Liên tiếp mấy ngày liền, mọi chuyện đều sóng yên gió lặng, thậm chí Tĩnh Thu cũng bắt đầu tin là sẽ không có chuyện gì xảy ra nữa. Có lẽ Chí Cương thật thà thật, đã hứa với Lão Tam không nói ra ngoài thì sẽ thật sự không nói ra, trong lòng cô cũng vơi bớt nỗi lo lắng.

Tâm trạng đã ổn định hơn một chút, Tĩnh Thu bắt đầu đan áo len cho Chí Cương. Cô án chừng chiều cao và vòng ngực của Chí Cương rồi bắt mũi, chọn một kiểu hoa văn trông thô ráp nhưng lại dễ đan, cứ thế bắt đầu đan. Cô muốn tranh thủ đan xong trước khi rời đi, cho nên ngày nào cũng đan đến tận khuya mới đi ngủ.

Bác gái nhìn thấy liền nói: "Không vội, không vội đâu, đan không xong thì cháu mang về mà đan, đan xong rồi lại bảo Chí Cương nhà bác sang lấy, hoặc lúc nào cháu sang chơi thì mang qua."

Tĩnh Thu nghe vậy lại càng muốn đan xong trước khi đi, tránh để lại đuôi lôi thôi, sau này lại phải gặp lại Chí Cương. Điều kỳ lạ là cô không sợ người khác hiểu lầm cô và Chí Cương có gì với nhau, cô chỉ sợ bản thân Chí Cương lại có tâm tư đó, đến lúc cô không thể đồng ý thì sẽ làm tổn thương anh ta.

Có một hôm, bác gái và Tĩnh Thu ngồi trò chuyện phiếm, Tĩnh Thu nhắc đến chuyện sức khỏe mẹ cô không tốt, thường xuyên bị tiểu ra máu mà không tìm ra nguyên nhân. Bác sĩ luôn viết giấy chứng nhận cho mẹ cô mua hạt óc chó và đường phèn về ăn, bảo là có thể trị được chứng tiểu ra máu, mẹ cô ăn thấy rất có hiệu quả. Chỉ có điều hạt óc chó và đường phèn đều là mặt hàng khan hiếm, cho dù có giấy chứng nhận của bác sĩ thì cũng không dễ mua.

Bác gái nói: "Nhà mẹ đẻ của bác dâu cháu có cây óc chó đấy, hôm nào bảo bác dâu cháu về thăm nhà mẹ đẻ thì mang một ít sang, cháu cầm về mà chữa bệnh cho mẹ."

Tĩnh Thu nghe bác gái nói vậy thì vui mừng khôn xiết. Căn bệnh tiểu ra máu của mẹ cô đã mắc từ lâu lắm rồi, phương thuốc nào cũng thử qua cả, tiêm máu gà, liệu pháp vẫy tay, vân vân, miễn là phương pháp không tốn nhiều tiền thì đều thử hết, nhưng ngặt nỗi chẳng có tác dụng gì. Những lúc nặng nhất, nước tiểu đem đi xét nghiệm đỏ như máu vậy.

Cô lập tức chạy đi hỏi bác dâu. Bác dâu nói: "Nhà mẹ đẻ của bác đúng là có cây óc chó, nhưng mà cách đây xa quá, ai biết bao giờ mới về nhà mẹ đẻ cơ chứ? Nhưng bác sẽ viết một bức thư gửi về nhà mẹ đẻ, dặn họ giữ lại óc chó ở đó, lúc nào bác về thì sẽ mang một ít sang cho cháu."

"Thế — nhà bác bán óc chó bao nhiêu tiền một cân ạ?"

Bác dâu nói: "Đều là cây nhà lá vườn cả, cần tiền làm gì chứ? Chỗ chúng ta giao thông không thuận tiện, cũng chẳng thể mang ra ngoài núi để bán được, vả lại bây giờ đang 'cắt đuôi tư bản', đến đồi tự lưu, ruộng tự lưu còn hớn hở muốn thu hồi lại nữa là, đâu còn cho phép bán óc chó? Con bé Thu à, người một nhà chúng ta đều coi cháu như người nhà cả, chỉ cần chữa khỏi bệnh cho mẹ cháu, cháu có đốn ngã cả một gốc cây cũng chẳng sao hết."

Tĩnh Thu vô cùng cảm động, nhưng lại ngại không dám giục bác dâu viết thư, chỉ đành nói: "Cháu cảm ơn bác nhé, lúc nào rảnh bác giúp cháu viết một bức thư về nhà bác — hay là để cháu tìm thời gian tự qua đó lấy vậy. Bệnh của mẹ cháu mà không chữa khỏi, cháu thật sự sợ có một ngày mẹ sẽ chảy máu đến cạn kiệt —"

Qua mấy hôm sau, Chí Cương xách một giỏ đồ đến phòng của Tĩnh Thu, nói: "Em xem đã đủ chưa." Nói xong liền bỏ đi. Tĩnh Thu nhìn lại, hóa ra là một giỏ đầy ắp hạt óc chó, cô ngây người ra, chẳng lẽ là bác dâu bảo anh ta chạy đến nhà mẹ đẻ lấy về thật sao?

Cô cắn răng kìm nén hồi lâu mới kìm được nước mắt ngược vào trong. Cô đã sớm thề với lòng, đời này tuyệt đối không rơi một giọt nước mắt nào nữa, bởi vì hồi nhỏ cô đã khóc quá nhiều rồi, thấm thía được rằng khóc lóc chẳng giải quyết được việc gì. Cô hạ quyết tâm phải trở thành một người kiên cường, bởi vì anh trai và bố đều ở dưới nông thôn, sức khỏe của mẹ lại không tốt, em gái lại kém cô năm tuổi, cô chính là trụ cột của gia đình, cho nên khẩu hiệu của cô là: Chảy máu đổ mồ hôi chứ quyết không rơi nước mắt.

Cô chạy đi tìm Chí Cương, muốn hỏi cho rõ rốt cuộc chuyện này là thế nào. Cô tìm một lúc thì thấy Chí Cương đang ngồi đầu hồi (bên hông nhà) ăn cơm. Cô bước tới, đứng ở đó nhìn anh ta ăn từng miếng lớn, trông như đang đói lắm vậy.

Cô hỏi: "Anh đã đến nhà mẹ đẻ của bác dâu à?"

"Ừ."

"Có xa không?"

"Không xa."

Tĩnh Thu liếc nhìn đôi giày của anh ta, phát hiện cả hai chiếc giày đều đã đi rách bươm, ngón chân lộ cả ra ngoài. Cô không thốt lên lời nào, chỉ ngây người nhìn đôi giày đó. Anh ta nhìn thấy vậy, vội vàng cởi giày ra, giẫm bẹp gót xuống dưới chân, ngượng ngùng nói: "Chân anh nặng, tốn giày lắm, ban đầu định đi chân đất, nhưng trên núi lạnh lắm —"

Cổ họng cô nghẹn đắng, cố hết sức kìm lại rồi hỏi: "Là bác dâu bảo anh đi à?"

"Không. Muốn mang về sớm cho u ăn sớm thì mau khỏi —." Anh ta húp vội mấy miếng cơm cho xong bữa. "Anh đi làm công đây, vẫn còn được tính nửa ngày công —" Nói xong liền bước đi, đi được một lát lại vác theo cái cuốc chạy quay lại. "Tìm tờ báo che cái giỏ lại, đừng để con Hoan ăn hết đấy — đừng thấy nó còn nhỏ, nó biết dùng cửa kẹp hạt óc chó để ăn đấy."

Tĩnh Thu nhìn anh ta nhét đôi giày vào đống củi ngoài cửa, quay đầu dặn dò cô: "Đừng nói với u anh nhé, lát nữa u lại mắng anh là kiểu cách, có phải đi vào thành phố đâu mà phải đi giày chứ —"

Chí Cương đi rồi, Tĩnh Thu bới đống củi tìm đôi giày đó ra, định giúp anh ta giặt giũ vá víu lại, nhưng phát hiện phần đế của một chiếc đã mòn rách hẳn rồi, không tài nào vá được nữa, đành phải nhét trả lại chỗ cũ.

Cô đứng ngây người ra đó, nếu nhận ân tình này của Chí Cương thì sau này lấy gì để trả đây? Nhưng cuối cùng cô vẫn quyết định nhận giỏ hạt óc chó này, bởi vì nó có thể chữa bệnh cho mẹ cô. Bác sĩ Trung y họ Âu Dương ở bệnh viện số 2 thành phố K luôn nói bệnh của mẹ Tĩnh Thu chủ yếu là do điều kiện sống quá kém, cơ thể bị vắt kiệt sức lực quá suy nhược, cộng thêm gánh nặng tâm lý quá lớn nên mới dẫn đến việc tiểu ra máu không rõ nguyên nhân như vậy. Nếu cuộc sống khá giả hơn một chút, tư tưởng cởi mở hơn một chút, bệnh tình có lẽ sẽ từ từ thuyên giảm, ăn hạt óc chó và đường phèn chủ yếu là để bồi bổ mà thôi.

Cô tin lời bác sĩ Âu Dương, bởi vì mỗi khi mẹ cô tâm trạng tốt thì căn bệnh đó lại không tái phát mấy. Cứ mỗi lần vì chuyện gì đó lo lắng sốt ruột, hoặc làm việc quá sức là lại xuất hiện hiện tượng tiểu ra máu. Ăn hạt óc chó và đường phèn vào là chứng tiểu ra máu lại ngừng.

Cô đi ngược về phòng, ngồi xổm trước giỏ hạt óc chó lớn đó, dùng tay chạm vào từng hạt một, có lẽ phải hơn hai mươi cân ấy chứ, nếu dựa vào giấy chứng nhận của bác sĩ thì chắc phải cần tới hơn chục tờ giấy chứng nhận mới mua được ngần này, hơn nữa còn tốn không ít tiền. Những hạt óc chó đó có lẽ vì là hàng mới nên tươi hơn rất nhiều so với mua trong thành phố. Hạt óc chó mua trong thành phố thường đập ra rồi mới phát hiện đã bị rỗng ruột hoàn toàn, nhân bên trong đã khô quắt lại giống như một tờ giấy đen nhăn nheo. Còn những hạt óc chó này hạt nào trông cũng tươi rói, cầm trên tay nặng trịch, chắc chắn không thể nào bị khô héo được.

Cô chỉ hòng ngay lập tức mang giỏ hạt óc chó này về cho mẹ ăn, nhưng cô lại nhớ ra là phải có đường phèn nữa mới được, không có giấy chứng nhận của bác sĩ thì không thể mua được đường phèn, mà bác sĩ thì chỉ khi nào lượng máu trong nước tiểu đạt tới mấy dấu cộng mới chịu cấp giấy chứng nhận đường phèn, mà có giấy chứng nhận rồi cũng chưa chắc đã mua được hàng.

Cô nghĩ, một giỏ này cũng đủ cho mẹ ăn một thời gian rồi, em gái cô chắc chắn sẽ vui sướng phát cuồng cho xem, bởi vì em gái cô thích đập hạt óc chó nhất. Em gái cô rất khéo đập hạt óc chó, nó dựng đứng hạt óc chó lên, dùng một chiếc búa nhỏ gõ nhẹ lên đỉnh đầu, gõ thật nhẹ nhàng, vỏ hạt óc chó sẽ nứt ra bốn phía, nhân hạt óc chó sẽ nguyên vẹn nằm ở đó. Đôi khi cũng có cái bị đập hỏng, em gái sẽ dùng một cây kim cẩn thận khều ra, sau đó cho thêm đường phèn đã giã vụn vào rồi mang cho mẹ ăn.

Nhưng mẹ cô lần nào cũng không chịu ăn, bảo hai chị em ăn đi, nói là sức khỏe của mẹ không sao cả, sẽ không có chuyện gì đâu, hai đứa tụi con còn nhỏ, còn phải phát triển chiều cao, tụi con ăn đi. Hai chị em liền bảo hạt óc chó chát xít giọng, không thích ăn.

Tĩnh Thu ngồi xổm ở đó suy nghĩ một lúc, cảm thấy Chí Cương đối xử với cô quá tốt. Từng nghe kể về câu chuyện hiếu nữ bán mình cứu mẹ trong xã hội cũ, cô cảm thấy vô cùng thấu hiểu. Vào thời điểm như thế, một người con gái, ngoài việc bán bản thân mình ra, thì còn có thể có cách nào khác để cứu mẹ nữa chứ?

Thực ra cho dù là ở xã hội mới, một cô gái như cô, ngoài bản thân mình ra, thì còn có thể lấy gì để cứu mẹ chứ? Mỗi lần nhìn thấy bệnh tình của mẹ tái phát, cô lại thầm nghĩ trong lòng, nếu ai có thể chữa khỏi bệnh cho mẹ, cô cũng sẵn sàng đem bản thân mình gả cho người đó. Nhưng bây giờ trước mắt lại bày ra một giỏ hạt óc chó này, cô không khỏi thấp thỏm suy nghĩ, nếu giỏ hạt óc chó này chữa khỏi bệnh cho mẹ cô, chẳng lẽ cô cứ thế mà — gả cho Chí Cương hay sao? Bây giờ là xã hội mới, không được mua bán nhân khẩu, cho nên không thể gọi là "bán" cho anh ta được, chỉ có thể là gả cho anh ta.

Cô nghĩ đến việc phải dùng chính bản thân mình để báo đáp Chí Cương, lại không tránh khỏi liên tưởng đến Lão Tam. Từ tận đáy lòng, cô vẫn mong giỏ hạt óc chó này là do Lão Tam mang tới hơn, như vậy thì mọi vấn đề đều được giải quyết rồi, cô sẽ hớn hở vui mừng mà "bán" bản thân mình cho Lão Tam.

Cô kịch liệt phê phán bản thân trong lòng, Chí Cương rốt cuộc có điểm nào không bằng Lão Tam chứ? Chẳng qua chỉ thấp hơn một chút, bề ngoài trông không được mang phong cách — "tiểu tư sản" như Lão Tam thôi chứ gì? Nhưng chúng ta nhìn nhận một con người, chẳng phải nên chú trọng vào thế giới nội tâm của họ hay sao? Sao có thể chỉ nhìn bề ngoài chứ?

Nhưng cô ngay lập tức lại phản bác lại chính mình, sao mày có thể nói nội tâm của Lão Tam không bằng Chí Cương chứ? Chẳng phải anh ấy cũng rất quan tâm chăm sóc mày hay sao? Hơn nữa, anh ấy luôn tình nguyện giúp người khác sửa bút sửa đồng hồ, tự tiền túi bỏ ra mua linh kiện mà chưa từng lấy của người ta một xu nào, đây chẳng phải cũng là biểu hiện của một tâm hồn cao đẹp hay sao?

Nghe nói anh ấy còn là điển hình tiên tiến do đội thăm dò của họ dựng lên nữa cơ, bởi vì anh ấy là người tự nguyện xin đến đội trắc địa làm việc ngoài trời, chứ vốn dĩ anh ấy được phân công làm việc ở cơ quan tổng bộ trên tỉnh lỵ đấy chứ. Người ta có môi trường làm việc thoải mái ở thành phố lớn mà không cần, lại lặn lội đến cái chốn khỉ ho cò gáy này để thăm dò địa chất, chẳng lẽ không phải là một người có tâm hồn cao đẹp hay sao?

Cô vẩn vơ suy nghĩ một hồi, rồi lại tự chế giễu bản thân, cả hai người đó đều chưa từng nói muốn kết bạn tìm hiểu mày, mày ở đấy mà sốt sắng cái nỗi gì không biết? Có lẽ người ta chỉ giống như Lôi Phong giúp đỡ mày mà thôi, kết quả mày lại lấy lòng tốt của người ta làm gan lừa dạ, đúng là lòng tốt không được báo đáp tốt, bùn đất tồi không nặn nổi cái lò tốt.

Cô quyết định trước tiên sẽ làm cho Chí Cương một đôi giày, để tránh việc u anh ấy mắng mỏi miệng, cũng tránh để anh ta phải đi chân đất trong thời tiết giá lạnh thế này. Cô biết trong giỏ kim chỉ của bác gái có rất nhiều đế giày đã lót nền xong xuôi nhưng chưa khâu, còn có cả phần thân giày đã phết hồ nhưng chưa viền mép, tính ra là đã có sẵn những món đồ bán thành phẩm rồi, cô chỉ cần mất vài buổi tối là có thể làm ra một đôi giày hoàn chỉnh.

Cô chạy đi tìm bác gái, nói là muốn làm cho Chí Cương một đôi giày, mắt bác gái híp lại vì vui sướng, lập tức tìm cả thân giày lẫn đế giày đưa cho cô, lại lục tìm cả chỉ khâu, đê khâu, giùi đục các thứ đưa cho cô, sau đó đứng sang một bên, âu yếm nhìn cô khâu đế giày.

Nhìn một lúc, bác gái cảm thán khen ngợi: "Thật không nhìn ra đấy nhé, con gái thành phố cháu mà cũng biết làm mấy thứ nữ công gia chánh này cơ à, khâu đế giày còn nhanh hơn cả bác nữa, lại còn khít và chắc chắn nữa chứ. Quả nhiên mẹ cháu là giáo viên, sinh ra đứa con gái nào cũng tháo vát hết sức."

Tĩnh Thu ngại ngùng không dám nói với bác gái rằng cô biết làm giày hoàn toàn là vì nhà nghèo, không có tiền mua giày, mẹ cô đành phải tự làm giày. Mua một thước vải đen là có thể làm được hai đôi rưỡi thân giày. Lại tìm thêm ít vải vụn, bồi thành lớp lót giày là có thể làm được phần ống giày. Còn đế giày thì phải tự khâu, khó nhất là công đoạn ráp giày, chính là khâu phần thân giày và đế giày dính lại với nhau, nhưng những thứ đó Tĩnh Thu đều học được hết. Hầu như phần lớn thời gian cô đều đi giày vải đen do chính tay mình làm, những hôm trời mưa, đi xa, hoặc là tham gia huấn luyện quân sự các thứ thì cô mới đi đôi giày giải phóng cũ đó. Đôi bàn chân của cô rất biết điều, lớn đến cỡ 35 là dừng lại không lớn nữa, giống như sợ đôi giày giải phóng cũ của cô không đi được nữa vậy.

Bác gái nói: "Hai chị em Tú Chi Tú Phương nhà bác chẳng đứa nào chịu làm mấy cái này cả, không biết sau này chúng nó về nhà chồng thì phải làm sao đây —"

Tĩnh Thu an ủi: "Bây giờ rất nhiều người không còn đi giày tự làm nữa rồi, sau này các chị ấy về nhà chồng cứ mua giày ngoài hàng mà đi là được chứ gì —"

“Giày mua ngoài hàng sao đi thoải mái bằng giày tự mình làm chứ? Bác cứ đi giày thể thao là thấy không quen chân, hầm hơi, cởi ra là hôi rình lên —” Bác gái nhìn chân Tĩnh Thu, lại trầm trồ kinh ngạc nói, “Bàn chân nhỏ quá đi mất, đặt vào thời xưa thì đây chính là đôi chân của tiểu thư nhà đại gia rồi, con gái nhà làm ruộng, sao lại có đôi bàn chân khéo léo thế này cơ chứ?”

Tĩnh Thu nghe vậy vô cùng hổ thẹn, đôi bàn chân này chắc chắn là do người cha địa chủ của cô di truyền lại rồi, bàn chân của bố cô tính ra cũng coi như là nhỏ trong số những người đàn ông, còn bàn chân của mẹ Tĩnh Thu thì không hề nhỏ chút nào, có thể thấy nhà ngoại vẫn là người lao động, còn nhà nội mới là hạng người sống bằng nghề bóc lột nông dân, chẳng cần phải xuống đồng làm ruộng, đến cả đôi bàn chân cũng trở nên nhỏ bé đi.

Cô rất thành thật thú nhận: "Có lẽ đây là di truyền từ bố cháu, bố cháu — gia đình là địa chủ, tư tưởng của cháu thì đã rạch ròi giới hạn với ông ấy rồi, nhưng mà đôi bàn chân này thì —"

Bác gái nói: "Địa chủ thì có sao đâu chứ? Người ta số mệnh tốt, lại biết vun vén gia đình mới tích góp được ngần ấy ruộng đất chứ bộ. Tụi bác đây không có ruộng, thuê ruộng của người ta cày cấy, nộp tô thuế cho người ta cũng là điều thiên kinh địa nghĩa. Bác ghét nhất mấy kẻ đỏ mắt ghen tị vì nhà người ta giàu có rồi lại bươi lông tìm vết để đấu tố người ta —"

Tĩnh Thu cứ ngỡ tai mình có vấn đề rồi, bác gái là con gái của một gia đình cố nông đời đời kiếp kiếp mà lại thốt ra những lời lẽ phản động thế này sao? Cô nghĩ chắc chắn là bác gái cố tình nói vậy để thử thách cô đây mà, bản thân nhất định phải vượt qua được bài kiểm tra này. Cô không dám tiếp lời, chỉ cặm cụi khâu đế giày.

Thức trắng hai đêm, Tĩnh Thu đã làm xong giày cho Chí Cương. Anh ta đi làm về, Tĩnh Thu liền gọi anh ta sang thử giày. Chí Cương xách một chậu nước, tỉ mẩn rửa sạch sẽ đôi chân, cung kính cẩn trọng xỏ chân vào giày, bảo con Hoan lấy mấy tờ báo lót xuống sàn nhà, rồi mới rón rén bước đi vài bước trên đó.

“Có chật lắm không? Có nhỏ không? Có bị cấn chân không?” Tĩnh Thu lo lắng hỏi.

Chí Cương chỉ cười hì hì: "Thoải mái chân hơn — u làm."

Bác gái cười, cố tình trêu chọc anh ta: "Người ta vẫn hay bảo 'lấy vợ quên mẹ', con đây còn chưa tới đâu mà đã —"

Tĩnh Thu vội vàng thanh minh: "Đôi giày này là để cảm ơn Chí Cương đã giúp mẹ cháu kiếm mấy cân hạt óc chó đó nên cháu mới làm thôi, không có ý gì khác đâu —"

Cách đó hai hôm, Lão Tam mang tới một túi đường phèn lớn giao cho Tĩnh Thu, bảo là em mang về cho mẹ chữa bệnh đi.

Tĩnh Thu ngẩn người: "Sao anh lại — biết mẹ em — cần đường phèn thế?"

“Em không nói cho anh, chẳng lẽ lại không cho người khác nói cho anh biết chắc?” Anh ấy có vẻ hơi oán trách. “Tại sao em có thể nói cho họ biết, mà lại không thể nói cho anh?”

"Họ nào cơ chứ?"

“Còn ai vào đây nữa? Đương nhiên là bác gái, bác dâu, anh hai của em chứ ai. Biết thế này, lúc đầu anh đã chẳng nói cho em biết anh không phải là người nhà bọn họ —”

Cô ngẩn người ra đó, không phân biệt nổi anh ấy đang giận thật hay là đang đùa cợt nữa.

Thấy bộ dạng cạn lời không biết đáp trả ra sao của cô, anh ấy phì cười: "Anh không trách em đâu, đang đùa em đấy thôi. Chí Cương nói cho anh biết đấy, cậu ấy bảo chỉ kiếm được hạt óc chó thôi chứ không kiếm được đường phèn, mà không có đường phèn thì thuốc này sẽ không có tác dụng."

"Một túi đường phèn lớn nhường này — thì phải — tốn bao nhiêu tiền cơ chứ?"

"Một giỏ hạt óc chó lớn nhường này, thì phải tốn bao nhiêu tiền?"

"Hạt óc chó là hái trên cây xuống mà —"

"Đường phèn là mọc trên cây lên đấy."

Thấy anh ấy lại dám đấu khẩu với mình, cô không kìm được mà bật cười: "Anh nói nhảm vớ vẩn, đường phèn cũng mọc trên cây cơ à?"

Thấy cô mỏi miệng cười, anh ấy cũng vô cùng vui vẻ: "Đợi khi nào em kiếm được ra tiền thì trả lại cho anh tất cả — anh đều ghi sổ lại hết cho em đấy nhé, chịu không nào?"