6

“Anh thấy đấy, Marcus, ngôn từ cũng hay, nhưng đôi khi nó thật vô nghĩa và không đầy đủ. Sẽ đến lúc có những người không muốn nghe anh nữa.”

– Thế thì nên làm gì lúc đó?

– Phải tóm cổ họ và chặn họng họ lại. Thật mạnh vào,

– Tại sao?

– Khiến họ ngạt thở. Khi ngôn từ không còn tác dụng nữa thì hãy tặng cho họ vài quả đấm”.

Đầu tháng Tám năm 2008, khi phát hiện một vài điểm mới trong cuộc điều tra, văn phòng công tố bang New Hampshire đã trình cho thẩm phán chịu trách nhiệm về vụ này một bản báo cáo mới kết luận Luther Caleb là kẻ ám sát bà Deborah Cooper, bắt cóc, đánh chết và chôn xác Nola Kellergan ở Goose Cove. Khi nhận được báo cáo này, thẩm phán đã triệu tập Harry và mở tọa đàm khẩn cấp. Trong buổi tọa đàm, thẩm phán đã hoàn toàn bác bỏ mọi lời buộc tội Harry. Việc Harry được phục hồi nhân phẩm khiến bức tranh về vụ án Harry Quebert thêm khởi sắc vào mùa hè năm đó: Harry Quebert, ngôi sao sáng của nước Mỹ vừa bị quá khứ nuốt chửng và làm cho ô nhục, có nguy cơ bị án tử hình và huỷ hoại toàn bộ sự nghiệp, nay rốt cuộc được minh oan. Luther Caleb được gán với những từ “con người bẩn thỉu thối tha”, cuộc sống của anh ta bị phơi bày trên mặt báo và được coi là một trong những tội phạm nguy hiểm nhất nước Mỹ. Dư luận nhanh chóng chỉ tập trung vào Luther Caleb. Cuộc đời anh ta bị báo chí đào bới, các tập san thi nhau minh họa tiểu sử hắn bằng những tấm ảnh lưu trữ mua lại từ người thân: những năm tháng vô lo ở Portland, tài năng hội họa, trận ẩu đả trên đường phố, cuộc đời trượt dốc xuống địa ngục. Nhu cầu vẽ chân dung phụ nữ khỏa thân của Luther là chủ để khiến công chúng say sưa. Nhiều chuyên gia phân tích tâm lí đã được mời tới phỏng vấn để đưa ra những giải thích mới: đây có phải là bệnh lí phổ biến không? Chi tiết này có cho phép suy đoán các nội dung khác của vụ án? Do có sự dò rỉ thông tin từ phía cảnh sát, mà bức tranh tìm thấy ở nhà Elijah Stern đã bị phát tán rộng rãi, là cơ sở của những dự đoán điên cuồng nhất: ai cũng tự hỏi tại sao Stern, một con người có thế lực và được trọng vọng như thế, lại đứng ra bảo kê cho hành vi vẽ chân dung khỏa thân một bé gái mười lăm tuổi?

Những ý kiến không đồng tình chĩa về ngài chưởng lý. Không một ai cho rằng ông ta là người có trách nhiệm khi hành động thiếu suy nghĩ và vội vàng, khiến cho Harry phải chịu ô nhục. Thậm chí một số người còn cho rằng khi kí vào bản báo cáo trứ danh hồi tháng Tám, ông chưởng lý đã kí dấu chấm hết cho sự nghiệp của chính mình. Nhưng Gahalowood đã cứu vớt phần nào danh dự cho ngài chưởng lý bằng cách tổ chức họp báo, tuyên bố rằng chưởng lý là người ký lệnh bắt Harry, nhưng cũng là người trả tự do cho Harry. Điều này không có gì là mâu thuẫn, cũng không phải là sự thất bại, mà chứng tỏ công lí đang được thực thi. “Chúng tôi không bắt tù nhầm ai cả”, Gahalowood tuyên bố với đám đông nhà báo. Chúng tôi có những mối nghi ngờ và chúng tôi đã xóa hết những nghi ngờ đó. Chúng tôi đã hành xử hợp lí trong cả hai tình huống. Đó chính là công việc của cảnh sát”. Để giải thích tại sao hàng bao năm trời vẫn chưa xác định đích xác thủ phạm, Gahalowood đề cập đến lí thuyết của ông ta về sự phản hồi ngược: Nola là yếu tố trung tâm, xung quanh đó còn rất nhiều yếu tố ngoại vi khác. Vì vậy, cần phải tách yếu tố trung tâm ra khỏi những yếu tố ngoại vi để tìm ra kẻ giết người. Việc này chỉ có thể thực hiện được nhờ phát hiện ra bộ hài cốt. “Các anh nói rằng chúng tôi phải cần tới ba mươi ba năm để giải quyết vụ giết người, nhưng thực ra, chúng tôi chỉ cần hai tháng thôi. Trong khoảng thời gian còn lại, không có bộ hài cốt, nghĩa là không có vụ giết người. Chỉ là vụ một bé gái bị mất tích”.

Người ít biết rõ về tình hình là Benjamin Roth. Một buổi chiều tôi tình cờ gặp anh ta ở gian hàng mĩ phẩm trong một trung tâm thương mại lớn của Concord, anh ta nói với tôi:

– Thật điên rồ, hôm qua, tôi đi gặp Harry, có thể nói, dù ông ta được rửa sạch mọi tội danh, nhưng ông ấy không hề có vẻ gì vui sướng cả.

– Ông ấy đang buồn, tôi giải thích.

– Buồn à? Chúng ta thắng cuộc thế mà ông ấy lại buồn à?

– Ông ấy buồn vì Nola chết.

Cô ấy chết đã ba mươi ba năm rồi mà.

– Nhưng lần này, cô ấy mới chết thực sự.

– Tôi chẳng hiểu anh đang nói gì, anh Goldman ạ.

– Tôi cũng chẳng ngạc nhiên về điều đó.

– Tóm lại, tôi đã đi gặp ông ấy để bảo ông ấy có thể lấy lại ngôi nhà: tôi có nhiều bạn làm bảo hiểm, nhưng ông ấy phải liên hệ với kiến trúc sư và quyết định làm gì. Có vẻ như ông ấy đếch quan tâm tới tất cả những điều đó. Ông ấy chỉ nói với tôi mỗi một câu: “Đưa tôi tới đó”. Thế là chúng tôi đến Goose Cove. Vẫn còn hàng đống những thứ cứt đái trong ngôi nhà, anh biết không? Ông ấy bỏ hết cả lại đó, đồ gỗ và nhiều đồ đạc khác còn nguyên vẹn. Ông ấy bảo chẳng cần gì nữa. Chúng tôi ở lại trong đó khoảng một tiếng đồng hồ. Một tiếng đồng hồ trên mảnh đất đầy bùn làm hỏng mất toi của tôi một đôi giày trị giá 600 đô la. Tôi phải chỉ cho ông ta những cái mà ông ta nên giữ, nhất là đồ gỗ cổ. Tôi cũng đề nghị ông ấy phá tường để nới rộng phòng khách. Tôi còn nhắc ông ta rằng chúng ta có thể kiện lên cấp nhà nước bang vì đã xâm hại nhân phẩm ông ấy, có thể còn thu được cả một mỏ vàng nữa. Nhưng ông ấy không thèm phản ứng. Tôi đề nghị ông ấy liên lạc với một công ty chuyên dọn nhà để vận chuyển đồ đạc một cách an toàn rồi giữ gìn tất cả trong kho đồ gỗ. Tôi còn bảo thật may mắn vì trời không mưa, cũng không có trộm cắp, nhưng ông ấy lại trả lời rằng, chẳng cần. Thậm chí ông ấy còn nói thêm càng tốt nếu như có ai đến ăn trộm vì như vậy ít ra những món đồ gỗ cũng còn có ích. Anh có hiểu thế nghĩa là gì không hả anh Goldman?

– Vâng, ngôi nhà không còn có ích đối với ông ấy nữa.

– Không còn có ích gì nữa ư? Tại sao lại thế?

– Vì ông ấy chẳng còn ai để mà chờ đợi nữa.

– Để chờ đợi? Nhưng đợi ai?

– Nola.

– Cô ấy đã chết từ lâu rồi!

– Thì chính bởi vậy đây.

Roth nhún vai.

– Xét cho cùng, anh ta nói, ngay từ đầu tôi đã có lí. Cô bé Kellergan này là một con đĩ. Cô ta cưỡi lên đầu lên cổ cả thành phố này. Harry cũng chỉ là kẻ bị lừa, một kẻ lãng mạn dịu dàng ngây ngô bị mắc bẫy, viết cho cô ta những lời lẽ yêu đường, hay chính xác là cả một tiểu thuyết.

Anh ta phá lên cười độc ác.

Thật là khốn. Bằng một động tác nhanh gọn, tôi túm lấy cổ áo sơ mi và đập mạnh tay luật sư vào tường, khiến những chai nước hoa rơi xuống đất vỡ vụn. Tôi chặn tay ngang cổ họng anh ta.

– Nola đã thay đổi cả cuộc đời Harry! Tôi hét to. Nola hy sinh vì ông ấy! Tôi cấm anh nhắc lại với tất cả mọi người rằng Nola là con đĩ.

Anh ta cố vùng ra nhưng vô ích; tôi nghe thấy giọng nói đang chết ngạt của anh ta nghẹn lại bé tí. Mấy người xúm quanh chúng tôi, nhân viên an ninh chạy tới và rốt cuộc tôi bỏ Roth ra. Đầu anh ta đỏ như quả cà chua, áo sơ mi tuột cúc. Anh ta lắp bắp:

– Anh… anh…. Anh điên rồi, Goldman? Điên như Quebert! Tôi có thể kiện anh!

– Cứ làm như anh muốn, Roth ạ!

Anh ta bỏ đi, điên lên vì tức giận, khi đi được khá xa thì anh ta hét to:

– Chính anh nói Nola là con đĩ, Goldman ạ! Chính anh viết ra như vậy, đúng không? Tất cả những điều đó là do lỗi ở anh!

Tôi chỉ muốn cuốn sách hoàn thành rồi sẽ sửa chữa thảm họa gây ra vì mấy trang ghi chép của mình bị phát tán. Còn một tháng rưỡi trước khi nó được xuất bản chính thức. Roy Barnaski chịu áp lực lớn, gọi điện cho tôi nhiều lần trong ngày để chia sẻ sự phấn khích của ông ấy.

– Tất cả đều hoàn hảo! Thời gian trù tính rất hoàn hảo! Bản báo cáo của ngài chưởng lý được đưa ra tại thời điểm này cùng biết bao sự kiện chấn động là điều may mắn không thể tưởng tượng được, vì trong ba tháng nữa, sẽ diễn ra bầu cử tổng thống, chẳng ai thèm quan tâm đến cuốn sách của anh và cả câu chuyện này nữa. Anh biết không, thông tin là dòng chảy bất tận trong không gian có giới hạn. Khối lượng thông tin tăng theo cấp số nhân, nhưng thời gian người ta dành cho nó có giới hạn và không thể mở rộng ra được. Người bình thường dành bao lâu để đọc thông tin? Có đến một tiếng mỗi ngày? 20 phút đọc báo miễn phí trong tàu điện ngầm buổi sáng, nửa tiếng lướt mạng ở văn phòng và khoảng 15 phút xem CNN buổi tối trước khi đi ngủ. Nguyên liệu để lấp đầy khoảng thời gian này có đến vô tận! Trên thế giới hàng đống điều tởm lợm xảy ra, nhưng người ta không nói tới vì không có thời gian. Không thể đồng thời nói đến Nola Kellergan và Soudan, không có thời gian, anh hiểu không. Chỉ có 15 phút cho CNN mỗi buổi tối. Sau đó, mọi người muốn xem bộ phim truyền hình nhiều tập mà họ đang theo dõi. Cuộc sống là vấn đề lựa chọn các ưu tiên.

– Ông đúng là người theo chủ nghĩa hoài nghi, Roy ạ, tôi trả lời ông ta.

– Không đâu, trời đất ơi, không đâu! Đừng có kết tội tôi xấu xa! Chỉ đơn giản tôi là người thực tế. Còn anh, anh là tay thợ săn dịu dàng chuyên đi bắt bướm, một kẻ mộng mơ lang thang trên thảo nguyên tìm nguồn cảm hứng. Anh có thể viết một tuyệt tác về Soudan nhưng tôi sẽ không bao giờ xuất bản nó. Bởi vì công chúng đếch thèm! Họ đếch thèm cái đó! Vậy thì, vâng, anh có thể cho rằng tôi là kẻ mất dạy, nhưng việc tôi làm chỉ là đáp ứng yêu cầu. Ai cũng tránh xa đất nước Soudan, vậy đấy. Ngày hôm nay, khắp nơi người ta nói về Harry Quebert và Nola Kellergan, cho nên cần phải lợi dụng điều đó: hai tháng nữa, người ta sẽ nói về tân tổng thống, cuốn sách của anh sẽ chẳng còn tồn tại nữa. Nhưng lúc đó, chúng ta đã bán được nhiều tới mức cho phép anh có cuộc sống yên tĩnh, hạnh phúc trong ngôi nhà mới ở Bahamas.

Phải thừa nhận Barnaski có tài năng bẩm sinh về chiếm hữu không gian thông tin. Tất cả mọi người đều đã nói tới cuốn sách; Barnaski khiến họ càng nói nhiều hơn bằng cách tăng cường các chiến dịch quảng cáo. Vụ án Harry Quebert, cuốn sách có giá một triệu đô la, là lời giới thiệu của báo chí. Tôi nhận ra khoản thù lao khổng lồ ông ấy hứa trả cho tôi đã được tung tin rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đây cũng chính là một khoản đầu tư cho quảng cáo. Theo Barnaski, các nguyên tắc thương mại đã bị đảo lộn bởi sự xuất hiện của internet và các mạng xã hội.

– Hãy tưởng tượng xem, Marcus, giá phải trả cho một vị trí quảng cáo duy nhất trong tàu điện ngầm ở New York là bao nhiêu? Cả một gia tài. Chúng ta phải trả quá nhiều cho một tấm biển quảng cáo chỉ được tồn tại trong một khoảng thời gian rất có hạn và số người nhìn thấy nó cũng rất hạn chế: mọi người phải ở New York, phải đi đúng hành trình đó, xuống đúng ga đó vào đúng thời điểm. Ngày nay, chỉ cần tạo ra một cái buzz, khiến mọi người nói về mình, tin tưởng cho thiên hạ nói về mình trên các mạng xã hội: anh sẽ thâm nhập được vào một không gian quảng cáo miễn phí và không có giới hạn. Con người trên trái đất này tự nhiên sẽ lãnh trách nhiệm quảng cáo cho mình trên qui mô toàn cầu mà có khi không hề ý thức về điều đó. Tuyệt vời quá còn gì? Những người dùng facebook chỉ là làm việc không công. Thật là ngu ngốc nếu không sử dụng họ.

– Đó chính là điều mà ông làm phải không?

– Bằng cách tống cho anh một triệu đô la chứ gì? Chính xác. Trả một khoản tiền khủng như trả cho vô địch bóng rổ hay khúc côn cầu cho một nhà văn để hắn viết một cuốn sách, thì chắc chắn ai ai cũng sẽ nói tới nhà văn đó.

Tại New York, 6 trụ sở công ty Schmid & Hanson, căng thẳng đã lên tới đỉnh điểm. Tất cả các nhóm làm việc đều được huy động để đảm báo sản xuất và theo sát cuốn sách. Công ty chuyển phát nhanh Fedex gửi tới cho tôi hẳn một chiếc điện thoại cho phép tôi tham gia trực tiếp vào tất cả các cuộc họp ở Manhattan từ căn phòng hạng sang trong khách sạn Regent. Họp với nhóm marketing chịu trách nhiệm quảng cáo, họp với nhóm thiết kế đồ họa chịu trách nhiệm thiết kế bìa sách, họp với ban pháp lí chịu trách nhiệm nghiên cứu tất cả các điều luật liên quan tới cuốn sách, và cuối cùng họp với đội ngũ các nhà văn ma mà Barnaski sử dụng để viết thay cho một số tác giả nổi tiếng mà ông ta cực kì muốn ép tôi chấp nhận sự dối trá này.