Một lần khác, cậu Hữu được bố Khiêm dẫn sang làng bên chơi, thăm một bằng hữu. Hai ông bạn già lâu ngày gặp nhau, tay bắt mặt mừng rồi thì chủ khách kéo nhau vào nhà ngồi trên sập gụ, ăn trầu hút thuốc, hàn huyên tâm sự. Hữu cũng nhanh chóng nhập bọn với lũ trẻ con, kéo nhau ra sân, đánh khăng đánh đáo.
Bạn của bố có sở thích sưu tập đồ sứ hay sao ấy, nên trong phòng khách trưng bày đầy những đĩa chén lục bình đủ kiểu đủ cỡ, lành lặn cũng có mà sứt mẻ cũ kỹ, rạn nứt hết lớp sứ cũng có… Rồi trong lúc vui chuyện, ông mới trịnh trọng bê ra cho bố xem một chiếc điếu bát sứ men xanh lam, khảm bạc chạm trổ hình rồng mây thật đẹp, còn vê một vê thuốc ấn vào nõ điếu, mời bố hút thử…
Bố châm đóm mồi vào nõ điếu, bập bập cho thuốc bén lửa rồi rít một hơi dài kêu ro ro, đoạn ngửa cổ phun ra cả luồng khói trắng dày đặc, gật gù sảng khoái:
— Điếu đẹp lắm, rít hơi, nhẹ mà thông, ngon tuyệt.
Ông bạn nghe khen thì xoa tay đắc ý, chợt chưng hửng khi bố nói tiếp:
— Nhưng mà, có điều…
— Điều gì hở bác?
— Phải chi mà nõ điếu cũng bằng bạc nốt thì mới quí, đàng này nó lại làm bằng đồng thau.
Nghe bố nói đúng ý mình, ông ta vỗ đùi, thích chí:
— Đúng lắm! Bác nói đúng lắm!
Rồi kể:
— Điếu bát này, nghe đâu làm từ đời nhà Minh bên Trung Quốc, khi tôi sưu tầm được, thì thiếu mất nõ điếu nên mới gắn tạm cái bằng đồng vào ấy chứ…
Ông ta cũng rít một hơi thuốc, lại khật khà tiếp:
— Cũng tính đặt thợ đúc cho chiếc nõ điếu bằng bạc, có điều chưa biết phải mua bao nhiêu bạc thì vừa?
Bấy giờ bọn trẻ ngoài sân la hét ỏm tỏi làm hai ông phải nhìn ra, chợt trông thấy Hữu, bạn bố liền bảo:
— Mà này, tôi nghe nói thằng con bác có tài tính toán thông minh lắm? Hay ta thử hỏi nó xem sao!?
Rồi không đợi bố trả lời, ông ngoắt gọi ngay:
— Cháu Hữu!… Vào đây bác nhờ tí nào…
Cậu Hữu nghe bạn bố trình bày, rồi ông còn rút chiếc nõ từ điếu bát, dúi vào tay cho cậu tính.
Tưng nhẹ chiếc nõ điếu trong tay, Hữu nhíu mày, suy nghĩ lung lắm:
— Mỗi thứ kim loại thì nặng nhẹ khác nhau, làm sao tính được lượng bạc cho chiếc nõ này đây?!…
— Này cháu, uống chén trà cho tỉnh táo đã, rồi từ từ hẵng tính.
Hữu cảm ơn rồi đỡ lấy chén trà đặt trên đĩa bác ấy trao cho, vì vội nên nước trà sóng sánh, tràn cả ra ngoài đĩa…
Đôi mắt cậu chợt chăm chú nhìn chén đĩa trà, hình như đang nghĩ điều gì lung lắm… Cậu lại lúc lắc chén trà, làm cho nước bắn ra đĩa nhiều hơn. Bố và bác chủ nhà nhìn cậu, ngạc nhiên lắm: Sao nó dám vô phép, nghịch gì thế này?!…
Ngay lúc ấy Hữu chợt reo to, mừng rỡ:
— Aha…. Cháu tìm ra cách tính rồi!
Hữu xin phép, rồi đặt chén trà vào một cái đĩa khác thật khô ráo, đoạn từ từ châm thêm nước cho đến khi đầy ắp chén. Giờ, cậu nhẹ nhàng thả nõ điếu vào chén, một phần nước tràn ra đĩa ngay. Cậu cẩn thận lấy chén trà (có chứa nõ điếu) ra ngoài, rồi rót số nước ở đĩa vào một chén khô khác, giơ cho bố và bạn bố xem, bảo:
— Số bạc cần dùng để đúc chiếc nõ điếu bằng với khối nước trong chén này ạ!
Vậy là cậu đã biết cách tính thể tích của những vật thể có hình dạng khó đo lường. Quả nhiên với ngần ấy bạc, người thợ đã đúc cho bạn bố một chiếc nõ điếu thật hoàn hảo, không thừa không thiếu một ly. Ai cũng thán phục sự tính toán tài tình chính xác và sáng tạo của cậu, họ gọi Vũ Hữu là thần đồng toán học.
Càng lớn lên, Vũ Hữu càng học rộng hiểu sâu và đặc biệt yêu thích nghiên cứu các môn khoa học, toán pháp. Rồi đến khoa thi năm Quí Mùi 1463 đời vua Lê Thánh Tông, Vũ Hữu đỗ Hoàng giáp khi chỉ mới 20 tuổi.
Về sau, Vũ Hữu là vị quan đại thần lập nhiều công trạng, còn là nhà toán học đại tài, đã viết sách Lập Thành Toán Pháp, truyền dạy cho người đời.
