Hoàng đế (Hán Vũ Đế – chú thích của người biên soạn) liền hạ chiếu: “... Hung Nô thường nói: ‘Hán cực lớn, nhưng không chịu nổi đói khát, mất một con sói, chạy mất ngàn con cừu.’ Nay Nhị Sư thất bại, quân sĩ tử thương, ly tán, nỗi đau xót luôn thường trực trong lòng trẫm.” —— Tư Mã Quang, “Tư trị thông giám · Hán Thế Tông Hiếu Vũ Hoàng đế hạ chi hạ”.
Bao Thuận Quý dẫn đầu Ba Đồ, Sa Từ Lăng cùng năm tay săn và Dương Khắc, cùng bảy tám con chó săn lớn tiến vào bãi cỏ mới. Hai chiếc xe ngựa bánh sắt nhẹ chở lều bạt, đạn dược, xoong nồi chảo niêu theo sát phía sau.
Lên đến đỉnh núi phía tây bãi cỏ mới, Bao Thuận Quý và các tay săn dùng ống nhòm, tỉ mỉ tìm kiếm từng khe núi nếp gấp, từng khúc sông nhánh suối, từng sườn cỏ đồng hoang trong lòng chảo lớn, vậy mà không phát hiện lấy một con sói, một con linh dương nào. Chỉ có trong hồ nước giữa lòng chảo là đầy những đàn vịt trời, ngỗng trời và hơn mười con thiên nga lớn.
Các tay săn dường như chẳng mấy hào hứng với việc săn sói đầu hè, nhưng ai nấy đều ngẩn người trước bãi cỏ xanh biếc tràn ngập hương cỏ này. Dương Khắc cảm thấy mắt mình như muốn trợn xanh cả lên, nhìn lại mắt người khác, cũng một màu xanh biếc, giống như mắt sói trong đêm đông, vừa đẹp đẽ lại vừa đáng sợ. Suốt đường xuống núi, xanh mướt mượt mà, hương cỏ xộc vào mũi, không khí tinh khiết, muốn tìm thấy bụi bẩn ở đây còn khó hơn tìm vàng sa khoáng. Móng ngựa và bánh xe đều bị nhuộm xanh bởi nhựa cỏ, ngay cả đuôi gậy thòng lọng kéo lê trên đất cũng xanh ngắt. Ngựa cố sức giằng cương, cứ cúi đầu xuống gặm cỏ mới. Điều duy nhất khiến Dương Khắc thấy tiếc nuối là những cánh đồng hoa dại mà Trần Trận mô tả đã tàn, sắc cỏ xanh mướt hơi đơn điệu.
Bao Thuận Quý như thể vừa tìm thấy mỏ vàng lớn, lớn tiếng reo lên: “Thật là vùng đất phong thủy bảo địa, hũ vàng tụ bảo bằng phỉ thúy! Phải mời các vị thủ trưởng quân khu lái xe con tới đây chơi vài ngày, bắn thiên nga, săn vịt trời, rồi đốt lửa nướng thịt trên cỏ mới phải.” Dương Khắc nghe mà chói tai, trước mắt bỗng lóe lên hình ảnh tên ma vương mang đôi cánh đen trong vở ba-lê “Hồ Thiên Nga”.
Đoàn ngựa xuống núi nhẹ nhàng, sau khi đi qua một con dốc thoải, Bao Thuận Quý lại hạ thấp giọng reo lên: “Mau nhìn bên trái, trong khe núi kia có một đàn thiên nga đang ăn cỏ kìa. Chúng ta mau phi tới bắn hạ một con!” Nói đoạn liền dẫn hai tay săn phi ngựa đi mất. Dương Khắc cản không kịp, đành phải phi theo. Vừa dụi mắt nhìn sang, quả nhiên trong khe núi phía trước bên trái có một mảng đốm trắng lớn, giống như một đàn cừu nhỏ trắng muốt mùa hè, trắng rực rỡ bắt mắt, sáng lấp lánh y hệt mấy con thiên nga lớn nhìn qua ống nhòm lúc nãy. Dương Khắc nghẹn thở, anh không có súng trong tay, nếu không thật muốn cố ý làm súng cướp cò để dọa thiên nga bay đi. Phi như điên một đoạn, các đốm trắng vẫn không nhúc nhích, Dương Khắc suýt nữa thì hét lên. Đúng lúc này, mấy tay săn đều đột ngột ghì ngựa, hạ súng xuống, giảm tốc độ và lớn tiếng nói gì đó. Bao Thuận Quý cũng ghì ngựa lại, rút ống nhòm ra quan sát. Dương Khắc cũng vội vàng rút ống nhòm, khi nhìn rõ cảnh vật trong ống kính, anh lập tức sững sờ. Anh gần như không thể tin vào mắt mình: cái màu sắc trắng nõn kiều diễm tựa đàn cừu ấy, hóa ra lại là một vạt lớn hoa thược dược dại. Đầu hè năm trước, Dương Khắc từng thấy thược dược dại trong núi ở bãi cỏ cũ, đều là vài cây một bụi, lưa thưa, nhưng chưa bao giờ thấy một vạt lớn như thế này. Anh bỗng thấy những bông thược dược này như thể do một đàn thiên nga trắng trong chớp mắt biến hóa thành.
Bao Thuận Quý không hề cảm thấy hụt hẫng, trái lại ông còn reo lên: “Trời đất ơi! Tôi chưa bao giờ thấy đóa thược dược nào đẹp thế này, còn đẹp hơn cả thược dược người ta trồng người ta chăm trong công viên lớn ở thành phố. Mau qua xem!” Mấy con ngựa lại phi nước đại.
Phi đến trước hoa, Dương Khắc kinh ngạc đến mức suýt ngất đi, cứ như ông lão Thu Ông gặp hoa thần hoa tiên vậy. Trên mảnh đất phù sa màu mỡ dưới đáy khe núi, ba bốn chục bụi thược dược đang nở rộ. Mỗi bụi hoa cao tới một mét, to bằng vòng tay ôm. Hàng chục cành hoa to bằng ngón tay út đâm ra từ dưới đất, vươn lên chừng hơn một thước là lá hoa sum suê, mà trên lá hoa nở đầy hàng chục đóa hoa trắng khổng lồ to như hoa mẫu đơn, che khuất gần như hoàn toàn lá hoa. Cả bụi hoa giống như một giỏ hoa trắng lớn do hoa thần cắm, chỉ thấy hoa nở ken dày đặc, không thấy lá, hèn gì nhìn từ xa giống thiên nga trắng. Dương Khắc lại gần nhìn, từng bông hoa, tâm hoa cuộn chặt, cánh hoa tơi xốp, căng tràn nhựa sống, kiều diễm như muốn rỏ nước; hoạt bát phóng khoáng hơn mẫu đơn, sang trọng quý phái hơn hoa hồng. Anh chưa từng thấy bụi hoa lớn nào tráng lệ, tinh xảo và hoàn mỹ hơn cả hoa được vun trồng nhân tạo như thế ở nơi đồng hoang tự nhiên, cứ như những nàng tiên trong ảo cảnh Hồ Thiên Nga vậy.
Bao Thuận Quý cũng ngẩn người, ông kêu lên: “Đây đúng là món đồ hiếm có, nếu chuyển lên thành phố thì bán được bao nhiêu tiền nhỉ? Tôi phải đánh vài gốc biếu thủ trưởng quân khu, để họ cũng vui vẻ một chút. Cán bộ lão thành không màng tiền bạc, nhưng đều yêu hoa quý. Tặng hoa này, là tặng trúng tim đen của họ rồi. Tiểu Dương, Quốc Tân quán ở Bắc Kinh các cậu cũng không có đóa thược dược nào oai phong thế này đâu nhỉ?”
Dương Khắc nói: “Đừng nói là Quốc Tân quán, tôi thấy trong các khu vườn hoàng gia nước ngoài chưa chắc đã có đâu ạ.”
Bao Thuận Quý rất đỗi vui mừng, quay lại nói với các tay săn: “Các cậu nghe đây, đám hoa này là bảo bối đấy, phải trông coi nghiêm ngặt, khi chúng ta quay về, chặt ít cành mơ dại rào bãi hoa này lại.”
Dương Khắc nói: “Nếu sau này chúng ta chuyển đi thì sao ạ? Em thật sự sợ người ta lén đào mất.”
Bao Thuận Quý suy nghĩ rồi nói: “Tôi tự có cách, cậu đừng lo.”
Dương Khắc lộ vẻ lo lắng: “Anh tuyệt đối đừng đánh những khóm hoa này đi, chuyển đi có khi nó chết mất.”
Đoàn ngựa và xe ngựa đến một khúc quanh của con sông nhỏ, các tay săn nhanh chóng tìm thấy vài khu vực săn mồi mà đàn sói từng vây bắt, xác linh dương gần như đã bị ăn sạch, chỉ còn lại sừng dê, móng guốc và mảng da vụn, ngay cả xương đầu dê cũng không còn. Ba Đồ nói: “Đàn sói lại vây săn vài lần rồi, từng có không ít đàn sói tới đây. Anh xem đống phân sói này đi, tôi đoán ngay cả sói già sói què cũng đến rồi.” Bao Thuận Quý hỏi: “Giờ đàn sói đi đâu rồi?” Ba Đồ nói: “Tám phần là theo linh dương vào núi rồi, cũng có khi lên núi săn chuột rồi, không thì là theo linh dương về phía cột mốc biên giới rồi. Linh dương con giờ chạy nhanh như linh dương lớn rồi, sói bắt linh dương khó rồi, nếu không đàn sói đã không ăn linh dương sạch sành sanh thế này.”
Bao Thuận Quý nói: “Lão Ô lão Tất bọn họ rõ ràng từng thấy mấy trăm con linh dương, mấy chục con sói, sao mới hơn hai mươi ngày đã chạy mất dạng rồi?”
Ba Đồ nói: “Đàn sói kéo đến đông thế, linh dương sao ở yên được?”
Sa Từ Lăng cười nói: “Đàn sói chắc chắn sợ nhất là anh, anh vừa tới là sói sợ bay mất rồi. Người đối với sói quá ác ngược lại không săn được sói đâu. Anh nhìn Tất Lợi Cách xem, ông ấy toàn tha cho sói, nhưng hễ ông ấy săn sói là săn được cả đàn.”
Ba Đồ nói với Bao Thuận Quý: “Anh thấy lợi ích của đàn sói rồi chứ, nếu không có đàn sói, một bãi cỏ mới tốt thế này sớm đã bị linh dương gặm sạch tè bẩn hết rồi. Đàn cừu của chúng ta tới, chỉ cần ngửi thấy nước tiểu linh dương là chẳng chịu ăn lấy một miếng cỏ nào. Bãi cỏ này thật sự quá tốt, ngựa cũng không muốn đi nữa. Tôi thấy cứ chọn chỗ dựng lều đi, chiều nghỉ ngơi cho ngựa và chó, ngày mai lại vào núi xem sao.”
Bao Thuận Quý đành ra lệnh qua sông. Ba Đồ tìm một đoạn lòng sông cát có nước khá nông, rồi cùng mấy tay săn dùng xẻng xúc ra những con dốc bên hai bờ sông. Ba Đồ cưỡi ngựa dắt ngựa kéo xe qua sông, đội săn lại dựng lên những chiếc lều bạt trắng trên một bãi cỏ địa thế khá bằng phẳng ở sườn núi phía đông. Ba Đồ dặn hai tay săn chôn nồi nấu trà ngoài lều, rồi nói với Bao Thuận Quý: “Tôi sang khe núi phía nam xem sao, may ra tìm được linh dương bị thương, thợ săn tới đây rồi sao có thể ăn thịt khô mang theo chứ.” Bao Thuận Quý vui vẻ gật đầu liên tục tán thành. Ba Đồ dẫn hai tay săn và tất cả chó săn lớn phi về phía nam núi. Ba Lặc và Nhị Lang nhận ra khu săn linh dương này, đầy tính săn mồi lao lên phía trước.
Dương Khắc nhớ nhung nhất là lũ thiên nga trong hồ, đành đau lòng từ bỏ cơ hội đi săn cùng Ba Đồ, ở lại trên gò cao của trại để phóng tầm mắt nhìn ra xa Hồ Thiên Nga. Để được xem thiên nga trong Hồ Thiên Nga, anh đã quấy rầy Bao Thuận Quý và cụ Tất Lợi Cách suốt hai ngày trời, khăng khăng đòi đi trước một bước trước khi đại quân và đàn gia súc tiến vào bãi cỏ mới, mới có được cơ hội thưởng ngoạn trọn vẹn cảnh đẹp của hồ thiên nga nguyên sơ nơi biên giới này. Lúc này, anh cảm thấy Hồ Thiên Nga còn đẹp hơn cả những gì Trần Trận mô tả, Trần Trận chưa tới phía đông con sông, ở đây địa thế cao, có thể vượt qua những bụi sậy xanh dày đặc, thu trọn Hồ Thiên Nga vào tầm mắt. Anh ngồi trên sườn cỏ, rút ống nhòm ra, xem đến mức không thở nổi. Anh đang đắm chìm một mình trong những suy tư tĩnh lặng, thì tiếng vó ngựa vang lên từ phía sau.
Bao Thuận Quý hớn hở gọi anh: “Này, cậu cũng đang ngắm thiên nga à? Đi, hai ta ra mé hồ bắn một con thiên nga về giải thèm nào. Mục dân ở đây không ăn cầm thú, đến gà họ cũng không ăn. Tôi bảo họ đi, chẳng ai đi cả. Họ không ăn thì hai ta ăn.” Dương Khắc quay đầu lại, thấy Bao Thuận Quý đang hí hoáy cây súng bán tự động trong tay.
Dương Khắc suýt nữa sợ vỡ mật, liên tục xua tay, lắp ba lắp bắp nói: “Thiên nga là... là loài động vật quý hiếm, k... không được giết! Em cầu xin anh đấy. Em từ nhỏ đã thích xem vở ba-lê “Hồ Thiên Nga”, thời kỳ ba năm khó khăn, em vì muốn xem vở “Hồ Thiên Nga” do một cặp diễn viên công huân trẻ người Liên Xô và diễn viên Trung Quốc hợp diễn mà đã bỏ học một ngày, giữa mùa đông lạnh giá bụng đói meo, xếp hàng suốt nửa đêm mới mua được vé. “Hồ Thiên Nga” thật sự quá đẹp, những vĩ nhân và người có văn hóa trên toàn thế giới đều yêu quý thiên nga không hết, sao có thể đến Hồ Thiên Nga thật sự mà giết thiên nga ăn thịt được chứ? Anh muốn giết thì giết em trước đi.”
Bao Thuận Quý không ngờ gặp phải một kẻ không biết điều thế này, sự hưng phấn trong đầu bỗng bị tạt một gáo nước lạnh. Ông lập tức trợn mắt trâu mắng: “Cái gì mà Hồ Thiên Nga với chẳng Hồ Thiên Nga, trong đầu cậu toàn tư tưởng tư sản, chẳng phải chỉ là thằng học sinh cấp ba thôi sao, học vấn của tôi không thấp hơn cậu đâu. Không đuổi “Hồ Thiên Nga” xuống đài, thì “Hồng Sắc Nương Tử Quân” sao lên đài được?”
Sa Từ Lăng thấy Bao Thuận Quý cầm súng định đi ra hồ, vội vàng chạy tới cản lại, anh nói: “Thiên nga là loài thần điểu đầu tiên mà Sa-man người Mông Cổ chúng ta thờ phụng đấy ạ, không được bắn, không được bắn đâu. À đúng rồi, chủ nhiệm Bao, anh không muốn săn sói nữa à? Súng anh nổ, sói trong núi chạy hết cả, chẳng phải chúng ta đi chuyến này công cốc sao?”
Bao Thuận Quý sững người, vội ghìm ngựa dừng lại, quay người nói với Sa Từ Lăng: “Cũng may cậu nhắc, nếu không thì hỏng việc lớn thật.” Bao Thuận Quý đưa súng cho Sa Từ Lăng, rồi nói với Dương Khắc: “Vậy thì cùng tôi đi dạo một lát, chúng ta ra mé hồ trinh sát một chút đã.”
Dương Khắc ủ rũ tra yên ngựa, cưỡi ngựa theo Bao Thuận Quý đi về phía bờ hồ.
Đến gần bờ hồ, một đàn lớn vịt trời, ngỗng trời và đủ loại chim nước từ trong hồ bay lên, vỗ cánh bay qua đầu hai người, rắc xuống vài giọt nước hồ. Bao Thuận Quý vịn vào yên trước, duỗi thẳng chân đứng trên bàn đạp ngựa, muốn nhìn xuyên qua đám lau sậy vào trong hồ. Đúng lúc này, hai con thiên nga lớn bất ngờ sạt qua ngọn lau, vươn dài cổ, dang đôi cánh khổng lồ, bay qua không trung cách đầu Bao Thuận Quý chưa đầy ba mét. Làm Bao Thuận Quý giật mình đập mông xuống yên ngựa, con ngựa hắc hoàng bị kinh động, lao tới trước một cái, suýt chút nữa hất văng Bao Thuận Quý khỏi yên. Đàn thiên nga dường như không sợ người, thong dong bay về phía bầu trời lòng chảo, rồi chậm rãi bay vòng quanh hồ, sau đó lại bay ngược vào trong hồ, biến mất sau bụi lau sậy rậm rạp.
Bao Thuận Quý ghìm được ngựa, lắc mạnh mông một cái, chỉnh lại cái yên ngựa bị lệch khỏi sống lưng ngựa. Ông cười nói: “Ở đây bắn thiên nga dễ quá, cầm súng cao su cũng bắn trúng được. Thiên nga là hoàng đế trong các loài chim, được ăn một miếng thịt thiên nga thì kiếp này coi như không uổng phí. Nhưng mà, tôi phải đợi săn xong sói rồi mới thu dọn chúng.”
Dương Khắc thận trọng nói: “Vừa rồi anh thấy hoa thược dược, nói là bảo bối, ra sức muốn bảo vệ. Thiên nga này là quốc bảo, bảo vật của thế giới, sao anh lại không bảo vệ?”
Bao Thuận Quý nói: “Tôi xuất thân nông dân, thực tế nhất, bảo bối mà người ta lấy được mới là bảo bối, không lấy được thì không phải bảo bối. Thược dược không có chân, không chạy được. Còn thiên nga có cánh, người hay vật đến, nó dang cánh là bay sang phía bắc rồi, thành bảo bối trong nồi của Tô Tu Mông Tu rồi...”
Dương Khắc nói: “Người ta thật sự coi thiên nga là bảo bối, nên mới không bắn hạ để ăn.”
Bao Thuận Quý có chút tức giận nói: “Sớm biết cậu không hiểu lý lẽ như vậy, tôi đã không dẫn cậu tới đây! Hừ, cậu đợi đấy, tôi sẽ biến cái Hồ Thiên Nga gì đó của cậu thành sông cho ngựa uống, vũng cho bò uống ngay...”
Dương Khắc đành phải nuốt cục tức này xuống, anh thật muốn vơ lấy một khẩu súng, bắn loạn xạ lên bầu trời Hồ Thiên Nga, dọa cho thiên nga bay sạch, bay rời khỏi thảo nguyên, bay ra khỏi biên giới, bay tới cái quốc gia sản sinh ra vở ba-lê “Hồ Thiên Nga” ấy, nơi đó mới có những người dân trân trọng thiên nga. Trên mảnh đất đến chim sẻ cũng sắp bị ăn sạch này, ở một nơi chỉ còn lại cóc nhái, sao có thể là nơi dung thân cho thiên nga chứ?
Sa Từ Lăng giơ tay vẽ những vòng tròn lớn, lớn tiếng hét gọi hai người quay về. Hai người vội vã phi ngựa về trại. Tang Kiệt từ vùng núi đông nam trở về, đang đánh xe bò. Anh nói: “Ba Đồ bọn họ trong khe núi đông nam săn được mấy con lợn rừng, bảo tôi về đánh xe bò ra chở con mồi, còn bảo chủ nhiệm Bao qua xem.” Bao Thuận Quý vui đến ngoác mồm, đập đùi cái chát: “Trên thảo nguyên còn có lợn rừng để ăn sao? Thật không ngờ tới. Lợn rừng còn ngon hơn lợn nhà. Tiểu Dương, chúng ta mau đi thôi.” Dương Khắc từng nghe kể thợ săn săn được lợn rừng, nhưng từ khi tới thảo nguyên anh chưa từng thấy lần nào, liền cùng Bao Thuận Quý phi nước đại về hướng Tang Kiệt chỉ.
Chưa chạy tới chỗ Ba Đồ, hai người đã thấy bãi cỏ bị đàn lợn rừng ủi lên. Ven sông nhỏ, dưới sườn núi, trong khe núi khoảng mấy chục mẫu đất đen phì nhiêu, giống như bị bò rừng mất kiểm soát kéo cày xới loạn lên vậy. Mảng đông mảng tây, dài một đường ngắn một đường, chỗ thì ủi thành rãnh, chỗ thì cày thành ruộng. Cỏ lá rộng lớn mọc rễ béo mầm đã bị ăn mất gốc, lá cỏ cành cỏ héo rũ đổ nghiêng ngả, có chỗ đã bị vùi dưới đất, bãi cỏ chất lượng cao cứ như biến thành ruộng khoai tây bị lợn nhà lẻn vào ủi phá vậy. Bao Thuận Quý nhìn thấy liền chửi bới: “Lợn rừng này quá ác độc, nếu sau này trồng lương thực, chẳng phải đều bị lợn rừng phá sạch rồi sao!”
Ngựa của hai người không dám phi nữa, chỉ đành chậm rãi tiến lại gần Ba Đồ. Ba Đồ ngồi dưới chân núi hút thuốc, lũ chó săn lớn đang nằm bên xác lợn gặm nhấm. Hai người xuống ngựa, thấy bên cạnh Ba Đồ nằm song song hai con lợn rừng nguyên vẹn, còn hai con khác đã bị chó xé thành mấy miếng lớn, lũ chó chia nhau ăn rất ngon lành, Nhị Lang và Ba Lặc mỗi con giữ một cái chân lợn lớn nhất. Hai con lợn nguyên vẹn nhỏ hơn lợn nhà xuất chuồng nhiều, chỉ dài hơn một mét, toàn thân phủ một lớp lông thô thưa thớt màu xám vàng, mõm lợn dài gấp đôi mõm lợn nhà, nhưng con nào cũng đầy thịt chắc nịch, nhìn vẻ ngoài chẳng thấy chút khung xương nào. Răng nanh trong miệng cũng không quá dài, không đáng sợ như tưởng tượng. Cổ hai con lợn rừng đều có những lỗ máu do chó cắn.
Ba Đồ chỉ tay về phía một khe núi xa xa nói: “Là hai con chó săn lớn đánh hơi thấy mùi sói trước nên đuổi theo, đuổi mãi tới khe núi kia, chúng tôi nhìn thấy một mảng lớn đất hoang lồi lõm, sau đó lại thấy ba bốn bộ xương lợn chết do sói ăn thừa lại. Hai con chó săn lớn không đuổi sói nữa, lần theo mùi lợn rừng đuổi thẳng vào khe núi này, dồn ra một đàn lợn nhỏ, lợn lớn có răng nanh, lại chạy nhanh, chó không dám đuổi. Tôi cũng không dám nổ súng, sợ làm kinh động sói. Chó cắn chết mấy con lợn nhỡ này, tôi cho lũ chó ăn hai con bị cắn nát, còn lại hai con thì kéo hết về đây.”
Bao Thuận Quý dùng chân dẫm dẫm lên con lợn rừng tròn ủng thịt, cười nói: “Các cậu làm tốt lắm, loại lợn nhỡ này thịt mềm, càng ngon hơn. Tối nay tôi mời mọi người uống rượu. Xem ra sói ở đây thực sự không ít, mai các cậu săn được thêm mấy con sói nữa thì càng tốt.”
Ba Đồ nói: “Những con lợn rừng này đều từ khu rừng cách mấy trăm dặm đổ xuống, ở đó lợn rừng nhiều, cứ theo sông mà sang. Nếu không nhờ sói ở Ngạch Lôn nhiều, bãi cỏ này sớm đã bị lợn rừng phá nát rồi.”
Bao Thuận Quý nói: “Thịt lợn rừng là thứ tốt mà, sau này đông người rồi, săn thêm ít lợn rừng, chẳng phải có thể bớt ăn thịt bò cừu đi sao. Người từ vùng nông nghiệp như chúng ta vẫn thích ăn thịt lợn hơn, không khoái ăn thịt bò cừu lắm.”
Xe bò của Tang Kiệt tới nơi, mấy người khiêng con mồi lên xe. Ba Đồ ra hiệu cho lũ chó ở lại tại chỗ tiếp tục gặm ăn, thợ săn và xe bò về trước. Đống củi ở trại đã chuẩn bị sẵn, xe vừa tới, mọi người chọn ngay con lợn rừng lớn nhất để mổ bụng lột da xẻ thịt, mục dân thảo nguyên ăn thịt lợn rừng cũng giống như ăn thịt cừu, trước tiên phải lột da, hơn nữa không ăn da. Chẳng mấy chốc, hương thịt lợn rừng nướng bay lên trên lửa trại. Lợn rừng không có lớp mỡ dày như lợn nhà, nhưng lớp mỡ chài trong bụng không ít, Dương Khắc học theo Bao Thuận Quý, dùng mỡ chài bọc lấy thịt nạc nướng, miếng thịt nướng dầu mỡ bóng loáng xèo xèo, thơm hơn thịt lợn nhà nướng nhiều. Ngay lúc thợ săn xẻ thịt, Dương Khắc đã đào được không ít hành dại, tỏi dại và hẹ dại, lần này anh cũng được nếm hương vị nguyên thủy của món thịt nướng thảo nguyên kèm rau dại cay nồng, trong lòng vô cùng đắc ý và thỏa mãn. Anh vừa được thấy thiên nga và hoa thược dược mà Trần Trận chưa thấy, lại vừa được chén no nê món thịt lợn rừng hiếm có trên thảo nguyên, về đến lều Mông Cổ anh có thể khoe với Trần Trận về nhãn phúc và khẩu phúc mới mẻ của mình rồi.
Bên lửa trại, Bao Thuận Quý vừa mời mọi người uống rượu, vừa huyên thuyên với các tay săn về yến tiệc đế vương từ thịt thiên nga, nhưng các tay săn đều lắc đầu, khiến ông vô cùng cụt hứng. Mục dân thảo nguyên Ngạch Lôn chỉ săn thú chạy, không đụng vào cầm thú bay, họ kính sợ những sinh linh có thể bay lên Đằng Cách Lý.
Lũ chó săn kết bạn về trại, cảnh giác canh gác doanh trại. Bảy người ăn uống no say mới đứng dậy, thu dọn chỗ thịt lợn còn lại, đặt trong một cái chậu giặt quần áo bằng sắt tây lớn. Ngoại trừ tim và gan, phần lớn nội tạng và đầu lợn đều ném ra bãi cỏ, làm thức ăn cho lũ chó vào bữa sau.
Chiều tối, Dương Khắc lẳng lặng rời khỏi đám đông, một mình đi tới nơi có thể nhìn thấy toàn cảnh Hồ Thiên Nga rồi ngồi xuống, hai khuỷu tay chống lên đầu gối, hai tay cầm ống nhòm, lặng lẽ chiêm ngưỡng hồ thiên nga có lẽ chẳng bao lâu nữa sẽ biến mất.
Hồ Thiên Nga dập dềnh sóng nhẹ, những gợn sóng phía tây hồ phản chiếu sắc lạnh của bầu trời đen lam phía đông, gợn sóng phía đông phản chiếu sắc ấm của ráng chiều phía tây. Gợn sóng nhẹ nhàng tản ra, chậm rãi trượt đi, từng dải đỏ mã não, lục bảo thạch, vàng Thọ Sơn; từng dải tím pha lê, xanh lam bảo thạch, trắng ngọc trai, sắc lạnh sắc ấm giao hòa, màu sắc cao quý. Trước mắt Dương Khắc như đang diễn ra cái chết của thiên nga lạnh lùng bi tráng, Đằng Cách Lý rải xuống ánh sáng báu vật muôn màu, tiễn biệt thiên nga mà nó trân quý và Hồ Thiên Nga trong trẻo.
Những gợn sóng lớp lớp chậm rãi tiến lên, như khúc dạo đầu trong màn mở đầu dài dằng dặc, khiến người ta không nỡ nhìn nhân vật chính bi kịch phía sau gợn sóng. Dương Khắc hy vọng vở kịch này chỉ có phông nền là màn trời, mãi mãi đừng xuất hiện nhân vật chính. Nhưng, dưới bụi lau sậy xanh thẫm, từng con thiên nga lớn vẫn lặng lẽ trượt ra khỏi vịnh nước, một con, hai con, ba con... vậy mà xuất hiện mười hai con, mặt hồ rực rỡ và vòm trời phía sau đã dựng lên cho chúng một sân khấu khổng lồ. Thiên nga đã khoác lên mình bộ lễ phục buổi tối màu xanh lam lạnh lẽo, khiến mảng màu vàng trên đầu chúng cũng biến thành màu tím lạnh. Những chiếc cổ cong cong của lũ thiên nga u huyền, giống như những dấu chấm hỏi nổi bật, lặng lẽ hướng lên trời hỏi, hướng xuống đất hỏi, hỏi nước, hỏi người, truy vấn vạn vật trên thế gian. Những dấu chấm hỏi lặng lẽ di chuyển trên mặt hồ, lặng lẽ chờ đợi câu trả lời. Thế nhưng giữa đất trời tĩnh mịch không tiếng động, chỉ có hình bóng dưới mặt nước rung lên trong những gợn sóng, biến thành hơn mười dấu chấm hỏi ngược, một cơn gió thổi tới, hơn mười câu hỏi vỡ tan trong gợn sóng và ánh nước...
Dương Khắc nhớ tới loài sói, lúc này, những con sói thảo nguyên hung ác kia bỗng trở nên đặc biệt đáng mến đáng kính, chúng dùng thứ vũ khí răng sói nguyên thủy nhất, ngoan cường kháng cự trên thảo nguyên tới tận kỷ nguyên nguyên tử, có thể để anh nhìn thấy cảnh đẹp Hồ Thiên Nga nguyên sơ thảo nguyên lần cuối, anh và Trần Trận thật sự là những kẻ may mắn trong số người Hán hiện đại. Nếu sự hung dữ và trí tuệ của đàn sói mạnh hơn chút nữa, có lẽ đã có thể trì hoãn sự bành trướng và xâm lược của người và gia súc đối với thảo nguyên? Mà kẻ bức bách các dân tộc thảo nguyên phải bành trướng lại chính là dân tộc nông nghiệp với dân số mất kiểm soát của Hoa Hạ. Trong lòng Dương Khắc tràn đầy cảm động và đau thương, còn có sự biết ơn đối với sói. Sự thất bại của đàn sói, sẽ là dấu hiệu báo trước cho sự thất bại của thảo nguyên, cũng là sự thất bại của cái đẹp trong tâm khảm nhân loại. Nước mắt làm nhòe ống kính ống nhòm. Hồ Thiên Nga nguyên sơ dần dần xa đi...
Ngày thứ hai, đội săn ở trong vùng núi phía đông, lục soát giăng lưới từng khe núi một, ròng rã một ngày trời mà không thu hoạch được gì. Ngày thứ ba đội săn vào sâu trong núi, mãi đến buổi chiều, người mệt ngựa mỏi, Bao Thuận Quý, Ba Đồ và Dương Khắc bỗng nghe thấy tiếng súng từ không xa vọng lại. Ba người lần theo tiếng súng nhìn qua, chỉ thấy trên sườn núi phía đông bỗng nhiên xuất hiện hai con sói. Hai con sói vừa loạng choạng chạy lên sườn núi, phát hiện bên này cũng có người, ngựa và chó, liền liều mạng leo lên một đỉnh núi đá lởm chởm. Ba Đồ dùng ống nhòm nhìn qua rồi nói: “Đàn sói lớn đã sớm chạy thoát rồi, đây là hai con sói già không theo kịp đàn.” Bao Thuận Quý phấn khích nói: “Bất kể sói già hay sói tốt, lột được hai bộ da sói này chính là thắng lợi.” Ba Đồ vừa đuổi theo vừa lầm bầm: “Sao nhìn không ra nhỉ, anh xem, lông sau mông hai con sói này vẫn chưa rụng hết kìa, đáng thương thật.” Thợ săn và chó săn ở hai bên sườn núi đều đuổi theo lên đỉnh núi. Hai con sói già một lớn một nhỏ, con lớn chân trước bên trái không thể duỗi thẳng, hình như là bị chó săn cắn đứt gân trong trận chiến trước kia. Con nhỏ kia giống như một con sói mẹ già, gầy trơ xương, già đến mức màu lông xám trắng. Ba Lặc, Nhị Lang và lũ chó săn khác, khi thấy hai con sói là sói già sói què, không những không tăng tốc mà ngược lại còn hơi do dự. Chỉ có một con chó săn mới trưởng thành tưởng rằng có thể chiếm lợi thế, nên không biết trời cao đất dày lao lên trước.
Hai con sói chạy vào khu vực rải rác đá phong hóa, nơi đó địa thế phức tạp, đá tảng lởm chởm, đá vụn chồng chất lỏng lẻo. Sói mỗi bước đi đều phát ra tiếng sỏi đá đổ ào ào. Ngựa đã khó đi, các tay săn lần lượt xuống ngựa, cầm súng cầm gậy, bao vây ba mặt. Ba Lặc và Nhị Lang dày dạn trận mạc bước chân nhỏ, tiếng gầm lớn. Chỉ có con chó choai choai nôn nóng tranh công kia là dốc toàn lực đuổi theo, gọi thế nào cũng không chịu quay lại. Chỉ thấy con sói đực già kia, vừa nhảy lên một tảng đá vuông khổng lồ, liền lấy hai chân sau làm trục, bất thình lình quét một cú 180 độ toàn thân, đánh lệch hướng con chó săn đang lao giữa không trung, tưởng chừng sắp đáp xuống tảng đá vuông. Chỉ nghe tiếng hét thảm, con chó săn rơi xuống dưới tảng đá, ngửa bụng lên trời kẹt giữa hai khối đá cột, dù không bị thương nặng nhưng người khó mà lôi nó ra được, đành mặc kệ nó nằm đó kêu khóc. Lũ chó săn đều căng thẳng dựng đứng bờm, sói mẹ già tranh thủ vù một cái chui tọt vào một cái hang đá. Sói đực già lao lên đỉnh vách đá chỉ rộng bằng hai cái bàn ăn, vách đá này ba mặt đông nam bắc đều là vách đứng cheo leo, một mặt nối với sườn dốc của núi. Sói già quay lưng về phía vực thẳm, thủ thế một mặt, trong đôi mắt già nua đục ngầu lóe lên hung quang lão luyện cay độc, nó thở dốc chuẩn bị tử chiến. Lũ chó săn vây thành vòng tròn săn mồi hình bán nguyệt, gào thét điên cuồng, nhưng không con nào dám lao vào, sợ sẩy chân rơi xuống vực. Mọi người đều vây lại, Bao Thuận Quý vừa thấy thế trận này liền vui mừng hét lớn: “Ai cũng không được nhúc nhích, xem tôi đây!” Ông đẩy lưỡi lê thẳng ra, lên đạn, chuẩn bị bắn ở cự ly gần.
Bao Thuận Quý vừa đi tới phía sau đàn chó, chỉ thấy sói già nghiêng mình lao vút đi, chồm về phía sườn dốc đá vụn nơi giao tiếp giữa vách đá và thân núi. Sói già hướng đầu lên trên chồm vào sườn dốc đá vụn, dùng bốn chân bám chặt vào sỏi đá trên sườn dốc, đầu ngực bụng ép sát vào mặt dốc, đá vụn ào ào đổ xuống, sói già như nằm trên chiếc cầu trượt cao dốc, trượt xuống theo vô số đá vụn; đá vụn kéo theo vô số đá to đá nhỏ, thi nhau nện lên người sói già, trong chốc lát cuốn lên những đám bụi cát cuồn cuộn, hoàn toàn nuốt chửng, vùi lấp sói già. Mọi người vội vàng cẩn thận đi tới gần mép vực, thò đầu nhìn xuống, cho tới khi bụi cát tan hết, vẫn không thấy bóng dáng sói già đâu. Bao Thuận Quý hỏi: “Chuyện gì thế này? Sói chết vì ngã, chết vì bị đá đè hay là chạy thoát rồi?” Ba Đồ buồn bực nói: “Dù chết hay sống, đằng nào anh cũng không lấy được da sói đâu.” Bao Thuận Quý ngẩn người ra đó hồi lâu không nói nên lời.
Dương Khắc cúi đầu đứng lặng, anh nhớ tới bộ phim “Ngũ tráng sĩ núi Lang Nha” từng xem thời trung học.
Hai con chó săn canh chừng cửa hang đá lại sủa lên. Bao Thuận Quý bừng tỉnh, ông nói: “Còn một con nữa, mau đi! Hôm nay thế nào cũng phải bắt được một con sói.”
Sa Từ Lăng và Tang Kiệt đi tới chỗ con chó bị kẹt giữa đá trước, hai người mỗi người nắm lấy hai chân chó, nhấc con chó ra khỏi khe đá. Lông ở hai bên sườn con chó bị trầy tróc hai mảng lớn, lộ cả da, rỉ máu, mấy con chó cùng nhà chạy tới giúp liếm máu.
Đội săn đến trước cửa hang đá, cái hang này là hang tự nhiên hình thành sau khi đá vách phong hóa đổ sụp, trở thành nơi ẩn náu tạm thời của động vật thảo nguyên, trên đống đá có mấy bãi phân đại bàng lớn như nước vôi. Bao Thuận Quý tỉ mỉ xem xét hang đá, bắt đầu gãi đầu: “Mẹ kiếp, đào thì không được, đào là sập ngay; hun khói cũng chẳng xong, hun là xì hơi hở gió. Ba Đồ, cậu xem nên làm gì?” Ba Đồ dùng cán gậy thòng lọng chọc vào trong, bên trong truyền ra tiếng đá vụn rơi. Anh lắc đầu nói: “Đừng phí công nữa, đào sập đống đá, làm bị thương người và chó thì không đáng.” Bao Thuận Quý hỏi: “Hang này có sâu không?” Ba Đồ nói: “Sâu thì không sâu lắm.” Bao Thuận Quý nói: “Tôi thấy chúng ta vẫn nên hun khói, các cậu đều đi đào cỏ, sau khi châm lửa, thấy chỗ nào bốc khói thì bịt chỗ đó lại. Tôi có mang theo ớt đây, tôi không tin sói không sợ khói cay. Nhanh! Nhanh! Tất cả đi làm đi! Tôi và Dương Khắc ở lại canh hang. Mang theo mấy tay săn sói cừ khôi như các cậu, săn sói ba ngày rồi, một con cũng không săn được, cả tràng người ta sẽ chê cười chúng ta mất.”
Các tay săn tản ra đi tìm củi cháy và cỏ dại, Bao Thuận Quý và Dương Khắc ngồi canh cửa hang. Dương Khắc nói: “Con sói mẹ này vừa già vừa bệnh, gầy trơ xương, sống cũng chẳng được bao lâu nữa, hơn nữa mùa hè da sói không có lông nhung, trạm thu mua cũng không thu, hay là tha cho nó một mạng đi.”
Bao Thuận Quý mặt mày sa sầm, nhả một hơi khói nói: “Nói thật, con người này, thật sự không bằng sói. Tôi từng dẫn quân, khi đánh trận, không ai dám đảm bảo trong bộ đội không có kẻ đào ngũ hay phản bội, nhưng sói sao lại thà chết chứ không chịu khuất phục thế này? Nói câu lương tâm, sói Ngạch Lôn con nào cũng là binh lính giỏi, đến cả thương binh, lão binh, nữ binh cũng khiến người ta kinh hồn bạt vía... Nhưng mà, cậu nói da sói mùa hè không ai cần là cậu không hiểu rồi, ở quê tôi, da sói lông quá dày không ai dám làm đệm, nằm lên người nóng đến chảy máu cam, da sói lông mỏng mới là bảo bối. Cậu không được mềm lòng, đánh trận là sống chết có nhau, đường cùng cũng phải tiêu diệt sạch sẽ.”
Ba Đồ và những người khác dùng dây thừng kéo tới từng bó cành khô, Sa Từ Lăng và những người khác dùng vạt áo đơn Mông Cổ bọc tới mấy đống cỏ dại dính đất. Bao Thuận Quý chất củi khô củi ướt ở cửa hang, châm lửa hun khói. Mấy tay săn quỳ bên cạnh đống lửa cửa hang, túm vạt áo đơn Mông Cổ lên, quạt khói vào trong hang. Khói đặc tràn vào trong hang, chẳng mấy chốc, đống đá bốn phía bốc khói, các tay săn vội vã đắp cỏ lên những chỗ bốc khói, ngoài hang một mảnh hỗn loạn và tiếng ho khan, những chỗ hở khí hở khói trên đống đá ngày càng ít đi.
Bao Thuận Quý nắm một nắm lớn ớt nửa khô, ném vào đống lửa, một luồng khói cay nồng bị quạt vào trong hang. Người và chó đều đứng ở đầu gió, hang đá nằm ngay dưới chân đống đá, giống như cửa nạp lửa của một cái bếp lò lớn. Khói cay cuồn cuộn ùa vào, chẳng mấy chốc đã lấp đầy hang đá, các tay săn cố tình để chừa lại một hai lỗ thoát khí nhỏ. Đột nhiên, trong hang truyền ra tiếng ho dữ dội của sói mẹ già, tất cả mọi người đều nắm chặt gậy ngựa, tất cả chó săn đều cong lưng chuẩn bị giao chiến. Tiếng ho trong hang ngày càng lớn, giống như một bệnh nhân mắc bệnh viêm phế quản người già, ho đến mức như sắp ho ra cả phổi vậy. Thế nhưng, sói mẹ nhất quyết không ló đầu ra. Dương Khắc bị khói tàn sặc đến rơi nước mắt, anh không thể tin nổi sói lại có sức nhẫn nại kinh người như vậy. Nếu là người, thì chết cũng phải chết ở ngoài rồi.
Đột nhiên, đống đá rầm một tiếng, sụp xuống nửa mét, mấy khe đá phun ra mấy luồng khói đặc, chẳng mấy chốc, tất cả những chỗ bịt bùn đều bốc khói trở lại. Mấy tảng đá lớn như đá lăn ầm ầm lăn xuống núi, suýt chút nữa đập trúng tay săn đang quạt khói. Mọi người toát mồ hôi lạnh, Bao Thuận Quý hét lớn: “Trong hang sập rồi, mau tránh ra!”
Tiếng ho trong hang đột ngột ngừng bặt, không còn bất kỳ động tĩnh gì nữa. Khói cay bay lên trời, hang đá không còn lọt khói vào được nữa. Ba Đồ nói với Bao Thuận Quý: “Coi như anh xui xẻo, lại gặp phải một con sói dám tự sát. Nó làm sập hang, tự chôn sống mình rồi, đến da cũng không cho anh đâu.” Bao Thuận Quý giận dữ hét: “Chuyển đá! Tôi nhất định phải đào con sói đó ra!”
Các tay săn bận rộn mệt mỏi nhiều ngày đều ngồi trên đá, không ai nhúc nhích. Ba Đồ lấy ra một bao thuốc ngon, chia cho đám tay săn, rồi đưa cho Bao Thuận Quý một điếu, nói: “Ai cũng biết anh săn sói không phải vì da sói, là vì diệt sói, giờ sói chết rồi, chẳng phải xong rồi sao? Chỉ mấy người chúng ta, sợ rằng đào đến sáng mai cũng không đào xong đâu. Mọi người đều có thể làm chứng, lần này anh dẫn đội săn sói, đuổi chạy đàn sói, còn bắn chết hai con sói lớn, ép một con sói nhảy vực, lại còn hun chết một con sói trong hang đá. Hơn nữa, da sói mùa hè đâu có bán được tiền...” Ba Đồ quay đầu nói: “Mọi người làm chứng được không?” Mọi người đồng thanh đáp: “Được!” Bao Thuận Quý cũng mệt rồi, ông rít một hơi thuốc mạnh nói: “Được rồi, nghỉ một lát rồi rút!”
Dương Khắc sững sờ trước đống đá, linh hồn anh như bị vụ sập đá khổng lồ chấn động mạnh, toàn thân khí huyết bốc lên. Anh suýt chút nữa quỳ một chân xuống thực hiện nghi lễ tráng sĩ Mông Cổ trước đống đá, nhưng rồi lại ưỡn người đứng vững. Dương Khắc bước tới trước mặt Ba Đồ xin một điếu thuốc, rít mấy hơi, rồi hai tay nâng điếu thuốc quá đầu, vái đống đá ba vái, sau đó cung kính cắm điếu thuốc vào khe đá trước đống đá. Đống đá tựa như một ngôi mộ đá khổng lồ, làn khói lượn lờ nhẹ nhàng bay lên trời cao, mang theo linh hồn bất khuất của sói mẹ già, bay lên trời Đằng Cách Lý xanh thẳm.
Các tay săn đều đứng dậy, họ không cắm nhang theo Dương Khắc. Thuốc lá người đã hút qua bị mục dân Mông Cổ coi là thứ không sạch sẽ, không thể dùng để kính thần, nhưng họ đều không chấp nhặt cách thức không sạch sẽ này của Dương Khắc. Các tay săn dụi tắt thuốc lá trong tay, đứng thẳng tắp, ngước nhìn Đằng Cách Lý, lặng lẽ không nói, ánh mắt thuần khiết trong veo, nhanh hơn cả làn khói bay thẳng lên Đằng Cách Lý, hộ tống linh hồn sói mẹ già tới thiên đường. Ngay cả Bao Thuận Quý cũng không dám rít thêm hơi thuốc nào nữa, cho tới khi thuốc cháy đến tận ngón tay.
Ba Đồ nói với Bao Thuận Quý: “Hôm nay thấy rồi chứ, ngày trước kỵ binh của Thành Cát Tư Hãn, ai nấy đều như hai con sói này, chết cũng phải chết cho kẻ thù khiếp đảm. Anh cũng là con cháu Mông Cổ, gốc gác còn ở thảo nguyên, anh cũng nên kính trọng thần linh Mông Cổ đi...”
Dương Khắc cảm thán trong lòng: “Cái chết cũng là một sức chiến đấu to lớn, Sói Totem đã nuôi dưỡng biết bao chiến binh Mông Cổ hào sảng xông pha cái chết. Người Hán thời cổ tuy gần như đông gấp trăm lần người Mông Cổ, nhưng niềm tin thực sự phổ biến trong xương tủy chốn cung đình lẫn dân gian lại là “thà sống tạm còn hơn chết vinh”, đây là một loại kinh nghiệm sống và triết lý cực kỳ thực dụng giúp dân tộc nông nghiệp Hoa Hạ duy trì đến tận ngày nay. “Chất lì” của việc “thà sống tạm còn hơn chết vinh” cũng là một loại tinh thần dân tộc, mà tinh thần này lại sản sinh ra biết bao Hán gian ngụy quân, khiến các dân tộc du mục khinh bỉ và e dè. Sau thời Trung Đường, Vãn Đường, người Hán một lần gục ngã không gượng dậy nổi, thường xuyên trở thành vong quốc nô, khí phách hào hùng thời Tần Hoàng, Hán Vũ, Đường Tông đi đâu mất rồi? Chẳng lẽ là vì thời Trung Đường, Vãn Đường, đàn sói trên đất Trung Nguyên đã bị người Hán chém giết sạch sẽ rồi sao? Là do người thầy sói hung mãnh tuyệt luân bị tuyệt diệt, mới dẫn đến sự suy nhược của tinh thần và tính cách dân tộc?” Dương Khắc lại có câu hỏi mới có thể thảo luận cùng Trần Trận suốt đêm rồi.
Khi đội săn sắp về tới lều, Bao Thuận Quý nói với Ba Đồ: “Các cậu về trước đun nồi nước đi, tôi đi bắn con thiên nga, tối nay tôi mời mọi người uống rượu ăn thịt.” Dương Khắc sốt ruột hét lớn: “Chủ nhiệm Bao, em cầu xin anh đấy, thiên nga không được giết.” Bao Thuận Quý không thèm quay đầu lại nói: “Tôi nhất định phải giết con thiên nga, xả bớt cái vận xui mấy ngày nay!”
Dương Khắc đuổi theo suốt dọc đường, còn muốn can ngăn, nhưng ngựa của Bao Thuận Quý nhanh hơn, đã lao tới mé hồ trước. Chim nước, ngỗng trời, vịt trời trên hồ vẫn đang thong dong bay thấp, hoàn toàn không đề phòng người cưỡi ngựa mang súng. Từ trong lau sậy bay lên bảy tám con thiên nga lớn, như đội máy bay vừa rời đường băng sân bay, lao vút lên không trung, từng đôi cánh khổng lồ ập tới trước mặt, đổ bóng lớn xuống đầu Bao Thuận Quý. Chưa đợi Dương Khắc đuổi kịp Bao Thuận Quý, tiếng súng đã vang lên, pằng pằng pằng ba phát súng liên tiếp, một con chim trắng khổng lồ rơi xuống trước mặt ngựa của Dương Khắc. Con ngựa bị kinh động lạng mạnh một cái, hất văng Dương Khắc xuống bãi cỏ ẩm ướt ven hồ.
Con thiên nga trắng giãy giụa phun máu trên bãi cỏ. Dương Khắc từng nhiều lần xem cảnh “Cái chết của thiên nga” bi tráng trong vở ba-lê, nhưng con thiên nga trước mắt lại không thong dong tao nhã như thiên nga trong vở kịch, mà giống một con ngỗng nhà bình thường bị cắt tiết, điên cuồng đạp chân, điên cuồng vỗ cánh, điên cuồng muốn dùng cánh chống đất đứng dậy, bản năng sinh tồn khiến nó vẫn giãy giụa trong khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời. Máu từ lỗ đạn bên ngực trắng tuyết của thiên nga phun trào ra, Dương Khắc chồm tới mấy lần mà không ôm được nó, trân trối nhìn dòng máu mảnh khảnh kia thấm vào bãi cỏ, rồi từng giọt từng giọt cạn kiệt... Dương Khắc cuối cùng cũng ôm được con thiên nga lớn, cái bụng mềm mại của nó vẫn còn hơi ấm, nhưng chiếc cổ dài xinh đẹp kia đã chẳng thể uốn cong thành dấu chấm hỏi đầy sức sống nào nữa, giống như một con rắn trắng bị rút mất xương sống, mềm oặt treo trong khuỷu tay Dương Khắc, những chiếc lông trắng dính máu bay rụng lả tả bên bờ Hồ Thiên Nga nơi dấu chân người mới vừa đặt tới. Dương Khắc cẩn thận nâng đầu thiên nga lên, trong đồng tử giãn to của nó là một vầng trời đen lam, tựa như Đằng Cách Lý đang trợn mắt giận dữ. Đôi mắt anh bỗng chốc tràn đầy nước mắt – sinh mệnh cao quý trắng ngần, sải cánh vạn dặm, mang đến cho nhân loại bao ảo tưởng đẹp đẽ vô cùng này, vậy mà lại bị người ta giết chết như giết một con gà cỏ.
Nỗi bi phẫn trong lòng Dương Khắc khó lòng kìm nén, khoảnh khắc đó anh thật muốn nhảy xuống hồ, bơi vào sâu trong đám lau sậy để báo động cho lũ thiên nga. Vệt ráng chiều cuối cùng biến mất, một nồi thịt thiên nga lẻ loi bầu bạn cùng Bao Thuận Quý, không ai nói chuyện với ông. Các tay săn vẫn dùng thịt lợn rừng nướng làm bữa tối, tay cầm dao lóc thịt của Dương Khắc vẫn không ngừng run rẩy.
Trên bầu trời Hồ Thiên Nga, tiếng kêu bi ai “vừa vặn, vừa vặn” của đàn thiên nga không dứt suốt đêm.
Nửa đêm, Dương Khắc bị tiếng mấy con chó săn ngoài lều bắt chước tiếng sói hú làm thức giấc, tiếng chó vừa dứt, Dương Khắc loáng thoáng nghe thấy từ vùng núi xa phía đông truyền lại tiếng sói hú thê lương già nua, nghẹn ngào đứt quãng. Trái tim Dương Khắc bị tiếng sói hú lạnh lẽo thê lương xuyên thấu – con sói đực già nhảy vực núi kia vậy mà không chết, bò suốt nửa đêm, mang theo trọng thương chằng chịt vượt qua núi. Giờ này chắc chắn nó đang ở trước ngôi mộ đá của vợ nó, ai oán kêu gào, đau đớn đến tận tâm can hồn phách, sống không bằng chết, có lẽ nó đến cả sức lực để đào đống đá ra gặp lại di dung của vợ lần nữa cũng không còn. Tiếng kêu bi ai của con thiên nga mất bạn đời và tiếng sói hú của con sói già mất bạn đời rung động cộng hưởng, hợp thành khúc “Thảo nguyên bi tráng”, còn chân thực hơn, bi thương hơn cả bản “Bi tráng” của Tchaikovsky.
Dương Khắc nước mắt tuôn rơi, cho tới tận hừng đông. Mấy ngày sau, Sa Từ Lăng từ nông trường về nói, Bao Thuận Quý đã chất đầy nửa xe tải rễ lớn của hoa thược dược dại, chở vào thành phố rồi.
