Một ngày, bạn đồng liêu của ông Nghè Thứ đến thăm, đàm luận văn chương chữ nghĩa. Hai ông ngồi trên sập gụ vừa xơi trà thuốc vừa chuyện trò rất là tâm đắc… Danh Phương lúc này 7 tuổi, đã học xong bài cha cho ban sáng, định xin phép cha ra ngõ chơi cùng chúng bạn, nhưng thấy cha có khách nên cứ đứng lần chần mãi chưa dám mở miệng. Bất chợt nhìn ông khách, Phương lạ lẫm khi thấy đôi mắt ông to đùng dọi (rọi) lại đàng sau hai miếng thủy tinh trong veo đặt trên sống mũi. Hiếu kỳ, cậu sán lại gần, quên cả lạ quen, cứ ngước nhìn chăm bẳm:
— A!… là cái mục kỉnh (mắt kiếng) mình vẫn thường nghe nói đây… Ra là vầy!…
Phương reo lên thích thú vì vừa tận mắt khám phá ra vật mà mình chỉ nghe chưa từng thấy. Cậu vốn rất thích tìm tòi học hỏi điều mới lạ, mà cái mục kỉnh là thứ xa xỉ, tối tân ở kinh thành mới có, chứ làng quê này chẳng thấy ai đeo cả…!
— Danh Phương! Không được vô phép, sao dám hỗn hào nhìn bác như thế?
Nghe cha mắng, Phương mới giật mình sực tỉnh, khoanh tay cúi đầu:
— Cháu chào bác ạ…
Ông khách xoa đầu Phương, cười bảo:
— Ha ha… Chắc nó lấy làm lạ với cái mục kỉnh này đây…
Khách tháo kính, dùng vạt áo chùi cho sạch, tiếp:
— À… nghe nói huynh đã truyền thụ chữ nghĩa cho nó kha khá rồi thì phải?
— Không dám ạ… chỉ là dăm ba chữ giáo đầu ấy mà!… Ông Thứ khiêm tốn trả lời, khách lại đeo kính lên, cười; - Được, để tôi thử sức học của cháu xem sao….
Hắng giọng, ông quay hỏi Phương:
— Ừm… chắc cháu đã biết làm đối chứ?
Rồi không để cậu kịp trả lời, ông chỉ ngay mục kỉnh đang đeo, xuất đối:
“TỨ MỤC”
Nghĩa là: bốn con mắt.
— Chà… lắt léo đây!
Phương thầm nghĩ, chỉ là câu tiểu đối hai chữ, thoạt nghe tưởng là đơn giản về ý, đối gì mà chả được?…. Nhưng suy cho kỹ, thì bác ấy còn đối chữ tượng hình nữa đấy!… Vì chữ TỨ là bốn nếu xoay dọc lại sẽ thành chữ MỤC là mắt. Phải kiếm hai chữ vừa có ý nghĩa mà lối tượng hình cũng tương tự như vậy để đối lại thì mới là đối chỉnh.
Trí não cậu hoạt động nhanh như tia chớp, những con chữ liên tục hiện ra trong đầu… Chợt cậu a lên một tiếng, rồi hớn hở chỉ tay ra đầu làng, ngoài ấy có con sông tẻ thành nhiều nhánh, đáp đối:
— TAM XUYÊN ạ…!
Tam xuyên nghĩa là ba con sông, lối viết cũng hệt như cách trên, vậy là cậu đã đối thật chỉnh về hình và ý…
Bất ngờ vì Phương đáp đối quá nhanh, ông khách sững người một lát… rồi chừng như thấm ý, mới vỗ đùi đánh đét, bật thốt lên:
— Hay!… Hay tuyệt!
Day qua bạn, ông ta cười sảng khoái, tiếp:
— Ha ha… tôi đối mẹo đấy, thế mà nó tinh ý thật, thấy ngay được cái thâm của lối chơi chữ, còn đáp đối nhanh nhạy nữa… Khá lắm!
Ông Thứ cũng vui trong bụng vì con thông minh, nhưng không muốn nó nghe nhiều lời ngợi khen, thấy cậu vẫn đứng xớ rớ, ông bảo:
— Thôi cho con ra ngoài chơi, để cha hầu chuyện bác đây…
Phương được phép, thích chí chạy đi ngay. Trong nhà, vị khách vẫn gật gù suy gẫm:
— Tam xuyên…Tứ mục… Tứ mục, tam xuyên… Ha ha, tài tình thật! Không hổ danh là “hổ phụ, sinh hổ tử” mà… Thần đồng thật đấy!