Lên tám chín tuổi thì Công Uẩn đã làu thông kinh sử, sức học tăng tiến không ngừng. Chú càng học rộng hiểu sâu thì sư Khánh Văn càng cạn kiệt tri thức để truyền thụ, và rồi phải dẫn chú lên chùa Lục Tổ trên núi Tiêu nhờ sư huynh Vạn Hạnh dạy dỗ cho.
Sư Vạn Hạnh bấy giờ là Đại lão Hòa thượng, sư tổ thiền phái Nam Phương của Đại Cồ Việt, là nhà thông thái uyên bác cả tam giáo Nho, Lão, Phật, có kiến văn sâu rộng nên được vua Lê Đại Hành rất trọng vọng, thường mời về triều cùng bàn việc triều chính và sư đã có công trong việc bày mưu hiến kế giúp vua Lê phá Tống bình Chiêm thắng lợi. Vì thế, uy danh của ngài rất lừng lẫy, một lời nói ra thiên hạ kính cẩn xem như sấm ngữ.
Khi sư vừa trông thấy Công Uẩn, đã thốt lên rằng:
— Đứa bé này không phải người thường, về sau ắt sẽ giải nguy gỡ rối khi đất nước sinh biến loạn, và là bậc minh chủ đem lại thái bình cho thiên hạ đó!…
Từ đấy, sư ra sức truyền thụ cho Công Uẩn mọi bình sinh sở học của mình, kể cả binh pháp võ nghệ, rèn luyện chú thành người văn võ song toàn, hầu giúp ích cho đời mai sau…
Dù đã cố khép mình vào khuôn phép, tu học theo lề lối nhưng không tránh khỏi những lúc bột phát tính hiếu động của tuổi trẻ, chú trốn học quậy phá lung tung. Nhẹ nhàng khuyên bảo mãi không xong, lần đó tức quá sư Vạn Hạnh phạt nặng, trói cậu ở cột hàng hiên ngoài sân cả đêm, không cho vào trai phòng ngủ nghỉ.
Bị trói một chỗ bó buộc hai tay đã bực rồi, lại thêm lũ muỗi mòng như rươi cứ vo ve vo ve tha hồ châm đốt ngứa ngáy vô kể mà chú chẳng thể động tay đập bắt được, hai chân cũng không dám co đạp vùng vẫy mạnh, vì kề bên là hòn non bộ yêu thích của sư, ngày ngày ông vẫn thường chăm chút ngắm nghía.
Mãi không ngủ được, chú chỉ còn cách… rung đùi đuổi muỗi, rồi tức cảnh mà đặt thơ rằng:
Thiên vi khâm chẩm địa vị chiên,
Nhật nguyệt đồng song đối ngã miên,
Dạ thâm bất cảm thân trường túc,
Chỉ khủng sơn hà xã tắc điên.
Nghĩa là:
Trời làm chăn gối, đất làm nền,
Nhật nguyệt chầu ta giấc ngủ yên,
Đêm khuya chẳng dám dang chân duỗi,
Duỗi sợ sơn hà bị đổ nghiêng.
Tiếng thơ vang vọng trong đêm, đầy hùng tâm tráng chí khiến sư Vạn Hạnh rung động cả tâm can. Ngài chưa ngủ đâu, đang đứng ngay sau cửa quan sát chú ấy mà…
Nghe thơ, sư ngẫm ngợi:
— Ngủ mà được trời đất trăng sao chầu hầu bao quanh thì có khác gì Thiên tử được canh gác yên giấc nồng?…
— Lại nữa nó không co đạp sợ đổ hòn non bộ mà cảm tác nên câu thơ đầy khẩu khí đế vương: là vua không dám manh động sợ làm khuynh đảo nước nhà, thì đúng là đấng minh quân thật!…
Rồi, sư tha cho Công Uẩn, càng ra sức chăm sóc dạy bảo đấng Thiên tử tương lai…
Về sau, Lý Công Uẩn lên ngôi, tức vua Lý Thái Tổ, sáng lập nên triều đại nhà Lý kéo dài suốt 216 năm, đưa đất nước Đại Cồ Việt - Đại Việt vươn lên một tầm cao mới, hùng mạnh nhất khu vực, muôn dân sống đời thái bình thịnh trị dài lâu.
