Khi đi ngang qua cửa chính vào bệnh viện, Kazumasa không tránh khỏi cảm giác hoài niệm. Nhớ đến hơn hai năm về trước, ngày nào anh cũng đi đi về về nơi này. Nhưng rồi, anh lập tức nhận ra mình thật thiếu suy nghĩ khi dùng đến từ hoài niệm vào giờ này. Kể từ ngày đó, không có bất cứ chuyện nào được giải quyết.

Khi anh hỏi thăm lễ tân, họ liền nói bác sĩ đợi sẵn ở phòng đợi khu ngoại khoa thần kinh não như thể đã được báo trước. Nhưng không đảm bảo chắc chắn. “Lỡ có bệnh nhân cấp cứu, bác sĩ sẽ phải thay đổi lịch cho phù hợp với tình hình nên có gì mong anh thông cảm cho,” người phụ nữ ở quầy nói với một giọng máy móc.

Khi anh đi đến phòng đợi thì chỉ có một bệnh nhân cao tuổi đang ở đó. Bệnh nhân đó cũng bị gọi, đứng dậy đi ngay sau đó. Kazumasa ngồi lên chiếc ghế dài, bắt đầu đọc cuốn tuần san mang theo người.

Ngay sau đó, anh cảm thấy có ai đó lại đứng ngay cạnh mình, bóng người che tối một khoảng nơi tay. Kazumasa ngẩng đầu lên đúng lúc nghe tiếng nói, “Lâu ngày không gặp”. Bác sĩ Shindou trong màu áo choàng trắng nhìn xuống anh. Gương mặt trí thức đó vẫn chẳng đổi khác gì.

Kazumasa gấp cuốn tạp chí lại, đứng dậy khỏi ghế.

“Đã lâu không gặp. Gia đình tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ từ phía bác sĩ,” anh cúi đầu chào.

Bác sĩ Shindou gật đầu, mời anh theo mình rồi bắt đầu bước đi.

Anh được mời vào một căn phòng có bàn và nhiều thiết bị đo đạc. Có vẻ không phải phòng chẩn bệnh hay điều trị gì cả. Bác sĩ đã kéo ghế giùm nên Kazumasa ngồi xuống.

“Tình hình con gái anh có vẻ vẫn ổn nhỉ? Xét nghiệm tháng trước không tìm ra bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.”

“Đúng là như thế thật. Cũng nhờ các bác sĩ.”

Bác sĩ Shindou đột nhiên mím môi, đóng tập tài liệu lại.

“Nhờ chúng tôi… Thật sự, anh nghĩ vậy sao?”

“Ý bác sĩ là gì?”

“Cơ thể con gái anh chị vẫn còn dấu hiệu sự sống đến tận bây giờ vốn không phải do chúng tôi chữa trị, mà nhờ sự nỗ lực và bền bỉ của anh chị còn gì. Đúng là như vậy. Bệnh viện chẳng làm gì cả. Chúng tôi chỉ làm các xét nghiệm và cấp những loại thuốc cần thiết mà thôi.”

Không biết đáp lại gì, Kazumasa đành im lặng. Bác sĩ Shindou xin lỗi anh, một tay nắm chặt lại.

“Tôi lại ăn nói khó nghe rồi. Tôi không cố ý đâu. Thật lòng tôi rất ngạc nhiên và ngưỡng mộ. Tôi cũng đã bàn luận cùng bác sĩ chủ trị và ông ấy cũng có chung suy nghĩ với tôi. Chúng tôi càng hiểu thêm sự tuyệt vời và bí ẩn của cơ thể con người.”

“Vậy nghĩa là, đúng là Mizuho đang từng bước phục hồi ư?”

Bác sĩ Shindou không đáp ngay câu hỏi của Kazumasa, sau khi cân nhắc cẩn thận, ông lắc đầu.

“Cách nói như vậy không thích hợp,” ông thận trọng bắt đầu. “Nếu miễn cưỡng mà nói thì… đúng, có lẽ tình trạng của cô bé chỉ đang dễ kiểm soát hơn.”

“Dễ kiểm soát hơn là sao?”

“Các trị số ít biến đổi, liều lượng thuốc chẩn trị cũng ngày một ít đi. Những gánh nặng lên mẹ con chị nhà hẳn cũng giảm đi khá nhiều.”

“Vậy không gọi là phục hồi hay sao?”

Đôi tròng mắt đen của bác sĩ Shindou không ngừng di động, “Không thể gọi vậy được,” ông trả lời.

“Tại sao lại vậy?”

“Phục hồi nghĩa là,” bác sĩ Shindou liếm môi, nói tiếp, “về lại trạng thái như trước kia. Khi người bệnh có dấu hiệu trở lại với thời kỳ khỏe mạnh, ta mới dùng đến từ ấy. Nhưng trường hợp của con gái anh thì lại không phải vậy. Do kích thích từ tính lên tủy sống và cơ bắp, điều tiết cơ thể cô bé được duy trì ít nhiều nhưng đó chỉ là duy trì mà thôi, không phải là về với thể trạng trước kia. Não cô bé không hề có dấu hiệu thay đổi gì… Mà không, chúng tôi đoán có lẽ vùng não chết đang ngày càng lan rộng ra”.

Kazumasa thở phì ra một hơi thật lớn. “Tôi muốn nói về chuyện này.”

“Cũng đúng nhỉ. Trong cuộc điện thoại sáng nay, anh có nói là muốn hỏi về tình hình não bộ con gái mà. Nhưng vẫn như những gì tôi đã nói khi ấy, chúng tôi không nắm được chính xác tình hình hiện tại.”

Theo lời bác sĩ Shindou, Kaoruko nêu rõ nguyện vọng bỏ qua các bài kiểm tra não bộ trong các đợt kiểm tra định kỳ. Kazumasa có thể phần nào hiểu được lý do. Cô ấy muốn tránh sự thật nếu lỡ không hề có biến chuyển tốt, thậm chí còn đi theo chiều hướng xấu.

“Cũng chẳng sao. Điều tôi muốn hỏi không phải chuyện bây giờ, mà là chuyện ngày hôm đó.”

“Ngày hôm đó?”

“Ngày Mizuho bị đuối nước. Khi bác sĩ báo với chúng tôi là con bé đã bị chết não.”

“Vâng,” bác sĩ Shindou nhẹ gật đầu. “Anh muốn hỏi chuyện gì?”

“Tôi sẽ hỏi thẳng. Nếu như lúc đó, chúng tôi cho phép tiến hành thẩm định chết não, bác sĩ cho rằng mọi chuyện sẽ ra sao? Liệu Mizuho có bị kết luận là chết não không? Mong hãy trả lời thành thực cho tôi hay.”

Bác sĩ Shindou nhìn thẳng vào gương mặt Kazumasa. Đôi mắt dường như đang bối rối, tại sao đến tận giờ này rồi mà anh lại đưa ra câu hỏi như vậy?

“Tôi,” vị bác sĩ ngoại khoa thần kinh não khẽ hé bờ môi, “tôi cho rằng tỷ lệ cao là chết não. Kể cả bây giờ, nếu có đứa trẻ nào khác cũng rơi vào tình trạng y như con gái anh, có lẽ tôi cũng sẽ đưa ra chẩn đoán tương tự. Không hề do dự. Và chắc chắn tôi cũng sẽ mời bố mẹ của cháu đưa ra quyết định hiến tạng y như đêm đó.”

“Dẫu cho hơn hai năm nay Mizuho vẫn đang sống sờ sờ đó?”

“Bởi vì chết não không có nghĩa là trái tim cũng lập tức ngừng đập, lúc đó tôi cũng đã nói như thế. Dù mọi thứ kéo dài đến mức này, đúng là cũng ngoài sức tưởng tượng.”

“Vậy thì, nếu bây giờ, ta tiến hành thẩm định chết não cho Mizuho, bác sĩ nghĩ sao. Lúc nãy, bác sĩ đã nói là không phục hồi còn gì. Nếu bây giờ có thẩm định, chắc kết quả vẫn chỉ là chết não thôi phải không?”

Bác sĩ Shindou chậm rãi gật đầu. “Tôi nghĩ là thế.”

“Dẫu cơ thể có phát triển ư?”

Kazumasa mở miệng hỏi một câu hiển nhiên đến vậy, nhưng bác sĩ Shindou lại thoáng nở một nụ cười.

“Chắc tôi đã nói điều gì kỳ lạ chăng?”

“Không phải, nếu là một vị bác sĩ khác chưa nghiên cứu gì về điều này, chắc họ sẽ nói là không tiến hành thẩm định nữa cho xem. Đúng như anh đã chỉ ra, nếu toàn bộ cơ năng của não đã ngừng hoạt động, chắc chắn cơ thể sẽ không phát triển. Không thể điều hòa nhiệt độ cơ thể, cũng không thể ổn định huyết áp. Nếu suy nghĩ theo lối thông thường, đây không thể là chết não được.”

“Nhưng mà”, bác sĩ Shindou nói, “đã từng có những ca như vậy trong quá khứ. Không cần biết có phải là chết não hay không, họ vẫn cứ sống suốt nhiều năm, vẫn cứ cao lên suốt thời gian đó. Về điều này, những người theo phái phát triển cấy ghép nội tạng cũng đã phản đối rằng vậy là đâu có chết não thật sự hay phải chăng các người đã không tiến hành thẩm định chính thức. Đương nhiên, hẳn là sẽ có những ca như vậy. Nhưng tôi cho rằng trên bề mặt luật pháp, những ca chết não vốn cũng không ít ỏi gì. Bởi theo tiêu chuẩn thẩm định thì đã là chết não nhưng một phần não bộ vẫn còn hoạt động. Và, cháu Mizuho - con gái anh cũng thuộc các ca như vậy.”

“Chẳng phải nếu một phần não bộ vẫn còn hoạt động thì không thể gọi là chết não cơ mà?”

Bác sĩ Shindou khẽ khàng nhún vai.

“Có lẽ anh cũng hiểu nhầm rồi. Mà thôi, tôi cũng không cố ép. Bản thân cụm từ ‘chết não’ vẫn còn rất nhiều bí ẩn và tranh cãi.”

“Ý bác sĩ là sao?”

“Định nghĩa chết não là toàn bộ cơ năng của não đã ngừng hoạt động. Các tiêu chuẩn thẩm định đều nhằm xác nhận điều này. Nhưng có thể nói đó chỉ là bề mặt. Do bản thân chúng ta cũng chưa biết rõ hết mọi điều về bộ não. Ta vẫn chưa thể hoàn toàn nắm được liệu rằng đâu đó vẫn còn bộ phận nào ngầm hoạt động hay không. Nếu đã thế, sao có thể khẳng định chắc chắn não bộ đã hoàn toàn ngưng hoạt động được.”

“Đúng là vậy,” Kazumasa khẽ lẩm bẩm.

“Có lẽ anh đã biết, từ chết não vốn được đưa ra nhằm phục vụ mục đích cấy ghép nội tạng. Năm 1985, nhóm nghiên cứu Takeuchi Bộ Y tế đưa ra những tiêu chuẩn thẩm định, khớp với những tiêu chuẩn đó sẽ bị xếp vào diện chết não. Nói cho rõ ràng, những tiêu chuẩn này không hề khẳng định tất cả các chức năng đều ngừng hoạt động. Vậy nên, không thiếu người cho rằng đó là những tiêu chí sai lầm. Cũng có nhiều ý kiến phản đối chết não đồng nghĩa với tử vong.”

“Phân tích này đã đánh đúng trọng tâm.”

“Tôi hiểu cảm nhận của anh. Nhưng ta không được phép quên tiêu chí Takeuchi không phải là định nghĩa về tử vong, nó chỉ giới hạn trong việc có quyết định hiến tạng hay không mà thôi. Giáo sư Takeuchi trưởng nhóm nghiên cứu đã nhấn mạnh vào ‘point of no return’ - khi đã rơi vào trạng thái này tỷ lệ phục hồi bằng không. Vì vậy, thay vì cái tên ‘chết não’ ta có thể dùng cách nói ‘không còn khả năng phục hồi’ hay ‘tình trạng tiền tử vong’ thì hợp lý hơn. Nhưng đối với những chính trị gia có ý phát triển cấy ghép nội tạng, họ sẽ muốn thêm chữ ‘chết’ vào đó. Vì thế mà mọi cuộc tranh luận đều trở nên phức tạp.”

“Dẫu chuyện ghép tạng không liên quan đến việc chết não có phải là chết hay không ư?”

“Đáng tiếc là vậy”, bác sĩ Shindou mạnh dạn gật đầu khi thấy anh đã ngộ ra vấn đề. “Thế nào mới là tử vong? Ta không nhất thiết phải ôm cái lý luận triết học đó làm gì. Điểm chủ chốt là đáp ứng những tiêu chuẩn nào thì được phép hiến tạng? Rất khó để pháp luật cho phép hiến tạng những người vẫn được cho là đang sống. Ta cần có câu ‘người đó đã chết rồi’.”

“Đã chết rồi… ư? Dẫu não Mizuho vẫn phần nào hoạt động nhưng một khi đã khớp với những tiêu chuẩn thẩm định, con bé sẽ bị đánh giá là chết não, hay nói cách khác là đã chết rồi - ý bác sĩ là vậy sao?”

“Đúng như anh nói.”

“Dẫu lưng nó vẫn có thể duỗi thẳng ư…?” Gì thì gì, anh vẫn quay lại vấn đề đó.

“Tôi cho rằng tiêu chí Takeuchi không sai. Có rất nhiều ca nhi bị chết não trường kỳ. Nhưng chưa từng có công nhận ca nào phục hồi ý thức sau khi bị thẩm định chết não, rút ống thở nhân tạo cả. Rốt cuộc, tình trạng chết não được duy trì lại dẫn đến tim ngừng đập. Sự tồn tại của chết não trường kỳ không tạo nên bất kỳ ảnh hưởng gì đến quy trình thẩm định tiền đề cho việc hiến tạng. Dẫu lưng có duỗi thẳng cũng thế thôi.”

Kazumasa rũ xuống, lấy tay day trán. Có lẽ anh cần sắp xếp loại suy nghĩ trong đầu.

“Tôi sẽ nói với anh thêm một điểm,” bác sĩ Shindou giơ ngón trỏ. “Có một trường hợp như thế này. Đứa trẻ này cũng giống Mizuho, bị chẩn đoán là chết não từ khi còn bé nhưng vẫn duy trì sự sống rất lâu. Trong khoảng thời gian đó, đứa bé vẫn cao lên, thể trạng cũng ổn định. Sau khi rút ống thở và tiến hành khám nghiệm tử thi, não bộ đã hoàn toàn chảy ra, không có bất cứ dấu hiệu nào chứng tỏ vẫn còn hoạt động. Tức là, chết não hoàn toàn. Chắc chắn không chỉ có một trường hợp. Trên thế giới này chắc không thiếu ca bệnh như vậy.”

“Mizuho, có khi nào cũng như vậy?”

“Tôi không thể phủ nhận. Cơ thể người vẫn còn ẩn giấu nhiều bí ẩn. Nhất là trẻ em.”

Kazumasa lấy hai tay ôm đầu, nửa thân trên ngửa mình trên ghế. Sau khi săm soi trần nhà, anh nhắm mắt lại.

Giữ trạng thái đó khá lâu, anh mới bỏ tay xuống, nhìn bác sĩ Shindou.

“Tôi muốn hỏi lại lần nữa. Nếu giờ chấp nhận thẩm định chết não cho Mizuho, tỷ lệ kết quả là chết não khá cao đúng không?”

“Có lẽ,” bác sĩ Shindou trả lời với ánh nhìn mông lung.

“Vậy thì…” Kazumasa lấy hơi hỏi tiếp, “hiện tại, nhà tôi… đứa con gái ở nhà tôi là bệnh nhân. Hay là một xác chết đây?”

Bác sĩ Shindou tỏ vẻ khó xử, ngôn từ dường như đã nghẹn lại. Đôi tròng mắt đen đó cứ đảo đi đảo lại rồi như đã quyết ý, ông mới nói với Kazumasa.

“Đó không phải là điều tôi có thể quyết được.”

“Vậy thì ai sẽ quyết định?”

“Tôi không biết. Có lẽ chẳng ai trên cõi đời này có thể quyết nổi.”

Một câu trả lời quá hiểm, Kazumasa nghĩ vậy. Đồng thời, anh cũng thấy đó là câu trả lời thành thật. Không ai có thể quyết nổi. Đúng là như vậy.

“Cảm ơn bác sĩ,” anh cúi đầu chào ông.