Tại biệt viện của họ Tế ở Trịnh ấp.

Sau lời tự giải thích của Lý Nhiên, Tử Sản lập tức không còn nghi ngờ gì nữa.

Điều này cũng khó trách, suy cho cùng, khi hội họp tại Bình Khâu, chính ông đã tận mắt thấy Dương Thiệt Hất coi trọng người này đến mức nào ngay tại thành Giáng.

Thậm chí còn cùng hắn phối hợp hết lòng, giam lỏng Quý Tôn Túc ở nước Tấn. Ép buộc khiến họ Quý mất hết mặt mũi trước nước Lỗ và các nước chư hầu.

Cho nên, nếu Dương Thiệt Hất thực sự có việc cần nhờ cậy Lý Nhiên, việc Lý Nhiên bày mưu tính kế cho ông ta cũng là lẽ đương nhiên.

Nhưng ông nghĩ như vậy là vì đã hiểu rõ đầu đuôi câu chuyện, còn Tế Tiên rõ ràng lại không nghĩ như thế.

Lão liếc nhìn Lý Nhiên, giữa đôi lông mày ẩn chứa một tia kiêng dè và cảnh giác.

"Nhưng... Tử Minh à, hiện giờ lương thực của nước Trịnh chúng ta cũng đã sẵn sàng chờ lệnh, nếu nước Tề đến trước chúng ta, e rằng sau này truyền ra ngoài, thiên hạ sẽ chê cười nước Trịnh chúng ta là kẻ làm việc giả tạo mất."

Thương đội vận lương của nước Tề đã vào nước Lỗ, nhiều nhất mười ngày nữa sẽ tới nước Vệ. Mà thương đội vận lương của nước Trịnh mới chỉ vừa sắp sửa lên đường, tính ra, về mặt thời gian thực sự đã hơi không kịp nữa rồi.

Điều Tử Sản lo lắng nằm ở chỗ nước Trịnh và nước Vệ có thể nói là môi hở răng lạnh, trong khi nước Tề và nước Vệ cách nhau ngàn dặm. Lương thực nước Tề đều có thể vận chuyển tới nước Vệ, mà lương thực nước Trịnh của ông bây giờ mới tới, không phải giả nhân giả nghĩa thì là gì?

Phải biết rằng nạn hạn hán ở nước Vệ đã diễn ra được một thời gian, tuyệt đối không phải đột nhiên xảy ra. Hành động hiện tại của nước Trịnh thực sự là quá chậm trễ rồi.

Tử Sản nói xong, cùng Tế Tiên nhìn về phía Lý Nhiên. Nhưng lại thấy Lý Nhiên ngược lại lộ ra vẻ tự tin, hơn nữa còn đang mỉm cười không nói.

"Tử Minh tiên sinh vì sao lại cười?"

Nghe Tử Sản hỏi, Lý Nhiên lúc này mới lên tiếng:

"Ha ha, điều Đại phu nói, xin thứ lỗi cho Lý Nhiên không dám đồng tình."

Chỉ thấy Lý Nhiên vẻ mặt nghiêm lại, vừa lắc đầu, vừa chắp tay can gián.

"Ồ? Vậy là vì sao?"

Tử Sản nghe vậy, không khỏi lộ vẻ khó xử, đầy bụng nghi hoặc hỏi như vậy.

Chỉ nghe Lý Nhiên vô cùng tự tin, tiếp tục thao thao bất tuyệt:

"Đại phu có biết, Chu Dịch có quẻ 'Tỷ' viết rằng: 'Có phu tỷ chi, vô cữu. Hữu phu doanh phẫu, chung lai hữu tha, cát.' Đại phu có hiểu ý nghĩa của nó không?"

Tử Sản nghe xong, nhìn nhau với Tế Tiên, nhưng hoàn toàn không hiểu ý nghĩa. Chỉ nghe Lý Nhiên tiếp tục nói:

"Ý nghĩa của hào này là, chỉ cần mang trong lòng một trái tim chân thành, kiên thủ chính đạo, thì việc kết giao với bạn bè các phương sẽ không có sai sót. Người có lòng thành giống như vò rượu đầy, lòng thành của ngài tự nhiên sẽ thu hút thêm nhiều người tới qua lại với ngài, như vậy mới là cát lợi."

Lý Nhiên không hổ danh là sử quan phòng điển tàng ở Lạc Ấp, đối với ông mà nói, Chu Dịch chẳng khác nào thứ lấy ngay trong tay. Chỉ cần tùy tiện dẫn kinh dẫn điển, đều khiến người ta không thể không phục.

Chỉ nghe Lý Nhiên tiếp tục giải thích:

"Hiện nay, nước Vệ đại hạn, trên dưới đều khổ, trong nước đã không còn sức để cứu tế. Cho nên mới cầu viện chư hầu. Vì vậy, bất kể là nước Tấn, nước Tề hay nước Trịnh, chỉ cần vận lương cứu tế là xuất phát từ tấm lòng chân thành, thì đó đều là hành động nhân nghĩa. Lại sao có thể nói người đi trước thì được ca tụng, người đến sau thì bị sỉ nhục?"

"Hơn nữa, số lương thực mà Đại phu quyên góp, tuyệt đối không phải công lao của một người, mà là toàn dân nước Trịnh đồng lòng quyên góp, cũng tuyệt đối không phải Đại phu cố ý trì hoãn thời gian. Nước Vệ đang gặp đại nạn, sao có thể nhận ân huệ của nước Trịnh lại còn đi chê cười nước Trịnh? Tiểu nhân thì thầm, quân tử độc hành, nước Trịnh làm việc quang minh lỗi lạc, việc gì phải lo lắng bị người khác chê cười?"

Lý Nhiên ở đây đã chỉnh lại Tử Sản một điểm, đó là cứu tế nạn hạn hán ở nước Vệ không phải chỉ để mưu cầu hư danh, càng không phải để đánh bóng công lao sự nghiệp của bản thân. Mà là để thực sự giúp đỡ người dân bình thường ở nước Vệ.

Nếu như chỉ vì muốn mua danh trục lợi, hoặc có mưu đồ khác. Vậy thì tâm đó có thể coi là bất chính, tâm bất chính thì việc khó thành.

"Hừ! Vậy nói như thế, hóa ra là lão phu làm việc không đủ quang minh lỗi lạc, đang dậu đổ bìm leo với dân nước Vệ sao?"

Lúc này, Tế Tiên nãy giờ chưa từng lên tiếng, bỗng nhiên cười lạnh một tiếng lên tiếng nói.

Điều Lý Nhiên nói về việc vận lương cứu tai của nước Tề và nước Trịnh đều là hành động nhân nghĩa. Vì vậy, không cần lo lắng bị người khác chê cười.

Nhưng nhà họ Tế lại dự định vận lương tới nước Vệ để buôn bán, kiếm tiền, so sánh với việc đó, há chẳng phải là bất nghĩa sao?

Hành vi như vậy, chẳng phải chính là việc làm của tiểu nhân sao?

Tử Sản không ngờ Tế Tiên lại nói ra như vậy ngay trước mặt Lý Nhiên, nghe tiếng lập tức cười làm hòa nói:

"Tử Minh hẳn không có ý này, Tế lão sao lại nói lời này."

"Lời của Tử Minh quả thực rất có lý. Người nước Vệ tuy không phải người nước Trịnh chúng ta, nhưng cũng đều dưới sự cai trị của nhà Chu, xe lương nước Trịnh chúng ta dù đến chậm một chút cũng chẳng sao. Nguyện vọng của nước Trịnh chúng ta, thiên hạ đều nhìn thấy. Đã là đường đường chính chính, thì còn sợ tiểu nhân bàn tán điều gì."

Về việc nhà họ Tế dự định vận lương tới nước Vệ buôn bán, Tử Sản đương nhiên cũng biết, cho nên mới phó thác cho nhà họ Tế, cùng vận chuyển số lương thực triều đình nước Trịnh đã chuẩn bị tới nước Vệ.

Trong mắt ông, nhà họ Tế rốt cuộc cũng là gia tộc thương nhân, mọi việc đương nhiên lấy lợi làm đầu. Lần này vận lương tới nước Vệ buôn bán, tuy có hiềm nghi tham tài, nhưng dù sao cũng có thực chất cứu tế nạn dân nước Vệ.

Người nào việc nấy, cái gọi là không có lợi thì chẳng ai dậy sớm, nếu chỉ bắt nhà họ Tế không công dâng lương thực cho nước Vệ, thì đúng là hơi quá khắt khe rồi.

Thực ra, trong lời của Tử Sản tuy nói Trịnh và Vệ cùng thuộc dưới sự cai trị của nhà Chu, người dân nước Vệ cũng là người dân nước Trịnh. Nhưng thực tế, trong lòng Tử Sản, hoặc nói trong tiềm thức của ông, vẫn phân biệt họ là ngoại bang.

Quan niệm này, dưới sự củng cố không ngừng suốt trăm năm nay, đã sớm ăn sâu bén rễ rồi.

Cho nên ông mới cảm thấy nhà họ Tế tới nước Vệ bán lương thực cũng chẳng có gì không được.

"Lão phu xuất thân thương nhân, mọi việc đều lấy chữ lợi làm đầu, thế nhân đều biết. Nay nước Vệ đại hạn, lão phu vận lương đi bán, để giải cái khó trước mắt của họ, so với việc quân hầu gửi lương cứu tai, lão phu tự thấy không bằng. Nhưng lão phu không cảm thấy việc này có gì không được."

"Vừa nãy nghe ngươi nói, dường như phản đối nhà họ Tế ta lần này tới nước Vệ buôn bán lương thực, ngươi hãy nói xem, chuyến đi này của nhà họ Tế ta, rốt cuộc có gì không thỏa đáng?"

Tế Tiên vốn dĩ đã nghi ngờ mục đích Lý Nhiên tới nước Trịnh không trong sáng, cộng thêm việc lão không quá tin lời Lý Nhiên vừa nói, cho nên lúc này sự nghi ngờ đối với Lý Nhiên lại càng thêm sâu sắc.

Lão cứ cảm thấy lời Lý Nhiên vừa nói, rõ ràng là "miên lý tàng châm" (trong bông ẩn kim), cố ý nói từng câu mỉa mai châm chọc lão trước mặt Tử Sản.

"Nếu Tế lão tông chủ đã nhắc tới việc này, vậy thì, xin thứ lỗi cho Lý Nhiên mạo muội nói thẳng."

Tử Sản vốn tưởng Lý Nhiên sẽ thuận theo bậc thang ông vừa đưa ra mà xuống, nào ngờ Lý Nhiên không những không xuống bậc thang, ngược lại còn chủ động phá dỡ bậc thang. Nghe vậy không khỏi ngẩn ra, đôi mày lập tức nhíu chặt.

Điều ông không ngờ tới là, Lý Nhiên lại thực sự có chút bất mãn với kế hoạch bán lương lần này của nhà họ Tế.

"Hừ!"

"Vậy lão phu phải xem xem hôm nay ngươi có thể nói ra được đạo lý gì!"

Tế Tiên không hề để tâm, vốn đã có dự tính từ trước, lão căn bản không sợ hãi, lúc này trên mặt đầy vẻ khinh miệt, cơn giận giữa hàng lông mày dần dần nổi lên.

Mà Lý Nhiên thấy vậy, lại sắc mặt bình hòa, sóng không kinh động.

Chỉ nghe ông nói:

"Dám hỏi Tế lão tông chủ, thế nào là lợi?"

"Đó là lời gì vậy? Lão phu kinh doanh cả đời, lẽ nào lại không biết lợi là gì?"

"À, vâng vâng, quả thực là vãn bối đường đột rồi. Tuy nhiên, Lý Nhiên cho rằng, cái 'lợi' này lại phải chia làm lợi có thể thấy được, và lợi không thể thấy được. Lợi có thể thấy được, chính là vật thực. Đối với con người mà nói, là ruộng vườn, nhà cửa. Đối với quốc gia mà nói, là cương thổ, kho của cải, dân chúng."

"Mà cái lợi không thể thấy được này, chính là nghĩa. Mất đi cái nghĩa vô hình mà đạt được cái lợi hữu hình, đối với nhà họ Tế mà nói, e rằng quá mức được chẳng bù mất."

"Nước Vệ hiện nay đại nạn, xác chết đói đầy đồng, thảm không nỡ nhìn. Nhiều nơi thậm chí đã xuất hiện cảnh đổi con để ăn. Người dân nước Vệ ngày đêm mong chờ chư hầu các nước có thể ra tay cứu giúp, hỗ trợ họ vượt qua khó khăn."

"Xin Tế lão tông chủ hãy thử nghĩ xem, khoan bàn tới việc nước Tề có vận lương vào nước Vệ hay không, ngay cả khi số lương thực của Tử Sản đại phu này cùng tới nước Vệ, thì đối với số lương thực của nhà họ Tế, nước Vệ sẽ giữ thái độ như thế nào?"

"Cái danh 'thừa nước đục thả câu' này, e rằng tất sẽ bị định tội. Đến lúc đó, bán lương tuy có thể được lợi, nhưng lại làm hỏng đại nghĩa của nhà họ Tế, thậm chí là của nước Trịnh. Mối nguy hại này, không thể không đề phòng!"

"Huống chi, xin Tế lão tông chủ hãy lùi lại một bước mà nghĩ, nếu như..."

Lý Nhiên nói tới đây, bỗng nhiên dừng lại.