Washington bước đi dọc con phố, tâm trí miên man trôi dạt từ lúa mì sang lợn, từ lợn sang ngân hàng, từ ngân hàng sang nước nhỏ mắt, rồi từ nước nhỏ mắt đến Miền đất Tennessee, chỉ dừng lại thoáng chốc đầy bồn chồn ở mỗi chốn bủa vây mê hoặc ấy. Cậu chỉ nhận thức được một sự việc duy nhất bên ngoài, đó chính là viên Đại tướng, mà thực ra cậu cũng chẳng mấy để tâm đến ông.

Khi đến ngôi nhà đẹp nhất thị trấn, họ bước vào và xem như đã về đến nhà. Washington được giới thiệu với bà Boswell, và trí tưởng tượng của cậu đang chớm bay bổng trở lại vào cõi mộng ảo của những dự đoán làm ăn, thì một thiếu nữ xinh đẹp chừng mười sáu, mười bảy tuổi bước vào. Hình bóng ấy quét sạch tâm trí Washington khỏi mớ hỗn độn những thứ vụn vặt hào nhoáng trong chớp mắt. Sắc đẹp từng mê hoặc cậu trước kia; nhiều lần cậu đã vướng vào lưới tình, thậm chí kéo dài suốt cả tuần lễ với cùng một đối tượng, nhưng theo trí nhớ của cậu, chưa bao giờ trái tim cậu phải gánh chịu một cuộc tấn công đột ngột và dữ dội đến thế.

Louise Boswell chiếm ngự tâm trí cậu và luẩn quẩn giữa những bảng cửu chương suốt cả buổi chiều. Cậu liên tục bắt gặp chính mình đang chìm đắm trong những hoài niệm—những hoài niệm được dệt nên từ việc nhớ lại trông cô thế nào khi lần đầu tiên xuất hiện trước mắt cậu; giọng nói của cô đã làm rung động cậu ra sao khi cất lời; bầu không khí xung quanh dường như bị bùa mê quyến rũ thế nào bởi sự hiện diện của cô. Dù buổi chiều hôm đó thật hạnh phúc biết bao khi được đắm chìm trong cơn cuồng say như thế, nhưng nó lại dài như đằng đẵng cả thế kỷ, bởi cậu quá nôn nóng muốn gặp lại cô gái ấy. Những buổi chiều tương tự cứ thế tiếp diễn. Washington lao vào mối tình này như cách cậu lao vào mọi thứ khác—theo bộc phát và chẳng mảy may suy nghĩ. Khi những ngày tháng trôi qua, có vẻ như cậu đang dần chiếm được cảm tình của Louise—không phải theo kiểu ào ạt, nhưng cậu tưởng tượng rằng mình vẫn có thể nhận ra được. Sự quan tâm của cậu dành cho cô khiến cha mẹ cô hơi phiền lòng, và họ đã cảnh báo Louise, không nêu cụ thể chi tiết hay ám chỉ bất kỳ ai, rằng một cô gái chắc chắn sẽ sai lầm nếu cho phép mình kết hôn với bất kỳ ai ngoài một người đàn ông có khả năng chu cấp cho cô một cuộc sống sung túc.

Một bản năng nào đó mách bảo Washington rằng sự thiếu thốn tiền bạc hiện tại sẽ là một vật cản, dẫu chưa hẳn là dấu chấm hết cho những hy vọng của cậu, và ngay lập tức cảnh nghèo túng biến thành một nỗi thống khổ đè nặng, khiến mọi nỗi khổ sở trước đây của cậu lu mờ tất thảy. Giờ đây, cậu khao khát sự giàu có hơn bất cứ lúc nào trong đời.

Cậu đã một hai lần đến ăn tối cùng Đại tướng Sellers, và cảm thấy nản lòng khi nhận thấy thực đơn của Đại tướng ngày càng thưa thớt cả về số lượng lẫn chất lượng—một dấu hiệu, điều cậu lo ngại, cho thấy thành phần còn thiếu trong lọ nước nhỏ mắt vẫn chưa được tìm ra—mặc dù Đại tướng luôn giải thích rằng những thay đổi trong chế độ ăn uống của gia đình là do bác sĩ ra lệnh, hoặc do một công trình nghiên cứu khoa học mới nào đó mà Đại tướng tình cờ đọc được. Nhưng rốt cuộc thì thành phần thiếu vẫn hoàn thiếu—dù đồng thời, Đại tướng luôn tỏ ra là mình đang bám sát nút.

Mỗi khi Đại tướng bước vào văn phòng bất động sản, tim Washington lại đập rộn ràng và ánh mắt bừng lên hy vọng, nhưng rồi kết quả vẫn luôn là Đại tướng chỉ đang đánh hơi một vụ đầu cơ đất đai vông vơ, mờ mịt nào đó—dù ông thường vẫn có thể tuyên bố rằng mình đang đến gần thành phần tối quan trọng ấy hơn bao giờ hết, và suýt chút nữa có thể định danh được thời khắc thành công ló dạng. Và rồi trái tim Washington lại chìm xuống, một tiếng thở dài báo hiệu khi nó chạm đáy.

Khoảng thời gian này, một bức thư gửi đến cho hay Thẩm phán Hawkins đã ốm đau suốt nửa tháng nay, và giờ được coi là đang lâm bệnh nặng. Mọi người cho rằng Washington nên về nhà. Tin tức này phủ ngập lòng cậu trong nỗi buồn đau, bởi cậu kính yêu và tôn trọng người cha của mình; gia đình nhà Boswell cảm động trước nỗi đau buồn của chàng thanh niên, và ngay cả viên Đại tướng cũng dịu giọng lại, cất những lời khích lệ cậu.—Điều đó thật an ủi biết bao; nhưng khi Louise cất lời tạm biệt, bắt tay cậu và nói, “Đừng nản lòng—mọi chuyện rồi sẽ ổn cả thôi—tôi biết mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi,” thì việc gặp vận rủi bỗng trở thành một điều phước hạnh, và những giọt nước mắt chực trào trong khóe mắt cậu chính là sứ giả của một trái tim tôn thờ đầy biết ơn; và khi cô gái nhìn thấy chúng, những giọt nước mắt đáp lại cũng ngấn lên trong đôi mắt cô, Washington suýt không kìm nén được niềm hạnh phúc dâng trào tràn ngập lồng ngực mà mới đây thôi còn chứa chan đầy ắp nỗi buồn.

Suốt dọc đường về nhà, cậu vừa nuôi dưỡng nỗi đau thương vừa tôn sủng nó. Cậu tự vẽ ra trong đầu hình ảnh của chính mình qua con mắt của cô: một tâm hồn trẻ tuổi cao cả, đang vẫy vùng chống chọi bị tai ương hành hạ, nhưng vẫn kiên cường và kiên nhẫn chờ đợi trong bóng tối của một thảm kịch kinh hoàng, sẵn sàng nghênh đón cú sốc như một kẻ đã quá quen với cơ cực đắng cay và những đòn giáng phũ phàng của số phận. Những ý nghĩ ấy khiến cậu rơi lệ, khóc nghẹn ngào hơn bao giờ hết; và cậu ước gì cô có thể nhìn thấy nỗi thống khổ của cậu lúc này.

Chẳng có gì là ghê gớm trong việc Louise, mang tâm trạng ngẩn ngơ, thẫn thờ, đứng bên bàn trang điểm trong phòng ngủ vào tối hôm đó, nguệch ngoạc viết chữ “Washington” khắp nơi trên một tờ giấy. Nhưng lại có điều gì đó đáng chú ý trong việc cô gạch bỏ từ ấy mỗi khi viết xong; săm soi vết tẩy xóa một cách kỹ lưỡng để xem liệu có ai đoán ra được từ đó từng là gì hay không; rồi vùi lấp nó dưới một ma trận những nét gạch xóa chằng chịt; và cuối cùng, như thể vẫn chưa vừa ý, cô đem đốt cả tờ giấy đi.

Khi Washington về đến nhà, cậu nhận ra ngay tình trạng bệnh tình của cha mình nghiêm trọng nhường nào. Căn phòng tối tăm, nhịp thở khó nhọc cùng những tiếng rên rỉ đứt quãng của người bệnh, tiếng bước chân nhón rén của những người chăm sóc cùng những buổi hội ý thì thầm, tất cả đều mang đầy ý nghĩa xót xa. Đã ba bốn ngày nay, bà Hawkins và Laura túc trực bên giường bệnh; Clay đã đến nơi, về trước Washington một ngày, và giờ đây cậu cũng gia nhập đội ngũ túc trực. Ông Hawkins không chịu ai khác ngoài ba người này, mặc dù những người hàng xóm láng giềng tốt bụng đã ngỏ ý giúp đỡ. Kể từ lúc này, những ca trực ba tiếng đồng hồ được thiết lập, và ngày đêm những người chăm sóc vẫn duy trì sự canh chừng của mình. Dần dần, Laura và mẹ bắt đầu lộ vẻ kiệt sức, nhưng không ai trong số họ chịu nhường Clay dù chỉ một phút trong nhiệm vụ của mình. Có lần cậu liều lĩnh để qua đi thời điểm nửa đêm mà không gọi Laura, nhưng cậu không dám làm thế lần nữa; chính thái độ quở trách của cô khi cậu cố gắng giải thích đã dạy cho cậu biết rằng, để cho cô ngủ trong khi cô có thể đang phụng sự nhu cầu của cha, chẳng khác nào tước đoạt khỏi cô những khoảnh khắc vô giá trong mắt cô; cậu nhận ra rằng cô coi việc túc trực là một đặc ân, chứ không phải gánh nặng. Và cậu cũng nhận thấy rằng, khi tiếng chuông điểm nửa đêm, người bệnh lại hướng đôi mắt về phía cửa phòng, với một niềm mong mỏi hiện lên trong đó, để rồi chẳng mấy chốc lớn dần thành khát khao và bừng lên vẻ mãn nguyện ngay khi cánh cửa mở ra và bóng dáng Laura xuất hiện. Và cậu chẳng cần đến lời trách mắng của Laura khi nghe thấy cha mình nói:

“Clay rất ngoan, còn con thì đã mệt mỏi rồi, đứa con tội nghiệp của ta ạ; nhưng ta đã mong có con biết bao.”

“Clay không ngoan đâu thưa cha—anh ấy đã không gọi con. Con sẽ không đối xử với anh ấy như vậy đâu. Sao cha lại có thể làm thế hả Clay?”

Clay cầu xin sự tha thứ và hứa sẽ không bội tín lần nào nữa; và khi lui về giường ngủ, cậu tự nhủ: “Đó là một tâm hồn kiên định làm sao; bất cứ ai nghĩ rằng mình đang làm ơn cho Công nương khi ám chỉ rằng cô ấy không đủ sức gánh vác bất kỳ việc gì bản thân nhúng tay vào, thì đó là một sai lầm; và nếu trước đây mình chưa biết, thì giờ đây mình đã rõ là có những cách làm chiều lòng cô ấy chắc chắn hơn việc cố gắng giảm bớt gánh nặng cho cô ấy khi mà gánh nặng đó lại là việc vắt kiệt sức mình vì một người cô yêu thương.”

Một tuần trôi qua, và suốt thời gian ấy người bệnh ngày càng kiệt quệ. Đêm định mệnh khép lại mọi sự ngóng chờ cuối cùng đã đến. Đó là một đêm mùa đông giá rét. Bóng tối bao trùm, tuyết rơi trắng xóa, tiếng gió rít lên thảm thiết quanh ngôi nhà hoặc rung chuyển nó bởi những đợt gió giật từng hồi. Vị bác sĩ đã ghé thăm lần cuối và ra về cùng câu nói ảm đạm với người thân cận nhất trong gia đình rằng ông “tin là mình chẳng thể làm gì hơn được nữa”—một câu nói mà tình cờ ai đó không có ý định nghe được lại nghe thấy, để rồi bóp nghẹt niềm hy vọng le lói vẫn còn nửa tỉnh nửa mê bằng một cú sốc phũ phàng tàn nhẫn; những lọ thuốc đã được dọn khỏi đầu giường và cất khuất tầm mắt, mọi thứ đều được sắp xếp ngăn nắp và chỉnh tề cho sự kiện trang nghiêm sắp sửa diễn ra; người bệnh, với đôi mắt nhắm nghiền, nằm thở yếu ớt; những người túc trực ngồi bên lau những giọt mồ hôi lạnh rịn trên trán ông trong khi những giọt nước mắt lặng lẽ tuôn rơi trên má; sự tĩnh lặng sâu lắng chỉ bị cắt đứt bởi tiếng nấc nghẹn của lũ trẻ đang tụm lại quanh giường.

Chút lâu sau—lúc này đã gần nửa đêm—ông Hawkins choàng tỉnh sau giấc ngủ mơ màng, đưa mắt nhìn xung quanh và rõ ràng đang cố gắng cất lời. Lập tức Laura đỡ đầu ông lên và với một giọng yếu ớt, trong khi ánh hào quang xưa cũ phần nào ánh lên trong đôi mắt, ông cất lời:

“Vợ ơi—các con—lại gần đây—lại gần nữa nào. Bóng tối đang dầy lên rồi. Cho ta được ngắm nhìn tất cả các con, thêm một lần nữa.”

Cả đám đông xích lại gần sát mép giường, và giờ đây những giọt nước mắt cùng tiếng nấc nghẹn trào ra chẳng cần kiềm chế nữa.

“Cha đang bỏ lại các con trong cảnh nghèo túng nghiệt ngã. Cha đã—quá dại dột—quá nông cạn. Nhưng hãy can đảm lên! Một ngày mai tươi sáng hơn đang—sắp đến. Đừng bao giờ rời mắt khỏi Miền đất Tennessee! Hãy cảnh giác. Có cả một gia tài đang được cất giữ ở nơi đó—một gia tài vô tận! Lũ trẻ rồi sẽ ngẩng cao đầu sánh vai với những người quyền quý nhất xứ sở này. Giấy tờ đâu rồi?—Các con đã cất giữ giấy tờ cẩn thận chưa? Hãy đưa ra đây—cho cha xem nào!”

Dưới sự kích động mạnh mẽ, giọng nói của ông đã lấy lại được sức mạnh và những câu nói cuối cùng được thốt lên gần như không hề bị ngắt quãng hay trở ngại nào. Bằng một nỗ lực, ông đã tự nâng nửa thân mình lên tư thế ngồi hầu như không cần sự trợ giúp nào. Nhưng lúc này ngọn lửa trong mắt ông đãụ tắt và ông ngã ngửa ra sau trong kiệt sức. Xấp giấy tờ được mang tới và giơ trước mặt ông, nụ cười đáp lại thoáng hiện trên khuôn mặt cho thấy ông đã mãn nguyện. Ông nhắm nghiền mắt lại, và những dấu hiệu của sự cáo chung nhanh chóng nhân lên. Ông nằm bất động một lát, rồi đột nhiên hơi ngẩng đầu lên và đưa mắt nhìn quanh như một kẻ đang dò dầm trong thứ ánh sáng mập mờ không định hướng. Ông thì thầm:

“Đi ư? Không—ta vẫn thấy—các con. Mọi chuyện—đã—chấm dứt rồi. Nhưng các con đã—bình an. Bình an. Miền Tennes——-”

Giọng nói lịm dần thành một tiếng thì thầm; câu nói chẳng bao giờ được thốt lên trọn vẹn. Những ngón tay gầy guộc bắt đầu bấu víu vào tấm chăn, một dấu hiệu tử vong. Chẳng mấy chốc, chẳng còn âm thanh nào khác ngoài tiếng khóc của những người tang chế bên trong và tiếng gió gào thét hỗn độn ngoài kia. Laura đã cúi xuống đặt lên đôi môi cha một nụ hôn khi linh hồn rời bỏ thể xác; nhưng cô không hề nấc nghẹn, hay thốt lên bất kỳ lời than vãn nào; nước mắt cô lặng lẽ tuôn rơi. Rồi cô nhắm đôi mắt người đã khuất lại, đan chéo hai tay trước ngực; một lát sau, cô thành kính đặt nụ hôn lên trán ông, kéo tấm vải trắng phủ lên khuôn mặt, rồi bước ra một góc và ngồi xuống với dáng vẻ của một kẻ đã cạn kiệt với cõi đời, chẳng còn chút mặn mà nào với những niềm vui nỗi buồn, hy vọng hay hoài bão của nó nữa. Clay vùi mặt vào tấm chăn trên giường; khi những đứa trẻ còn lại và người mẹ nhận thức được rằng cái chết cuối cùng đã thực sự đến, họ lao vào vòng tay nhau và buông thả cho nỗi đau tột cùng.