Tuyển Tập Truyện Lãng Mạn

Lượt đọc: 319 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Trận Roncevalles

❊ ❊ ❊

Khoảng một nghìn hai trăm năm trước, có một vị Hoàng đế phương Tây tên là Charles Đại đế, hay theo cách gọi của một số người là Charlemagne, có nghĩa là Carolus Magnus. Những khi không phải bận bịu vì chiến tranh, ngài trị vì rất anh minh và độ lượng tại Aix-la-Chapelle; nhưng vào thời điểm câu chuyện này bắt đầu, ngài đã ở Tây Ban Nha được bảy năm để giao tranh với người Saracen. Toàn bộ đất chỉ đã quy phục ngài, ngoại trừ Zaragoza, một thị trấn nổi tiếng trên sông Ebro, nằm không xa vùng ngoại vi dãy Pyrenees, nơi đang được thủ lĩnh người Moor là Vua Marsile trấn thủ cùng một đạo quân hùng hậu.

Một ngày nọ khi trời nắng gắt, Marsile đang nằm trên một phiến đá cẩm thạch xanh mát được che bóng bởi những tán cây ăn quả rủ xuống, xung quanh là các vị quý tộc đang ngồi hầu chuyện. Bất chợt nhà vua ngồi dậy, quay sang bầy tôi và cất lời:

'Hãy lắng nghe trẫm, các khanh, bởi trẫm có điều quan trọng muốn tỏ tường. Thời buổi nhiễu nhương đã đến, vì vị Hoàng đế của xứ nước Pháp tươi đẹp sẽ không bao giờ nghỉ ngơi cho đến khi ngài ấy quét sạch chúng ta ra khỏi quê hương, trong khi trẫm lại chẳng có lấy một đội quân nào để đương đầu. Xin các bậc hiền triết hãy hiến kế cho trẫm, làm sao để thoát khỏi cả cái chết lẫn sự nhục nhã.'

Nghe nhà vua nói vậy, tất cả đều chìm trong im lặng bởi chẳng ai biết phải đáp lời ra sao, cho đến khi Blancandrin, Lãnh chúa xứ Val-Fonde, đứng lên.

'Xin bệ hạ chớ lo sợ,' hắn tâu với nhà vua, 'mà hãy cử một sứ thần đến yết kiến kẻ kiêu ngạo Charles kia, hứa phục dịch trung thành và xin kết tình giao hảo. Hãy để sứ thần mang theo những lễ vật để làm dịu lòng ngài ấy: gấu, sư tử, cùng chó săn mồi; bảy trăm con lạc đà và bốn trăm con la chở đầy vàng bạc, để ngài ấy có tiền chi trả cho binh lính của mình. Sứ thần hãy nhắn rằng vào Lễ Thánh Michael, chính bệ hạ sẽ diện kiến ngài ấy, xin quy y theo đạo Thiên Chúa, đồng thời trở thành bề tôi và làm lễ triều cống. Nếu ngài ấy đòi con tin, được thôi! Cứ cử mười hoặc hai mươi người để lấy lòng tin; đó sẽ là con trai của các thê thiếp chúng ta. Chính thần xin hiến dâng đứa con trai duy nhất của mình, dẫu cho điều đó có dẫn đến cái chết của nó đi chăng nữa. Thà tất cả bọn chúng phải chết, còn hơn để mất đi giang sơn bờ cõi và bị đẩy vào cảnh khất thực đến cuối đời.' Các quý tộc đồng thanh hưởng ứng: 'Khanh ấy nói rất phải.'

DƯỚI TÁN CÂY THÔNG GẦN BỤI HỒNG DẠ LÝ, TRÊN MỘT CHIẾC GHẾ BẰNG VÀNG RÒNG, NGỒI ĐÓ — VỊ HOÀNG ĐẾ CỦA XỨ PHÁP TƯƠI ĐẸP

Charlemagne

Vua Marsile giải tán triều đình và tuyển chọn những người sẽ lên đường đi sứ. 'Hỡi các khanh,' ngài nói, 'các khanh hãy khởi hành ngay lập tức tới chỗ Vua Charles, nhớ mang theo cành ô liu trên tay và van xin ngài ấy rủ lòng thương xót trẫm. Hãy nói rằng trước khi một tháng trôi qua, trẫm sẽ theo sau với một nghìn bề tôi để chịu lễ rửa tội và làm lễ triều cống. Nếu ngài ấy còn đòi con tin, cứ việc trao cho họ.' 'Tuân lệnh,' Blancandrin đáp, 'giao ước này thật tốt đẹp.'

Hoàng đế Charles lúc ấy đang có được niềm hạnh phúc viên mãn nhất trong đời. Ngài đã hạ thành Cordoba và san bằng tường lũy; các cỗ máy chiến tranh đã đánh sụp những tòa tháp, thành phố giàu có bị cướp phá, trong khi mọi tên người Saracen từ chối chịu lễ rửa tội đều bị tước đoạt sinh mạng. Giờ đây, ngài cảm thấy mình có thể nghỉ ngơi nên đã tìm đến sự mát mẻ của một khu vườn cây ăn quả, nơi cháu trai ngài là Roland cùng chiến hữu Oliver, hiệu úy mang cờ hiệu Geoffrey xứ Anjou và nhiều hiệp sĩ nổi tiếng khác đã tề tựu từ trước. Họ nằm dài trên những tấm thảm trắng, làm những gì mình thích nhất — một số chơi cờ vua hoặc cờ lùa, nhưng phần lớn là những vị bô lão vui mừng vì được thảnh thơi: những thanh niên trẻ tuổi thì đấu kiếm và luyện tập cưỡi ngựa đâm giáo. Dưới gốc cây thông, gần bụi hồng dạ lý, một chiếc ghế bằng vàng khối được đặt sẵn, và ngự trên đó là vị Hoàng đế của xứ Pháp tươi đẹp, một người đàn ông tráng kiện với bộ râu trắng như tuyết. Nhưng quãng thời gian nghỉ ngơi của ngài thật ngắn ngủi. Chẳng mấy chốc, các sứ thần của vị vua người Saracen đã tới nơi, xuống lưng la và cúi rạp người cung kính trước mặt ngài.

Chính Blancandrin là kẻ cất lời trước, dùng tay ra hiệu về phía những lễ vật mang theo và ngỏ ý rằng nhà vua sẽ chịu lễ rửa tội cùng triều cống đất đai, với điều kiện Hoàng đế Charles phải rút toàn bộ quân đội trở về nước Pháp, 'bởi vì,' Blancandrin lập luận, 'ngài đã ở lại xứ sở này quá lâu rồi.'

Khi Blancandrin dứt lời, Hoàng đế vẫn ngồi yên lặng, đầu hơi cúi xuống và suy ngẫm về những lời của người Saracen, bởi ngài vốn chưa bao giờ có thói quen vội vã trong lời ăn tiếng nói. Cuối cùng, ngài ngẩng đầu lên, nét mặt ánh lên vẻ kiêu hãnh.

'Ngươi nói rất hay,' ngài đáp, 'nhưng Vua Marsile vốn là kẻ thù không đội trời chung của trẫm, và làm sao trẫm biết chắc rằng mình có thể đặt trọn niềm tin vào những lời đề nghị của các ngươi?'

'Bệ hạ sẽ nhận được con tin,' người Saracen đáp lời, 'đó là con trai của các bậc quý tộc cao quý nhất, và con trai của chính thần cũng nằm trong số đó. Ngay khi bệ hạ quay về cung điện của mình, chủ nhân của thần sẽ theo sau vào ngày Lễ Thánh Michael và chịu phép rửa tội dưới dòng nước ở Aix.'

'Nếu y làm vậy,' Charles nói, 'họa may linh hồn y còn được cứu rỗi,' rồi ngài ra lệnh tiếp đón các vị khách theo nghi thức hiếu khách.

Trước lúc bình minh ngày hôm sau, Hoàng đế rời giường, tham dự thánh lễ và nghe hát giờ kinh cầu sáng. Sau đó, ngài ngồi xuống dưới gốc cây thông và triệu tập các Nam tước đến bàn triều chính. Có rất nhiều người mà tên tuổi vẫn còn được người đời ghi nhớ: Ogier người Đan Mạch, Tổng giám mục Turpin xứ Rheims, vị Bá tước dũng cảm xứ Gascogne, Bá tước Roland — cháu trai của Charles, cùng người bạn chiến đấu hào hiệp Oliver của ông. Ganélon cũng có mặt ở đó, kẻ sẽ gây ra mối họa động trời. Khi tất cả đã ngồi vào chỗ, Hoàng đế cất tiếng nhắc lại những lời mà sứ thần vừa tâu. 'Nhưng Marsile đưa ra một điều kiện,' Charles tiếp lời, 'đó là trẫm phải trở về Pháp, và y sẽ đến yết kiến trẫm với tư cách là chư hầu. Này các khanh, liệu y đang thề dối trá, hay trẫm có thể đặt niềm tin vào lời thề của y?' Các quý tộc đồng thanh hô lớn: 'Chúng ta phải hết sức thận trọng khi đưa ra câu trả lời cho ngài ấy.'

Nghe vậy, Roland liền đứng phắt dậy. 'Thật là điên rồ khi đặt lòng tin vào Marsile,' anh nói; 'chúng ta đã ở Tây Ban Nha suốt bảy năm trời và chinh phục biết bao thành trì cho bệ hạ, nhưng kẻ mang tên Marsile ấy luôn chứng bản tính phản trắc của mình. Đã có lần y cử đến chỗ chúng ta một phái đoàn gồm những kẻ ngoại đạo, ai nấy đều cầm cành ô liu trên tay và đưa ra những lời hứa hẹn y hệt thế này. Đã có lần bệ hạ triệu tập hội đồng các nam tước, và họ đã khuyên bệ hạ làm điều mà họ biết chắc bệ hạ hằng mong muốn, rồi ngài đã cử hai vị bá tước cao quý Basil và Bazan đến triều đình của đám ngoại đạo. Và Marsile đã đối xử với họ ra sao? Y hạ lệnh dẫn họ lên vùng núi và chặt đầu, và chúng đã làm thật. Không! Hãy tiếp tục cuộc chiến như ngài đã khởi xướng; hãy tiến đánh Zaragoza và vây hãm thị trấn ấy, dẫu cho cuộc chiến có kéo dài đến hết cuộc đời bệ hạ đi nữa, và hãy trả thù cho những người đã bị Marsile sát hại.'

Hoàng đế cúi đầu lắng nghe Roland, tay vẫn không ngừng mân mê bộ râu mép. Ngài giữ im lặng, ngẫm nghĩ trong đầu những điều Roland vừa nói, và các quý tộc cũng im lặng theo, ngoại trừ Ganélon. Bởi Ganélon đã đứng dậy, bước ra trước mặt Charles và cất lời. 'Xin đừng tin bất kỳ ai trong chúng ta,' hắn nói; 'hãy chỉ nghĩ đến lợi ích của chính bệ hạ khi Marsile ngỏ ý muốn làm chư hầu, dâng hiến toàn bộ Tây Ban Nha để triều cống và còn chịu cả lễ rửa tội; kẻ nào muốn bệ hạ khước từ những điều kiện ấy chắc chắn chẳng màng gì đến sinh mạng của phần còn lại chúng ta. Đừng bận tâm đến những lời xằng bậy đó, mà hãy lắng nghe các bậc hiền triết.'

Hắn ngồi xuống chỗ của mình, và ngay sau đó Công tước Naimes tiếp lời. 'Bệ hạ đã nghe rõ lời của Ganélon rồi đấy,' hắn nói với Charles. 'Đó là một lời khuyên sáng suốt, nếu chúng ta biết tuân theo! Marsile thừa hiểu rằng cuối cùng y đã bị khuất phục. Bệ hạ đã chiếm được các thành trì của y, đánh bại y trong trận chiến, và giờ đây y buộc phải mở lời cầu xin sự khoan hồng. Thật đáng xấu hổ nếu chúng ta còn đòi hỏi thêm điều gì nữa, nhất là khi bệ hạ đang nắm giữ các con tin làm vật bảo chứng cho lòng thành của y. Đã đến lúc cuộc chiến này phải khép lại; vì vậy, hãy cử một trong các nam tước của bệ hạ đến gặp trực tiếp y để đàm phán.' Các quý tộc đồng thanh đáp: 'Công tước đã nói rất phải.'

'Hỡi các vị chúa tể cao quý, chúng ta nên cử sứ thần nào đến diện kiến Vua Marsile tại Zaragoza?' 'Thần xin đi, nếu đó là ý muốn của bệ hạ,' Công tước Naimes thưa. 'Hãy trao cho thần găng tay và vương trượng quyền lực.' 'Không,' Charles đáp, 'trí tuệ của khanh rất lớn lao, và trẫm không thể thiếu khanh bên cạnh mình. Hãy ở lại chỗ cũ, trẫm truyền lệnh cho khanh là vậy.'

'Xin hãy để thần đi,' Roland kêu lên. 'Không, không,' Bá tước Oliver can ngăn; 'cậu quá nóng vội và thiếu thận trọng. Cậu sẽ chỉ sa vào bẫy của chúng mà thôi. Được sự cho phép của đức vua, ta sẽ đi thay cậu.'

'Hãy giữ im lặng,' Charles nói, vừa lắc đầu; 'không ai trong hai ngươi được đi cả. Không một ai trong số mười hai vị dũng tướng của trẫm được chọn.'

Bấy giờ, Turpin xứ Rheims rời ghế ngồi, dùng chất giọng vang dội của mình để tâu với Charles. 'Tâu Đức vua nhân từ, xin hãy ban cho người Frank chúng ta chút ít bình yên. Bảy năm qua ngài ở Tây Ban Nha, và các nam tước của ngài đã phải chiến đấu cùng đau khổ suốt quãng thời gian ấy. Chính lúc này đây, tâu bệ hạ, găng tay và vương trượng nên được trao cho người khác. Thần sẽ đi gặp kẻ ngoại đạo này và cho y biết thần khinh bỉ y đến nhường nào.' Nhưng Hoàng đế, lòng đầy giận dữ, liền quát lớn: 'Vì bộ râu của ta, khanh hãy ở lại đây với ta. Trở về chỗ ngồi trên thảm trắng của khanh đi, và đừng ban phát lời khuyên nào nữa trừ khi ta cất lời hỏi.'

'Hỡi các hiệp sĩ người Frank ưu tú,' Charles nói, 'hãy chọn cho ta một nam tước từ quê hương chúng ta, người sẽ làm sứ thần đến yết kiến Vua Marsile, và khi cần thiết có thể chiến đấu dũng mãnh.'

'À,' Roland kêu lên, 'xin hãy chọn Ganélon, cha dượng của thần; bệ hạ sẽ chẳng tìm được ai xuất sắc hơn đâu.' 'Phải,' người Frank đồng tình, 'hắn chính là người thích hợp; cứ để hắn đi nếu bệ hạ ưng thuận.'

'Ganélon,' nhà vua hạ lệnh, 'hãy bước lại đây để ta trao găng tay và vương trượng. Đó là ý nguyện của các nam tước đã chọn ngươi.'

MARSILE ĐE DỌA GANÉLON BẰNG MỘT CÂY LAO

'Không,' Ganélon đáp lời, 'đó là do Roland sắp đặt, và cho đến cuối đời này ta sẽ mãi căm hận nó vì chuyện đó. Ta cũng sẽ căm hận cả Oliver, bởi Oliver là chiến hữu của nó. Và ta sẽ chẳng bao giờ yêu quý mười hai vị dũng tướng nữa, vì họ bênh vực nó. Ngay trước mắt bệ hạ đây, thần xin ném chiến thư thách đấu.'

'Ngươi đang giận cá chém thớt vì những chuyện đâu đâu,' nhà vua nói, 'và theo lệnh ta đã ban ra, ngươi sẽ phải lên đường.'

'Thần có thể đi, nhưng đó sẽ là chuyến đi chết chóc của thần, y như cái chết của Basil và người anh em Bazan của hắn. Kẻ nào đi đến đó sẽ chẳng thể quay về. Nhưng thâu bệ hạ, xin đừng quên rằng chị gái thần chính là vợ thần, và thần còn có đứa con trai tên Baldwin, nếu nó sống sót, sẽ là kẻ dũng cảm nhất trong những người dũng cảm. Thần xin phó thác toàn bộ đất đai của mình cho nó. Xin hãy bảo bọc nó thật tốt, bởi thần sẽ chẳng còn được gặp lại nó nữa đâu.'

'Trái tim ngươi quá ư mềm yếu,' Charles nói, 'nhưng không còn cách nào khác, ngươi buộc phải lên đường.'

Nghe những lời của nhà vua, Ganélon giận dữ vứt phăng chiếc áo choàng lông thú xuống đất. 'Chính ngươi,' hắn thét lên, quay phắt sang Roland, 'chính ngươi là kẻ đẩy ta vào mối hiểm nguy này! Ta là cha dượng của ngươi, và chừng đó là quá đủ lý do để ngươi sai khiến ta đi chịu trảm tại triều đình Vua Marsile. Cứ cho là vậy đi; nhưng nếu ta còn có ngày quay về, ta sẽ mang lại cho ngươi một tai họa chỉ chấm dứt khi cuộc đời ngươi chấm dứt.'

'Anh ăn nói chẳng khác nào kẻ điên,' Roland đáp. 'Ai cũng biết rằng ta chẳng màng gì đến những lời đe dọa. Nhưng sứ mệnh này đòi hỏi một người khôn ngoan, và nếu bệ hạ ưng thuận, thần xin đi thay phần anh ta.'

'Ngươi không được phép đi thay ta,' Ganélon đáp trả. 'Ta không phải là chư hầu của ngươi để mà nghe theo lệnh ngươi sai bảo. Charles đã ra lệnh cho ta đến Zaragoza, thì ta sẽ đến Zaragoza. Nhưng hãy cẩn thận với những gì ta sẽ làm khi đặt chân đến đó.'

Nghe vậy, Roland liền bật cười, và khi Ganélon trông thấy nụ cười ấy, hắn cảm thấy lồng ngực như muốn nổ tung vì giận dữ. 'Ta căm thù ngươi,' hắn lầm bầm với Roland. 'Ta đã chẳng đời nào bị chọn nếu không có ngươi. Hỡi Hoàng đế vĩ đại,' hắn lớn tiếng nói với Charles, 'xin hãy nhìn đây, thần đã sẵn sàng tuân lệnh ngài.'

'Hãy lắng nghe cho kỹ, hỡi Bá tước cao quý,' Charles đáp, 'bởi đây là thông điệp ta muốn ngươi mang đến cho Vua Marsile. Nếu y đồng ý trở thành chư hầu của ta và chịu phép Thánh tẩy, ta sẽ ban cho y một nửa Tây Ban Nha làm thái ấp. Nửa còn lại sẽ do Roland, cháu trai ta, cai quản. Nếu những điều kiện này không làm Vua Marsile hài lòng, chính ta sẽ vây hãm Zaragoza, bắt sống y và xiềng xích lại. Sau đó y sẽ bị giải về Aix, nơi y phải chịu một cái chết nhục nhã. Hãy nhận lấy bức thư này đã được đóng ấn triện của ta, và trao tận tay kẻ ngoại đạo.' Khi Ganélon đã cất kỹ bức thư, nhà vua liền giơ găng tay ra, nhưng vị Bá tước không vội vã đón lấy để rồi nó tuột khỏi tay rơi xuống đất. 'Trời đất ơi,' đám người Frank đứng xung quanh kinh hãi kêu lên, 'điềm gở làm sao! Sứ mệnh này sẽ là nguyên nhân dẫn đến những tai ương thảm khốc.' 'Ta sẽ mang tin tức về chúng cho các ngươi,' Ganélon lạnh lùng đáp. Rồi hắn quay sang Charles: 'Xin hãy để thần khởi hành, tâu bệ hạ, vì thần phải đi đây. Thần không muốn lãng phí thêm chút thời gian nào nữa.'

'Vậy hãy đi đi,' nhà vua đáp, vừa làm dấu thánh trên người hắn và trao cho hắn vương trượng quyền lực. Và Ganélon lên đường.

Chẳng mất bao lâu để hắn bắt kịp đoàn người Saracen, những kẻ đã nấn ná nán lại với hy vọng hắn sẽ đi cùng, và Blancandrin bắt đầu ca ngợi tài năng lẫn những cuộc chinh phạt của Charles. 'Ngài ấy là một con người phi thường,' Ganélon đáp, 'với ý chí cương nghị đến mức chẳng ai có thể chống lại.'

'Người Frank mới dũng cảm làm sao,' Blancandrin tiếp lời; 'nhưng các quý tộc của ngài đã thiếu sáng suốt khi đưa ra lời khuyên cho nhà vua trong chuyện này. Điều đó mang lại điềm gở cho Charles và cho cả khối kẻ khác nữa.'

'Không ai trong số họ đáng bị trách cứ cả,' Ganélon nói, 'ngoại trừ một mình Roland, và sự nhục nhã sẽ giáng lên đầu hắn. Sự kiêu ngạo của hắn lớn đến mức hắn nghĩ rằng không thanh kiếm nào có thể chạm tới mình, nhưng chừng nào hắn chưa thực sự chết thì chúng ta không bao giờ có được hòa bình.' Đến đây, tên người Saracen liếc nhìn Ganélon đang đi bên cạnh. 'Hắn là một gã đàn ông khôi ngô,' hắn thầm nghĩ, 'nhưng trong ánh mắt lại ẩn chứa sự gian xảo,' rồi Blancandrin cất tiếng. 'Chúng ta hãy hiểu rõ ý định của nhau xem nào,' hắn nói; 'ngươi có muốn trả thù Roland không? Nếu vậy, nhân danh bộ râu của Mahomet, hãy giao hắn vào tay chúng ta. Vua Marsile là một chủ nhân hào phóng, biết cách báo đáp những ai phục vụ ngài.' Ganélon lắng nghe những lời ấy và lặng lẽ cúi đầu.

Nhưng sự im lặng ấy chẳng kéo dài lâu: trước khi họ đặt chân đến Zaragoza, Ganélon đã đạt được thỏa thuận với Blancandrin rằng họ sẽ tìm mọi cách để trừ khử Roland. Khi mọi chuyện đã ngã ngũ, họ cưỡi ngựa qua cổng thành và xuống ngựa. Dưới bóng râm của một cây thông, một chiếc ngai vàng được phủ lụa mềm Alexandria đặt sẵn, và ngự trên đó là kẻ từng là chủ nhân của toàn bộ Tây Ban Nha. Hai mươi nghìn quân Saracen đứng vây quanh nhưng hoàn toàn giữ im lặng, bởi họ quá ư sốt sắng muốn biết câu trả lời của Charles. Blancandrin tiến đến ngai vàng của nhà vua, dắt theo Ganélon bằng cổ tay. 'Kính chào vị Đại vương vĩ đại,' hắn tâu; 'chúng thần đã chuyển sứ mệnh của ngài đến Charles, ngài ấy ngẩng cả hai tay lên trời nhưng chẳng đáp lại điều gì. Tuy nhiên, ngài đã cử đến đây một trong những đại thần cao quý nhất, và vị này sẽ cho ngài biết đó là hòa bình hay chiến tranh.'

'Hãy để hắn nói,' Marsile đáp, 'và chúng ta sẽ lắng nghe.'

Ganélon nấn ná một lát trước khi cất lời, bởi hắn thừa biết chỉ một sơ suất nhỏ trong lời nói cũng có thể chuốc lấy họa diệt vong cho chính mình. 'Kính chào bệ hạ,' hắn nói khi đã chuẩn bị xong xuôi lời lẽ. 'Đây là thông điệp mà Charlemagne gửi cho ngài. Ngài buộc phải chịu phép Thánh tẩy, và Charles sẽ cho phép ngài làm lễ triều cống cho một nửa Tây Ban Nha. Nửa còn lại ngài dành tặng cho Roland, người cháu trai, và ngài sẽ thấy đó là một tên láng giềng vô cùng hống hách. Nếu những điều kiện này không làm bệ hạ vừa lòng, ngài sẽ vây hãm Zaragoza, bắt giữ bệ hạ và giải về Aix, kinh đô của Đế quốc, nơi bệ hạ phải chịu một cái chết nhục nhã.' Nghe đến đây, Marsile run lên vì giận dữ, vớ lấy một cây lao và định phóng thẳng vào Ganélon nếu không có ai kịp giữ chặt y từ phía sau. Ganélon điềm tĩnh quan sát, tay đặt lên chuôi thanh gươm và khẽ rút ra một chút khỏi vỏ. 'Hỡi gươm thần,' hắn lẩm bẩm, 'ngươi thật sắc bén và rạng ngời. Chừng nào ta còn mang ngươi bên mình tại triều đình của vị Vua này, Hoàng đế sẽ không bao giờ có thể nói rằng ta đã chết cô độc trên đất khách quê người. Nhưng trước khi ta ngã xuống, ngươi sẽ được uống máu của những kẻ ưu tú nhất trong quân đội của y.'

Những kẻ ngoại đạo đứng xung quanh bèn van xin Marsile hãy quay lại ngai vàng để sự việc được phán quyết. 'Bệ hạ đang tự đặt mình vào thế sai quấy,' vị lão Tể tướng khuyên can, 'khi muốn ra tay sát hại sứ thần của người Frank này.'

'Tâu bệ hạ,' Ganélon đáp, 'thần xin nhẫn nhịn chịu đựng sự lăng mục này, nhưng dẫu cho có gom hết kho báu trong vương quốc của ngài đi nữa cũng đừng hòng ngăn cản thần truyền đạt thông điệp từ chủ nhân của mình.' Dứt lời, hắn hất chiếc áo choàng bằng lông chồn zibeline khỏi vai nhưng tay vẫn cầm hờ lấy chuôi gươm. 'Kìa nhìn xem,' bọn người Saracen xì xào, 'đã bao giờ các ngươi thấy một chiến binh nào kiêu hãnh đến thế chưa?' Ganélon tiến lại gần nhà vua và lặp lại nguyên văn thông điệp mà Charles đã trao cho hắn. Khi nói xong, hắn chìa bức thư ra, và Marsile — người từng theo học tại những ngôi trường uyên bác nhất — bèn bẻ niêm phong rồi tự mình đọc lấy. 'Hãy lắng nghe điều này, hỡi các khanh,' y thét lớn, 'và cho ta biết đã bao giờ các ngươi nghe thấy sự điên rồ nhường ấy chưa! Charles sai ta phải nhớ đến Basil và Bazan, những kẻ đã bị ta chặt đầu trên chốn non cao kia. Và nếu ta muốn giữ lại cái mạng này, ta phải cử người chú là Tể tướng đến chỗ y để mặc tình y xử lý.' Bọn người Saracen lắng nghe thông điệp trong bầu không khí im lặng lạnh lẽo, và rồi sự im lặng đó bị phá vỡ bởi tiếng của hoàng tử con trai nhà vua. 'Ganélon chắc chắn phải phát điên rồi mới dám đưa ra một thông điệp ngang ngược như vậy,' hắn nói, 'và hắn đáng phải chịu tội chết vì sự hỗn láo đó. Hãy giao hắn cho ta, ta sẽthực thi công lý trên người hắn.' Ganélon hiểu rõ những lời đó nhưng chẳng thèm đếm xỉa, hắn chỉ lặng lẽ tự lưng vào gốc cây thông và thõng tay nghịch chuôi kiếm.

Vua Marsile đứng dậy bước vào khu vườn cây ăn quả, theo sau là những cận thần đắc lực nhất: Jorfalon — con trai y, người chú Tể tướng cùng những kẻ mà y tin tưởng nhất. 'Hãy triệu cả tên người Frank đó vào đây,' Blancandrin thì thầm vào tai y, 'vì hắn đã đồng ý về phe chúng ta rồi.' 'Dẫn hắn tới,' nhà vua đáp, và Blancandrin liền đưa Ganélon vào khu vườn, nơi tấm lưới mưu phản đang được dệt thành.

'Hỡi Ganélon cao quý,' Marsile cất lời, 'vừa rồi ta đã hành xử thật dại dột khi trong cơn thịnh nộ lại định ra tay đánh ngươi. Xin hãy nhận chiếc áo choàng lông chồn marten này để tạ lỗi. Nó vừa được chuyển đến từ một xứ sở xa xôi và có giá trị tới năm trăm cân vàng.' 'Thần xin vui nhận,' Ganélon đáp khi nhà vua khoác chiếc áo lên vai hắn, 'và cầu mong bệ hạ cũng sẽ được đền đáp bằng một món quà tráng lệ tương tự!'

'Ganélon,' nhà vua tiếp lời, 'ta muốn ngươi trở thành bằng hữu của ta, dẫu rằng việc bộc lộ thiện cảm đó một cách công khai lúc này là không khôn ngoan chút nào. Hãy kể cho ta nghe về Charlemagne, và liệu những điều ta nghe đồn về ngài ấy có đúng sự thật hay không. Người ta bảo ngài ấy đã rất già, gần hai trăm tuổi, từng bôn ba khắp xứ sở này đến xứ sở khác, lăn lộn qua mọi chiến trận khốc liệt nhất và biến những vị vua hùng mạnh nhất thành kẻ ăn mày. Đến bao giờ ngài ấy mới cảm thấy mệt mỏi vì những cuộc chiến tranh này? Đã đến lúc ngài ấy nên dừng chân nghỉ ngơi tại Aix rồi chứ.'

'Không,' Ganélon đáp, 'những kẻ nói với bệ hạ rằng Charlemagne là người như vậy hoàn toàn nói dối. Lưỡi của thần có lẽ chẳng bao giờ kể hết được sự nhân hậu và lòng cao thượng của ngài ấy dành cho tất cả mọi người. Ai có thể miêu tả nổi con người Charlemagne cơ chứ? Thần thà chịu chết chứ quyết không rời bỏ hàng ngũ phục dịch ngài.'

'Những gì ngươi nói thật đáng kinh ngạc,' Marsile đáp, 'nhưng sau tất cả những gì ngài ấy đã làm, lẽ nào sự nghỉ ngơi lại không hề ngọt ngào đối với ngài ấy sao?'

'Sẽ không có chuyện đó chừng nào người cháu trai Roland của ngài ấy còn sống,' Ganélon nói. 'Dưới vòm trời này chẳng có chiến binh nào sánh kịp, và chiến hữu Oliver của hắn cũng nổi danh bởi võ nghệ cao cường. Mười hai vị dũng tướng mà Hoàng đế hết mực sủng ái, cùng hai mươi nghìn quân tinh nhuệ được cắt cử ở tiền quân — thực sự Charlemagne có thể yên tâm nghỉ ngơi mà chẳng phải sợ hãi bất kỳ ai.'

'Hỡi vị chúa tể cao quý,' Marsile đáp, 'thần dân của ta mới là những người xuất chúng nhất, và bất cứ lúc nào ta cũng có thể triệu tập bốn trăm nghìn quân để nghênh chiến với Charlemagne.'

'Bệ hạ sẽ không thể đánh bại ngài ấy lần này đâu,' Ganélon nói, 'và trong một trận giao tranh, hàng vạn binh lính của ngệ sẽ bỏ mạng. Hãy nghe lời khuyên của thần. Hãy dâng cống cho Charles thêm nhiều vàng bạc nữa, đồng thời dâng thêm hai mươi con tin khác, với điều kiện ngài ấy phải tự mình quay về nước Pháp và bỏ lại hậu quân phía sau. Vị trí nguy hiểm ấy chắc chắn sẽ bị người cháu trai Roland đòi nhận lấy, và chiến hữu Oliver của hắn sẽ luôn sát cánh bên cạnh. Sẽ rất dễ dàng để sắp đặt cho hai vị bá tước ấy phải bỏ mạng, và một khi Roland cùng Oliver đã chết, nhà vua sẽ chẳng còn lòng dạ nào để chiến đấu nữa.'

'Hỡi vị chúa tể cao quý,' Marsile hỏi, 'ta sẽ phải làm gì để tiêu diệt được Roland?'

'Điều đó thần có thể dễ dàng mách nước cho bệ hạ,' Ganélon đáp. 'Khi Charlemagne đã vượt qua các ngọn núi một cách an toàn cùng phần lớn binh lính, hành lý và con tin của mình, bệ hạ hãy bố trí sẵn một trăm nghìn quân ngoại đạo bất ngờ ập vào tấn công Roland cùng đạo hậu quân gồm hai mươi nghìn người của hắn. Người Frank sẽ chiến đấu ngoan cường, nhưng họ không thể địch lại một lực lượng đông đảo như vậy, dẫu cho tổn thất về phía kẻ thù trên chiến trường cũng không hề nhỏ. Khi ấy, chớ chần chừ dù chỉ một khoảnh khắc, hãy tung quân đánh trận thứ hai ngay lập tức. Bọn họ lúc đó đã quá ít và quá yếu sức để có thể chiến đấu lâu dài, và quãng thời gian còn lại trong cuộc đời bệ hạ sẽ được hưởng thái bình. Nếu tiêu diệt được Roland, bệ hạ đã chặt đứt cánh tay phải của Hoàng đế. Hãy vĩnh biệt những đạo quân tráng lệ của người Frank; sẽ chẳng bao giờ một lực lượng như thế được tụ họp lại lần nữa; Charles sẽ không bao giờ còn đội chiếc vương miện bằng vàng ấy nữa, và toàn bộ Tây Ban Nha sẽ chìm trong hòa bình.'

Marsile lắng nghe từng lời của Ganélon, cúi xuống ôm hôn cổ hắn và ra lệnh mang những bảo vật quý giá nhất ra đây. Rồi y nói: 'Chúng ta không cần phải bàn bạc thêm điều gì nữa; hãy thề rằng ta sẽ tóm gọn hắn ở hậu quân, và ta thề rằng ngươi sẽ rửa được mối hận thù của mình.' Và Ganélon đã thề. Nhưng Marsile vẫn chưa thỏa mãn với lời thề của Ganélon. Y hạ lệnh mang ra một bản kinh Koran, cuốn sách thánh của đạo Mahomet, và đặt nó lên chiếc ghế ngà voi nằm dưới bóng cây ô loại. Đặt tay lên cuốn sách thánh, Marsile cũng thề rằng nếu trong hàng hậu quân của quân đội Charlemagne mà có mặt Roland, y sẽ huy động toàn bộ binh mã ập đến tiêu diệt hắn và mười hai vị dũng tướng của nước Pháp. Thế là giao ước phản trắc đã được ký kết. Sau đó, bọn người ngoại đạo ùa đến quây quần, kẻ dâng gươm, người dâng mũ giáp cho Ganélon, trong khi Vương hậu mang đến những chiếc vòng tay bằng đá quý làm quà cho vợ hắn. Marsile hỏi vị thủ quỹ xem đã chuẩn bị xong xuôi lễ vật để gửi cho Charles chưa, rồi ôm chầm lấy Ganélon và tuyên bố rằng sẽ không có ngày nào trôi qua mà người bạn của y không nhận được những món quà tương tự, miễn là hắn chịu dốc sức giúp đỡ trong việc sát hại Roland. 'Các ngươi giữ ta lại quá lâu rồi đấy,' Ganélon đáp gọn lỏn, rồi hắn leo lên ngựa và phóng đi.

Trong suốt thời gian đó, Hoàng đế Charles đang hành quân trở về Pháp, nhưng ngài dừng chân tại một thị trấn nhỏ từng bị Roland chiếm giữ từ lâu, để chờ đợi tin tức từ Ganélon và đón nhận thông báo rằng Marsile đã đồng ý làm lễ triều cống cho Tây Ban Nha. Cuối cùng, vào một buổi sáng tinh sương, một sứ thần đến lều của nhà vua báo tin Ganélon đã trở về, và Charles liền vội vã bước ra cùng Roland, Oliver, Công tước Naimes cùng một nghìn binh sĩ để đón gặp Ganélon. 'Kính chào bệ hạ,' kẻ phản bội cúi rạp người tâu; 'thần xin dâng lên ngài chìa khóa thành Zaragoza, hai mươi con tin cùng những lễ vật trọng thể. Vị quốc vương cao quý Marsile thành tâm van xin bệ hạ chớ trách cứ, bởi vị Tể tướng — người chú của ngài ấy — đã không thể cùng về với thần. Thần đã tận mắt chứng kiến — tận mắt thấy ba trăm nghìn quân mình mặc áo giáp trụ lần lượt xuống thuyền giương buồm ra khơi cùng vị Tể tướng làm thủ lĩnh, do họ không thể bảo vệ đức tin của chính mình cũng như không nỡ thề từ bỏ nó. Nhưng khi vừa khuất tầm mắt khỏi đất liền, một cơn bão dữ dội đã ập đến và nhấn chìm tất cả. Tể tướng chắc hẳn đã mạng vong cùng những kẻ khác, bằng không nhà vua đã hạ lệnh cho ông ta đi cùng thần rồi. Còn về bản thân quốc vương, tâu bệ hạ, trước khi một tháng trôi qua, ngài ấy sẽ có mặt ở Pháp, sẵn sàng chịu phép rửa tội trước sự chứng kiến của ngài. Và ngài ấy sẽ trở thành chư hầu của ngài, làm lễ triều cống cho vương quốc Tây Ban Nha.'

'Ngươi đã lập được công lớn,' Charles nói, 'và phần thưởng dành cho ngươi sẽ vô cùng hậu h̃i.' Thế là tiếng kèn lệnh vang lên, các lều trại được hạ xuống, và toàn bộ đại quân vui mừng khôn xiết hành quân trở về xứ Pháp tươi đẹp.

Giấc mơ của Charlemagne

'Cuộc chiến của ta đã kết thúc,' nhà vua nói khi quân đội của ngài hân hoan quay lưng lại với Tây Ban Nha, và khi màn đêm buông xuống, họ dựng lều đi ngủ cho đến khi ngày mới bắt đầu. Nhưng ngài nào có hay biết rằng bốn trăm nghìn tên ngoại đạo, với khiên giápòng trên cổ và thanh gươm tuốt trần trong tay, đang lặng lẽ di chuyển qua các hẻm núi với mưu đồ ẩn nấp trong rừng chờ đợi thời cơ. Chúng đã mai phục sẵn ở đó, trong khi người Frank hoàn toàn mù tịt về hiểm họa sắp chực chờ.

Charles chìm vào giấc ngủ, và trong cơn mơ, ngài thấy Ganélon tước lấy cây giáo gỗ tần bì chắc khỏe từ tay ngài, vung vẩy trên không trung rồi bẻ gãy nó ra thành từng mảnh bằng đôi bàn tay hắn. Hết giấc mơ này đến giấc mơ khác. Ngài không còn bị kẹt giữa vòng vây núi non nữa, mà đã trở về nhà ở nước Pháp, đang đứng trong nhà nguyện của mình ở Aix. Nơi đây xuất hiện một con gấu hung dữ lao đến cắn phập vào tay ngài sâu đến tận xương. Tiếp đó, từ phía bên kia vùng Ardennes, một con báo hoa mai nhảy xổ ra và suýt xé xác ngài nếu không có một con chó săn xám kịp thời lao đến giải cứu, tấn công con gấu trước rồi tiếp tục vần vũ con báo. 'Đánh nhau rồi! Đánh nhau to rồi!' đám người Frank hò reo hoảng hốt, nhưng họ chẳng tài nào đoán được bên nào sẽ giành phần thắng. Và suốt quãng thời gian ấy, Charles vẫn ngủ say như chết. Khi ánh bình minh ló dạng, hàng nghìn tiếng kèn lệnh đánh thức những người đang ngủ, và âm thanh ồn ào của trại binh bắt đầu rộ lên. 'Hỡi các khanh,' Charles cất tiếng gọi tập hợp toàn bộ các nam tước, 'các khanh có thấy những con hẻm núi hiểm trở mà chúng ta buộc phải đi qua kia không? Ta nên giao quyền chỉ huy đạo hậu quân — lực lượng có nhiệm vụ bảo vệ phần còn lại của đại quân — cho ai đây?'

'Giao cho Roland, hãy giao cho Roland — con đỡ đầu của thần,' Ganélon thét lên. 'Chẳng có hiệp sĩ nào dũng cảm hơn nó, và chúng ta hoàn toàn có thể phó thác sự an toàn của toàn quân cho nó.' Charles lắng nghe và đăm đăm nhìn thẳng vào mặt hắn. 'Ngươi chắc chắn phải là quỷ dữ đầu thai,' ngài nói, 'bởi trông ngươi cứ như thể toàn thân đang bị một thứ tà tâm đen tối nào đó thao túng. Nếu Roland dẫn đầu hậu quân, vậy ai sẽ là kẻ chỉ huy tiền quân đây?'

'Ogier người Đan Mạch,' Ganélon đáp tỉnh bơ. 'Chẳng có ai xuất sắc hơn hắn đâu.'

Khi Bá tước Roland nghe thấy tên mình, chàng liền bước mạnh lên phía trước. 'Hỡi cha dượng đáng kính, thần mang ơn người rất nhiều vì đã đề cử thần chỉ huy hậu quân của đại quân. Đức vua Charles sẽ chẳng phải chịu bất kỳ tổn thất nào qua tay thần; không một con la hay con ngựa nào bị mất đi cho đến khi giá trị của chúng được bù đắp bằng những đòn chí mạng giáng vào lũ ngoại đạo.' 'Ngươi nói rất hay,' Ganélon đáp, 'và những gì ngươi nói hoàn toàn là sự thật.'

Roland quay sang Charlemagne: 'Xin hãy trao cho thần chiếc cung mà ngài đang cầm trên tay, thưa Đức vua. Thần xin hứa sẽ không để nó rơi xuống, giống như cách Ganélon đã làm rơi găng tay của ngài.'

Nhưng nhà vua vẫn ngồi im lặng, đầu cúi gằm xuống và những giọt nước mắt lăn dài trên má. Cuối cùng, Naimes bước lại gần và cất lời thưa với ngài, trong số tất cả mọi người, không ai là người bạn trung thành với Charles hơn ông. 'Bệ hạ đã nghe thấy những gì Bá tước Roland nói rồi đấy. Nếu ngài ấy là người chỉ huy hậu quân — và chẳng có ai làm tốt hơn ngài ấy — xin hãy trao cho ngài ấy cây cung mà ngài đang cầm theo lời cầu xin.' Thế là nhà vua trao nó cho chàng, và Roland vui sướng đón lấy. 'Hỡi đứa cháu ưu tú,' nhà vua nói, 'ta muốn để lại một nửa quân đội ở lại cùng con; hãy giữ chúng ở sát bên mình, đó sẽ là sự bảo hộ vững chắc cho con.'

'Không,' Bá tước đáp; 'nhận lấy một nửa quân đội của bệ hạ chẳng khác nào bôi nhọ dòng dõi của thần. Xin hãy để lại cho thần hai mươi nghìn quân Frank, và bệ hạ sẽ vượt qua các hẻm núi bình an vô sự. Chừng nào thần còn sống, ngài chẳng cần phải sợ hãi bất kỳ ai.' Nhanh nhẹn làm sao, Bá tước Roland thắt chặt áo giáp, dắt bên hông thanh gươm Durendal — người bạn đồng hành qua bao trận chiến — và leo lên lưng con chiến mã Veillantif nổi tiếng mà ai cũng biết mặt. 'Chúng tôi nguyện theo ngài cho đến chết,' đám quân Frank hô vang khi trông thấy chàng. Nhưng Roland chẳng đáp lại họ lời nào. Kẻ đầu tiên tiến đến sát bên chàng là Oliver — người chiến hữu lâu năm, tiếp đó là Tổng giám mục Turpin, Bá tước Gautier và rất nhiều người khác, rồi họ lựa chọn ra hai mươi nghìn binh sĩ ưu tú nhất mà Charles đang mang theo. Chàng cắt cử một bộ phận dưới quyền Bá tước Gautier tiến lên đánh đuổi lũ ngoại đạo khỏi đỉnh đồi, và ngay ngày hôm đó họ đã kịch chiến một trận dữ dội. Và trong khi Charles cùng đại quân tiến vào đèo Roncevalles, Roland đã ổn định vị trí và sẵn sàng chuẩn bị cho trận chiến mà chàng thừa biết chẳng mấy chốc sẽ nổ ra. Và tên phản bội Ganélon cũng thừa thừa biết điều đó.

Núi cao thăm thẳm, thung lũng tối tăm; những hẻm núi giữa các vách đá đen ngòm thật đáng sợ. Đoàn quân hành quân chậm chạp và gặp vô vàn trắc trở; cách xa tới mười lăm dặm vẫn có thể nghe thấy tiếng bước chân nện rầm rập của họ. Nhưng khi họ thoáng nhìn thấy xứ Gascogne, thấy nước Pháp — nơi họ đã bỏ lại quê nhà và người vợ tào khang, chẳng có một ai trong số họ kìm được những giọt nước mắt hạnh phúc. Chỉ riêng Charles là tuôn rơi những giọt lệ sầu đau, bởi ngài đang nghĩ đến người cháu trai của mình nơi chốn đèo heo hút gió của Tây Ban Nha.

'Ganélon đã phản bội chúng ta,' ngài nói với Công tước Naimes, 'và hắn cũng phản bội cả Roland nữa. chính hắn là kẻ xúi giục thằng bé ở lại hậu quân, và nếu ta mất nó — Ôi lạy Chúa! ta sẽ chẳng bao giờ tìm được một người thứ hai như thế nữa.'

Đứa cháu trai của Marsile đã khẩn khoản xin một ân huệ, đó là hắn cùng mười một chiến hữu sẽ trực tiếp so tài cùng Mười hai vị dũng tướng của nước Pháp, và không ai khác ngoài hắn sẽ là người tung đòn chí mạng đầu tiên vào Roland. Những bề tôi ưu tú nhất của Marsile lũ lượt kéo đến theo tiếng gọi của hắn, trông vô cùng oai phong lẫm liệt khi sẵn sàng ra trận, cưỡi trên những con chiến mã háo hức chẳng kém gì chủ nhân. Âm thanh huyên náo ấy lớn đến mức lan truyền đến tận tai trại binh người Frank. 'Ta nghĩ rằng chẳng mấy chốc nữa chúng ta sẽ phải giao chiến với người Saracen thôi, hỡi chiến hữu,' Oliver nói.

'Mong cho mọi chuyện đúng như lời anh,' Roland đáp; 'nhiệm vụ của chúng ta là phải tử thủ ở đây vì đức vua, giống như việc một người phải sẵn sàng chịu đựng mọi đớn đau vì vị lãnh chúa tối cao của mình. Vì ngài, ta phải chịu đựng cái nóng cái lạnh, đói khát, tung những cú đánh trời giáng bằng tất cả sức mạnh và cẩn trọng để chẳng một bài ca oán thán nào có thể viết về chúng ta sau khi đã ngã xuống. Chính nghĩa thuộc về những người theo đạo Thiên Chúa. Hãy tự chuẩn bị đi, vì các anh sẽ chẳng bao giờ thấy ở ta một tấm gương tồi tệ nào đâu.'

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.