Mùa hè lại về, mùa của cây trái đua nhau chín rộ dưới nắng vàng rực rỡ, ban tặng cho con người vô vàn thứ quả ngon mật ngọt để giải khát trong những ngày nóng nhiệt. Nhất là ở vùng châu thổ sông Hồng như đạo Hải Dương này, đất đai trù phú càng sinh ra lắm sản vật thơm ngon…

Cậu bé Vũ Hữu tung tăng nhảy nhót trên đường đến nhà người bác, lòng ngập tràn vui thích khi được bố cho phép sang đấy học hè, vì nhà bác rộng rãi thoáng mát, lại có vườn cây xanh bóng che rợp cả không gian… Vui vì được tha hồ leo trèo chạy nhảy, nhưng thích nhất vẫn là thưởng thức trái chín đầu mùa mà bác hái cho. Ô,… vườn nhà bác có một cây mít mật nổi tiếng nhất làng Mộ Trạch này đấy! Cây đại thụ thân to, tàn lá xum xuê, năm nào cũng sai trái, quả trĩu đầy cành, lủng lẳng quanh thân. Đặc biệt là chất lượng của trái thì chẳng cây nào sánh được: múi mít to dày, vàng hươm, tươm mật. Bốc một múi cho vào miệng nhai thì mùi thơm nức mũi, vị ngọt mát lan khắp răng lưỡi…

Ưm, nghĩ đến đấy thì nước dãi đã ứa ra đầy mồm, cậu Hữu vội nhanh chân rảo bước…

— Ủa?… Nhà bác đây rồi, mà sao đông người tụ tập xôn xao thế nhỉ?

Hữu lo lắng khi thấy đám đông vây quanh bác trước ngõ, cậu phóng vội đến:

— Hừ… có độ chục quả chín cây, tôi định sáng nay mới hái đem ra chợ, vậy mà kẻ nào đã trộm mất rồi, có ức không chứ?

Thì ra ông bác đang kể cho lối xóm nghe việc bị hái trộm mít, mặt vẫn hầm hầm tức tối.

— A, ban nãy ngoài chợ, bọn tôi thấy người chủ vườn giáp sau vườn bác, cũng bày bán mít còn tươi rói đấy…!

— Phải, phải,… lại là mít mật, hệt như giống mít của bác vậy.

— Ờ… ờ… lạ nhỉ? Vườn ông kia, làm gì có thứ ấy chứ?

Vài ba bà đi chợ về, xúm lại bàn tán; bác của Hữu nghe càng giận, bảo:

— Đâu nào? Phải ra chợ xem mới được!… Gì chứ mít nhà tôi là nhận ra ngay ấy mà.

Rồi bác dắt tay Hữu xăm xăm đi, người rỗi chuyện cũng kéo theo…

Mọi người bu quanh gian hàng bán mít của anh nọ, theo dõi sự tình. Bác của Hữu lật lật mấy trái mít, xem xét:

— Đây nhé, trái này mọc nằm ngay chạc ba nên thân trái cong vòng, gấp eo như thế đó!

— Đây nữa, trái này mọc từ thân cây nên to tròn, gai nở đều đặn…

— Còn trái này nữa, bị vết ong đốt nên đen mất ba chỗ, làm sao mà tôi không nhớ? Sao nhầm được chứ?

Nhận ra mít vườn mình, bác của Hữu tức tối phân bua, người nọ gạt phắt:

— Thôi đi, đừng có mà nhận bừa nhé!… Mít nào chẳng là mít, trái nào mà chẳng giống trái nào?

— Nhưng… giống mít mật này, chỉ vườn tôi mới có! Nhà anh làm gì có?…

Anh bán mít cả cười, vung tay bảo:

— Hé hé… Thiên hạ bao la, bộ chỉ mỗi vườn nhà bác có mít mật chắc?!…. Thì, tôi đi mua về bán đó, đã sao nào!

— Hừ, ăn nói ngang ngược lắm, được, để tôi mời khán thị[1] đến phân xử.

— Bác cứ kiện đi, tôi hầu cho, xem làm gì được nhau nào, há há!…

Khi người khán thị đến cũng lắc đầu chào thua, vì chẳng có chứng cứ gì buộc tội anh kia được.

— Trừ phi bác “bắt tận tay day tận mặt”, chứ ở chợ cơ man là mít thế này, biết mít nào của ai?… Chẳng có bằng chứng mà bác cứ bảo người ta lấy cắp, không khéo còn bị tội… vu khống nữa đấy!

Tội nghiệp người bác, nghe xử vậy thì tức đến nghẹn họng, rành rành là mít của mình, mà đành giương mắt ngó thôi…

Hữu cũng ức lắm, thương cho bác mất của, mà mình cũng… không còn mít ăn! Cậu cứ chăm chăm nhìn quầy mít đầy ắp, quả nào quả nấy, cuống còn tươm (rỉ) nhựa mủ.

Chợt Hữu nảy ra một kế, reo lên mừng rỡ:

— A!… Cháu có cách để nhận biết phải mít của mình hay không, bác ạ.

Ai cũng tò mò, nhao nhao hỏi:

— Cách gì?… Cách gì hở cháu?!

Hữu nhoẻn cười, rồi phóng vụt đi, ngoái bảo:

— Xin cứ đợi đấy… Cháu quay lại ngay…!

Khi Hữu trở lại, tay ôm một gói lá chuối, mặt đỏ bừng, lấm tấm mồ hôi vì chạy mệt nhưng cậu vẫn tươi tỉnh, hớn hở bảo:

— Mọi người hãy xem… bằng chứng đây! Hữu trút gói lá, cả chục cái cuống mít rơi ra, tươm đầy mủ, dấu cắt còn mới toanh. Ai nấy nhìn nhau, lắc đầu, chẳng hiểu gì cả.

Hữu cầm một cuống mít, giơ lên tiếp:

— Đây là phần cuống của những trái mít bị hái trộm còn sót lại trên cây mà cháu vừa cắt xuống… Bây giờ ta đem chắp thử vào những quả mít này, nếu vừa đúng khớp, thì chính là mít của bác tôi…!

Lúc đó mọi người mới ồ lên chợt hiểu, họ thích thú đua nhau lấy cuống mít, hết đọ thử từ quả này, lại so sang quả khác, trong khi anh bán mít mặt cứ xanh dần. Cả chục cái cuống Hữu mới đem đến đều lắp khít với phần cuống mít bị cắt, chứng tỏ chính là mít của vườn nhà bác Hữu.

Anh bán mít đành thú tội chính mình đã hái trộm, xin trả mít và đền bù cho người bác, còn Vũ Hữu được dân làng hết lời ngợi khen về tài trí thông minh, nhanh nhạy.

❀ ❀ ❀

[1] Khán thị: Người coi sóc chợ, quản lí chợ.