Ngày 18 tháng 12 — lại thấy Washington Hawkins và Đại tá Sellers có mặt tại thủ đô đất nước, canh chừng dự luật Đại học. Người thanh niên thì chán nản, còn vị đại tá lại tràn đầy hy vọng. Nỗi muộn phiền của Washington chủ yếu là vì Laura. Cậu cho biết phiên tòa sắp xử vụ án của cô sẽ sớm diễn ra, và vì thế sẽ cần rất nhiều tiền mặt để lo liệu mọi bề. Dự luật Đại học chắc chắn sẽ được thông qua lần này, và điều đó sẽ làm tiền bạc dồi dào, nhưng liệu sự giúp đỡ ấy có đến quá muộn hay không? Quốc hội vừa mới nhóm họp, và người ta có lý do để lo sợ sự chậm trễ.
“Ồ,” Đại tá nói, “tôi không biết là cậu đúng ít nhiều ở điểm đó đấy chứ. Giờ chúng ta hãy bàn sơ qua một chút về các thủ tục chuẩn bị đi. Tôi nghĩ Quốc hội luôn cố gắng hành động đúng đắn nhất có thể, tùy theo sự hiểu biết của họ. Người ta chẳng thể đòi hỏi gì công bằng hơn thế. Bước chuẩn bị đầu tiên mà họ luôn tiến hành, có thể nói là tự làm sạch chính mình. Họ sẽ đem ra xét hỏi hai hoặc ba chục nghị sĩ, hoặc có lẽ bốn hoặc năm chục vị, về tội nhận hối lộ để bỏ phiếu cho dự luật này hay dự luật khác vào mùa đông năm ngoái.”
“Tính bằng chục cơ à?”
“À, đúng vậy; ở một đất nước tự do như chúng ta, nơi bất cứ ai cũng có thể ra tranh cử vào Quốc hội và bất cứ ai cũng có thể bầu cho họ, cậu không thể mong đợi sự thanh cao bất biến suốt mọi thời gian—chuyện đó không có trong tự nhiên. Sáu mươi, tám mươi hay một trăm rưỡi con người thế nào cũng lọt được vào trong mà không phải là thiên thần cải trang, như lời phóng viên trẻ Hicks đã nói; nhưng dù sao đó cũng là một tỷ lệ trung bình rất khá; rất khá là đằng khác. Chừng nào mà mức trung bình vẫn được như thế, tôi nghĩ chúng ta hoàn toàn có thể cảm thấy hài lòng. Ngay cả trong thời đại này, khi người ta cằn nhằn quá nhiều và các tờ báo đã cạn kiệt sự kiên nhẫn, thì vẫn còn một thiểu số những người trung thực rất đáng nể trong Quốc hội.”
“Sao cơ, một thiểu số những người trung thực đáng nể thì làm được tích sự gì chứ, thưa Đại tá.”
“Ồ, làm được chứ, sao lại không.”
“Sao cơ, bằng cách nào chứ?”
“Ồ, bằng nhiều cách, rất nhiều cách.”
“Nhưng những cách đó là gì?”
“Ừ thì—tôi không rõ—đó là một vấn đề cần có thời gian; con người ta không thể trả lời ngay mọi câu hỏi một cách rành mạch được. Nhưng nó thực sự mang lại điều tốt đẹp. Tôi tin chắc điều đó.”
“Được rồi, thế thì cứ cho là nó mang lại điều tốt đẹp đi; hãy tiếp tục với các thủ tục chuẩn bị đi.”
“Đó là điều tôi chuẩn bị nói đến đây. Đầu tiên, như tôi đã nói, họ sẽ xét xử một loạt nghị sĩ vì tội nhận tiền để đổi lấy phiếu bầu. Việc đó sẽ mất bốn tuần.”
“Vâng, chuyện đó giống như năm ngoái; và đó hoàn toàn là sự lãng phí thời gian mà quốc gia phải trả lương cho những con người đó làm việc—chính xác là thế đấy. Và nó gây khó khăn khi có người đang có một dự luật chờ xét duyệt.”
“Lãng phí thời gian để thanh lọc nguồn cội của luật pháp công cộng ư? Chà, tôi chưa từng nghe ai thốt ra một ý nghĩ như thế bao giờ. Nhưng giả sử có thế đi nữa, thì đó vẫn là lỗi của phe thiểu số, bởi vì phe đa số đâu có khởi xướng những tiến trình này. Chính tại nơi đó mà phe thiểu số trở thành một vật cản—nhưng dẫu sao người ta cũng không thể nói là họ đứng sai phía được.—À, sau khi họ kết thúc các vụ hối lộ, họ sẽ giải quyết đến các trường hợp nghị sĩ dùng tiền để mua ghế của mình. Việc đó sẽ mất thêm bốn tuần nữa.”
“Rất hay; xin mời tiếp tục. Anh đã tính đến hai phần ba thời gian của kỳ họp rồi đấy.”
“Tiếp theo, họ sẽ xét xử lẫn nhau về những vi phạm nhỏ nhặt khác, như việc bán các suất bổ nhiệm vào trường quân sự West Point, và loại việc kiểu đó—những chuyện vặt vãnh chỉ đáng tiền lẻ có lẽ nên phớt lờ đi trong im lặng thì hơn, nhưng ngặt nỗi Quốc hội của chúng ta không bao giờ có thể yên lòng cho đến khi đã thanh lọc triệt để mọi tì vết của chính mình—và đó là một điều đáng hoan nghênh.”
“Phất mất bao lâu để khử trùng bản thân khỏi những ô uế nhỏ nhặt này?”
“Ừm, đại loại là khoảng hai tuần.”
“Thế là Quốc hội cứ thế nằm liệt trong khu vực kiểm dịch suốt mười tuần của một kỳ họp. Thật là khích lệ làm sao. Thưa Đại tá, tội nghiệp Laura sẽ chẳng bao giờ nhận được chút ích lợi nào từ dự luật của chúng ta đâu. Phiên tòa xét xử cô ấy sẽ kết thúc trước khi Quốc hội kịp thanh lọc nổi một nửa thân thể mình.—Và anh có thấy rằng đến lúc họ đã tống cổ hết những thành viên ô uế ra ngoài thì có lẽ chẳng còn đủ số nghị sĩ để tiến hành công việc một cách hợp pháp nữa hay sao?”
“Ồ, tôi đâu có nói là Quốc hội sẽ khai trừ ai.”
“Thế chẳng lẽ họ không khai trừ ai sao?”
“Chưa chắc. Năm ngoái họ có làm thế không? Họ chẳng bao giờ làm thế cả. Làm vậy thì đâu có đúng lệ thường.”
“Vậy thì tại sao lại phí phạm cả kỳ họp vào cái trò hề xét xử các nghị sĩ đó làm gì?”
“Đó là thông lệ; đó là thói quen; đất nước đòi hỏi điều đó.”
“Thế thì tôi nghĩ đất nước thật là ngốc.”
“Ồ, không đâu. Đất nước đinh ninh rằng sẽ có ai đó bị khai trừ.”
“Ừ, đến khi chẳng có ai bị khai trừ cả, thì lúc đó đất nước nghĩ gì?”
“Đến lúc đó, sự việc kéo dài lê thê đến mức đất nước đã chán ngấy tận cổ và chỉ mong thay đổi bằng bất cứ giá nào. Nhưng toàn bộ cuộc điều tra đó không hề bị bỏ phí đâu. Nó mang lại một hiệu ứng đạo đức tốt.”
“Nó mang lại hiệu ứng đạo đức tốt cho ai cơ chứ?”
“Ừ thì—tôi không biết nữa. Tôi nghĩ là cho các quốc gia nước ngoài. Chúng ta luôn nằm dưới sự dòm ngó của các nước ngoài. Chẳng có quốc gia nào trên thế giới này, thưa anh, lại theo đuổi tệ tham nhũng một cách bền bỉ như chúng ta. Chẳng có quốc gia nào trên thế giới mà các đại biểu lại đem nhau ra xét xử nhiều như đại biểu của chúng ta, hay đeo bám lấy việc đó lâu đến thế trong một khoảng thời gian liên tục. Tôi nghĩ có một điều gì đó thật vĩ đại khi được làm hình mẫu cho cả thế giới văn minh đấy, Washington ạ.”
“Ý anh không phải là hình mẫu; ý anh là một tấm gương xấu thì có.”
“Chà, cũng thế cả thôi; hoàn toàn là một chuyện. Nó cho thấy rằng một kẻ không thể tham nhũng ở đất nước này mà lại không phải đổ mồ hôi hột vì nó, tôi có thể nói với anh điều đó.”
“Khỉ thật, Đại tá, chính anh vừa mới bảo là chúng ta có bao giờ trừng phạt ai vì những hành vi đồi bại đâu cơ mà.”
“Nhưng lạy Chúa, chúng ta đem họ ra xét xử còn gì! Việc thể hiện thái độ muốn xới tung mọi thứ lên và bắt mọi người phải chịu trách nhiệm rành mạch chẳng lẽ không có ý nghĩa gì sao? Tôi nói cho anh hay, nó có tác động của nó đấy.”
“Ồ, dẹp cái tác động ấy đi!—Rốt cuộc thì họ làm những gì? Họ tiến hành thế nào? Anh thừa biết rõ điều đó—và tất cả cũng chỉ là nhảm nhí mà thôi. Nào, nói xem, họ tiến hành ra sao nào?”
“Thì họ tiến hành một cách đúng đắn và theo đúng thủ tục—và không hề nhảm nhí đâu, Washington ạ, không hề nhảm nhí chút nào. Họ chỉ định một ủy ban để điều tra, và ủy ban đó nghe thu thập bằng chứng trong ba tuần, rồi tất cả các nhân chứng ở một phía đều thề rằng bị cáo đã nhận tiền hoặc cổ phần hay thứ gì đó để đổi lấy phiếu bầu. Sau đó, bị cáo đứng lên và khai trước tòa rằng có lẽ anh ta đã làm thế, nhưng vào thời điểm đó anh ta đang nhận và quản lý một lượng tiền khá lớn nên không thể nhớ rõ hoàn cảnh cụ thể này—ít nhất là không đủ rõ ràng để có thể nắm bắt nó một cách cụ thể. Thế là dĩ nhiên sự việc không được chứng minh—và đó là những gì họ tuyên bố trong bản án. Họ không tuyên bố trắng án, họ cũng không kết tội. Họ chỉ nói rằng: ‘Cáo trạng không được chứng minh.’ Nó đẩy bị cáo vào một tình trạng dở khóc dở cười trước đất nước, nó thanh lọc Quốc hội, nó làm thỏa mãn tất cả mọi người, và nó không làm tổn hại nghiêm trọng đến ai cả. Phải mất một thời gian dài mới hoàn thiện được hệ thống của chúng ta, nhưng hiện tại nó là hệ thống tuyệt vời nhất trên thế giới.”
Nghĩa là một trong những cuộc điều tra dài dòng ngu ngốc đó lúc nào cũng kết thúc theo cái cách què quặt và ngốc nghếch ấy ư. Vâng, anh nói đúng. Tôi cứ tưởng có lẽ anh nhìn nhận vấn đề khác với mọi người chứ. Anh có nghĩ rằng Quốc hội của chúng ta có thể kết tội nổi quỷ dữ về bất cứ tội gì nếu nó là một nghị sĩ không?”
“Anh bạn thân mến của tôi ơi, đừng để những sự chậm trễ tai hại này làm cậu có thành kiến với Quốc hội. Đừng dùng thứ ngôn ngữ nặng nề thế; cậu nói chuyện giống hệt một tờ báo vậy. Quốc hội đã giáng những hình phạt khủng khiếp lên các thành viên của mình—giờ thì cậu biết rõ điều đó mà. Khi họ xét xử ông Fairoaks, và một rừng nhân chứng chứng minh ông ta là—chà, cậu biết họ chứng minh ông ta là kẻ thế nào rồi đấy—và chính lời khai cùng những lời thú nhận của ông ta cũng gán cho ông ta bản chất y như vậy, thì lúc nào Quốc hội đã làm gì?—nào, nói xem!”
“Thế Quốc hội đã làm gì nào?”
“Cậu thừa biết Quốc hội đã làm gì, Washington ạ. Quốc hội ngầm phát đi tín hiệu đủ rõ ràng rằng họ coi ông ta gần như là một vết nhơ đối với thể chế của họ; và gần như chẳng buồn đợi mười ngày để suy nghĩ thấu đáo sự việc, họ đã vùng đứng dậy và ném thẳng vào mặt ông ta một nghị quyết tuyên bố rằng họ không tán thành hành vi của ông ta! Giờ thì cậu biết điều đó rồi đấy, Washington.”
“Đó là một việc kinh thiên động địa—chẳng thể chối cãi được. Nếu ông ta bị chứng minh là có tội trộm cắp, phóng hỏa, phóng túng, sát hại trẻ sơ sinh và mạo phạm lăng mộ, tôi tin là họ sẽ đình chỉ sinh hoạt của ông ta trong tận hai ngày.”
“Cậu có thể tin tưởng điều đó đi, Washington. Quốc hội rất thù dai, Quốc hội cực kỳ hung hãn, thưa anh, một khi đã nổi giận. Họ sẽ bất chấp mọi giới hạn để bảo vệ danh dự của mình vào những lúc như thế.”
“Ồ chà, chúng ta đã trò chuyện qua hết cả buổi sáng, cứ như mọi khi trong những ngày chờ đợi mệt mỏi này, và chúng ta lại đi đến cái kết quả cũ rích ấy; nghĩa là chúng ta chẳng khá khẩm hơn chút nào so với lúc bắt đầu. Dự án luật đất đai vẫn xa vời như ngày nào, còn phiên tòa thì đang đến cận kề. Thôi chúng ta từ bỏ mọi thứ rồi chết quách đi cho rồi.”
“Chết rồi để Nữ công tước một mình gánh vác tất cả ư? Ồ, không, thế thì không ổn đâu. Nào, đừng nói thế chứ. Mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa cả thôi. Cậu cứ chờ mà xem.”
“Sẽ chẳng bao giờ có chuyện đó đâu, Đại tá, chẳng bao giờ trên đời này đâu. Linh cảm điều gì đó cứ mách bảo tôi thế. Tôi ngày càng mệt mỏi và chán nản hơn. Tôi chẳng thấy chút hy vọng nào; cuộc đời chỉ toàn là phiền muộn. Dạo này tôi khốn khổ làm sao!”
Đại tá bắt Washington đứng dậy và đi lại vòng quanh phòng cùng với ông, tay trong tay. Lão nhà đầu cơ tốt bụng muốn an ủi cậu, nhưng lão hầu như chẳng biết phải bắt đầu từ đâu. Lão thử làm đến mấy lần, nhưng chúng đều rất lóng ngóng; chúng thiếu đi sự nhiệt thành; những lời nói thì mang tính khích lệ đấy; nhưng chúng chỉ là lời nói suông—lão chẳng thể thổi được chút tâm can nào vào trong đó. Giờ đây, lão không tài nào hâm nóng lại được cái sự nhiệt huyết Hawkeye thuở trước. Chẳng mấy chốc môi lão run lên và giọng nói trở nên chòng chèo không vững. Lão nói:
“Đừng buông xuôi con tàu, anh bạn trẻ của tôi—đừng làm thế. Gió thế nào cũng sẽ đổi chiều và thổi về phía chúng ta thôi. Tôi biết chắc là thế.”
Và viễn cảnh đó tươi sáng đến mức lão bật khóc. Sau đó, lão hỉ mũi một cú vang dội làm rách cả những thớ vải trên chiếc khăn tay, rồi cất giọng với vẻ hào sảng gần như xưa:
“Lạy Chúa chúng ta phù hộ, tất cả chuyện này chỉ là nhảm nhí! Đêm tối đâu thể kéo dài mãi; thế nào trời cũng phải hửng sáng vào một lúc nào đó. Như nhà thơ đã nói, đằng sau mọi đường viền bạc đều có một đám mây; và câu nói đó luôn làm tôi phấn chấn; dẫu cho—tôi chưa bao giờ hiểu nổi ý nghĩa của nó là gì. Mọi người vẫn dùng nó đấy thôi, và ai nấy đều tìm thấy sự an ủi từ đó. Tôi ước gì họ nghĩ ra được cái gì đó mới mẻ hơn. Nào, hãy vực dậy tinh thần lên; dưới biển vẫn còn nhiều cá ngon lắm đấy. Sẽ chẳng bao giờ có chuyện người ta nói rằng Beriah Sellers— Vào đi?”
Đó là cậu nhân viên điện tín. Đại tá với lấy bức điện và ngấu nghiến đọc nội dung:
“Tôi đã nói rồi mà! Đừng bao giờ buông xuôi con tàu! Phiên tòa được hoãn lại đến tháng Hai, và chúng ta vẫn sẽ cứu được đứa bé. Lạy Chúa tôi, luật sư ở New York mới tài làm sao! Cứ đưa tiền cho họ chiến đấu và cho họ dăm ba cái lý do củ chuối, là họ sẽ xoay xở hoãn được mọi thứ trên đời này, trừ phi đó là ngày tận thế hay đại loại thế. Giờ thì bắt tay vào việc thôi anh bạn. Phiên tòa chắc chắn sẽ kéo dài đến giữa tháng Ba; Quốc hội kết thúc vào ngày mùng bốn tháng Ba. Trong vòng ba ngày trước khi kết thúc kỳ họp, họ sẽ làm xong việc giải quyết các thủ tục chuẩn bị, khi ấy họ sẽ sẵn sàng cho công việc quốc gia. Dự luật của chúng ta sẽ được thông qua trong vòng bốn mươi tám giờ sau đó, và chúng ta sẽ điện tín một triệu đô-la cho bồi thẩm đoàn—ý tôi là cho các luật sư—và phán quyết của bồi thẩm đoàn sẽ là ‘Giết người do vô ý xuất phát từ chứng mất trí có thể tha thứ được’—hoặc đại loại thế, đại loại thế.—Mọi thứ giờ đây chắc chắn như đinh đóng cột rồi. Nào, sao thế? Cậu ủ rũ gục xuống thế kia làm gì? Cậu biết là không được cư xử như một cô tiểu thư đâu đấy.”
“Ôi, Đại tá ơi, tôi đã trở nên quá quen với những rắc rối, quá quen với những thất bại, những nỗi thất vọng, đủ loại vận đen đủ đường, đến nỗi một chút tin vui nhỏ nhoi cũng đánh gục tôi ngay tức khắc. Mọi thứ xưa nay đều tuyệt vọng đến mức giờ đây tôi không thể nào chịu đựng nổi tin vui nữa. Dù sao thì nó cũng quá tốt để có thể là sự thật. Anh không thấy vận đen của chúng ta đã đày đọa tôi ra sao à? Tóc tôi đang ngả màu bạc, và biết bao đêm tôi chẳng thể chợp mắt nổi. Tôi ước gì mọi chuyện sớm kết thúc để chúng ta được nghỉ ngơi. Tôi ước gì chúng ta có thể nằm xuống, quên đi tất cả mọi thứ, và để mọi thứ chỉ là một giấc mơ đã qua rồi và không thể quay lại làm khổ chúng ta thêm lần nào nữa. Tôi mệt mỏi lắm rồi.”
“À, tội nghiệp cậu bé, đừng nói thế chứ—hãy vui lên—ánh sáng ở phía trước kìa. Đừng bỏ cuộc. Cậu sẽ lại có được Laura, và—Louise, và mẹ cậu, cùng vô vàn tiền bạc—và rồi cậu có thể đi đâu đó thật xa, thật xa nếu muốn, và quên sạch cái xó xỉnh chết tiệt này đi. Và có Chúa làm chứng, tôi sẽ đi cùng cậu! Tôi sẽ đi cùng cậu—này, tôi xin lấy danh dự ra hứa với cậu đấy. Vui lên nào. Tôi sẽ chạy ra ngoài báo tin vui cho mấy người bạn đây.”
Và lão siết chặt tay Washington, toan vội vã bước đi thì người bạn đồng hành của lão, trong một phút bùng nổ lòng ngưỡng mộ đầy biết ơn, đã thốt lên rằng:
“Tôi nghĩ ngài là một con người tốt bụng và cao thượng nhất mà tôi từng biết, Đại tá Sellers! và nếu mọi người chỉ cần hiểu ngài như tôi, ngài sẽ không phải lủi thủi ở đây như một kẻ vô danh—ngài đã đường hoàng ngồi trong Quốc hội rồi.”
Niềm hân hoan vụt tắt trên khuôn mặt Đại tá, lão đặt tay lên vai Washington và nghiêm giọng nói:
“Tôi vẫn luôn là bạn của gia đình cậu, Washington, và tôi nghĩ mình luôn cố gắng hành động đúng đắn giữa người với người, tùy theo sự hiểu biết của tôi. Giờ thì tôi không nghĩ trong hạnh kiểm của mình từng có điều gì khiến cậu cảm thấy có lý do để thốt ra một câu như thế cả.”
Lão quay người, rồi chậm rãi bước ra ngoài, để lại Washington đang ngượng ngùng và có phần hoang mang. Khi Washington kịp thu xếp lại suy nghĩ của mình, cậu tự lẩm bẩm: “Chà, thành thật mà nói, tôi chỉ muốn khen ngợi ngài ấy thôi—thực lòng tôi đời nào lại muốn làm tổn thương ngài ấy chứ.”
