Kỵ sĩ của cha ta là hãn, anh dũng như sói, kẻ thù của họ thì nhát gan như cừu.

—— "Bia văn Kül Tegin" dẫn theo René Grousset (Pháp) - "Đế quốc thảo nguyên"

Ánh nắng đầu hè trên cao nguyên chiếu những đám mây hình đảo nổi trên không trung bồn địa trở nên trắng lóa, chói mắt đến mức người ta không thể mở nổi mắt. Trong không khí lan tỏa mùi hành núi và tỏi dại do bầy cừu, lũ cừu con nhai dở, mùi vị nồng đượm và nóng hổi. Người ta buộc phải chớp mắt liên tục để giữ ẩm cho đôi mắt mình. Trần Trận mở to mắt quan sát đồng cỏ mới và trận địa doanh trại mới, anh quá sợ sói mẹ dẫn đàn sói tới cướp sói con và trả thù bầy cừu.

Hơn ba mươi cái lều Mông Cổ của đại đội hai được dựng trên sườn dốc gần chân núi phía tây bắc bồn địa. Hai cái lều Mông Cổ tạo thành một "Hào Đặc", khoảng cách giữa các Hào Đặc chưa đến một dặm, các nhóm sản xuất cũng ở rất gần nhau. Cách sắp xếp doanh trại như vậy chặt chẽ hơn gấp mấy chục lần so với khoảng cách hàng chục dặm giữa các nhóm trước đây. Tất Lợi Cách và Ô Lực Cát ra lệnh đóng trại tập trung như vậy rõ ràng là để đề phòng các đợt tấn công luân phiên hoặc liên minh của bầy sói từ vùng cũ và vùng mới. Trần Trận cảm thấy bầy sói Ngạch Luân dù thế nào cũng không thể phá vỡ được hàng phòng thủ người và chó dày đặc như vậy. Chỉ cần một doanh trại bị sói tấn công, sẽ lập tức bị vô số chó dữ hợp sức vây giết. Trần Trận hơi yên tâm, bắt đầu nheo mắt thưởng thức đồng cỏ mới.

Hàng chục đàn gia súc, cừu và ngựa của đại đội đều đã tiến vào đồng cỏ mới, đồng cỏ trinh nguyên chỉ trong một ngày đã biến thành đồng chăn thả tự nhiên. Tiếng hát, tiếng ngựa hí, tiếng cừu kêu và tiếng bò rống truyền đến từ khắp mọi hướng, bồn địa rộng lớn tràn đầy hơi thở vui tươi của con người, ngựa, cừu và bò.

Đàn cừu của Trần Trận và Dương Khắc sau chặng đường dài đều đã mệt mỏi, tản ra ăn cỏ trên sườn núi không xa phía sau lều. Trần Trận cảm thán với Dương Khắc: Đồng cỏ mùa hè này với đồng cỏ năm ngoái thực sự khác biệt một trời một vực, trong lòng tôi có một cảm giác tự hào như đang khai hoang mở cõi vậy, sự thư thái vẫn nhiều hơn cả những điều tiếc nuối. Đôi khi cảm thấy như đang mộng du, đưa cừu đến vườn địa đàng rồi.

Dương Khắc nói: Tôi cũng có cảm giác tương tự, đây thực sự là thảo nguyên ngoài thế giới, thảo nguyên thiên nga. Nếu không có Bao Thuận Quý, không có thanh niên trí thức, không có hộ ngoài lai thì tốt biết mấy, dân chăn nuôi Ngạch Luân chắc chắn có thể chung sống hòa bình với những con thiên nga trắng đó. Chăn cừu dưới bầu trời xanh nơi thiên nga bay lượn, lãng mạn biết bao, ngay cả trong vườn địa đàng có lẽ cũng chẳng có thiên nga trắng. Qua vài năm nữa, cưới một cô gái Mông Cổ dám bắt đuôi sói sống, rồi sinh vài đứa con lai Mông-Hán dám chui hang sói, đời này thế là đủ. Dương Khắc lại hít một hơi thật sâu mùi cỏ rồi nói: Ngay cả thái tử Đại Đường cũng muốn làm người thảo nguyên Đột Quyết, huống chi là tôi. Thảo nguyên là nơi yêu chó và cần chó, không giống như Bắc Kinh đâu đâu cũng "đập nát đầu chó". "Con chó con" của "chuyên gia học thuật phản động" này, có thể đến thảo nguyên cắm rễ xây nhà chính là nơi an nghỉ tốt nhất rồi.

Trần Trận hỏi ngược lại: Nếu không có thanh niên trí thức thì tốt, chẳng lẽ cậu không phải là thanh niên trí thức à?

Dương Khắc nói: Sau khi linh hồn thành tâm bái lạy vật tổ sói, tôi chính là một người Mông Cổ rồi. Người thảo nguyên Mông Cổ thực sự coi thảo nguyên là "đại mệnh" quan trọng hơn cả mạng sống của mình, sau khi đến vùng chăn nuôi, tôi cảm thấy những người từ vùng nông nghiệp đến thật đáng ghét, thảo nào dân tộc du mục phải đánh nhau với dân tộc nông nghiệp suốt mấy nghìn năm. Nếu tôi sinh ra ở thời cổ đại, cũng sẽ giống như Vương Chiêu Quân, chủ động xin ra cửa ải, dù làm lính canh tùy tùng cho Chiêu Quân tôi cũng làm. Một khi chiến tranh nổ ra, tôi sẽ đứng về phía "đại mệnh" thảo nguyên, thay trời hành đạo, thay Đằng Cách Lý hành đạo, thay thảo nguyên hành đạo.

Trần Trận cười nói: Đừng đánh nữa, trong lịch sử hai dân tộc nông nghiệp và thảo nguyên đánh nhau qua lại, rồi lại hòa thân, thông hôn, thực ra chúng ta đã sớm là hậu duệ lai giữa dân tộc Trung Nguyên và thảo nguyên rồi. Ô Lực Cát từng nói, đồng cỏ mới này có thể giúp người và gia súc Ngạch Luân dễ thở thêm bốn năm năm, nếu Ô Lực Cát lập được đại công này, có thể quay lại vị trí cũ thì tốt, cái tôi quan tâm là sức mạnh thảo nguyên của Ô Lực Cát và Tất Lợi Cách, liệu có chống lại được thế lực cướp bóc thảo nguyên hay không.

Dương Khắc nói: Cậu quá không tưởng rồi! Có lần tôi nghe cha nói, tương lai của Trung Quốc nằm ở chỗ giảm dân số nông nghiệp xuống dưới năm trăm triệu. Nhưng thế lực bùng nổ ác tính của dân số nông nghiệp ai mà ngăn cản nổi? Ngay cả Đằng Cách Lý của Mông Cổ và ông Trời của Trung Quốc cũng bó tay. Hai mươi năm qua đừng nói đến việc biến nông dân dần dần thành công nhân, thị dân và trí thức thành phố, còn hận không thể đuổi hết trí thức trong thành phố về nông thôn làm nông dân hạng hai, mấy triệu thanh niên trí thức chúng ta chẳng phải bị quét sạch khỏi thành phố ngay lập tức sao? Với chút sức mạnh này của Ô Lực Cát và Tất Lợi Cách... còn không bằng châu chấu đá xe.

Trần Trận trừng mắt: Xem ra, vật tổ sói vẫn chưa trở thành vật tổ thực sự trong lòng cậu! Vật tổ sói là gì? Vật tổ sói là sức mạnh tinh thần mạnh mẽ, lấy một địch mười, địch trăm, địch nghìn, địch vạn. Vật tổ sói là vật tổ bảo vệ "đại mệnh" thảo nguyên, thiên hạ xưa nay luôn là "đại mệnh" quản "tiểu mệnh", thiên mệnh quản nhân mệnh. Trời đất không còn mệnh, thì cái mạng nhỏ của con người còn sống cái mệnh gì nữa! Nếu thực sự kính bái vật tổ sói, thì phải đứng về phía "đại mệnh" của trời đất, tự nhiên, thảo nguyên, dù chỉ còn một con sói cũng phải chiến đấu tiếp. Hãy tin vào quy luật tự nhiên "vật cực tất phản" đi, Đằng Cách Lý sẽ thay thảo nguyên báo thù. Đứng về phía "đại mệnh", kết cục xấu nhất cũng là đồng quy vu tận với thế lực phá hoại "đại mệnh", rồi linh hồn bay lên Đằng Cách Lý. Đời người có thể có kết cục như vậy, cũng coi như chết có ý nghĩa. Đa số sói ở thảo nguyên đều là tử trận!

Dương Khắc im lặng.

Sói con vô cùng tò mò và phấn khích với môi trường mới có tầm nhìn rộng rãi, nó đôi khi nhìn đàn bò xếp hàng đi ra sông uống nước không chán mắt, đôi khi lại nghiêng đầu suy đi ngẫm lại về mấy đàn cừu trắng sáng chói mắt; một lúc sau, lại nhìn xa xăm về phía đàn chim nước bay lượn vòng trên mặt hồ. Sói con xem đến hoa cả mắt, nó chưa bao giờ nhìn thấy nhiều thứ cùng một lúc như vậy. Trước khi chuyển nhà đến đồng cỏ đón cừu con, Hào Đặc của Trần Trận cách nhà Tất Lợi Cách gần nhất cũng bốn năm dặm, lúc đó sói con chỉ có thể nhìn thấy một đàn bò, một đàn cừu, một vòng đá, hai cái lều Mông Cổ và sáu bảy chiếc xe bò. Trên đường chuyển nhà, sói con bị nhốt trong thùng phân bò suốt hai ngày một đêm, chẳng nhìn thấy gì cả. Khi nhìn thấy ánh nắng lần nữa, xung quanh lại biến thành như thế này rồi. Sói con phấn khích nhảy nhót, nếu không phải vì sợi dây xích đó, nó chắc chắn sẽ theo lũ chó ra đồng cỏ mới nô đùa, hoặc đánh nhau với lũ chó nhỏ qua đường.

Trần Trận không thể không nghe theo ý kiến của Ô Lực Cát, dùng dây xích xích sói con lại. Vòng cổ bằng da bò trên cổ sói con móc vào dây xích, đầu kia của dây xích móc vào một vòng sắt lớn, vòng sắt lại lồng lỏng lẻo vào một cái cọc gỗ du to bằng bắp tay, cọc gỗ đóng xuống đất sâu hai thước, lộ ra khỏi mặt đất gần một mét. Trên cọc gỗ lại thêm một cái khóa sắt, khiến vòng sắt không thể tuột khỏi cọc gỗ. Bộ xiềng xích này chắc chắn đến mức đủ để xích một con bò, cấu trúc của nó lại có thể tránh cho sói con khi chạy vòng tròn làm dây xích quấn vào cọc gỗ, càng siết càng ngắn, cuối cùng tự siết chết mình.

Trong một tuần trước khi chuyển nhà, sói con mất đi tự do, nó bị xích bởi một sợi dây xích dài một mét rưỡi, trở thành một tù nhân nhỏ. Trần Trận đau lòng nhìn sói con giận dữ chiến đấu với sợi dây xích suốt một tuần, một đoạn dây xích luôn bị cắn đến ướt sũng. Nhưng nó không cắn đứt được dây xích, không nhổ được cọc gỗ, chỉ có thể sống qua ngày trong nhà tù lộ thiên hình tròn đường kính ba mét. Trần Trận thường xuyên kéo dài thời gian thả sói để bù đắp cho sự ngược đãi đối với sói con. Khoảnh khắc hạnh phúc nhất của sói con là khi thỉnh thoảng có một chú chó nhỏ đi vào vòng sói chơi với nó, nhưng mỗi lần nó đều không kìm được làm chú chó nhỏ đau, khóc và bỏ chạy, cuối cùng lại trở thành kẻ cô độc. Chỉ có Nhị Lang thường xuyên đi vào vòng sói, đôi khi còn cố tình nằm nghỉ trong vòng, để sói con không biết lớn nhỏ dẫm lên bụng, lên lưng, lên đầu nó, cắn tai, cắn móng, cắn đuôi.

Một trong những việc quan trọng nhất trong ngày của sói con là chằm chằm nhìn vào cái bát ăn của mình bên cạnh cửa lều Mông Cổ, khổ sở chờ đợi bát ăn được đổ đầy rồi bưng đến trước mặt nó. Trần Trận không biết sói con có nhận thức được lý do thực sự khiến nó trở thành tù nhân hay không - trong mắt sói con luôn đầy ắp sự phẫn nộ: Tại sao lũ chó con có thể tự do tự tại, mà nó thì không? Vì vậy thường trút giận lên lũ chó con, cho đến khi cắn chảy máu chó con. Trong điều kiện du mục nguyên thủy, nuôi sói bên cạnh đàn chó, đàn cừu và con người, nếu không áp dụng "đãi ngộ phi nhân tính", chỉ cần sơ sẩy một chút là sói con có thể làm bị thương cừu hoặc người, cuối cùng khó tránh khỏi kết cục bị giết chết. Trần Trận đã vài lần nhẹ nhàng giải thích điểm này với sói con, nhưng sói con vẫn ngoan cố. Trần Trận và Dương Khắc bắt đầu lo lắng rằng kiểu đối xử cực kỳ bất công này sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển tâm lý của sói con. Dùng dây xích xích nuôi chắc chắn khiến sói con mất đi điều kiện và cơ hội phát triển tính cách tự do, vậy thì con sói lớn lên trong điều kiện này còn có thể coi là sói thực sự không? Nó chắc chắn sẽ có sự khác biệt rất lớn với loài sói thảo nguyên hoang dã mà Trần Trận và Dương Khắc muốn tìm hiểu. Nghiên cứu khoa học của hai người, ngay từ đầu đã gặp phải vấn đề chí mạng là điều kiện nghiên cứu không khoa học. Nếu có thể nuôi sói trong một cái lồng sắt lớn hoặc một vòng đá lớn ở một điểm định cư nào đó, sói có thể tương đối tự do, cũng có thể tránh được tác hại đối với người và gia súc. Trần Trận và Dương Khắc loáng thoáng cảm thấy họ hơi "cưỡi hổ khó xuống", có lẽ thí nghiệm khoa học này đã chôn sẵn hạt giống thất bại từ lâu. Dương Khắc có lần vô tình để lộ ý định muốn thả sói con, nhưng bị Trần Trận kiên quyết từ chối. Trong lòng Dương Khắc cũng thực sự không nỡ thả, anh đối với sói con cũng ngày càng yêu quý hơn.

Thảo nguyên lại đến mùa bò giao phối tự do. Thần tự do thảo nguyên, mấy con bò đực hùng mạnh, thế mà ngay đêm đó đã đánh hơi thấy mùi bò cái, ầm ầm đuổi đến đồng cỏ mới, tìm thấy vợ lẽ của chúng. Sói con rất sợ một con bò lớn ở ngay trước mắt, vội vàng thu người vào trong đám cỏ. Khi con bò hung bạo nhảy lên mông con bò cái, sói con sợ đến mức lùi lại phía sau một cái mạnh, lập tức bị dây xích kéo lộn nhào, siết đến mức thè lưỡi, trợn mắt. Sói con thường xuyên quên mất sợi dây xích trên cổ mình, đợi đến khi con bò lại đi đuổi một con bò cái khác đang quay đầu ra hiệu cho nó, sói con mới bình tĩnh lại.

Sói con dường như khá hài lòng với nơi giam giữ mới này, nó bắt đầu lăn lộn nô đùa trong vòng sói. Lãnh địa của nơi ở mới mọc đầy cỏ xanh cao hơn một thước, thoải mái hơn nhiều so với vòng sói cát khô trước đây. Sói con nằm ngửa trên cỏ, lại nghiêng đầu cắn cỏ kéo cỏ từng cọng một, nó có thể tự chơi với cỏ xanh suốt nửa giờ. Sói con tràn đầy sức sống trong thế giới nhỏ bé này, đã tìm thấy môn thể thao có thể đốt cháy sinh mệnh cho chính mình, nó lại bắt đầu trò vận động chạy vòng tròn mấy lần mỗi ngày, nó chạy hết tốc lực dọc theo rìa ngoài của vòng sói, vòng này qua vòng khác, không biết mệt mỏi.

Sói con chạy điên cuồng một chốc, đột nhiên phanh gấp, quay đầu chạy ngược chiều kim đồng hồ. Chạy mệt thì nằm rạp xuống bãi cỏ, như chó há to miệng, thè dài lưỡi, nhỏ nước bọt, tản nhiệt thở dốc. Trần Trận phát hiện thời gian và số vòng sói con chạy những ngày này vượt xa bình thường gấp mấy lần, anh bỗng hiểu ra sói con dường như cố ý tăng cường vận động để thay lông. Tất Lợi Cách nói, sói con thay lông lần đầu, muộn hơn sói lớn rất nhiều.

Đất cỏ sợ nhất là bị giẫm đạp, cỏ xanh trên đường chạy mới trong vòng sói, đều bị sói con giẫm cho héo rũ.

Đột nhiên, phía đông vang lên tiếng vó ngựa dồn dập, Trương Kế Nguyên phi ngựa tới, trên trán quấn băng trắng nổi bật. Hai người giật mình, vội vàng đi đón. Trương Kế Nguyên hét lớn: Đừng đừng! Đừng qua đây! Con ngựa nhỏ dưới háng nó cứ nhảy dựng lên, căn bản không cho người tới gần. Hai người mới phát hiện nó cưỡi là một con ngựa chưa thuần. Hai người vội vàng tránh ra, để nó tự tìm cơ hội xuống ngựa.

Trên thảo nguyên Mông Cổ, ngựa Mông Cổ tính cách cương liệt, đặc biệt là ngựa Ô Châu Mục Thấm, tính ngựa càng hung dữ. Thuần ngựa chưa thuần, chỉ có thể vào đầu xuân khi ngựa con được ba tuổi mới, tức là chưa đầy ba tuổi mới thuần được. Đầu xuân ngựa gầy nhất, mà ngựa nhỏ ba tuổi mới lại vừa đủ sức cõng một người, nếu lỡ mất giai đoạn này, khi ngựa nhỏ bốn tuổi mới, thì không lắp được yên, không đeo được hàm thiếc, căn bản không thuần nổi nữa. Dù cho người khác giúp đỡ, túm tai ngựa ấn thấp đầu xuống, cưỡng ép lắp yên đeo hàm thiếc lên ngựa, ngựa cũng tuyệt đối không phục người cưỡi, không hất văng người xuống ngựa thì quyết không bỏ cuộc. Dù dùng phương pháp thuần ngựa đẫm máu của Võ Tắc Thiên cũng vô dụng. Con ngựa này có thể trở thành con ngựa hoang vĩnh viễn không ai cưỡi được.

Hàng năm vào mùa xuân, người chăn ngựa đem những con ngựa ba tuổi mới có tính hoang dã không phải mạnh nhất trong đàn ngựa, chia cho người chăn bò, chăn cừu thuần, ai thuần được ngựa thì thuộc về người đó cưỡi không một năm. Nếu cưỡi một năm sau, thấy con ngựa này không tốt bằng những con ngựa khác dưới tên mình, có thể trả ngựa mới về đàn. Tất nhiên, con ngựa mới thuần tốt này từ nay đã có tên. Ở thảo nguyên Ngạch Luân, phương pháp đặt tên cho ngựa truyền thống là: Tên người thuần ngựa cộng với màu sắc của ngựa. Ví dụ: Tất Lợi Cách đỏ, Ba Đồ trắng, Lan Mộc Trát Bố đen, Sa Từ Lăng xám, Tang Kiệt xanh, Đạo Nhĩ Cơ vàng, Trương Kế Nguyên hạt dẻ, Dương Khắc hoa vàng, Trần Trận hoa xanh vân vân. Tên ngựa một khi đã định, sẽ theo con ngựa suốt đời. Ở Ngạch Luân, tên ngựa rất ít khi trùng nhau. Dùng tên người thuần ngựa để đặt tên cho ngựa mới, là phần thưởng của thảo nguyên dành cho những người dũng cảm. Người kỵ sĩ sở hữu nhiều ngựa đặt theo tên mình nhất, được mọi người trên thảo nguyên tôn trọng; nếu người thuần ngựa cảm thấy mình thuần được một con ngựa tốt, anh ta có thể đòi con ngựa này, nhưng phải dùng một con ngựa trong danh sách ngựa của mình để đổi. Thông thường người chăn cừu, chăn bò sẽ dùng con ngựa già nhất và tệ nhất trong số bốn năm con, năm sáu con ngựa dưới tên mình, để đổi lấy một con ngựa nhỏ mới có tiềm năng.

Trên thảo nguyên, ngựa là mạng sống của người thảo nguyên. Không có ngựa tốt, không có đủ ngựa và sức ngựa, thì không thoát khỏi sự truy đuổi của tuyết sâu, lửa lớn và quân địch, không kịp đưa bác sĩ và thuốc cứu mạng, không báo kịp tình hình quân sự và thiên tai bất ngờ, không đuổi kịp không bắt được sói, không đuổi kịp đàn ngựa, đàn bò và đàn cừu đang chạy cuồng trong gió trắng thuận chiều, vân vân. Lão Tất Lợi Cách nói, người thảo nguyên không có ngựa, giống như sói bị kẹp đứt hai chân.

Người chăn cừu, chăn bò muốn có ngựa tốt, chỉ có thể dựa vào việc tự thuần ngựa. Người thảo nguyên lấy việc cưỡi ngựa người khác thuần làm nhục. Ở thảo nguyên Ngạch Luân, ngay cả người chăn cừu, chăn bò bình thường, cưỡi đều là ngựa tự mình thuần ra, người chăn cừu, chăn bò xuất sắc, cưỡi toàn ngựa tốt, khiến người chăn ngựa trẻ tuổi nhìn mà đỏ mắt.

Những con ngựa ba tuổi mới còn lại tính hoang dã mạnh nhất trong đàn ngựa, hầu hết do chính người chăn ngựa thuần. Kỹ thuật ngựa của người chăn ngựa tốt nhất, thuần được nhiều ngựa nhất, người chăn ngựa giỏi thì có ngựa cưỡi không hết. Nhưng gặp phải ngựa chưa thuần có tính hoang dã cực mạnh, việc người chăn ngựa bị ngã sưng mặt tím mũi, chấn thương thịt gãy xương cũng thường xuyên xảy ra. Nhưng ở thảo nguyên Ngạch Luân, thường ngựa càng có tính hoang dã lớn thì càng là ngựa chạy nhanh và ngựa thượng đẳng có sức bền, trở thành đối tượng tranh giành của những người chăn ngựa hiếu thắng. Ở Ngạch Luân, người chăn ngựa nào có nhiều ngựa tốt nhất, người chăn ngựa đó có địa vị cao nhất, vinh dự và người yêu nhiều nhất. Thảo nguyên Mông Cổ khuyến khích nam nhi chui hang sói, thuần ngựa dữ, đấu sói ác, vật người khỏe, lên chiến trường, thành anh hùng. Thảo nguyên Mông Cổ là thảo nguyên chiến đấu, là thiên hạ của kẻ dũng cảm. Đại hãn Mông Cổ là do liên minh các bộ lạc bầu chọn ra, chứ không phải do thế tập chỉ định. Người Mông Cổ trong lịch sử luôn từ tận đáy lòng từ chối chấp nhận "thái tử" vô năng lên ngôi, thái tử tầm thường vô năng thời Nguyên Mông, thường bị anh em hoàng tộc cường hãn, dũng tướng hãn thần thay thế.

Trương Kế Nguyên vừa gãi cổ ngựa, vừa lén rút một chân ra khỏi bàn đạp ngựa, nhân lúc con ngựa chưa thuần mất tập trung, nó nhấc chân xuống đất gọn gàng. Con ngựa chưa thuần sợ hãi đá liên tiếp mười mấy cái, suýt nữa đá văng yên ngựa xuống lưng ngựa. Trương Kế Nguyên vội vàng thu ngắn dây cương, kéo đầu ngựa về phía mình, để tránh vó sau, lại tốn nửa ngày sức lực, mới đuổi được con ngựa vào bên cạnh bánh xe bò buộc chặt lại. Con ngựa chưa thuần bực bội giằng mạnh dây cương, làm xe bò kêu ầm ầm.

Trần Trận và Dương Khắc đều thở phào nhẹ nhõm. Dương Khắc nói: Cậu nhóc đúng là liều mạng thật, ngựa hoang thế này mà cậu cũng dám cưỡi à? Trương Kế Nguyên xoa trán nói: Buổi sáng tôi để nó hất xuống, trên đầu còn bị nó đá một móng, trúng ngay giữa trán, đá tôi ngất đi, may mà Ba Đồ ở ngay bên cạnh. Khi cỏ xanh chưa mọc tôi đã cưỡi nó hai lần, căn bản không cưỡi nổi, sau đó lại cưỡi hai lần mới coi như ngoan ngoãn. Nào ngờ nó ăn một mùa xuân cỏ xanh, lên mỡ, lại không chịu khuất phục nữa. May mà là ngựa nhỏ, móng chưa tròn, không đá gãy mũi tôi, nếu là ngựa lớn thì tôi mất mạng rồi. Đây đúng là phôi ngựa tốt, hai ba năm nữa chắc chắn là ngựa danh tiếng. Ở Ngạch Luân, ai cũng muốn có ngựa tốt, không liều mạng sao được!

Trần Trận nói: Cậu nhóc càng ngày càng làm người ta thót tim. Khi nào, cậu vừa có thể cưỡi được ngựa tốt, vừa không cần băng bó, đó mới gọi là xuất sư.

Trương Kế Nguyên nói: Hai năm nữa là gần được. Mùa xuân năm nay tôi liên tiếp cưỡi sáu con ngựa chưa thuần, con nào cũng là ngựa tốt, sau này hai cậu đi săn đi xa, thiếu ngựa cưỡi thì tìm tôi. Tôi còn muốn đổi hết ngựa của hai cậu thành ngựa tốt.

Dương Khắc cười nói: Cậu nhóc gan lớn rồi, khẩu khí cũng tăng theo. Bánh bao người khác nhai rồi không mùi vị, muốn đổi ngựa tốt, tự mình thuần. Năm nay chỉ bận lo cho sói con, không có thời gian cưỡi ngựa chưa thuần, để năm sau nhé.

Trần Trận cũng cười nói: Hai cậu tính sói đều tăng cả. Đúng là gần son thì đỏ, gần sói thì dũng.

Đàn ngựa uống xong nước, chậm rãi đi đến bãi cỏ dưới sườn dốc ngay phía trước lều Mông Cổ của Trần Trận. Trương Kế Nguyên nói: Đây là một đài quan sát tuyệt vời, ở trên cao nhìn xuống, nhìn bao quát, nói với hai cậu mười lần không bằng để hai cậu tận mắt thấy một lần. Trước đây đại đội không cho đàn ngựa rời doanh trại quá gần, hai cậu không có cơ hội xem, lần này để hai cậu mở mang tầm mắt, lát nữa hai cậu sẽ biết thế nào là ngựa Mông Cổ.

Đồng cỏ mới vùng rộng lớn, cỏ nhiều nước đủ, tiến vào cũng chỉ là gia súc của một đại đội, đại đội phá lệ cho phép đàn ngựa sau khi uống nước xong, có thể tạm dừng một thời gian trên đồng cỏ của bò và cừu. Do không có ai xua đuổi, đàn ngựa đều dừng lại, cúi đầu ăn cỏ.

Trần Trận và Dương Khắc lập tức bị những con ngựa đực to lớn hùng tráng lôi cuốn sự chú ý. Những con ngựa đực đều đã thay hết lông mới, sáng loáng, còn bóng hơn cả bề mặt lụa của áo Mông Cổ. Cơ thể ngựa đực vừa động, những cơ bắp mạnh mẽ dưới lớp da lụa, giống như những con cá chép lớn tròn trịa đang bơi. Điểm khác biệt nhất của ngựa đực với các con ngựa khác là bờm dài như sư tử của chúng, che khuất mắt, che khuất cả đoạn cổ, che khuất ngực trước chân trước. Phần lông bờm ở chỗ cổ và vai nối liền với nhau là dài nhất, bờm dài qua gối, đến tận móng, thậm chí chạm đất. Khi chúng cúi đầu ăn cỏ, bờm dài rủ xuống, che khuất nửa người, giống như yêu quái đầu bù tóc rối không đầu không mặt. Khi chúng ngẩng đầu chạy, toàn bộ bờm ngựa cổ dài bay trong gió, như một lá quân kỳ dày dặn của quân đoàn kỵ binh tinh nhuệ thảo nguyên, có sức răn đe khiến kẻ thù nhìn cờ mà kinh sợ. Tính cách ngựa đực hung dữ bạo ngược, là ngựa dữ không ai dám thuần, không ai dám thòng lọng, không ai dám cưỡi trên thảo nguyên. Chức năng của ngựa đực trên thảo nguyên có hai: giao phối sinh sản và bảo vệ gia đình đàn ngựa. Nó có tinh thần trách nhiệm gia đình cực mạnh, dám gánh vác rủi ro, do đó cũng hung hãn kiên cường hơn. Nếu nói bò là hạng lưu manh giao phối xong rồi đi, thì ngựa đực chính là người đàn ông chân chính của thảo nguyên Mông Cổ.

Không lâu sau, cuộc chiến ngựa ác liệt đột nhiên bắt đầu. Tất cả ngựa đực trong đàn ngựa, đều hung thần ác sát gia nhập vào cuộc chém giết. Cuộc đại chiến hàng năm trong đàn ngựa Mông Cổ nhằm xua đuổi con cái, tranh giành bạn tình, đã bùng nổ dưới đài quan sát.

Ba người ngồi trên bãi cỏ cạnh vòng sói lặng lẽ quan sát, sói con cũng ngồi xổm ở đường biên vòng sói, không động đậy chú ý tới cuộc chiến đàn ngựa, bờm sói run rẩy, giống như sói đói trong tuyết. Sói có nỗi sợ hãi bản năng đối với ngựa đực to lớn hung dữ mạnh mẽ, nhưng nó xem một cách chăm chú.

Trong đàn ngựa hơn năm trăm con, có hơn mười gia đình ngựa, mỗi con ngựa đực thống lĩnh một gia đình. Gia đình lớn nhất có bảy tám chục con ngựa, gia đình nhỏ nhất chỉ có chưa đầy mười con ngựa. Thành viên gia đình bao gồm vợ lẽ, con cái của ngựa đực. Trong đàn ngựa Mông Cổ cổ xưa, đàn ngựa, về phương diện giao phối sinh sản, tiến hóa còn văn minh hơn cả một số con người. Để có thể tiếp tục tồn tại trên thảo nguyên tàn khốc, dưới sự bao vây tấn công của đàn sói, đàn ngựa phải không thương tiếc loại bỏ việc giao phối cận huyết, để nâng cao chất lượng và sức chiến đấu của quần thể mình.

Mỗi khi mùa hè đến, ngựa cái con ba tuổi gần đến tuổi trưởng thành, ngựa đực sẽ thay đổi khuôn mặt người cha hiền từ, không chút lưu tình đuổi con gái mình ra khỏi đàn gia đình, tuyệt đối không cho phép ngựa cái con đi theo bên cạnh mẹ chúng. Người cha sinh học có bờm dài điên cuồng, đuổi cắn con gái ruột như đuổi sói cắn sói. Các con ngựa cái con bị đuổi cắn đến khóc thét hí vang, đàn ngựa loạn cả lên. Ngựa cái con vừa có cơ hội trốn đến bên mẹ, còn chưa kịp thở dốc, ngựa đực hung bạo đã đuổi theo nhanh chóng, lại đá lại đạp lại cắn con ngựa cái con, tuyệt đối không cho phép có chút phản kháng nào. Ngựa cái con bị đá xiêu vẹo, đành phải chạy ra ngoài đàn gia đình, phát ra tiếng hí bi thảm khổ sở cầu xin, xin cha mở lòng từ bi. Nhưng ngựa đực trợn trừng đôi mắt xx, phun mạnh lỗ mũi, đào mạnh vó, đe dọa không thương tiếc, không cho phép con gái quay lại gia đình. Mà những con ngựa mẹ của ngựa cái con vừa muốn bảo vệ con gái mình, lập tức sẽ bị chồng đá đấm túi bụi. Cuối cùng các con ngựa cái lớn đành bất lực giữ trung lập, chúng dường như cũng hiểu hành vi của chồng.

Cuộc đại chiến xua đuổi con gái của các gia đình vừa mới lắng xuống, cuộc ác chiến tranh giành bạn tình mới tàn khốc hơn trong đàn ngựa lại nối tiếp diễn ra, đây là sự bùng nổ núi lửa của tính hoang dã nam tính thực sự trên thảo nguyên Mông Cổ. Những con ngựa cái con bị đuổi ra khỏi đàn, vô gia cư trong đàn ngựa, lập tức trở thành mục tiêu tranh giành của những con ngựa đực khác không cùng huyết thống. Tất cả ngựa đực đều dùng hai vó sau đứng thẳng lên cao, từng đôi một xông vào chiến đấu vật lộn, toàn bộ đàn ngựa trong chốc lát cao thêm gấp đôi. Chúng dùng vó ngựa nặng nề khổng lồ làm vũ khí, chỉ thấy vó ngựa giữa không trung, như vung búa, như đấm quyền, như chém rìu. Vó ngựaKhanh khang (keng cang), răng ngựa va chạm, ngựa yếu bị đánh đến nỗi bỏ chạy thục mạng, ngựa mạnh giết đến mức bất phân thắng bại. Vó trước không linh thì dùng răng, răng lớn không được thì quay người dùng vó sau, đó là vũ khí siêu nặng có thể đập vỡ đầu sói. Có con ngựa bị đá đến vỡ đầu, sưng ngực, què chân, nhưng ngựa đực không hề có ý kết thúc.

Khi ngựa cái con nhân lúc hỗn loạn trốn về gia đình, lại sẽ bị người cha cuồng nộ và kẻ cướp dâu tham lam cùng đuổi cắn. Ngựa đực lại đột nhiên trở thành chiến hữu, cùng đuổi ngựa cái con đến nơi nó phải đến.

Một con ngựa cái con màu trắng đẹp đẽ khỏe mạnh nhất, trở thành mục tiêu tranh giành của hai con ngựa đực hung dữ nhất. Toàn thân con ngựa cái con màu trắng tuyết lông mới mềm mại sáng bóng, một đôi mắt to như mắt hươu sao quyến rũ động lòng người. Nó cao ráo thanh mảnh, chạy lên như hươu trắng nhẹ nhàng nhanh nhẹn. Dương Khắc liên tục khen ngợi: Thật sự quá đẹp, tôi mà là ngựa đực cũng phải liều mạng đi cướp. Cướp hôn còn kích thích hơn cầu hôn. Mẹ kiếp, trên thảo nguyên ngay cả chế độ hôn nhân của đàn ngựa cũng do sói định, sói là thiên địch và khắc tinh lớn nhất của đàn ngựa. Nếu không có sói, ngựa đực không cần phải hung dữ vô tình như vậy, ngựa cái con cũng không phải chấp nhận chế độ cướp hôn man rợ.

Hai con ngựa đực chiến đấu vẫn đang gay cấn, đánh nhau như hai con sư tử đực trong đấu trường La Mã, tóc giận dựng ngược, sống chết có nhau. Trương Kế Nguyên vô thức dậm chân, xoa tay nói: Vì con ngựa cái con này, hai con ngựa đực lớn này đã đánh nhau mấy ngày rồi. Con ngựa cái con màu trắng này ai cũng yêu quý, tôi gọi nó là Bạch Tuyết Công Chúa. Công chúa này thực sự đáng thương, hôm nay ở đàn ngựa của con ngựa đực này một ngày, ngày mai lại bị con ngựa đực kia cướp đi, rồi hai con ngựa lại đánh tiếp, ngày kia tiểu công chúa có thể lại bị cướp về. Đợi hai con ngựa đực này đánh đến kiệt sức, còn sẽ đột nhiên xuất hiện một kẻ cạnh tranh số ba hung dữ xảo quyệt hơn, tiểu công chúa lại phải đổi chủ. Tiểu công chúa đâu phải là công chúa, hoàn toàn là một nữ nô, mặc cho ngựa đực tranh qua cướp lại, suốt ngày chạy đông chạy tây, đến cả cỏ ngon như vậy cũng không được ăn mấy miếng, hai cậu nhìn xem nó đói gầy rồi. Mấy ngày trước, nó còn đẹp hơn cơ. Hàng năm mùa xuân cứ đánh nhau qua lại như vậy, không ít ngựa cái con cũng học khôn, nhà mình dù sao cũng không về được, nó liền tìm đàn ngựa của ngựa đực lợi hại nhất, đi nương nhờ chỗ dựa đáng tin cậy, đỡ phải bị người ta cướp không dứt, chịu ít đau đớn da thịt hơn. Các con ngựa cái con rất thông minh, đều từng nhìn thấy cảnh sói ăn thịt ngựa con và cảnh máu me của ngựa con, đều biết rằng trên thảo nguyên nếu không có nhà, không có sự bảo vệ của một người cha hoặc người chồng lợi hại, không chừng có thể bị sói cắn chết ăn thịt. Tính hoang dã của ngựa Mông Cổ, tinh thần chiến đấu dũng mãnh của ngựa đực, suy cho cùng đều là do sói ép ra.

Trương Kế Nguyên tiếp tục nói: Ngựa đực là bá chủ thảo nguyên, ngoài việc sợ đàn sói tấn công vợ con nó ra, cơ bản là không sợ trời không sợ đất, không sợ sói càng không sợ người. Trước đây chúng ta thường nói trâu ngựa làm gì, thực ra căn bản chẳng liên quan gì đến ngựa đực. Đàn ngựa Mông Cổ thực sự gần giống như đàn ngựa hoang, trong đàn ngựa ngoài việc có thêm một số ngựa thiến, những cái khác gần như không có sự khác biệt quá lớn. Tôi ngâm mình trong đàn ngựa cũng không ngắn, nhưng tôi vẫn không tưởng tượng nổi, người nguyên thủy lúc ban đầu đã thuần hóa ngựa hoang như thế nào? Làm sao có thể phát hiện ra đem ngựa thiến đi, thì có khả năng cưỡi lên ngựa? Kỹ thuật thiến ngựa cũng không dễ nắm vững, thiến ngựa phải thiến vào đầu xuân lúc ngựa con hai tuổi mới, thiến sớm thì ngựa con không chịu nổi, thiến muộn thì lại không sạch. Thiến bỏ tinh hoàn ngựa cũng rất khó, cắt rách da bìu, nặn tinh hoàn ra xong, tinh hoàn còn nối với nhiều ống nhỏ. Không thể dùng dao cắt, cắt một cái là nhiễm trùng; cũng không thể kéo, kéo một cái sẽ lôi các cơ quan khác trong bụng ngựa ra ngoài. Phương pháp nguyên thủy của người chăn ngựa là vặn đứt các ống nhỏ nối với tinh hoàn, miệng vết thương bị vặn thành một cục nhỏ, mới không để vết thương nhiễm trùng, chỉ cần hơi nhiễm trùng là ngựa con sẽ chết. Thiến ngựa còn phải thiến vào lúc hai tuổi mới, đến ba tuổi mới thì nên thuần ngựa chưa thuần, đem việc thiến ngựa và thuần ngựa đặt vào cùng một lúc, không làm ngựa con chết mới lạ. Kỹ thuật này độ khó quá cao, hai cậu nói xem, người thảo nguyên nguyên thủy đã mò mẫm ra và nắm vững kỹ thuật này bằng cách nào?

Trần Trận và Dương Khắc nhìn nhau, ngơ ngác lắc đầu. Trương Kế Nguyên liền có chút đắc ý nói tiếp:

Tôi suy ngẫm rất lâu, tôi đoán, có thể người thảo nguyên nguyên thủy trước tiên tìm cách bắt những con ngựa hoang con bị sói cắn bị thương, chữa lành vết thương, rồi từ từ nuôi lớn nó. Nhưng nuôi lớn rồi cũng không thể cưỡi được à, dù lúc ngựa con còn tạm thời cưỡi được, nhưng ngựa con một khi lớn thành ngựa đực thì ai còn dám cưỡi nữa. Rồi lại tìm cách bắt một con ngựa hoang con bị sói cắn bị thương, lại thử. Không biết phải trải qua bao nhiêu đời, không chừng người nguyên thủy tình cờ bắt được một con ngựa hai tuổi mới bị sói cắn đứt tinh hoàn, may mắn sống sót, sau này lớn lên mới có thể thuần cưỡi... mới được truyền cảm hứng. Dù sao thì quá trình người thảo nguyên nguyên thủy thuần hóa ngựa hoang này, quá phức tạp quá dài lâu. Không biết đã làm ngã bị thương ngã chết bao nhiêu người thảo nguyên mới cuối cùng thuần hóa được ngựa hoang. Đây thực sự là bước tiến vĩ đại của sự phát triển lịch sử nhân loại, so với bốn phát minh lớn của người Trung Quốc còn sớm hơn nhiều, cũng quan trọng hơn nhiều. Không có ngựa, cuộc sống cổ đại của nhân loại thực sự không thể tưởng tượng nổi, còn thê thảm hơn bây giờ không có ô tô tàu hỏa xe tăng, cho nên, sự đóng góp của dân tộc du mục cho nhân loại thực sự không thể đo lường.

Trần Trận phấn khích ngắt lời anh ta: Tôi đồng ý với quan điểm của cậu. Người thảo nguyên thuần hóa ngựa hoang, còn khó hơn nông dân viễn cổ thuần hóa lúa hoang nhiều. Ít nhất lúa hoang không chạy, không đá hậu, không làm người ta đá vỡ đầu, đá chết lôi chết. Thuần hóa thực vật hoang dã cơ bản là lao động hòa bình, nhưng thuần hóa ngựa hoang bò hoang, là cuộc chiến vừa đổ máu vừa đổ mồ hôi. Dân tộc nông nghiệp đến nay vẫn còn đang hưởng thành quả chiến thắng vĩ đại này của dân tộc du mục đấy.

Dương Khắc nói: Dân tộc du mục thật là ghê gớm, họ vừa dám chiến đấu, lại biết lao động và học tập. Mức độ phát triển văn minh của dân tộc du mục tuy không cao bằng dân tộc nông nghiệp, nhưng một khi có được điều kiện phát triển, thì tốc độ đuổi kịp và vượt qua dân tộc nông nghiệp còn chạy nhanh hơn cả ngựa hoang. Hốt Tất Liệt, Khang Hy, Càn Long vân vân đế vương học tập và nắm vững văn hóa Hán, tuyệt đối giỏi hơn đa số hoàng đế dân tộc Hán, công lao và việc làm cũng lớn hơn nhiều, đáng tiếc họ học là văn hóa Hán cổ đại, nếu họ học là văn hóa Hy Lạp cổ đại La Mã cổ đại hoặc văn hóa phương Tây cận đại, thì còn ghê gớm hơn.

Trần Trận thở dài: Thực ra dân tộc tiên tiến nhất thế giới hiện nay, đa số là hậu duệ của dân tộc du mục. Họ cho đến tận bây giờ vẫn giữ lại phong tục và thói quen của dân tộc du mục nguyên thủy như uống sữa bò, ăn phô mai, ăn bít tết bò, dệt áo len, trải thảm cỏ, nuôi chó, đấu bò, đua ngựa, thể thao thi đấu, còn có yêu chuộng tự do, bầu cử dân chủ, tôn trọng phụ nữ vân vân. Tính cách dũng cảm hiếu chiến kiên cường tiến thủ của dân tộc du mục, không chỉ được họ kế thừa, thậm chí còn phát huy đến mức quá mức. Người ta nói ba tuổi nhìn lớn, bảy tuổi nhìn già, đối với dân tộc cũng vậy. Du mục nguyên thủy là tuổi thơ của dân tộc phương Tây, chúng ta hiện nay nhìn dân tộc du mục nguyên thủy, giống như nhìn thấy tuổi thơ "ba tuổi" và "bảy tuổi" của dân tộc phương Tây, coi như bù đắp bài học này, thì có thể hiểu sâu sắc hơn tại sao dân tộc phương Tây sau đó lại vượt lên dẫn trước. Kỹ thuật tiên tiến của phương Tây không khó để học được, vệ tinh của Trung Quốc chẳng phải cũng lên trời rồi sao. Nhưng khó học nhất là tinh thần và tính cách chiến đấu tiến thủ, dũng cảm mạo hiểm trong máu của dân tộc phương Tây. Lỗ Tấn sớm đã phát hiện dân tộc Hoa Hạ tồn tại vấn đề lớn về tính cách quốc dân...

Trương Kế Nguyên nói: Sau khi tôi làm người chăn ngựa, cảm nhận sâu sắc nhất chính là sự khác biệt tính cách giữa dân tộc Mông và Hán. Trước đây ở trường, tôi cũng coi là người nổi bật mọi mặt, nhưng một khi đến thảo nguyên, phát hiện mình yếu đuối như một con mèo. Tôi liều mạng muốn làm cho mình trở nên cường hãn, sau đó mới phát hiện, chúng ta dường như từ trong xương tủy đã có chút tiên thiên bất túc...

Trần Trận thở dài: Chính là tiên thiên bất túc! Kinh tế tiểu nông của Hoa Hạ là lao động hòa bình sợ cạnh tranh; cương lĩnh của Nho gia là quân quân thần thần phụ phụ tử tử, nhấn mạnh là trên tôn dưới ti, luận tư xếp hàng, phục tùng vô điều kiện, dùng bạo lực chuyên chế tiêu diệt cạnh tranh, để duy trì hoàng quyền và hòa bình nông nghiệp. Kinh tế tiểu nông và văn hóa Nho gia của Hoa Hạ, từ hai phương diện tồn tại và ý thức, đã làm mềm yếu tính cách dân tộc Hoa Hạ, dân tộc Hoa Hạ tuy cũng từng tạo ra văn minh cổ đại rực rỡ, nhưng đó là cái giá phải trả bằng việc hy sinh tính cách dân tộc, cũng chính là hy sinh hậu lực phát triển của dân tộc. Khi lịch sử thế giới vượt qua giai đoạn thấp kém của văn minh nông nghiệp, Trung Quốc đã định sẵn là phải tụt hậu bị đánh. Tuy nhiên, chúng ta còn coi là may mắn, đuổi kịp đoạn cuối của cuộc sống du mục nguyên thủy thảo nguyên Mông Cổ, không chừng có thể tìm thấy bí mật của sự trỗi dậy của dân tộc phương Tây cũng nên?

Trên bãi cỏ, cuộc chiến ngựa nguyên thủy vẫn đang đánh nhau túi bụi. Đánh mãi đánh mãi, con "Bạch Tuyết Công Chúa" xinh đẹp đó, cuối cùng bị một con ngựa thắng cuộc lùa vào đàn ngựa của nó. Kẻ thất bại không phục, lao đến cuồng nhiệt, nhắm thẳng con ngựa cái con mà đá mấy cái, tiểu công chúa bị đá ngã lăn ra đất, không biết nên cầu cứu ai, nằm trên bãi cỏ bi thương hí dài. Mẹ của tiểu công chúa lo lắng muốn tiến lên cứu viện, nhưng bị người chồng giống như ác ma mấy cái đá đã đánh quay lại đàn ngựa.

Dương Khắc thực sự không xem nổi nữa, anh đẩy Trương Kế Nguyên nói: Người chăn ngựa các cậu sao cũng không quản lý chút đi?

Trương Kế Nguyên nói: Quản lý thế nào? Cậu vừa tới, chiến tranh ngựa liền dừng, cậu vừa đi đại chiến lại nổi. Người chăn ngựa dân chăn nuôi cũng không quản, đây là cuộc chiến sinh tồn của đàn ngựa, nghìn năm vạn năm cứ như thế. Suốt mùa hè, ngựa đực không đuổi hết tất cả con gái ra khỏi cửa, không tranh giành chia chác hết tất cả ngựa cái con, trận chiến ngựa này sẽ không dừng lại. Hàng năm cứ phải đến cuối hè đầu thu mới có thể ngừng chiến, đến lúc đó, ngựa đực hung dữ nhất có thể cướp được nhiều ngựa cái con nhất, mà ngựa đực yếu nhất nhát gan nhất, chỉ có thể vớt vát được những con ngựa cái con người ta không cần. Ngựa đực thê thảm nhất thậm chí ngay cả một nàng hầu cũng không vớt vát được. Trong cuộc chiến ngựa tàn khốc mùa hè này, sẽ xuất hiện ngựa đực dũng mãnh nhất, nó phối ra hậu duệ cũng lợi hại nhất, tốc độ nhanh, đầu óc linh, tính cách hung dữ. Cạnh tranh chiến đấu ra ngựa tốt, thông qua cuộc chiến ngựa hàng năm, lòng can đảm chiến kỹ của ngựa đực cũng càng mạnh càng tinh, gia đình nó cũng ngày càng hưng vượng. Đây cũng là bãi diễn tập để ngựa đực rèn luyện đấu sói giết sói, trông nhà bảo vệ đàn. Không có diễn tập chiến tranh ngựa hàng năm, đàn ngựa Mông Cổ căn bản không thể tồn tại trên thảo nguyên.

Trần Trận nói: Xem ra con ngựa Mông Cổ chạy nhanh thiện chiến, làm chấn động thế giới, đúng là do sói thảo nguyên ép ra.

Trương Kế Nguyên nói: Đó là tất nhiên. Sói thảo nguyên không chỉ nuôi dưỡng võ sĩ Mông Cổ, cũng bồi dưỡng chiến mã Mông Cổ. Chính quyền người Hán cổ đại Trung Quốc cũng có kỵ binh hùng hậu, nhưng ngựa của người Hán, đa số là nuôi dưỡng ra trong trường đua ngựa chuồng ngựa. Chúng ta từng xuống nông thôn lao động, quá trình nông thôn nuôi ngựa chúng ta còn không biết sao? Ngựa đặt trong chuồng nuôi, có người cho uống nước thêm thức ăn, tối lại thêm cỏ đêm. Ngựa nội địa nào từng thấy sói đâu, cũng chưa từng có chiến tranh ngựa. Ngựa giao phối không cần đánh nhau sống chết, đều do người làm bao biện, buộc ngựa cái bên cạnh cột, người lại dắt một con ngựa giống tới giao phối là xong, đợi sau khi giao phối xong ngựa cái còn không biết ngựa đực trông như thế nào. Hậu duệ của loại ngựa này đâu còn tính cách và sức chiến đấu?

Dương Khắc cười nói: Hôn nhân bao biện bao ra giống, chắc chắn ngốc! May mà ba anh em chúng ta không phải giống bao biện ra, còn cứu được. Nhưng hiện nay hôn nhân bao biện ở nông thôn còn rất phổ biến, nhưng dù sao cũng hơn ngựa cày một chút, các nàng dâu nhỏ còn có thể biết đàn ông trông như thế nào.

Trần Trận nói: Điều này ở Trung Quốc thật sự coi là một bước tiến lớn rồi.

Trương Kế Nguyên lại nói: Ngựa của người Hán Trung Nguyên, chỉ là sức lao động, ngày làm việc, tối ngủ, cùng đồng hồ sinh học của nông dân chẳng khác gì nhau. Cho nên bên người Hán là nông dân lao động và ngựa lao động, đương nhiên thì đánh không lại chiến sĩ cộng chiến mã của thảo nguyên Mông Cổ.

Dương Khắc thở dài: Ngựa ngốc ra trận sao không bại chứ? Nhưng nguyên nhân căn bản ngựa ngốc vẫn là người ngốc. Binh ngốc cưỡi ngựa ngốc, nửa đêm đến đầm sâu.

Ba người cười khổ.

Trương Kế Nguyên tiếp tục nói: Tính cách chiến đấu thực sự quan trọng hơn tính cách lao động hòa bình. Công trình có lượng lao động lớn nhất thế giới - Vạn Lý Trường Thành, vẫn là không chống lại được kỵ binh của dân tộc nhỏ bé nhất thế giới. Chỉ biết lao động không biết chiến đấu là gì? Chính là những con ngựa thiến kia, mặc người sai khiến, mặc người cưỡi, một khi gặp sói, quay đầu bỏ chạy, nào dám như ngựa đực như thế cắn mạnh đá đau. Ở trong đàn ngựa lâu rồi là có thể phát hiện, trong đàn ngựa có không ít ngựa thiến lớn, kích thước, trọng lượng, răng và móng của chúng, so với ngựa đực cũng chẳng kém bao nhiêu, nếu nó dám liều mạng với sói, sói chắc chắn đánh không lại nó. Nhưng tại sao đa số ngựa thiến thấy sói liền chạy? Nguyên nhân chính là tính nam cường hãn và lòng can đảm đã bị thiến đi mất rồi.

Dương Khắc tán đồng nói: Ai, Vạn Lý Trường Thành vạn dặm là lao động chết, nhưng kỵ binh thảo nguyên người ta là chiến đấu sống, đi vòng mấy trăm mấy nghìn dặm như chơi. Có lần kỵ binh Mông Cổ giao chiến với nước Kim, tấn công Cư Dung Quan không được, người ta lập tức đi xuống phía nam mấy trăm dặm, hạ Tử Kinh Quan không hề phòng bị, rồi từ phía nam tấn công Bắc Kinh, một lần tấn công là hạ được.

Trần Trận nói: Tôi cảm thấy giáo dục chúng ta từng nhận, tâng bốc lao động lên mức quá cực đoan. Lao động tạo ra con người, lao động tạo ra tất cả. Nhân dân Trung Quốc cần cù nhất thích nghe đạo lý này. Thực tế, chỉ dựa vào lao động không tạo ra được con người. Nếu vượn người chỉ biết lao động không biết chiến đấu, chúng sớm đã bị mãnh thú ăn sạch rồi, nào còn đến lượt "tất cả" sau khi lao động tạo ra. Rìu đá vượn người phát minh ra, cậu nói đây là công cụ lao động hay vũ khí? Hay là cả hai?

Dương Khắc nói: Rìu đá tất nhiên trước tiên là vũ khí, nhưng dùng rìu đá cũng có thể đập quả óc chó ăn.

Trần Trận cười nói: Lao động vinh quang, lao động thần thánh. Cần cù là một ưu thế lớn của dân tộc Hoa Hạ, là vốn liếng hùng hậu cho sự phục hưng dân tộc tương lai. Nhưng lao động không phải là vạn năng và vô hại, trong lao động còn có lao động nô lệ, lao động nô dịch, lao động dưới sự chuyên chính, lao động kiểu cải tạo lao động, lao động làm trâu làm ngựa. Loại lao động này vinh quang thần thánh không? Có thể ca ngợi không? Mà chủ nô, địa chủ phong kiến lại thích nhất và ca ngợi loại lao động này. Người tự mình không lao động thậm chí bóc lột lao động của người khác, đồng dạng cũng sẽ hát vang bài hát ca ngợi lao động.

Dương Khắc phẫn nộ nói: Tôi ghét nhất là loại người này, thật sự nên dùng rìu đá thu dọn bọn họ một trận cho tốt.

Trần Trận suy tư nói: Trong lao động còn có lao động vô hiệu, lao động phá hoại và lao động hủy diệt. Hơn hai nghìn năm trước, lao động xây dựng cung A Phòng, đã chặt sạch rừng của toàn bộ Tứ Xuyên, "Thục sơn ngột, A Phòng xuất", loại lao động này đáng ghét biết bao. Lao động khai hoang của rất nhiều dân tộc nông nghiệp trên thế giới, kết quả của nó là lao động ra một mảnh sa mạc lớn, cuối cùng chôn vùi cả dân tộc và văn minh của chính mình. Hơn nữa, những thứ quan trọng nhất trên thế giới, đều không phải là thứ lao động có thể tạo ra. Ví dụ, lao động không tạo ra được hòa bình, an toàn, quốc phòng vững chắc; lao động không tạo ra được tự do, dân chủ, bình đẳng và chế độ của nó; lao động không tạo ra được tính cách dân tộc yêu cầu mạnh mẽ thực hiện tự do dân chủ bình đẳng. Người lao động không biết chiến đấu, chỉ là phu phen, thuận dân, gia súc, trâu ngựa. Tự do dân chủ bình đẳng không thể trở thành khẩu hiệu chiến đấu của họ. Nhân dân Hoa Hạ có dân số đông nhất, cần cù nhất, lịch sử lao động dài nhất, và chưa từng gián đoạn lao động, lại không thể tạo ra văn minh tiên tiến phát triển mà dân tộc phương Tây có lịch sử lao động ngắn hơn nhiều đã tạo ra...

Ngựa đực cuối cùng tạm thời ngừng chiến, đều đi đến lấp đầy cỏ vào bụng. Các con ngựa cái con, nhân cơ hội lại trốn về bên cạnh mẹ, ngựa cái lớn đau lòng dùng đôi môi dày vuốt lông xoa vết thương cho con gái. Nhưng ngựa cái con chỉ cần vừa thấy cha trợn mắt phun mũi gầm thét về phía mình, liền sợ đến mức ngoan ngoãn chạy về nhà mới của mình, từ xa nhìn mẹ với vẻ bi thương.

Dương Khắc chân thành nói: Sau này tôi thực sự phải đến đàn ngựa học vài buổi rồi. Kỵ binh Mông Cổ làm chấn động thiên hạ năm xưa đều là sinh viên ưu tú tốt nghiệp từ đại học đàn ngựa.

Cao Kiến Trung đánh một chiếc xe bò hớn hở trở về. Anh hét lớn: Chúng ta kiếm rồi! Tôi cướp được nửa thùng trứng vịt hoang!

Ba người chạy qua, từ trên xe xách xuống thùng nước nặng trịch, bên trong khoảng bảy tám chục quả trứng vịt hoang hình bầu dục dài, trong đó có một số bị vỡ, nứt miệng, chất lỏng màu vàng kim chảy ra từ kẽ vỏ trứng.

Dương Khắc nói: Cậu đúng là một lúc tiêu diệt cả một đàn vịt hoang đấy.

Cao Kiến Trung nói: Vương Quân Lập bọn họ đều ở đó tranh nhau đấy. Cạnh ao phía tây nam, trong cỏ bên cạnh sông nhỏ trong hốc cát, đi chưa đầy mười mấy bước là có thể tìm thấy một ổ trứng vịt hoang, một ổ có hơn mười quả. Người đến trước đều tranh được mấy thùng rồi. Tranh với ai? Tranh với đàn ngựa chứ sao. Đàn ngựa đi uống nước giẫm một cái là một mảng, bên cạnh ao bên cạnh sông đầy trứng vỡ vỏ trứng nát, nhìn mà xót quá đi mất.

Trần Trận hỏi: Còn không? Chúng ta lại đi tranh một ít về, không ăn hết thì muối trứng vịt.

Cao Kiến Trung nói: Bên này hết rồi, bốn đàn ngựa qua rồi còn lại bao nhiêu, phía đông ao có thể còn.

Dương Khắc hét vào mặt Trương Kế Nguyên: Đàn ngựa đúng là hồ đồ, người chăn ngựa các cậu cũng không biết nhìn đường.

Trương Kế Nguyên nói: Ai mà biết trong cỏ bên sông có trứng vịt hoang chứ.

Cao Kiến Trung nhìn thấy đàn ngựa ở không xa phía dưới cửa nhà, lập tức nói với Trương Kế Nguyên: Ai lại để đàn ngựa ở trước cửa nhà mình, ăn sạch cỏ rồi, bò của tôi ăn gì. Cậu mau xua đàn ngựa đi, rồi quay lại ăn trứng rán.

Trần Trận nói: Cậu ấy cưỡi là ngựa chưa thuần, lên ngựa xuống ngựa không dễ, hay là để cậu ấy ăn xong rồi đi. Cậu ấy vừa mới dạy cho hai chúng tôi một bài học, cũng phải khao cậu ấy chứ. Lại nói với Trương Kế Nguyên: Đừng đi đừng đi, trứng vỡ nhiều thế này ba chúng ta ăn không hết.

Cao Kiến Trung dặn dò: Các cậu đều qua đây, đem trứng vỡ trứng tốt tách riêng ra. Tôi hai năm chưa ăn trứng rán rồi, lần này chúng ta ăn cho đã. Vừa hay trong túi còn không ít hành núi, hành dại rán trứng dại, là đặc sản hoang dã thực sự, chắc chắn đặc biệt thơm. Dương Khắc cậu đi bóc hành, Trần Trận cậu đi đánh trứng, Kế Nguyên đi vò một sọt lớn phân bò khô, tôi cầm chảo.

Kết quả chọn lựa, một nửa trứng tốt, một nửa trứng vỡ. Mỗi người trước tiên có thể ăn tám chín quả trứng vỡ, bốn người vui như ngày lễ. Không lâu sau, mùi thơm dầu mỡ hỗn hợp nồng đượm của mỡ cừu, hành núi và trứng vịt hoang lan tỏa khỏi lều Mông Cổ, bay theo gió trên thảo nguyên. Lũ chó đều chảy nước miếng vẫy đuôi chen chúc ở cửa, sói con giằng sợi dây xích kêu loảng xoảng, cũng thèm đến mức nhảy cao, lộ rõ vẻ hung dữ. Trần Trận định để dành một phần cho sói, muốn xem sói con có ăn trứng vịt hoang rán mỡ cừu không.

Bốn người trong lều Mông Cổ ăn ngấu nghiến bát này đến bát khác. Đang ăn cao hứng, đột nhiên nghe thấy Cát Tư Mại ở ngoài lều lớn tiếng gọi: Được lắm, ăn đồ ngon thế này, cũng không gọi tôi. Cát Tư Mại dẫn theo Ba Nhã Nhĩ, rẽ lũ chó vào lều. Trần Trận và Dương Khắc lập tức nhường chỗ, mời hai người ngồi vào vị trí chủ tọa trên thảm đất phía bắc, Trần Trận vừa múc trứng vịt cho hai người, vừa nói: Tôi tưởng dân chăn nuôi không ăn món này, đến, hai người nếm thử trước đi.

Cát Tư Mại nói: Tôi ở nhà đã ngửi thấy mùi thơm rồi, thơm quá, cách một dặm đường cũng ngửi thấy, thèm đến mức tôi chảy nước miếng như chó rồi, ngay cả chó nhà tôi cũng đi theo đến. Tôi sao dám không ăn? Tôi ăn tôi ăn! Nói xong liền cầm đũa gắp một miếng lớn, cho vào miệng, nhai vài cái, liên tục nói ngon ngon. Ba Nhã Nhĩ càng ăn càng tham lam như sói con. Ăn trong bát lại nhìn nồi, lo nồi cạn đáy. Dân chăn nuôi thảo nguyên một ngày sáng một bữa ăn sữa, thịt và trà, tối một bữa ăn chính, không ăn cơm trưa. Lúc này hai mẹ con đều thực sự đói rồi. Cát Tư Mại nói: Món này ngon quá, "quán ăn" của tôi đã ăn rồi. Không cần vào thành rồi, hôm nay nhất định phải để tôi ăn no mới được.

Người chăn nuôi thảo nguyên Ngạch Luân gọi món ăn nhà Hán là "quán ăn", đều thích ăn "quán ăn". Những năm gần đây, trong khẩu phần ăn của người chăn nuôi cũng bắt đầu xuất hiện gia vị món Hán, người chăn nuôi thích hoa tiêu, nước tương và hành lá, có người chăn nuôi cũng thích ớt, nhưng tất cả người chăn nuôi đều không thích giấm, tỏi, gừng tươi và đại hồi, nói đại hồi "hôi hôi".

Trần Trận vội vàng nói: Sau này chúng tôi làm "quán ăn" nhất định mời các người tới ăn.

Cao Kiến Trung thường xuyên ăn bơ, đậu phụ sữa, váng sữa do Cát Tư Mại gửi tới, cũng thường xuyên đến nhà cô uống trà sữa ăn thịt cầm tay. Anh thích nhất ăn món sữa món thịt Mông Cổ do Cát Tư Mại làm, lần này cuối cùng có cơ hội đáp lễ. Anh cười nói: Tôi chỗ này có một thùng lớn này, vỡ không đủ thì ăn loại tốt, đảm bảo mời bà ăn đủ. Anh vội vàng để trứng vỡ sang một bên, liên tiếp đập năm sáu quả trứng tốt, chuyên môn rán một chảo cho mẹ con Cát Tư Mại.

Cát Tư Mại nói: Nhưng cha không ăn món này, ông ấy nói đây là đồ của Đằng Cách Lý không thể động vào, tôi đành phải đến chỗ các cậu ăn thôi.

Trần Trận nói: Năm ngoái tôi thấy cha đi xin mười mấy quả trứng gà của người nhà cán bộ nông trường, chuyện đó là sao?

Cát Tư Mại nói: Đó là vì ngựa bị bệnh bốc hỏa, ông ấy nắm mũi ngựa, để ngựa ngẩng đầu lên, rồi phá vỡ hai quả trứng này trên răng ngựa, đổ vào. Đổ vài lần bệnh ngựa liền khỏi rồi.

Dương Khắc nói thầm với Trương Kế Nguyên: Chuyện này hỏng rồi, chúng ta đến, dân chăn nuôi cũng bắt đầu theo chúng ta ăn những thứ họ vốn không ăn, qua vài năm nữa chỗ này đừng nói đến thiên nga, ngay cả vịt hoang cũng không thấy bóng dáng đâu.

Ba Nhã Nhĩ càng ăn càng hăng, cậu đầy miệng đầy dầu nói với Cao Kiến Trung: Tôi biết chỗ nào còn có món này, anh lại làm cho chúng tôi một bát, ngày mai tôi dẫn anh đi nhặt. Trong miệng hốc rái cá cũ trên sườn đất chắc chắn có, sáng sớm lúc tôi đi tìm cừu con, vừa mới thấy bên cạnh sông nhỏ xong.

Cao Kiến Trung vui vẻ nói: "Tuyệt quá, bên bờ suối nhỏ có một cái gò đất, quả thực có không ít hang trứng, bầy ngựa chắc chắn không dẫm tới." Vừa nói, anh ta vừa tráng trứng, đồng thời bảo Trần Trận đập thêm mấy quả trứng nữa. Lại một mẻ trứng tráng to đẫm mỡ, dày dặn thơm ngon ra lò, lần này Cao Kiến Trung dùng xẻng xúc bánh trứng cắt làm đôi, múc vào bát của hai mẹ con Cát Tư Mại, hai mẹ con ăn đến mồ hôi nhễ nhãi. Khói dầu trong chảo vừa bốc lên, một chảo lớn dung dịch trứng đã được đánh tan lại xèo xèo đổ xuống chảo.

Đợi trứng tráng ra lò, Trần Trận nhận lấy xẻng xúc nói: "Tôi lại cho hai người ăn món mới nhé." Cậu cho một ít mỡ cừu vào chảo, bắt đầu rán trứng ốp la, chẳng mấy chốc, trong chảo đã xuất hiện hai quả trứng rán hình ốp la chuẩn mực vàng ruộm trắng ngần. Hai mẹ con Cát Tư Mại quỳ rướn người lên nhìn chảo, nhìn đến mức tròng mắt sắp đơ ra. Trần Trận múc cho mỗi người một quả, rồi rưới lên một ít xì dầu đặc đã hòa tan. Cát Tư Mại vừa ăn vừa nói: "Món mới này ngon hơn nữa đấy, anh làm cho chúng tôi thêm hai quả nữa đi." Dương Khắc cười hì hì nói: "Lát nữa tôi làm cho cậu một bát trứng vịt xào hẹ, các cậu ăn no rồi, lại bảo Trương Kế Nguyên nấu cho một nồi canh trứng vịt hành hoa. Tay nghề của bốn người chúng tôi không sót ai đâu."

Trong lều Mông Cổ khói dầu và mùi thơm của thức ăn ngập tràn, sáu người ăn đến mức ngấy cả lên, mới đặt bát đũa xuống. Đại tiệc trứng vịt trời này đã tiêu diệt hơn nửa thùng trứng vịt.

Cát Tư Mại vội vã muốn đi, vừa chuyển nhà, việc lớn việc nhỏ bên trong bên ngoài rất nhiều, cô nấc cục một tiếng rồi ngoảnh đầu cười nói: "Các cậu tuyệt đối đừng nói với a ba nhé. Mấy ngày nữa, các cậu đều sang chỗ tôi ăn da váng sữa trộn thô mễ nhé."

Cao Kiến Trung nói với Ba Nhã Nhĩ: "Ngày mai nhất định phải dẫn tôi đi tìm trứng vịt nhé."

Trần Trận đuổi theo Ba Lặc, lén nhét vào miệng nó một miếng trứng tráng to, Ba Lặc lập tức nhổ trứng xuống bãi cỏ ngắm nghía, lại ngửi ngửi, liếm liếm, sau khi chắc chắn đây là món ngon chủ nhân vừa ăn lúc nãy, mới hớn hở ăn vào miệng, chép chép hương vị rồi từ từ nuốt xuống, còn không quên vẫy đuôi tạ ơn Trần Trận.

Mọi người đã giải tán, trong lòng Trần Trận vương vấn chú sói con của mình, vội vàng chạy đi xem.

Nhìn lướt qua, sói con vậy mà không thấy đâu nữa. Trần Trận vã mồ hôi hột, hoảng hốt chạy lại gần nhìn, hóa ra sói con đã ép bẹp thân người xuống, cằm dán sát đất, nằm phục trốn trong cụm cỏ cao. Chắc chắn là hai người lạ và bầy chó lạ đông đúc lúc nãy đã dọa nó thành ra thế này, xem ra sói con bẩm sinh đã có tài năng ẩn nấp, lúc này Trần Trận mới thở phào nhẹ nhõm. Sói con thò đầu ra nhìn người lạ và chó đều đã đi mất, mới nhảy dựng lên, ngửi ngửi khắp người Trần Trận từ trên xuống dưới, trái sang phải mùi hương khói dầu trứng rán đậm đặc, lại liên tục liếm đôi bàn tay dính mỡ của Trần Trận.

Trần Trận quay người bước vào lều, xin Cao Kiến Trung sáu bảy quả trứng vịt bị vỡ, lại tăng lượng mỡ cừu, làm mẻ trứng tráng cuối cùng cho sói con và bầy chó. Dù không thể làm chúng ăn no, nhưng cậu quyết định nhất định phải cho chúng nếm thử. Chó thảo nguyên đôi khi thích đồ ăn vặt còn hơn cả bữa chính, cho ăn vặt cũng là một cách hay để con người gần gũi với loài chó. Trần Trận tráng trứng xong, chia nó thành bốn miếng lớn ba miếng nhỏ, bốn miếng lớn cho ba con chó lớn và sói con, ba miếng nhỏ cho ba con chó con. Bầy chó vẫn chen chúc ở cửa không chịu đi, Trần Trận giấu đi miếng của sói con trước, sau đó, ngồi xổm ở cửa dùng xẻng lò gõ nhẹ vào trán từng con chó giống như gõ mõ, ra lệnh chúng không được tranh giành, bắt buộc phải xếp hàng nhận thức ăn. Lại cầm miếng trứng to nhất đưa cho Nhị Lang, Nhị Lang ngoạm lấy miếng trứng, cái đuôi ngoe nguẩy có biên độ hơn một chút.

Đợi bầy chó thỏa mãn tản ra bãi cỏ chơi đùa, lại đợi trứng tráng hoàn toàn nguội hẳn, Trần Trận mới bỏ phần trứng của sói con vào bát thức ăn rồi đi về phía sói con. Dương Khắc, Trương Kế Nguyên và Cao Kiến Trung đều đi theo sau, muốn xem sói con có ăn trứng vịt tráng hay không, đây vốn là món mà sói thảo nguyên chưa từng thấy chưa từng ăn bao giờ. Trần Trận hô lớn: "Sói con, sói con, ăn cơm thôi." Vừa đặt bát thức ăn vào vòng vây nuôi sói, sói con giống như sói đói vồ cừu non, ngoạm ngay miếng trứng vịt tráng đầy mùi mỡ cừu vào miệng, nuốt chửng xuống bụng, chưa đến một giây.

Bốn người thất vọng tràn trề. Trương Kế Nguyên nói: "Sói cũng thật đáng thương, nuốt được đồ ăn vào bụng coi như là hạnh phúc rồi. Trong từ điển của loài sói không có hai chữ 'thưởng thức'."

Cao Kiến Trung xót xa nói: "Đúng là lãng phí uổng công từng ấy trứng vịt ngon."

Trần Trận đành tự an ủi mà nói: "Biết đâu nụ vị giác của loài sói đều mọc ở trong dạ dày rồi."

Ba người cười lớn.

Trần Trận ở lại trong lều Mông Cổ, thu dọn đống gia đình bề bộn mới chuyển tới. Ba người còn lại chuẩn bị đi đến chỗ bầy ngựa, bầy bò và bầy cừu. Trần Trận nói với Trương Kế Nguyên: "Này, có cần để tôi nắm tai ngựa giúp cậu lên yên không?"

Trương Kế Nguyên nói: "Cái đó thì không cần, con San Tự rất thông minh, nó hễ thấy tôi muốn quay lại bầy ngựa là chắc chắn không quậy phá tôi đâu."

Trần Trận lại hỏi: "Cậu cưỡi con ngựa nhỏ này, làm thế nào để đổi ngựa? Nó có bắt kịp con ngựa lớn của cậu không?"

Trương Kế Nguyên nói: "Người chăn ngựa ai cũng có một hai con ngựa ngoan, cậu gọi nó một tiếng hoặc dùng sào bắt ngựa gõ vào mông nó là nó dừng lại, không cần đuổi, cũng không cần thòng lọng bắt. Người chăn ngựa mà không có loại ngựa này, lỡ như một mình ở giữa bầy ngựa bị ngựa dữ hất ngã xuống, không có ngựa để cưỡi, bầy ngựa lại chạy mất thì thảm rồi. Nếu là vào mùa đông, thể nào cũng bị đông cứng chết ở trong núi sâu cho mà xem."

Trương Kế Nguyên cầm một ít quần áo thay, lại mượn Trần Trận một cuốn sách 《Hải Lang》 của Jack London, rồi bước ra khỏi lều.

Trương Kế Nguyên quả nhiên nhẹ nhàng lên yên, lại thuận lợi đổi ngựa trong bầy ngựa, sau đó lùa bầy ngựa chạy về hướng núi lớn Tây Nam.