Năm thứ hai sau khi bầy sói Ngạch Luân biến mất, vào đầu xuân, binh đoàn ra lệnh giảm bớt số lượng chó thảo nguyên để tiết kiệm thịt bò, thịt cừu quý giá, dùng cung cấp cho các đoàn nông nghiệp đang thiếu thốn. Những con chó con là đối tượng đầu tiên chịu tai ương này, gần như toàn bộ lứa chó con mới sinh trên thảo nguyên đều bị ném lên Đằng Cách Lý, khắp nơi trên thảo nguyên Ngạch Luân đều có thể nghe thấy tiếng khóc thảm thiết của chó mẹ, còn thấy cả cảnh chó mẹ bới đất tìm những con chó con đã bị chủ lén chôn, miệng ngậm xác con chó con điên cuồng chạy vòng tròn. Những người phụ nữ thảo nguyên gào khóc thảm thiết, còn đàn ông thì lặng lẽ rơi lệ. Những con chó lớn và chó săn trên thảo nguyên cũng ngày một gầy rộc đi.
Nửa năm sau, Nhị Lang đi xa khỏi lều Mông Cổ, khi đang trầm tư ngẩn ngơ trong đám cỏ, liền bị người trên một chiếc xe tải của chiến sĩ binh đoàn nổ súng bắn chết rồi chở đi. Trần Trận, Dương Khắc, Trương Kế Nguyên và Cao Kiến Trung giận dữ xông đến đoàn bộ và hai liên bộ, nhưng mãi không thể tìm ra hung thủ. Tất cả những người Hán mới đến đều kết thành một mặt trận thống nhất trong việc ăn thịt chó, giấu giếm hung thủ như giấu một vị anh hùng đang bị ngoại tộc truy đuổi.
Bốn năm sau, vào một rạng sáng khi bão tuyết hoành hành, một ông lão và một người đàn ông tráng kiện đánh xe bò chở một cỗ xe bò khác lao về phía đường biên phòng, trên xe bò chở di thể của ông lão Tất Lợi Cách. Ba bãi thiên táng của đại đội đã có hai bãi bị bỏ hoang, một số mục dân sau khi chết đã chuyển sang hình thức thổ táng kiểu Hán. Chỉ có ông lão Tất Lợi Cách là kiên quyết muốn đến nơi có thể vẫn còn sói. Di nguyện của ông là nhờ hai người em họ xa đưa ông đến vùng không người phía bắc đường biên phòng.
Theo lời em trai ông lão, đêm đó, phía bắc đường biên phòng, tiếng sói hú không ngớt suốt đêm, hú mãi cho đến tận hừng đông.
Trần Trận, Dương Khắc và Trương Kế Nguyên đều cho rằng, A Ba Tất Lợi Cách là một ông lão đau khổ nhưng cũng là một ông lão may mắn. Bởi vì ông là ông lão người Mông Cổ cuối cùng trên thảo nguyên Ngạch Luân được thiên táng theo cách của thảo nguyên để linh hồn trở về với Đằng Cách Lý. Sau đó, bầy sói thảo nguyên không bao giờ quay lại thảo nguyên Ngạch Luân nữa.
Chẳng bao lâu sau, Trần Trận, Dương Khắc và Cao Kiến Trung lần lượt được điều động về liên bộ, Dương Khắc làm giáo viên tiểu học, Cao Kiến Trung đi đội cơ vụ lái máy kéo, Trần Trận làm nhân viên quản lý kho, chỉ có Trương Kế Nguyên là vẫn được mục dân giữ lại đội ngựa làm người chăn ngựa. Y Lặc và các con của nó đều được để lại cho gia đình Ba Đồ, Cát Tư Mại, nhưng con Hoàng Hoàng trung thành lại bỏ vợ con theo Trần Trận đến liên bộ. Thế nhưng chỉ cần đoàn xe bò chó của Cát Tư Mại đến liên bộ, Hoàng Hoàng sẽ chơi đùa thỏa thích với vợ con, hơn nữa mỗi lần xe đi, nó đều đi theo xe trở về đội mục nghiệp, ngăn cũng không ngăn được, lần nào cũng phải ở lại vài ngày rồi mới tự mình chạy về bên cạnh Trần Trận, dù đội mục nghiệp có chuyển đi xa đến đâu, thậm chí là xa hơn trăm dặm, nó vẫn tìm đường về. Nhưng lần nào trở về nó cũng buồn bã không vui. Trần Trận lo Hoàng Hoàng xảy ra chuyện trên đường, nhưng thấy lần nào nó cũng có thể bình an trở về nên cũng chủ quan, hơn nữa ông cũng không nỡ tước đi sự tự do và niềm vui về thăm người thân và thăm lại thảo nguyên của Hoàng Hoàng. Thế nhưng, một năm sau, Hoàng Hoàng vẫn đi "lạc". Người thảo nguyên đều biết chó thảo nguyên không bao giờ lạc đường, cũng không bao giờ rơi vào miệng sói, sói Ngạch Luân đã biến mất, ngay cả khi bầy sói còn đó, trên thảo nguyên cũng chưa từng có tiền lệ bầy sói mai phục giết chó đơn lẻ. Người duy nhất mai phục giết Hoàng Hoàng trên đường chỉ có thể là con người, những kẻ không phải người thảo nguyên...
Trần Trận và Dương Khắc lại quay về vòng tròn chủ yếu là người Hán, sống cuộc sống định cư thuần Hán, xung quanh hầu hết là quân nhân chuyển ngành từ nội địa cùng gia đình họ, và các chiến sĩ binh đoàn thanh niên trí thức đến từ Thiên Tân và Đường Sơn. Tuy nhiên, về mặt tình cảm, hai người họ mãi mãi không thể thực sự quay về cuộc sống kiểu Hán được nữa. Trong những lúc rảnh rỗi sau công việc và tự học, hai người thường leo lên đỉnh ngọn núi nhỏ gần liên bộ, hồi lâu ngắm nhìn Đằng Cách Lý phía tây bắc, tìm kiếm gương mặt và bóng dáng của sói con và A Ba Tất Lợi Cách trong những đám mây cao vút, rực rỡ đến chói mắt...
Năm 1975, Binh đoàn Sản xuất và Xây dựng Nội Mông chính thức giải thể. Nhưng lưu vực sông Mã Câu Tử nước cỏ tươi tốt đã sớm bị khai khẩn thành những dải đất cát mênh mông. Nhà cửa, máy móc, ô tô, máy kéo, cùng với phần lớn công nhân viên và tư duy, lối sống của họ vẫn còn ở lại trên thảo nguyên. Thảo nguyên Ngạch Luân cứ mỗi năm một thoái hóa. Nếu nghe thấy lều Mông Cổ nào bị sói cắn chết một con cừu, chắc chắn sẽ bị người ta bàn tán suốt mấy ngày, trong khi nghe chuyện vó ngựa lọt vào hang chuột, người và ngựa bị ngã bị thương lại dần dần nhiều lên.
Vài năm sau, trước khi quay về Bắc Kinh thi nghiên cứu sinh, Trần Trận mượn một con ngựa, đi chào tạm biệt gia đình Ba Đồ và Cát Tư Mại, sau đó đặc biệt đến thăm cái hang cổ trăm năm nơi sói con ra đời. Hang cổ vẫn u sâu và chắc chắn, cách cửa hang nửa thước đã giăng đầy mạng nhện, có hai con châu chấu xanh thân dài đang vùng vẫy trên mạng. Trần Trận vạch cỏ ghé đầu nhìn vào hang, từ trong hang tỏa ra một mùi tanh nồng của đất, mùi sói nồng nặc sộc vào mũi ngày xưa đã sớm biến mất. Trước hang cổ, cái nền đất nơi bảy con sói con từng chơi đùa và phơi nắng ngày nào giờ đã mọc đầy những bụi cỏ cao... Trần Trận ngồi bên hang rất lâu, bên cạnh không có sói con, không có chó săn, thậm chí đến một con chó con cũng không còn nữa.
Vào mùa hè kỷ niệm 30 năm thanh niên trí thức Bắc Kinh đến Ngạch Luân cắm đội, Trần Trận và Dương Khắc lái một chiếc Cherokee màu xanh rời khỏi kinh thành, chạy thẳng về hướng thảo nguyên Ngạch Luân.
Sau khi tốt nghiệp Viện nghiên cứu của Viện Khoa học Xã hội, Trần Trận vẫn luôn làm nghiên cứu về quốc tình và cải cách thể chế tại một viện nghiên cứu của trường đại học. Sau khi lấy bằng cử nhân luật, Dương Khắc tiếp tục lấy bằng thạc sĩ và chứng chỉ hành nghề luật sư, lúc này anh đã là người sáng lập một công ty luật có uy tín tại Bắc Kinh. Hai người bạn già ngoài năm mươi tuổi này vẫn luôn nhớ về thảo nguyên, nhưng lại sợ quay lại thảo nguyên. Thế nhưng, cái mốc "tam thập nhi lập" của "trải nghiệm cuộc đời" này đã khiến hai người quyết tâm quay lại thảo nguyên Ngạch Luân. Họ sẽ đi thăm người thân thảo nguyên của mình, thăm "Đại thảo nguyên Ô Châu Mục Thấm" mà họ không dám nhìn lại lần nữa, thăm cái hang cũ của sói con dưới chân núi Hắc Thạch. Trần Trận còn muốn đến thảo nguyên một lần nữa để cảm nhận và kiểm chứng những luận điểm trong bản thảo học thuật của mình.
Chiếc Jeep vừa tiến vào địa phận Nội Mông, bầu trời vẫn xanh biếc. Tuy nhiên, chỉ những người từng sống lâu năm trên thảo nguyên mới biết, Đằng Cách Lý đã không còn là Đằng Cách Lý của ngày xưa nữa, bầu trời khô khốc không lấy một gợn mây. Đằng Cách Lý của thảo nguyên gần như đã biến thành Đằng Cách Lý của vùng đất cát. Dưới bầu trời nóng khô, không nhìn thấy cỏ xanh mướt, giữa những bãi cỏ cát vàng xơ xác thưa thớt là những mảng đất cát bị nén chặt, như thể vừa trải một tấm giấy nhám thô ráp khổng lồ. Trên con đường quốc lộ phủ đầy cát khô, từng chiếc xe tải lồng sắt chở bò cừu cuộn lên bụi vàng ập vào mặt, lao về phía cửa ải. Dọc đường đi gần như không thấy nổi một lều Mông Cổ, một đàn ngựa, một đàn bò nào. Thi thoảng mới thấy một đàn cừu thì lông rối bẩn thỉu, vừa gầy vừa nhỏ, thậm chí còn không bằng đám cừu thải loại của thảo nguyên Ngạch Luân ngày trước... Hai người gần như từ bỏ ý định tiếp tục đi tới. Họ đều không nỡ để tấm phim cảnh đẹp thảo nguyên tươi mát xanh biếc trong lòng mình bị bụi khô xóa sạch, bị "giấy nhám" mài mòn.
Dương Khắc đỗ xe bên đường, phủi bụi khô trên người rồi nói với Trần Trận: Mười mấy năm trước bận quá, không có thời gian về thảo nguyên xem thử. Hai năm nay, cấp dưới của tôi đều đã có thể độc lập tác nghiệp, tôi mới tranh thủ được chút thời gian. Nhưng nói thật, trong lòng tôi vẫn sợ nhìn thấy thảo nguyên. Mùa xuân năm nay Trương Kế Nguyên có về Ngạch Luân một chuyến, cậu ấy kể cho tôi nghe không ít chuyện thảo nguyên bị sa mạc hóa. Tôi đã chuẩn bị tinh thần lâu như vậy, không ngờ sự sa mạc hóa thảo nguyên vẫn vượt quá tưởng tượng của tôi.
Trần Trận vỗ vỗ vô lăng nói: Để tôi lái đi... A Ba mới đi được hơn 20 năm, mà chúng ta đã tận mắt chứng kiến quả đắng mà ông từng tiên đoán, hai chúng ta thực sự phải quay về thảo nguyên Ngạch Luân để tế lễ ông. Hơn nữa, nếu không quay về xem, cái hang của sói con có lẽ thật sự sẽ bị cát lấp đầy mất. Hang cổ là di tích duy nhất mà loài sói thảo nguyên vốn thống trị thảo nguyên hàng ngàn năm để lại trên thế gian này.
Dương Khắc nói: Hang cổ trăm năm đều là những cái hang chắc chắn nhất, vài trăm năm cũng không sập được, mới qua hơn 20 năm chắc chắn không thể sập được. Hang cổ sâu như vậy, không có gió cát trăm năm chắc chắn không lấp đầy được nó.
Trần Trận nói: Tôi cũng nhớ Ô Lực Cát, thực sự muốn gặp lại ông, lại được thỉnh giáo ông về sói học và thảo nguyên học. Chỉ tiếc là, ông đã đau lòng vì thảo nguyên, sau khi nghỉ hưu liền rời khỏi thảo nguyên vào thành phố, ở nhà con gái để dưỡng bệnh. Trung Quốc không có cơ chế dân chủ khoa học để cạnh tranh lựa chọn nhân tài, những nhân tài xuất sắc cương trực luôn bị đè nén bên dưới, vị chuyên gia về sói và chuyên gia thảo nguyên hiếm có này của Trung Quốc cứ thế mà bị chôn vùi hoàn toàn. Tôi thấy, cát vàng của thể chế còn đáng sợ hơn cát vàng của thảo nguyên, đó mới là một trong những nguồn gốc thực sự của bão cát thảo nguyên.
Chiếc Jeep chạy trong gió nóng bụi khô hơn 1000 cây số, cho đến khi hai cánh tay bị nắng làm đau rát và đen sạm, hai người mới đến gần thảo nguyên Ngạch Luân. Ngày hôm sau, chiếc Jeep tiến vào Ngạch Luân, dù sao thì thảo nguyên Ngạch Luân cũng là góc chết và biên giới của Đại thảo nguyên Ô Châu Mục Thấm, hai người cuối cùng cũng nhìn thấy những bãi cỏ thưa thớt nối liền nhau. Ngạch Luân vẫn còn màu xanh, nhưng không được cúi đầu nhìn, vừa cúi đầu xuống là bãi cỏ liền trong vắt nhìn thấu tận đáy, có thể nhìn rõ bụi bặm và sỏi cát trên mặt đất. Mà trước đây, dưới lớp cỏ dày đặc toàn là chất mùn từ cỏ cũ phân cừu phân ngựa, thậm chí còn mọc cả những loại nấm đầu xám dài mảnh như giá đỗ. Vào giữa mùa hè trên thảo nguyên, Trần Trận lại nhớ đến câu thơ cổ tả mùa xuân thảo nguyên, ông ngậm ngùi ngâm: "Thảo sắc dao khan cận khước vô" (Màu cỏ nhìn xa thì thấy, nhưng đến gần thì lại không thấy).
Lòng hai người thắt lại. Họ biết đi tiếp nữa là một con sông cổ ngàn năm, nước sông từng ngập đến đầu gối ngựa, thậm chí sát bụng ngựa. Trước đây chỉ có xe tải lớn mới có thể lội nước qua sông, xe Jeep quân sự chỉ có thể thêm ga lao qua nước mới tận dụng được quán tính để vượt sông. Đến mùa mưa thảo nguyên, con sông này thường xuyên làm mục trường bị cắt đứt bưu phẩm, lương thực và bách hóa từ nửa tháng đến cả tháng. Trần Trận và Dương Khắc đang bàn cách qua sông, chiếc "Cherokee" đã đến bờ sông, hai người nhìn xuống liền im bặt. Con sông già từng chảy xiết khi họ rời thảo nguyên, nay nước đã rút trơ lòng, trên lòng sông chỉ còn lại một bãi cát sông ướt át, những mảnh đá vụn bị nắng phơi khô và vài dòng nước nhỏ xíu như con giun. Chiếc Jeep dễ dàng vượt sông, nhưng lòng họ càng thêm nặng nề.
Qua sông không lâu, hai người như tiến vào một chiến trường thảo nguyên, Ngạch Luân bao la khắp nơi đều giăng đầy cọc xi măng và lưới thép. Chiếc Jeep vậy mà lại đang chạy trong lối đi bị rào bởi lưới thép. Trần Trận quan sát kỹ hơn lưới thép, phát hiện mỗi bãi cỏ bị rào lại rộng khoảng vài trăm mẫu, cỏ bên trong cao hơn cỏ bên ngoài nhiều, nhưng vẫn là bãi cỏ thưa thớt, có thể nhìn thấy đất cát dưới lớp cỏ. Dương Khắc nói: Đây chính là cái gọi là "Thảo khố luân" đó. Sau khi đồng cỏ và gia súc ở mục khu được khoán cho hộ gia đình, nhà nào cũng rào ra một bãi cỏ để làm bãi cỏ đón cừu con, ba mùa hạ, thu, đông không động tới. Trần Trận nói: Chút cỏ này sao đủ được? Dương Khắc nói: Tôi nghe nói mấy năm nay mục dân đều bắt đầu giảm bớt gia súc của mình, có những nhà đã giảm một nửa rồi.
Đi qua vài cái "Thảo khố luân" nữa, hai người phát hiện giữa mỗi cái Thảo khố luân đều xây ba bốn gian nhà gạch ngói đỏ và lán rào đón cừu. Nhưng vào mùa này trong nhà không có người ở, ống khói không tỏa khói, trước cửa cũng không có chó và bê con. Mục dân có lẽ đều đã lùa đàn gia súc di cư đến những bãi cỏ vô chủ trong núi sâu. Trần Trận nhìn những lớp lưới thép trên thảo nguyên cảm thán: Ở đồng cỏ sản sinh ra giống ngựa chiến Ô Châu Mục Thấm nổi tiếng nhất Mông Cổ này, trước đây ai dám xây lưới thép cơ chứ? Đến ban đêm, đó chẳng phải trở thành bẫy vấp chân ngựa, làm ngựa bị trói bị thương rồi chết sao? Thế mà giờ đây, những con ngựa Mông Cổ từng làm rung chuyển thế giới cuối cùng lại bị con người đuổi ra khỏi thảo nguyên Mông Cổ. Nghe nói mục dân phần lớn đã chuyển sang cưỡi xe máy chăn cừu, trên tivi còn lấy việc này làm biểu tượng cho sự giàu có của mục dân, thực tế là thảo nguyên đã không còn đủ cỏ để nuôi ngựa nữa rồi. Sau khi sói mất đi thì đến ngựa, sau khi ngựa mất đi thì đến bò cừu. Dân tộc trên lưng ngựa đã biến thành dân tộc trên xe máy, sau này khéo lại biến thành dân tộc tị nạn sinh thái... Chúng ta cuối cùng cũng đã được chứng kiến "thắng lợi vĩ đại" của văn minh nông nghiệp đối với văn minh du mục. Hiện nay về chính trị đã phát triển đến "một quốc gia hai chế độ", thế nhưng dân tộc Hán trong thẳm sâu ý thức vẫn cố chấp ôm giữ "nhiều khu một chế độ", bất kể khu nông nghiệp, khu mục nghiệp, khu lâm nghiệp, khu ngư nghiệp, khu thành thị, khu nông thôn, tất cả đều bỏ chung vào một nồi, chế biến thành một khẩu vị "đại nhất thống". Sau "thắng lợi vĩ đại" là khoản trợ cấp tài chính khổng lồ, thế nhưng dù có trợ cấp đến 100 năm, tổn thất của thảo nguyên cũng không bù đắp lại được.
Hai người men theo đường đất lái xe về phía nơi đặt liên bộ cũ, họ nóng lòng muốn gặp mục dân, gặp con người. Thế nhưng, vòng qua dải núi quen thuộc đó, nơi liên bộ cũ lại là một bãi cỏ cát vàng úa, chuột chạy loạn xạ, đường chuột bò như rắn, cát khô do chuột đào ra từng đống từng đống. Những dãy nhà gạch nhà đất ban đầu đã không còn lại một gian. Trần Trận lái xe chạy một vòng tại liên bộ từng ồn ào náo nhiệt, vậy mà ngay cả một móng tường cũng không cán qua, lại mấy lần bị lún vào hang chuột sụp đổ. Hai người mới rời khỏi đây 20 năm, vậy mà mọi di tích còn lại đã bị lớp cát vàng chồng lên từng lớp từng lớp che lấp sạch sẽ đến thế này.
Trần Trận thở dài: Thảo nguyên không sói chuột làm vương. Đào hang sâu, tích lương rộng, ai bảo chuột không làm bá chủ? Người Trung Quốc tuy cũng nói "chuột chạy qua phố, người người kêu đánh". Thế nhưng trong tiềm thức lại tôn sùng tính chuột, mười hai con giáp lấy chuột làm đầu. Tý chuột với con dân, với ý thức tiểu nông trong cái nhìn, sinh sản, khai khẩn và sự ngoan cố thật giống nhau làm sao.
Dương Khắc lại thay Trần Trận lái xe, anh điên cuồng lái xe đến gò núi nhỏ gần nhất. Leo cao nhìn xa mới tạm tìm thấy một vài đàn bò và mấy ngôi nhà đang tỏa khói bếp ở phía bắc, nhưng vẫn không phát hiện ra một lều Mông Cổ nào. Dương Khắc lập tức lái xe lao nhanh về phía làn khói bếp gần nhất. Vừa đi được hơn mười dặm, bỗng nhiên trên con đường đất phía xa cuộn lên một dải bụi vàng dài, Trần Trận biết bao mong muốn đó là một con ngựa nhanh của người chăn ngựa. Lái đến gần mới phát hiện đó là một chiếc xe máy Yamaha sáng bóng. Một thiếu niên Mông Cổ khoảng mười lăm mười sáu tuổi, mặc áo khoác jacket, đội mũ lưỡi trai, thực hiện một cú quay xe tại chỗ phanh gấp, dừng lại bên cạnh chiếc xe Jeep. Trần Trận kinh ngạc phát hiện trên vai thiếu niên này lại vắt chéo một khẩu súng trường tiểu khẩu kính, bên cạnh ghế sau xe máy còn treo một con đại bàng nửa lớn, đang nhỏ máu. Trước mắt Trần Trận lập tức hiện lên ánh mắt kinh hoàng của A Ba khi lần đầu tiên nhìn thấy loại súng này. Ông không ngờ trẻ con Mông Cổ cũng đã sở hữu loại vũ khí này, hơn nữa còn ngồi trên loại máy hai bánh nhập khẩu tiên tiến hơn để sử dụng loại vũ khí này.
Dương Khắc vội vàng dùng tiếng Mông để hỏi thăm, đồng thời nói rõ thân phận của mình, báo tên nhà mình. Gương mặt trắng hồng của thiếu niên lộ vẻ xa lạ và lạnh nhạt, cậu vừa trợn mắt nhìn chiếc "Cherokee", vừa dùng tiếng Hán giọng Đông Bắc nói, cậu là con trai út của Triều Lỗ, từ trường trung học trong Minh về nhà nghỉ hè. Trần Trận phải nghĩ mãi mới nhớ ra, Triều Lỗ là người ngoại lai, là một cán bộ nhỏ phụ trách đội cơ sở hạ tầng ở trạm quản lý cũ. Nghe Trương Kế Nguyên và các bạn học nói, sau khi thảo nguyên cải cách thể chế, tất cả quân nhân chuyển ngành và nhân viên của trạm quản lý ở lại binh đoàn đều được chia đồng cỏ và gia súc, trở thành những mục dân sống kiểu Hán, thảo nguyên Ngạch Luân tự dưng tăng thêm ba mươi phần trăm các điểm mục nghiệp định cư kiểu Hán.
Trần Trận hỏi: Cháu bắn đại bàng để làm gì?
Thiếu niên nói: Chơi thôi.
Cháu là học sinh trung học lẽ nào không biết bảo vệ động vật hoang dã?
Đại bàng tha cừu con, sao lại không được bắn? Chuột ở Ngạch Luân nhiều quá, bắn chết mấy con đại bàng, đại bàng ở ngoại Mông sẽ bay qua ngay thôi.
Dương Khắc hỏi địa điểm nhà Ba Đồ và Cát Tư Mại. Thiếu niên chỉ tay về phía bắc nói, qua đường biên phòng, cái vòng đá lớn nhất, nằm ở phía bắc nhất chính là nhà họ. Nói xong, cậu quay ngoắt 180 độ, không thèm quay đầu lại lao về phía ngọn núi nơi đại bàng đang lượn vòng.
Dương Khắc và Trần Trận bỗng cảm thấy mình như trở thành khách và người ngoài của thảo nguyên Ngạch Luân, một cảm giác xa lạ chưa từng có ngày càng mạnh mẽ bài xích sự có mặt của hai người họ. Dương Khắc nói: Chúng ta đừng đến nhà ai cả, cứ đi thẳng đến nhà Ba Đồ. Chỉ có gặp được Cát Tư Mại và những người đó, hai chúng ta mới không phải người ngoài.
Chiếc Jeep tăng tốc, men theo con đường di cư cổ xưa trên thảo nguyên mà họ quen thuộc lao về phía đường biên phòng. Trần Trận bắt đầu tìm kiếm sóc đất trên các gò núi, những cái nền hang sóc đất cổ xưa hơi nhô lên vẫn rải rác trên gò núi, cỏ bên cạnh hang sóc cũng cao hơn. Thế nhưng, chạy đi mấy chục dặm mà không phát hiện một con sóc đất nào. Dương Khắc nói: Đến trẻ con còn có súng tiểu khẩu kính, cậu còn tìm được sóc đất sao? Trần Trận đành thu hồi ánh nhìn.
Chiếc Jeep đi ngang qua mấy ngôi nhà có người ở, thế nhưng chó lao ra lại vừa ít vừa nhỏ, thường chỉ có hai ba con, mà tầm vóc của chó còn nhỏ hơn cả chó sói "Béc-giê" trong khu biệt thự ở Bắc Kinh. Cảnh tượng đáng sợ khi Jeep đi ngang qua lều Mông Cổ ngày trước bị bảy tám con, mười mấy con chó khổng lồ lông lá xúm lại đuổi cắn đã không còn nữa, tiếng sủa của chó cũng không còn mang cái khí thế hung hãn có thể dọa lùi sói thảo nguyên như trước đây. Dương Khắc nói: Sau khi sói mất đi thì đến chó, sau khi chó mất đi thì đến chiến đấu, sau khi chiến đấu mất đi thì chỉ còn lại sự lười biếng và ủ rũ... Chó thảo nguyên có lẽ đã trở thành vật nuôi của con người sớm hơn cả chó trong thành phố Bắc Kinh.
Trần Trận thở dài: Tôi thật sự nhớ Nhị Lang, nếu nó còn sống, những con chó thanh mảnh này còn có thể gọi là chó được sao?
Dương Khắc nói: Thảo nguyên mất sói, các khâu khác đều lỏng lẻo hết cả. Không có sói, chó dữ biến thành vật nuôi, chiến mã biến thành phương tiện du lịch và đạo cụ chụp ảnh.
Trần Trận dụi dụi mắt bị cát thổi vào, nói: Người Hán không biết gì về thảo nguyên, chính sách hiện tại đối với sự định vị chức năng của thảo nguyên vẫn chưa chuẩn xác, trọng kinh tế, khinh sinh thái. Thảo nguyên Nội Mông là hàng rào sinh thái và sinh mệnh của Hoa Hạ, nên định vị thảo nguyên Nội Mông là khu đặc khu sinh thái, dành cho sự trợ cấp tài chính sinh thái, thực hiện chế độ giấy thông hành đặc biệt, nghiêm cấm nông nghiệp, công nghiệp và dân di cư tràn vào thảo nguyên.
Chiếc Jeep tiến vào vùng đất vàng của đội hai ngày trước - bãi cỏ đón cừu con mùa xuân, nhưng cảnh tượng trước mắt lại loang lổ. Đất trọc và cỏ cát cùng màu, bụi phấn tiêu và bụi vàng cùng bay. Trần Trận nhìn cảnh khô khốc, nhìn về phía núi Hắc Thạch ở phía đông bắc bãi cỏ, ông thực sự muốn Dương Khắc lái xe thẳng đến chân núi ở đó.
Dương Khắc nói: Tôi đã xem "Thế giới động vật" trên tivi suốt 20 năm, càng xem tôi càng muốn mắng cậu và mắng chính mình. Nếu không phải vì cậu, tôi cũng không nợ thảo nguyên món nợ nặng nề đến vậy. Bảy con sói con tuyệt vời nhất ở vùng lõi thảo nguyên Nội Mông, con nào cũng là giống quý hiếm, đều chết trong tay cậu cả. Tôi trở thành kẻ đồng phạm lớn nhất của cậu. Bây giờ con trai tôi cứ nhắc đến chuyện này là mắng tôi ngu muội! Nông dân! Tàn nhẫn! Ai, xét từ luật pháp hiện đại mà nói, trách nhiệm pháp lý của tôi cũng không nhỏ, chính tôi ủng hộ cậu đi móc hang sói. Nếu tôi không đi, cậu chắc chắn không dám một mình nửa đêm leo lên núi sói. Nợ nghiệp của thanh niên trí thức Thượng Hải ở Vân Nam còn có thể cứu vãn, bù đắp, hơn nữa còn có thể tìm lại được cô con gái đáng yêu như vậy, khiến tôi vô cùng ngưỡng mộ. Còn nợ nghiệp của cậu và tôi, thật sự là không thể cứu vãn được rồi... Vẫn là con gái tốt hơn. Thằng con trai tôi, ở nhà thì là sói, nhưng vừa ra khỏi cửa thì ngay cả con dê núi cũng không bằng. Bị bạn cùng lớp cướp liền ba cái ví mà không dám hé răng một tiếng.
Trần Trận im lặng. Dương Khắc lại hỏi: 20 năm nay, trong nước ngoài nước, mô hình thể chế, kinh tế chính trị, nông thôn thành thị cậu đều nghiên cứu một vòng, tại sao cuối cùng lại quay trở lại đề tài tính cách quốc dân?
Trần Trận hỏi ngược lại: Chẳng lẽ cậu cho rằng nếu vấn đề này không được giải quyết, các vấn đề khác có thể được giải quyết triệt để sao?
Dương Khắc nghĩ một lát rồi nói: Đó cũng là lẽ đương nhiên. Kể từ khi ông Lỗ Tấn đưa ra vấn đề tính cách quốc dân, vấn đề này vẫn chưa được giải quyết. Người Trung Quốc dường như vĩnh viễn không trừ được căn bệnh đó... Cải cách 20 năm rồi, tiến bộ không nhỏ, nhưng đi đứng vẫn cứ bệnh hoạn, cậu cứ tìm thời gian mở cho tôi một buổi giảng đi.
Chiếc Jeep vừa qua đường biên phòng trên dốc cao, có thể nhìn bao quát đường biên giới dài dằng dặc, cả hai người đều mở to mắt ngạc nhiên. Khu cấm quân sự và vùng không người rộng hơn 20 dặm ngày trước, cuối cùng đã bị áp lực gia tăng của người và gia súc vượt qua, giờ đây trở thành mục trường hưng thịnh của người và gia súc. Đây lại là bãi cỏ duy nhất có thể gọi là thảo nguyên mà họ nhìn thấy sau khi chạy hơn 1000 cây số. Cỏ trên bãi cỏ tuy thấp hơn trước hơn một nửa, nhưng vẫn là một màu xanh thẫm, bãi cỏ được bảo vệ bởi khu cấm quân sự suốt mấy chục năm vẫn chưa xuất hiện dấu hiệu sa mạc hóa rõ rệt. Có lẽ cũng nhờ nhận được sự ẩm ướt từ thảo nguyên nguyên thủy bên kia biên giới, bãi cỏ này lại hiện lên chút sắc xanh non được sương mờ tưới mát. Ấn tượng tiêu điều vàng khô dọc đường lập tức bị quét sạch. Những ngôi nhà gạch ngói đỏ, những vòng đá lán đá trên bãi cỏ giống như những lô cốt lộ thiên và lô cốt ngầm rải rác trên đường biên giới, mỗi ngôi nhà phần lớn được xây ở nơi có địa thế cao hơn, là trung tâm của những bãi cỏ được khoán cá nhân. Bãi cỏ đường biên giới trước mắt rải rác hàng chục đàn bò cừu, điều làm hai người kinh ngạc chính là bầy cừu, mỗi bầy cừu lớn khủng khiếp, phần lớn vượt quá 3000 con, có những đàn thậm chí lên tới 4000 con. Du mục đã biến thành định cư định mục.
Dương Khắc lấy ống nhòm độ phóng đại cao tinh xảo ra, nhìn kỹ rồi nói: Đàn cừu ở đây cũng quá lớn rồi, hai chúng ta làm gì từng chăn đàn cừu lớn thế này, lớn gấp đôi đàn cừu hai chúng ta từng chăn, người chăn cừu chắc mệt chết mất?
Trần Trận nói: Đàn cừu ngày trước là của tập thể, nếu thuộc sở hữu cá nhân, đàn cừu lớn đến mấy cũng quản được. Cá nhân không quản được thì có thể thuê người quản mà, còn có thể tạo việc làm, lợi ích kích thích tinh thần lao động tích cực mà.
Trần Trận đối mặt với mục trường định cư hưng thịnh như thế này, lại cảm thấy dưới chân hụt hẫng. Trước đây khi tập trung cắm trại, tập trung chăn thả trên bãi cỏ mới vào mùa hè, mọi người đều không cần lo lắng, cỏ bị gặm thấp thì vẫn còn ba mùa bãi cỏ được bảo tồn tốt để sử dụng. Thế nhưng, đàn gia súc định cư định mục ngoài cỏ trong "Thảo khố luân" ra thì không còn bãi cỏ nào khác nữa. Hai người đều nóng lòng muốn biết mục dân sau này phải làm sao? Trần Trận cảm thấy đây có lẽ là sự phồn vinh giả tạo cuối cùng của thảo nguyên Nội Mông.
Hai chiếc xe máy và một con ngựa nhanh lao về phía chiếc "Cherokee". Trần Trận cuối cùng cũng nhìn thấy kỵ sĩ thảo nguyên đã lâu không gặp. Xe máy vẫn nhanh hơn ngựa lao đến trước xe Jeep, một người đàn ông tráng kiện mặc áo Mông Cổ đơn màu xanh phanh xe lại. Trần Trận và Dương Khắc gần như đồng thanh hét lớn: Ba Nhã! Ba Nhã! Hai người nhảy xuống xe Jeep, Ba Nhã Nhĩ cao lớn như một con gấu ôm chặt lấy Trần Trận, thở hổn hển nói: Trần Trận! Trần Trận! A nhìn thấy xe là biết cậu tới rồi, A bảo mình đến đón cậu về nhà. Nói xong lại ôm chặt lấy Trần Trận một cái, rồi lại đi ôm Dương Khắc, lại nói: A biết Trần Trận tới thì cậu cũng nhất định tới, đều ở nhà mình đi. A nghe Trương Kế Nguyên nói hai người các cậu sắp tới, đều nhớ đến phát bệnh rồi.
Hai cậu thanh niên cũng nhảy xuống ngựa, nhảy xuống xe. Một cậu mười sáu mười bảy tuổi, một cậu mười bốn mười lăm tuổi. Ba Nhã Nhĩ nói: Mau gọi ông đi, đây là ông Trần, đây là ông Dương. Sau khi hai đứa trẻ gọi xong liền vây quanh chiếc "Cherokee" đi vòng quanh xem. Ba Nhã Nhĩ lại nói: Hai đứa nhỏ này nghỉ hè, vừa từ Minh về. Mình muốn sau này cho hai đứa lên Bắc Kinh học đại học, hai đứa nhỏ này có thể giao cho hai cậu rồi. Mau lên xe đi!
Chiếc Jeep chạy theo xe máy và ngựa nhanh lao về phía làn khói bếp xa nhất. Ba Đồ và Cát Tư Mại hai ông bà lão tóc bạc trắng dìu nhau đón ra tận hai dặm, Trần Trận nhảy xuống xe, hét lớn: A! A! Ba Đồ! Ôm hai ông bà lão trong nước mắt, nước mắt Cát Tư Mại rơi trên vai Trần Trận. Bà dùng hai nắm đấm đấm vào vai Trần Trận, giận dữ nói: Cậu 20 năm cũng không về! Các thanh niên trí thức khác đều đã về hai ba lần rồi, cậu mà không về nữa thì bà chết mất! Trần Trận nói: Bà không được chết, là con đáng chết, để con chết trước đi! Cát Tư Mại dùng lòng bàn tay thô ráp lau khô nước mắt cho Trần Trận, nói: Bà biết cậu cứ đọc sách vào là đến cả A Ba, A Di ruột của mình cũng quên, đâu còn nhớ đến nhà trên thảo nguyên. Trần Trận nói: Những năm này ngày nào con cũng nhớ thảo nguyên, con đang viết sách về thảo nguyên, còn viết về cả nhà A Ba các người nữa, con làm sao quên được nhà trên thảo nguyên. Những năm này con luôn sống trên thảo nguyên, ở cùng các người. Trần Trận vội vàng dìu hai ông bà lão lên xe, lái xe về nhà.
Ngôi nhà này có một vòng đá khổng lồ, lớn gấp hai lần vòng đá của đội mục nghiệp ngày trước. Xe qua vòng đá, phía tây tường vòng là một dãy nhà gạch ngói mới rộng rãi, có ăng-ten tivi và máy phát điện gió. Dưới cửa sổ phía tây của ngôi nhà còn đỗ một chiếc xe Jeep Bắc Kinh kiểu cũ đã bạc màu vải bạt. Nhà và xung quanh vòng đá rộng một dặm đều là đất cát, lác đác mọc những cây rau dền cơm cao nửa người. Trần Trận dừng xe trước nhà. Ông rời thảo nguyên Ngạch Luân 20 năm, khi trở lại lại không thể bước vào lều Mông Cổ mà A Ba từng ở, trong lòng chợt cảm thấy thất vọng.
Trần Trận và Dương Khắc dỡ từ trên xe xuống những gói thuốc lá, rượu ngon, đồ hộp, đồ uống, thạch, kẹo sữa, khăn choàng, đệm bảo vệ đầu gối, thắt lưng, bật lửa, "Địch Sát Tử" vân vân làm quà, bế vào phòng khách kiểu Mông Cổ. Phòng khách rộng hơn 40 mét vuông, sofa bàn trà, tivi đầu đĩa, tủ rượu bộ rượu đầy đủ mọi thứ. Một bức thảm treo lớn bán thân Thành Cát Tư Hãn màu vàng nhạt treo ở chính giữa tường, đôi mắt tròn, mắt xếch hiền hậu nhìn con cháu Mông Cổ và khách khứa của ông. Trần Trận cung kính đứng trước ảnh nhìn một lúc.
Cát Tư Mại nói: Đây là một người họ hàng của A Ba, khi từ ngoại Mông về Ngạch Luân thăm thân thì mang đến. Người họ hàng đó còn nói, bên này giàu thật, đường sá đặc biệt tốt, chỉ là giáo dục và đồng cỏ không bằng bên kia...
Cả nhà ngồi xuống uống trà sữa, ăn đồ sữa tươi. Cát Tư Mại đã không còn thích ăn kẹo sữa Thỏ Trắng nữa, nhưng bà rất cảm kích tấm lòng này. Bà mỉm cười nói: Cậu thật sự không quên bà, hồi đó cậu cho chó ăn cũng không cho bà ăn. Cát Tư Mại rất nhanh đã tấm tắc khen ngợi món thạch chưa từng thấy bao giờ, bắt chước động tác của Trần Trận, nhét vào miệng từng cái một. Bà cười nói: Sao cậu biết răng bà rụng hết rồi? Mang đến bao nhiêu là đồ ăn ngon không cần dùng đến răng thế này.
Trần Trận xoa xoa tóc mai nói: Đến con cũng già rồi, tóc bạc cũng có rồi, răng cũng rụng mấy cái, con làm sao quên được bà. Con ở Bắc Kinh kể cho bao nhiêu người nghe chuyện bà dám một mình bắt đuôi sói lớn Mông Cổ, còn bẻ gãy xương đuôi nó. Rất nhiều người đều muốn đến thảo nguyên du lịch, còn muốn gặp bà đấy.
Cát Tư Mại vội vàng xua tay nói: Không gặp! Không gặp! Người họ hàng ở ngoại Mông nói, bên họ có khu đất chuyên bảo vệ sói, không cho đánh sói nữa. Lúc này trên tivi bên mình cũng nói không cho đánh sói nữa, sao cậu cứ đi kể chuyện xấu của bà với người ta thế?
Trời đã tối, ngoài nhà truyền đến tiếng vó cừu quen thuộc. Trần Trận và Dương Khắc vội vàng ra khỏi lều, đàn cừu tràn tới như lũ. Một người chăn cừu ăn mặc kiểu Hán, cưỡi ngựa lùa đàn cừu. Trần Trận đoán đây có lẽ là người làm thuê mới xuất hiện trên thảo nguyên Ngạch Luân. Hai người tiến lên giúp lùa từ từ cừu vào vòng. Ba Đồ mỉm cười nói: Nghề cũ của hai người chăn cừu các cậu vẫn thực sự chưa quên, hơn 20 năm rồi, còn biết cừu ăn no không được lùa nhanh.
Trần Trận cười nói: Chuyện thảo nguyên, con một chút cũng không quên đâu. Lại hỏi: Đàn cừu này thực sự lớn quá, có bao nhiêu con?
Ba Đồ nói: Khoảng 3800 con hơn.
Dương Khắc xuýt xoa nói: Đám cừu lớn lớn nhỏ nhỏ này, dù trung bình một con cừu 150-170 tệ, thì tài sản nhà ông, chỉ riêng bầy cừu đã trị giá sáu bảy trăm ngàn rồi. Cộng thêm đàn bò, nhà cửa, ô tô, xe máy, ông đã là triệu phú rồi đấy.
Ba Đồ nói: Tài sản trên đất cát không đáng tin đâu. Nếu bãi cỏ này sau này cũng sa mạc hóa như bãi cỏ của người ngoại lai, nhà tôi lại thành hộ trung mục nghèo khổ rồi.
Dương Khắc hỏi: Bãi cỏ chia cho nhà ông nuôi được bao nhiêu cừu?
Ba Đồ đóng cửa vòng lại, nói: Nếu mưa thuận gió hòa, bãi cỏ của tôi có thể nuôi hơn 2000 con cừu; nếu trời hạn, thì chỉ nuôi được 1000 con. Mấy năm nay hạn hán liên miên, bốn năm năm nay không có trận mưa thấu (mưa thấm đất), lúc này nuôi được 1000 con cũng khó đấy.
Trần Trận nghe xong giật mình, vội hỏi: Vậy sao ông dám nuôi nhiều cừu thế này?
Ba Đồ nói: Cậu chắc là định nói tôi không quản lượng gia súc rồi phải không. Người ở trên bãi cỏ này đều là mục dân trong tổ mục nghiệp ngày trước của Cát Tư Mại, đều là lính do A Ba cậu dẫn dắt, đều hiểu lượng gia súc, biết yêu quý bãi cỏ. Tôi nuôi nhiều cừu thế này, một nửa chỉ nuôi nửa năm, đến trước khi tuyết rơi tôi phải bán đi 2000 con, bán hết sạch 1400 con cừu lớn năm đó, còn có mấy trăm con cừu thiến, cừu mẹ già. Cỏ còn lại trên bãi cỏ gần đủ cho đàn cừu qua quá nửa mùa đông rồi. Tôi lại lấy một phần nhỏ tiền bán cừu, mua một vòng lớn cỏ khô xanh, cả đàn cừu là qua được mùa đông. Cuối hạ đầu thu, tôi cũng lùa đàn cừu đến bãi cỏ hoang trong núi sâu, mấy năm nay trời hạn, muỗi cũng khô chết hết rồi, đàn cừu trong núi sâu cũng có thể vỗ béo được chút...
Trở lại phòng khách, Ba Đồ tiếp tục nói: Nhà người trong tổ chúng tôi vẫn dùng cách cũ của người Mông Cổ trên thảo nguyên, cỏ tốt thì nuôi nhiều cừu, cỏ xấu thì nuôi ít cừu. Nuôi cừu đi theo Đằng Cách Lý, đi theo cỏ, không đi theo lòng tham của con người. Thế nhưng đám người ngoại lai kia đâu hiểu quy tắc cũ của thảo nguyên, cỏ trên bãi cỏ của mình gặm hết rồi, liền thường xuyên lùa cừu qua trộm ăn cỏ, thật khiến người ta tức chết. Còn có một số kẻ nát rượu lưu manh người Mông Cổ bản địa cũng đáng ghét, bán hết số cừu được chia lấy rượu uống, vợ chạy, con cái hoang dã, bây giờ chỉ dựa vào việc cho thuê bãi cỏ của mình mà sống, một năm thu một hai vạn tiền thuê.
Trần Trận hỏi: Ai thuê bãi cỏ?
Ba Đồ phẫn nộ nói: Một số người ngoại lai mới đến từ khu bán nông bán mục, đám người này căn bản không màng đến lượng gia súc, bãi cỏ chỉ nuôi được 500 con cừu, họ dám nuôi 2000 con, 3000 con, gặm dữ dội mấy năm, gặm bãi cỏ thành đất cát rồi, liền trả lại bãi thuê, bán sạch cừu, cầm tiền về quê làm ăn rồi.
Dương Khắc nói với Trần Trận: Không ngờ "rồng vượt sông" ngoại lai càng quậy càng mạnh, thảo nguyên sớm muộn gì cũng bị hủy trong tay họ thôi.
Trần Trận có chút niềm tin đối với bãi cỏ và gia nghiệp của Ba Đồ và Cát Tư Mại, nói: Thấy cuộc sống nhà mình tốt thế này tôi thực sự vui lắm.
Cát Tư Mại lắc đầu nói: Bãi cỏ lớn hỏng rồi, bãi cỏ nhỏ nhà tôi cũng không giữ được đâu. Thảo nguyên khô rồi, Đằng Cách Lý không mưa, bãi cỏ của những nhà chúng tôi cũng ngày một tệ hơn. Tôi phải nuôi bốn đứa con đi học, còn phải để dành tiền cho con cưới vợ xây nhà, còn phải khám bệnh, còn phải tích một khoản tiền lớn phòng đại nạn... Trẻ con bây giờ đều chỉ nhìn cái trước mắt, thấy cái gì cũng muốn mua... Vừa rồi chúng nó nhìn thấy xe sang của các cậu, cứ nằng nặc đòi Ba Nhã mua loại xe như các cậu. Tôi sợ sau khi những người già trên thảo nguyên đi hết rồi, người trẻ sẽ không hiểu quy tắc cũ của thảo nguyên nữa, liều mạng nuôi thêm cừu, dùng cừu đổi lấy xe sang, nhà đẹp, quần áo đẹp...
Dương Khắc nói: Hèn gì tôi vừa xuống xe hai anh em này đã quấn lấy tôi hỏi cái xe này bao nhiêu tiền.
Cát Tư Mại nói: Người Mông Cổ cũng nên thực hiện kế hoạch hóa gia đình, con cái nhiều, thảo nguyên không nuôi nổi chúng nó đâu. Hai thằng con trai này nếu không đỗ đại học, quay lại thảo nguyên chăn cừu, sau này cưới vợ chia nhà, đàn cừu cũng phải chia nhà. Đàn cừu chia nhà, liền trông nhỏ đi, chúng nó lại càng muốn nuôi nhiều, nhưng bãi cỏ chỉ lớn chừng đó. Bãi cỏ nhỏ này nếu lại xây thêm mấy ngôi nhà, bãi cỏ sắp bị đè chết rồi...
Ba Nhã Nhĩ vẫn luôn giết cừu ngoài sân, một lúc sau, vợ anh, một người phụ nữ Mông Cổ cũng cường tráng như vậy, bê vào một chậu lớn đầy thịt cừu hấp. Trần Trận và Dương Khắc cũng lấy ra đủ loại đồ hộp và thực phẩm đóng gói chân không. Trời chưa tối hẳn, bóng điện trong phòng khách lại đột nhiên sáng lên.
Trần Trận nói với Ba Đồ: Hầy! Sáng sủa thật! Mục dân cuối cùng cũng không phải thắp đèn dầu cừu nữa. Hồi đó tôi ghé gần đèn dầu đọc sách, thường bị cháy xém tóc.
Dương Khắc hỏi: Điện do máy phát điện gió phát ra dùng được bao lâu?
Ba Đồ cười trả lời: Lúc có gió, máy phát điện gió chạy một ngày, nạp điện vào ắc quy, điện này dùng được hai tiếng, nếu không đủ dùng, tôi còn máy phát điện diesel nhỏ nữa.
Chẳng bao lâu ngoài nhà vang lên một tràng tiếng còi xe, người cả "bộ lạc" của Cát Tư Mại hầu như đều lái Jeep và cưỡi xe máy tới, chen chúc phòng khách rộng rãi thành một hộp đồ hộp. Bạn già thảo nguyên gặp nhau, tình cảm đặc biệt nồng cháy, Trần Trận và Dương Khắc ăn hết đấm này đến đấm khác, lại bị chuốc đến nghiêng ngả, nói năng lung tung. Lan Mộc Trát Bố vẫn trợn mắt sói, cổ bò, lúc này lại vuốt vuốt râu dê, hét lớn về phía Dương Khắc: Tại sao cậu không cưới Tát Nhân Kỳ Kỳ Cách? Đưa cô ấy về Bắc Kinh đi! Phạt... phạt... phạt rượu!
Dương Khắc say xỉn huênh hoang: Cậu nói đi! Chim sơn ca bay đôi, một cánh treo mấy chén?
Bạn cũ kinh ngạc! Tửu lượng không còn như xưa, Lan Mộc Trát Bố vội đổi giọng: Không... không đúng! Không... không phạt rượu! Phạt cậu cho mượn xe sang của cậu... cho tôi mượn lái một ngày. Tôi muốn quá... quá cơn nghiện xe xịn!
Dương Khắc nói: Là cậu nói, "cừu non" như tôi không xứng với "sói cái nhỏ" xinh đẹp nhất Ngạch Luân, tôi đâu dám cưới cô ấy, toàn tại cậu! Cho mượn xe thì dễ, nhưng mai cậu lái xe không được uống một giọt rượu!
Lan Mộc Trát Bố một mình cầm lấy một chai Lô Châu Lão Hầm, uống một ngụm cay nghiệt nói: Tôi... tôi không có mắt nhìn! Cậu không cưới Tát Nhân Kỳ Kỳ Cách thì cũng chẳng sao. Nhưng tại sao tôi lại không gả đứa em gái nhỏ Ô Lan của tôi cho cậu, nếu không, thảo nguyên có kiện tụng thì đã có luật sư lớn Bắc Kinh ra trận rồi. Mấy năm nay người phá hoại bãi cỏ nhiều quá, còn đào hố lớn khắp nơi tìm quặng, không tìm thấy, cũng không lấp hố lại... Bắc Kinh bớt cho thảo nguyên chúng tôi ít tiền cũng không sao, quan trọng nhất là cho thảo nguyên luật pháp và luật sư! Hắn lại uống một ngụm rượu hét lớn: Chốt nhé! Mai tôi đến lái xe của cậu! Cậu đưa chìa khóa cho tôi trước đi!
Tiếp đó, Sa Từ Lăng, Tang Kiệt và các bạn cũ đều đến mượn xe.
Dương Khắc đã say đến mức hào phóng cực độ, liên tục nói: Thành! Thành! Thành! Sau này các cậu kiện tụng cũng tìm tôi nhé. Nói xong liền ném chìa khóa xe cho Lan Mộc Trát Bố.
Đám đông cười lớn. Tiếp đó là uống rượu hát vang của cả bộ lạc, nam nữ đại hợp xướng. Hát đến cuối cùng, mọi người đều chọn bài hát của ca sĩ nổi tiếng nhất Mông Cổ - Đằng Cách Nhĩ. Tiếng hát cao vút bi tráng, tiếng sói hú du dương, như sáo như đàn: ...Đó... chính... là... người... Mông... Cổ... yêu... quê... hương... của... người...
Tiếng hát uống rượu vang vọng suốt đêm, bạn bè ai nấy nước mắt giàn giụa.
Trong bữa tiệc rượu, Trần Trận và Dương Khắc giống như "Nhị Oa Đầu" Bắc Kinh, bị các nhà hiếu khách và ham rượu đặt lịch, ngày hai nhà, nhà nào cũng tiệc rượu, bữa nào cũng hát hò. Chiếc "Cherokee" màu xanh trở thành xe dùng thử, xe thỏa cơn nghiện và xe chuyên dụng mua rượu chở rượu của bạn bè, và dùng nó để đón các bạn cũ ở các tổ khác. Cửa nhà Ba Đồ trở thành bãi đỗ xe, chiều hôm sau hầu như Jeep và xe máy của nửa đại đội đều đỗ ở đây, người cưỡi ngựa đến lại rất ít. Mục dân nói, nếu không phải mùa đông tuyết lớn, cưỡi xe máy chăn cừu không được phải cưỡi ngựa, thì có lẽ ngựa Mông Cổ sớm đã không còn ai nuôi rồi. Bốn đàn ngựa của đại đội hai ngày trước, giờ chỉ còn một đàn, mà còn chưa lớn bằng nửa đàn ngày xưa. Ba Đồ nói: Sói mất rồi, cỏ ít rồi, ngựa lười rồi, chạy không nhanh rồi, vóc dáng cũng không còn lớn như trước, ngựa Ngạch Luân không còn ai cần nữa rồi. Trần Trận còn phát hiện ra, những ông lão thế hệ của Tất Lợi Cách đều không còn nữa. Những học sinh tiểu học mà Dương Khắc dạy đã trở thành lực lượng nòng cốt của mục nghiệp Ngạch Luân.
Trong vòng ba ngày hai người uống đến huyết áp tăng cao, nhịp tim nhanh. Tuy nhiên, vườn rau kiểu Hán trên thảo nguyên đã thành quy mô, trên bàn rượu ngày nào bữa nào cũng có thể ăn những chậu rau sống chấm tương lớn, nếu không, mỡ máu cholesterol của hai người cũng phải tăng lên. Tiệc rượu liên miên, mục nghiệp của tổ cũng tê liệt một nửa, đều dựa vào người làm thuê ngoại lai chống đỡ. Trần Trận từng hỏi người làm thuê, lương mỗi tháng của họ là 200 tệ cộng hai con cừu lớn, đồng thời bao ăn bao ở, làm tốt cuối năm còn có thưởng. Có một người làm thuê nói, anh là mục dân ở một Tô-mộc (huyện) cách Ngạch Luân 400 dặm về phía tây nam, mấy năm trước nhà anh cũng có 1700 con cừu hơn, cuộc sống không kém gì mục dân Ngạch Luân, nhà anh cũng thuê một người chăn cừu. Thế nhưng bãi cỏ năm một tệ hơn, năm ngoái một trận hạn lớn, cát nổi lên, cỏ cháy, cừu chết khát chết đói quá nửa, anh đành phải ra ngoài làm thuê. Thế nhưng hai ba chục con cừu lớn kiếm được sau một năm cũng không thể vận chuyển về quê, quê không có cỏ, cừu sống không có ích gì, đành phải bán đi, đổi thành tiền mang về nhà...
Hai người ngủ liền một ngày tại nhà chủ cũ của mình mới hoàn hồn lại được. Ngày thứ tư, Trần Trận lại cùng gia đình Cát Tư Mại trò chuyện suốt hơn nửa đêm.
Sáng sớm ngày thứ năm, Trần Trận và Dương Khắc lái xe đi về hướng núi Hắc Thạch.
