn. Một bộ phận nhỏ đồng cỏ được đổi thành đoàn nửa nông nửa chăn.
Kế hoạch vĩ đại của Binh đoàn đã truyền đến thảo nguyên Ngạch Luân cổ xưa. Tư tưởng cơ bản là: nhanh chóng chấm dứt lối sống du mục nguyên thủy lạc hậu đã kéo dài hàng ngàn năm trên thảo nguyên, xây dựng hàng loạt điểm định cư. Binh đoàn sẽ mang đến lượng lớn vốn, thiết bị và đội kỹ thuật, xây nhà gạch ngói và chuồng trại bê tông cốt thép kiên cố cho dân chăn nuôi, đào giếng máy, sửa đường, xây trường học, bệnh viện, bưu điện, hội trường, cửa hàng, rạp chiếu phim, v.v. Còn phải khai hoang một cách hợp lý, trồng cỏ trồng lương thực, trồng thức ăn chăn nuôi, trồng rau. Thành lập đội cắt cỏ, đội vận chuyển và trạm máy kéo cơ giới hóa. Phải tiêu diệt triệt để hại sói, dịch bệnh, sâu bệnh và chuột hại. Phải tăng cường đáng kể khả năng chống chọi với các thiên tai như bạch tai, hắc tai, hạn hán, bão gió, hỏa hoạn, dịch muỗi, v.v. Để những người chăn nuôi hàng ngàn năm qua luôn sống trong điều kiện khắc nghiệt gian khổ, dần dần có được cuộc sống định cư ổn định hạnh phúc.
Thanh niên trí thức, người chăn nuôi trẻ trong nông trường, cùng phần lớn phụ nữ và trẻ em đều mong chờ Binh đoàn đến, để sớm thực hiện bức tranh tươi đẹp mà cán bộ Binh đoàn và Bao Thuận Quý mô tả. Thế nhưng phần lớn người chăn nuôi già và người chăn nuôi tráng niên lại im lặng. Trần Trận đi hỏi cụ Tất Lợi Cách, cụ thở dài nói: Người chăn nuôi từ lâu đã mong con cái có trường học, đi khám bệnh không còn phải dùng xe bò xe ngựa kéo đến bệnh viện kỳ minh nữa, Ngạch Luân không có bệnh viện, đã chết bao nhiêu người lẽ ra không nên chết. Nhưng thảo nguyên thì sao? Thảo nguyên quá mỏng manh, sức chứa gia súc hiện tại đã quá nặng rồi. Thảo nguyên là xe bò bánh gỗ, chỉ kéo nổi chừng này người và gia súc, nếu kéo thêm ngần ấy người và máy móc, thảo nguyên sẽ lật xe. Thảo nguyên lật rồi, người Hán các anh có thể về quê cũ, nhưng người chăn nuôi thì biết làm sao?
Điều khiến Trần Trận đau lòng nhất là bầy sói thảo nguyên thì sao? Người vùng nông nghiệp vừa đến, thiên nga, ngỗng trời, vịt hoang liền bị giết thịt, số còn lại đều bay đi mất. Mà sói thảo nguyên không phải chim di cư, bầy sói bao đời nay sống trên thảo nguyên Ngạch Luân, lẽ nào cũng phải bị chém tận giết tuyệt, hoặc bị đuổi ra khỏi biên giới, đuổi ra khỏi quê hương sao? Ngoại Mông Cổ thảo nguyên lạnh giá, cỏ thưa người ít gia súc ít, những con sói nghèo ở đó, còn dữ dằn hơn cả sói giàu ở Ngạch Luân. Đến đó, chúng sẽ trở thành "kẻ ngoại lai" bị bắt nạt, chịu ấm ức trong bầy sói. Trần Trận không ngờ mình lại nhìn thấy ngày tận thế của sói thảo nguyên nhanh đến vậy, trong khi công việc khảo sát và nghiên cứu của anh về bầy sói thảo nguyên mới chỉ bắt đầu...
Trời gần chập tối, Dương Khắc lùa đàn cừu đến nơi cách doanh trại ba dặm, lùa đàn cừu hướng về phía lều Mông Cổ nhà mình, rồi rời khỏi đàn cừu về nhà uống nước. Sắp sửa chuyển nhà chuyển trường rồi, có thể để đàn cừu gặm một lứa cỏ mới mọc quanh doanh trại.
Dương Khắc uống hai bát trà lạnh, nói với Trần Trận: Ai mà ngờ Binh đoàn nói đến là đến ngay chứ? Trong thời bình, tôi ghét nhất cuộc sống quân sự hóa, khó khăn lắm mới tránh được Binh đoàn Sản xuất và Xây dựng Hắc Long Giang, không ngờ lại bị Binh đoàn Nội Mông tóm gọn. Ngạch Luân sau này rốt cuộc sẽ ra sao, tôi hoàn toàn không nắm chắc, chúng ta thực sự phải nhanh chóng tìm hiểu cho rõ một số chuyện về sói thảo nguyên thôi...
Hai người đang nói chuyện, một con ngựa phi nước đại dọc theo đường xe bò lao tới, sau lưng ngựa tung lên làn bụi vàng cuồn cuộn dài gần trăm mét. Trần Trận và Dương Khắc nhìn cái là biết ngay là Trương Kế Nguyên đổi ca về nhà nghỉ ngơi. Trương Kế Nguyên đã hoàn toàn giống như một người chăn ngựa thảo nguyên, ngựa nhanh ngựa nhiều, cưỡi ngựa nghênh ngang, không tiếc sức ngựa, không hề che giấu vẻ khoe khoang đó. Cao Kiến Trung cười gian nói: Này, các cậu xem, cậu ta lôi kéo mấy cô gái người Mông Cổ ở các lều ra khỏi nhà rồi kìa, ánh mắt đó cứ như lũ ngựa cái đang đuổi theo cậu ta vậy.
Trương Kế Nguyên vừa nhảy xuống ngựa liền nói: Nhanh, nhanh xem này, tôi mang cho các cậu thứ gì đây?
Cậu ta tháo chiếc túi vải bạt cỡ đại căng phồng xuống khỏi yên ngựa, bên trong hình như là vật sống, còn động đậy mấy cái.
Dương Khắc đón lấy cái túi, sờ sờ, cười nói: Chẳng lẽ cậu cũng bắt được một con sói con, muốn tìm bạn đôi cho sói con nhà mình?
Trương Kế Nguyên nói: Sói con lúc này sao mà nhỏ thế được, cậu xem kỹ đi, cẩn thận đừng để nó chạy mất.
Dương Khắc cẩn thận tháo một cái khuy, nhìn thấy đôi tai to bên trong trước, cậu ta thò tay chộp lấy, liền lôi vật sống đó ra. Một con thỏ rừng thảo nguyên to lớn đang vùng vẫy loạn xạ dưới tay Dương Khắc, bộ lông mùa thu màu vàng xám pha lông đen tỏa ra ánh dầu bóng loáng, kích thước ngang ngửa một con mèo nhà lớn, trông chừng phải nặng năm sáu cân.
Trương Kế Nguyên vừa buộc ngựa vừa nói: Tối nay chúng ta ăn thịt thỏ kho, ăn thịt cừu mãi cũng ngán rồi.
Vừa nói, sói con cách đó bảy tám bước chân bỗng nhiên bản năng hoang dã bộc phát, lao thẳng vào con thỏ rừng. Nếu không phải bị xích sắt buộc lại, con thỏ lớn chắc chắn đã bị nó cướp mất. Sói con bị xích sắt kéo giật lại giữa không trung, "bụp" một tiếng ngã lăn ra đất. Nó lộn một vòng đứng dậy ngay, hai chân trước chộp vồ vào không trung, lưỡi bị vòng cổ thít thè ra dài nửa thước, hai mắt trợn trừng, hung quang tàn bạo, hận không thể nuốt sống con thỏ ngay lập tức.
Lũ chó trong nhà đều từng chứng kiến thứ chạy nhảy cực nhanh, khó bắt được này. Lũ chó đều vây lại, tò mò ngửi con thỏ rừng, nhưng không ai dám cướp.
Dương Khắc nhìn vẻ mặt tham lam của sói con, liền xách con thỏ lớn tiến lại gần sói con vài bước, cầm con thỏ khua khua trước mặt sói con. Chân trước của sói con vừa chạm vào chân thỏ, lập tức biến thành một con sói hoang thực thụ, đầy mặt sát khí, đầy miệng khao khát máu, lưỡi không ngừng liếm mép ngoài, đôi đồng tử đen như ống thổi độc châm bắn ra những mũi độc châm vô hình, vô cùng đáng sợ. Khi con thỏ sống lại được khua về bên cạnh Dương Khắc, sói con nhìn chằm chằm tất cả mọi người và chó một cách hung dữ, ranh giới giữa người và sói tức thì phân định rõ ràng, tình bạn và tình cảm mấy tháng nay không còn sót lại chút nào. Trong mắt sói con, Trần Trận, Dương Khắc và Nhị Lang vốn yêu thương nó nhất, tức thì đều trở thành kẻ thù không đội trời chung.
Dương Khắc sợ đến mức theo bản năng lùi lại ba bước, cậu ta trấn tĩnh lại nói: Tôi đề nghị thế này, sói con lớn thế này rồi, vẫn chưa tự mình giết thịt vật sống, chúng ta phải thỏa mãn một chút thiên tính của nó. Tôi tuyên bố từ bỏ việc ăn thịt thỏ kho, tặng con thỏ rừng cho sói con ăn, hôm nay chúng ta xem sói hoang giết thịt thỏ rừng, có thể cảm nhận trực tiếp bản tính sói sống động.
Trần Trận mừng rỡ, lập tức biểu thị đồng ý nói: Thịt thỏ không ngon, phải hầm với gà cát mới được. Cả mùa hè này sói con giúp chúng ta canh đêm, một con cừu cũng không bị sói bắt mất, nên thưởng cho nó.
Cao Kiến Trung gật đầu nói: Sói con không chỉ canh đêm cho đàn cừu, mà còn canh đêm cho đàn bê của tôi nữa, tôi bỏ phiếu tán thành.
Trương Kế Nguyên nuốt nước miếng, miễn cưỡng nói: Vậy được rồi, tôi cũng muốn xem sói con nhà mình còn bản tính sói hay không.
Bốn người tức thì phấn khích hẳn lên. Thú tính ẩn giấu sâu trong lòng con người, tính tàn bạo ưa thích sự đẫm máu dã man của đấu trường La Mã cổ đại, đã được thể hiện thông suốt với cái cớ chính đáng hợp lý. Một con thỏ rừng thảo nguyên đang nhảy nhót tưng bừng, một sinh mệnh thảo nguyên khó khăn sinh tồn trong sự truy sát, vây bắt của những kẻ thù sát thủ như sói hung dữ, đại bàng, cáo, cáo cát và chó săn, cứ thế bị bốn thanh niên trí thức Bắc Kinh dễ dàng phán quyết. May mà thỏ rừng mang tiếng xấu phá hoại thảo nguyên, lại còn có tội danh hang thỏ thường xuyên làm người chăn ngựa bị thương, phán nó án tử hình cũng không nặng nề lương tâm. Bốn người bắt đầu bàn bạc luật lệ đấu thú.
Trên thảo nguyên trống trải không vật che chắn, không có đấu trường để mượn, mọi người đều tiếc nuối vì không thể xem cảnh sói hoang đuổi thỏ rừng. Cuối cùng bốn người quyết định buộc chặt chân trước và chân sau của thỏ rừng lại, để nó vừa có thể nhảy nhót, lại không đến nỗi trở thành "thỏ thoát chạy".
Rõ ràng đây là một con thỏ trưởng thành đã trải qua sự thử thách của môi trường sinh tồn tàn khốc. Dương Khắc lúc buộc chân thỏ, sơ ý bị kẻ mạnh mẽ cường tráng này đá mạnh một cái. Thỏ rừng giỏi đào hang có bộ móng sắc như cái xẻng nhỏ, làm mu bàn tay Dương Khắc bị rách mấy đường chảy máu đầm đìa, cậu ta đau đến mức hít một hơi lạnh, nói: Người ta nói thỏ cùng đường cũng cắn người, không ngờ nó thực sự biết dùng móng chân cào người. Lợi hại thật, cậu đừng đắc ý sớm, lát nữa tôi sẽ cho sói con lột da sống cậu! Trần Trận vội chạy vào lều lấy thuốc bột Vân Nam và băng gạc, bôi thuốc băng bó cho cậu.
Bốn người cùng nhau hành động, tốn bao nhiêu công sức mới buộc chặt được chân thỏ rừng. Thỏ rừng nằm trên đất không nhúc nhích, nhưng hai mắt bắn ra ánh nhìn hung dữ xảo quyệt. Trương Kế Nguyên vạch miệng thỏ rừng ra, nhìn răng thỏ nói: Các cậu xem, đây là một con thỏ già, răng đều vàng khè rồi. Chủ xe lớn đều nói, "Người già thì gian, ngựa già thì trơn, thỏ già thì ưng khó bắt." Thỏ già lợi hại lắm đấy, sơ ý là sói con sẽ chịu thiệt lớn.
Trần Trận quay đầu hỏi Trương Kế Nguyên: Này, tại sao nói thỏ già thì ưng khó bắt?
Trương Kế Nguyên nói: Đại bàng bắt thỏ, từ trên không lao xuống trước, dùng móng trái chộp lấy mông thỏ, thỏ đau sẽ quay người lại, thân mình liền nằm ngang. Đại bàng dùng móng kia vừa đúng lực, lại chộp lấy lưng thỏ, thế là thỏ không chạy được nữa. Đại bàng chộp vững thỏ rồi, liền bay lên không trung rồi buông móng, ném thỏ xuống cho chết, sau đó mới bắt thỏ lên đỉnh núi ăn. Thế nhưng, thỏ già lại không để đại bàng dễ dàng chiếm lợi thế. Một khi thỏ già bị đại bàng chộp lấy mông, đau đến mấy cũng không quay người lại, rồi liều mạng chạy như điên, chạy về phía bụi cỏ cây liễu đỏ gần nhất. Tôi đã tận mắt nhìn thấy, một con thỏ già cứ thế liều mạng mang theo đại bàng cùng lao vào bụi liễu đỏ, cành liễu rậm rạp, vạn roi cùng quất, quất cả lông đại bàng xuống. Đại bàng gần như bị quất cho choáng váng, đành phải buông móng thả thỏ đi. Con đại bàng đó ủ rũ, như con gà thua trận, nghỉ ngơi trong bụi cỏ hồi lâu mới bay đi...
Dương Khắc nghe mà mắt dại ra, nói: Chúng ta phải suy nghĩ kỹ rồi.
Trần Trận nói: Vẫn cứ ném thỏ cho sói con thôi. Một bên là con thỏ già gian ngoan xảo quyệt, một bên là sói con ngây thơ vô tri, răng chưa đủ; một bên bị buộc chân, một bên bị buộc xích sắt, trận đấu này cũng coi như công bằng.
Dương Khắc nói: Chúng ta đều đã xem tiểu thuyết "Spartacus", theo quy tắc đấu trường La Mã, thỏ già nếu thắng thì nên ban cho nó sự tự do.
Cả ba người đều nói: Thành!
Dương Khắc lẩm bẩm với thỏ rừng: Ai bảo mày đào lắm hang như thế, hủy hoại lắm lớp cỏ như thế, xin lỗi nhé. Lại hét lớn với sói con: Sói con, sói con, đến giờ ăn rồi! Nói xong vung tay ném thỏ rừng vào chuồng sói. Thỏ rừng vừa rơi xuống đất liền lộn người một cái, nhảy nhót loạn xạ. Sói con lao tới, nhưng không biết cắn vào đâu, nó dùng chân trước vỗ mạnh vào thỏ rừng, thỏ lập tức ngã xuống đất, co rúm lại thành một cục, như thể bị dọa vỡ mật, ngực phập phồng gấp gáp, toàn thân run rẩy. Thế nhưng đôi mắt to tròn đó lại cực kỳ bình tĩnh liếc nhìn từng cử động của sói con. Rõ ràng, con thỏ rừng này dưới móng sói móng ưng không biết đã thoát chết bao nhiêu lần rồi.
Thỏ rừng trong sự che đậy của cơn run rẩy, tiếp tục co người lại, càng co càng chặt, cuối cùng co lại thành một "nắm đấm" có sức bùng nổ cực lớn, rồi thu lại móng sắc, điều chỉnh vị trí lưỡi đao, như thể ám khí giấu trong tay áo.
Sói con từng có kinh nghiệm ăn chuột béo, nhìn thấy thỏ rừng liền tưởng là một con chuột lớn hơn. Nó thèm đến mức nước miếng chảy thành sợi, nó tiến lên ngửi ngửi. Thỏ rừng vẫn còn run rẩy, sói con chìa chân trước ra, muốn ấn nó cho "ngoan ngoãn" như thịt cừu cầm tay. Nó ấn đông ấn tây, ngửi tới ngửi lui, tìm chỗ để hạ miệng.
Thỏ rừng đột ngột ngừng run, lúc này đầu sói con vừa hay di chuyển đến vị trí chân sau của thỏ rừng. "Không ổn!" Bốn người gần như cùng lúc kêu lên, nhưng đã không kịp nhắc sói con nữa rồi. Thỏ rừng già dùng sức lực cuối cùng để liều mạng, quắp chặt móng vuốt, như lựu đạn nổ tung, nhằm thẳng đầu sói con mà đá tới, một móng trúng ngay đầu sói. Sói con "ao" một tiếng bị đá cho lộn nhào ra sau, vất vả lắm mới bò dậy được, đã là máu chảy đầy đầu, tai sói bị xé toạc một mảng lớn, da đầu bị cào xước mấy chỗ, mắt phải cũng suýt chút nữa bị đá mù.
Trần Trận và Dương Khắc xót xa đến biến sắc, hai người vội đứng bật dậy. Dương Khắc vội vàng rút lọ thuốc bột ra, định bôi thuốc cho sói con. Trần Trận nghiến răng, ngăn Dương Khắc lại nói: Trên thảo nguyên này con sói nào mà chẳng thương tích đầy mình, cũng nên cho sói con nếm mùi bị thương thôi.
Sói con vẫn chưa bao giờ chịu thiệt thòi lớn đến thế, nó cong người, đầy vẻ kinh hãi, tức giận nhưng vẫn tò mò nhìn chằm chằm thỏ rừng. Thỏ già sau khi đắc thủ, bắt đầu vùng vẫy dữ dội, lộn người, khập khiễng, vừa nhảy vừa húc, di chuyển ra khỏi chuồng sói. Mấy con chó cũng tức giận đứng dậy, sủa ầm ĩ về phía thỏ già. Nhị Lang thật sự nhìn không nổi, định lao vào chuồng sói cắn chết thỏ già, liền bị Trần Trận ôm chặt lại.
Thỏ già từ từ húc về phía vạch chuồng, sói con từ từ theo sau, giữ khoảng cách một thước, chỉ cần chân sau thỏ già có cử động hơi lớn một chút, sói con như bị bọ cạp độc cắn phải, lập tức nhảy lùi lại.
Dương Khắc nói: Trận đấu này nên phán thỏ già thắng. Nếu ở ngoài đồng hoang, cú vừa rồi của thỏ già đã làm sói con choáng váng, thỏ già cũng đã nhân cơ hội trốn thoát rồi. Con này trong 20 phút liền làm bị thương một người một sói, thật lợi hại. Tôi thấy hay là thả nó đi thôi, cũng là động vật ăn cỏ làm nông, người Hán Trung Quốc nếu có thể có tinh thần thỏ già thảo nguyên, đâu đến nỗi bị biến thành nửa thuộc địa?
Trần Trận tâm trạng mâu thuẫn nói: Cho sói con cơ hội cuối cùng đi. Nếu thỏ già húc ra khỏi chuồng, coi như thỏ già thắng. Nếu không ra khỏi chuồng, thì phải đấu tiếp.
Dương Khắc nói: Được, lấy vạch chuồng làm mốc thắng thua.
Thỏ già như nhìn thấy một tia hy vọng sống, vừa lăn vừa húc bò ra ngoài chuồng. Sói con cũng cáu rồi, dường như cảm thấy thứ vốn thuộc về chuồng của nó này sắp không thuộc về nó nữa. Nó sốt ruột nhảy nhót loạn xạ, như đối phó với con nhím, không dám cắn không dám chộp. Nhưng chỉ cần có cơ hội là dùng chân trước vỗ thỏ già vào trong chuồng một cái, rồi lập tức nhảy ra xa. Mà thỏ già hễ đợi sói con nhảy ra, lại tiếp tục húc ra ngoài chuồng. Giằng co mấy hiệp, sói con đầy bản năng săn mồi cuối cùng đã tìm ra điểm yếu của thỏ già, nó tránh chân sau lợi hại của thỏ già, mà chạy ra phía trước đầu thỏ, áp dụng chiến thuật "nắm tai bò", canh đúng cơ hội ngoạm chặt đôi tai dài của thỏ già kéo vào trong. Thỏ già vừa vùng vẫy, sói con liền buông miệng. Sói con dần dần phát hiện cái chân sau lợi hại đó không đá trúng nó nữa, liền táo bạo cắn chặt tai thỏ, kéo một mạch thỏ già đến bên cọc gỗ. Thỏ già mắt lộ vẻ kinh hoàng, đá đạp không ngừng nghỉ, giống như con cá chép lớn vừa kéo lên bờ, nhảy nhót khiến sói không sao hạ miệng được.
Trần Trận quyết định gợi ý cho sói con một chút, anh đột ngột hét lớn: Sói con, sói con, đến giờ ăn rồi! Sói con chợt sững người, tiếng gọi này, lập tức đánh thức cơn đói của sói con, nó lập tức từ một con sói đấu chuyển thành một con sói đói. Chỉ thấy sói con lao mạnh giữ chặt đầu thỏ, rồi dùng răng sau "cắc" một tiếng cắn đứt một cái tai dài của thỏ già, rồi nuốt chửng cả da lẫn lông vào bụng. Máu thỏ phun ra, sói con thấy máu mắt sáng lên, bản tính sói bùng phát. Lại hung dữ cắn đứt chiếc tai còn lại, nuốt vào bụng. Con thỏ rừng mất tai, trông y hệt con sóc đất lớn, vùng vẫy cắn xé, tử chiến phản kháng. Trong chuồng sói, một con sói con máu đầy đầu, với một con thỏ già máu trào đầy đầu, quấn lấy nhau, đánh nhau chí tử. Chuồng sói biến thành chiến trường thực sự đầy mùi máu tanh.
Nhưng sói con vẫn chưa nắm được kỹ năng săn mồi làm sao cắn chết thỏ trước, rồi thong dong ăn thịt sau. Chỉ là cắn một miếng ăn một miếng, xé da lột thịt, không chút phương pháp mò mẫm tìm cách săn giết trên mình thỏ già. Răng sói tuy cùn, nhưng có lực như kìm sắt, nó cắn kẹp lấy da thỏ rồi lắc đầu mạnh, xé từng dải da thỏ xuống. Nó tuy không hiểu cắn đứt cổ họng tử huyệt của thỏ rừng, nhưng nó đã theo bản năng tìm ra điểm yếu khác của thỏ rừng—cái bụng. Con thỏ già đáng thương cuối cùng bị sói con xé toạc bụng, một mớ nội tạng bị sói con ra sức kéo ra ngoài, những thứ mềm mại không lông dính đầy máu này là món ăn yêu thích nhất của sói thảo nguyên. Sói con mắt sáng rực, nuốt chửng cả ruột gan tim phổi vào bụng, thỏ già chiến đấu đến khi mất trái tim mới ngừng phản kháng.
Trần Trận cuối cùng cũng cho sói con một cơ hội được sống như một con sói thực thụ. Sói con cuối cùng đã lớn, nó trả giá bằng cái giá rách mặt rách tai, từ nay có được "đôi tai sói tiêu chuẩn" của sói thảo nguyên, mà trở thành con sói thảo nguyên có thành tích thực chiến. Nhưng trong lòng Trần Trận dường như không vui nổi, sói con thắng rồi, anh lại cảm thấy tiếc nuối và bi thương thay cho thỏ già. Con thỏ già đáng thương kia đã dốc hết sức lực, chết thật đáng kính đáng phục. Nó bị con sói con cũng anh dũng kiên cường không kém giết chết ăn thịt, nhưng tinh thần nó không hề bị đánh bại. Mọi sinh linh trên thảo nguyên Mông Cổ, ngoại trừ cừu, dù là động vật ăn thịt hay động vật ăn cỏ, đều có tinh thần dũng mãnh kiên cường mà thảo nguyên mẹ ban tặng, đây chính là tinh thần du mục.
Đàn cừu tự vào doanh trại. Trần Trận và Dương Khắc tạm dừng khóa thả rông sói con hôm nay. Sói con vẫn chìm đắm trong trạng thái phấn khích tột độ, thậm chí còn quên bẵng đi sự tự do mỗi buổi chiều tà.
Bốn người hiếm khi có dịp tụ tập nấu nướng ăn uống, không khí trong lều Mông Cổ vô cùng ấm áp hòa thuận. Trần Trận rót một bát trà cho Trương Kế Nguyên, hỏi: Cậu vẫn chưa kể cho chúng tôi nghe, cậu bắt con thỏ già này bằng cách nào?
Trương Kế Nguyên cũng thích làm bộ như người chăn ngựa thảo nguyên, cậu ta dừng một chút nói: Hầy, con thỏ rừng này còn là sói gửi cho tôi đấy.
Ba người ngẩn ra. Trương Kế Nguyên dừng lại vài giây mới nói: Trưa nay, tôi và Ba Đồ đi tìm ngựa, nửa đường, vừa qua một con dốc nhỏ, nhìn từ xa thấy một con sói, đang vểnh mông quẫy đuôi đào đất. Hai chúng tôi vừa hay đều cưỡi ngựa nhanh, quất roi một cái là lao tới. Sói lập tức vượt dốc chạy mất, chúng tôi xông đến chỗ sói đào đất, nhìn kỹ là một cái hang nhỏ, bên ngoài có không ít đất mới do sói đào. Cái hang này rất kín đáo, giấu dưới bụi cỏ, nếu không phải ngoài hang có đất mới thì rất khó phát hiện. Ba Đồ nhìn cái biết ngay đây là hang thỏ, nhưng không phải ổ thỏ, chỉ là hang ẩn nấp tạm thời của nó. Thỏ rừng thảo nguyên ngoài "thỏ khôn ba hang bốn hang" ra, còn đào nhiều hang ẩn nấp tạm thời trong phạm vi hoạt động của nó, hễ gặp tình hình địch, lập tức chui ngay vào cái hang tạm thời gần nhất. Người chăn ngựa ghét nhất loại hang này, thường làm người và ngựa bị thương. Năm ngoái, một con ngựa gậy tốt nhất của Lan Mộc Trát Bố, chính là bị cái hang kiểu này làm gãy chân trước, phế rồi. Lần này hai chúng tôi phát hiện ra cái hang thỏ này, tức không chịu được, hai người xuống ngựa, nhất định phải đào nó ra đánh chết. Hang thỏ sâu hơn một mét, dùng gậy buộc ngựa chọc thử, là mềm, bên trong thực sự có thỏ sống. Sói biết đào hang, lát nữa là có thể đào thỏ rừng ra. Nhưng sói chạy rồi, chúng tôi lấy gì để đào hang đây? Ba Đồ nói cậu ta có cách, cậu ta tháo cây gậy nhỏ của cây gậy buộc ngựa, dùng dao vạch một cái khe nhỏ trên cây gậy nhỏ, nhét một ít cỏ khô vào khe, làm thành một cái nĩa nhỏ, chọc gậy vào hang, từ từ dò đến thân thỏ, rồi dùng nĩa trên đầu gậy chộp lông thỏ, chộp được lông rồi, liền bắt đầu xoắn lông thỏ, cuối cùng xoắn cả lông lẫn da vào gậy, cho đến khi xoắn không được nữa thì thôi. Lại dùng gậy đè chặt thỏ từ từ kéo ra ngoài, chẳng mấy chốc, Ba Đồ đã xoắn con thỏ rừng lớn này ra. Nó vừa ló đầu, tôi liền chộp lấy tai nó.
Ba người liên tục khen hay: Cao! Thật sự là cao!
Cao Kiến Trung nói: Lần trước tôi cũng phát hiện một con thỏ rừng chui vào hang, làm thế nào cũng không lôi ra được. Hôm nay tôi lại học thêm được một chiêu. Các cậu nói không sai, người chăn nuôi hình như đúng là dũng mãnh thông minh hơn người làm nông nhiều. Đúng là mỗi nghề nghiệp lại ra loại người đó, trước kia tôi mãi không hiểu rốt cuộc người Trung Quốc chúng ta kém ở chỗ nào, đấu đá nội bộ thì hơn ai hết, nhưng ra ngoài đánh nhau là bại. Một nước Trung Quốc lớn thế này, dân số đông thế này, vậy mà để lũ Nhật lùn chiếm tám năm, nếu không phải Liên Xô xuất binh, Mỹ ném bom nguyên tử, không biết còn phải chiếm bao nhiêu tám năm nữa. Vậy mà vừa đánh bại lũ Nhật lùn chưa được bao nhiêu năm, nghe đài nước ngoài nói người ta về kinh tế lại thành cường quốc hạng nhất rồi, lũ hải tặc Nhật lùn này, nói thật, tính cách dân tộc đó đúng là ghê gớm thật.
Cả ba người đều cười. Trương Kế Nguyên nói với Trần Trận: Đúng là gần mực thì đen, gần đèn thì sáng thật, ngay cả Cao Kiến Trung cũng đồng ý với quan điểm của cậu rồi.
Bốn người vây quanh bàn lùn ăn cơm gạo kê, thịt cừu hầm nấm bột và hoa hẹ dại muối.
Dương Khắc nói với Trương Kế Nguyên: Cậu chân nhanh, tin tức thông thạo, kể cho chúng tôi nghe chuyện Binh đoàn đi.
Trương Kế Nguyên nói: Bộ chỉ huy nông trường của chúng ta đã thành bộ chỉ huy đoàn rồi, đợt cán bộ đầu tiên đã xuống rồi, một nửa người Mông, một nửa người Hán. Việc đầu tiên sau khi thành lập đoàn có lẽ là diệt sói. Mấy cán bộ Binh đoàn đó nhìn thấy bầy sói cắn chết bao nhiêu ngựa con, tất cả đều tức điên lên. Họ nói trước kia bộ đội vừa đến thảo nguyên liền giúp người chăn nuôi dẹp phỉ, giờ việc đầu tiên chính là giúp người chăn nuôi diệt sói, điều binh tướng tinh nhuệ trừ hại cho dân. Người ta có ý tốt, nhưng các cụ già người Mông Cổ có khổ khó nói mà, nói chuyện cái tốt của sói với mấy ông lính xuất thân nông dân đó, chẳng phải là gảy đàn cho trâu nghe sao? Lúc này lông sói sắp mọc đầy đủ rồi, da sói có thể bán lấy tiền. Lương cán bộ Binh đoàn cũng không cao, tham mưu, cán sự tháng cũng chỉ sáu bảy mươi đồng, nhưng bán một tấm da sói có thể được 20 đồng, còn có thưởng, cán bộ Binh đoàn ở sư bộ, đoàn bộ nhiệt tình cao lắm.
Dương Khắc thở dài nói: Sói thảo nguyên Mông Cổ, anh hùng đường cùng, đại thế đã mất, mau mau trốn sang Ngoại Mông Cổ thôi.
