Đã từ rất lâu rồi, sau khi Uther Pendragon qua đời, nước Anh không có vị Vua nào trị vì, và bất kỳ hiệp sĩ nào cũng nhăm nhe tự mình đoạt lấy vương. Cả xứ sở đứng trước bờ vực lầm than khi luật pháp bị giẫm đạp khắp nơi, những nương ngô vốn để nuôi sống người nghèo bị giày xéo dưới chân, chẳng còn ai đứng ra trừng trị kẻ gian ác. Giữa lúc muôn vàn khốn khó ấy, pháp sư Merlin xuất hiện và phi ngựa thật nhanh đến dinh thự của Tổng giám mục xứ Canterbury. Hai người cùng nhau bàn bạc và thống nhất rằng toàn thể các bậc vương tôn công tử cùng giới quý tộc nước Anh sẽ tề tựu về London để hội ngộ vào ngày lễ Giáng sinh đang cận kề tại Đại giáo đường. Sự việc quả nhiên được tiến hành như vậy. Vào buổi sáng Giáng sinh, khi rời khỏi nhà thờ, họ nhìn thấy một tảng đá lớn ngoài sân, trên đó đặt một thanh thép, và cắm sâu trong thanh thép ấy là một thanh gươm trần. Khắp xung quanh khắc những dòng chữ bằng vàng: "Kẻ nào rút được thanh gươm này ra, kẻ đó đích thực là Vua nước Anh theo quyền thừa sinh." Họ kinh ngạc trước những lời này, bèn cho gọi Tổng giám mục đến và dẫn ngài ra nơi tảng đá đang sừng sững. Lúc ấy, những hiệp sĩ hằng khao khát ngôi vua không sao kìm nén được nữa, họ dồn hết sức lực giật mạnh thanh gươm; thế nhưng nó chẳng hề nhúc nhích. Tổng giám mục lặng lẽ quan sát họ, và khi họ đã lả đi vì mỏi mệt, ngài mới cất lời: "Người có đủ sức nhấc thanh gươm kia lên hiện không có ở đây, mà ta cũng chẳng biết phải tìm ở đâu. Nhưng đây là lời khuyên của ta: hãy chọn ra hai hiệp sĩ thật cương trực và tài đức để cắt cử canh gác thanh gươm này."
Mọi việc được thực hiện đúng như vậy. Tuy nhiên, các vị chúa đất và hiệp sĩ vẫn không ngừng kêu lên rằng mọi người đều có quyền thử sức để đoạt lấy thanh gươm, và họ quyết định vào ngày đầu năm mới sẽ tổ chức một hội võ, bất kỳ hiệp sĩ nào muốn tham gia đều có quyền bước vào võ đài.
Thế là vào ngày đầu năm mới, theo lệ thường, các hiệp sĩ đến Đại giáo đường dự lễ, rồi sau đó tập trung ngoài bãi trống để chuẩn bị cho hội võ. Giữa đám đông có một vị dũng tướng tên là Sir Ector, dẫn theo con trai là Sir Kay cùng Arthur, người em nuôi của Kay. Chiều hôm trước, Kay đã tháo gươm ra, nhưng vì quá vội vã đến hội võ nên anh quên mất không đeo lại, bèn nài nỉ Arthur phi ngựa về nhà lấy hộ. Thế nhưng khi Arthur đến nơi thì cửa đã khóa, bởi mấy người phụ nữ đã kéo nhau đi xem hội võ rồi, và mặc cho Arthur tìm đủ mọi cách vẫn không tài nào vào được. Chàng đành bực bội phi ngựa quay đi, tự nhủ: "Hôm nay Kay không thể không có gươm. Ta sẽ lấy thanh gươm ngoài sân nhà thờ đưa cho huynh ấy"; rồi chàng quất ngựa phi thật nhanh đến cổng giáo đường. Tại đây, chàng nhảy xuống, buộc chặt ngựa vào thân cây, đoạn chạy thoăn thoắt đến bên tảng đá, nắm lấy chuôi gươm và nhẹ nhàng rút nó ra. Sau đó, chàng leo lên ngựa trở lại và trao thanh gươm cho Sir Kay. Vừa nhìn thấy thanh gươm, Sir Kay nhận ra ngay đó không phải là vũ khí của mình mà chính là thanh gươm trong đá, anh liền tìm gặp cha là Sir Ector và thưa rằng: "Thưa cha, đây là thanh gươm của tảng đá, vì thế con mới là vị Vua hợp pháp." Sir Ector không đáp lời, chỉ ra hiệu cho Kay và Arthur đi theo mình, rồi cả ba cùng quay trở lại nhà thờ. Để ngựa ở bên ngoài, họ bước vào khu cung thánh, và tại đây Sir Ector cầm một cuốn sách thánh lên, bắt Sir Kay phải thề xem anh đã có được thanh gươm ấy bằng cách nào. "Huynh trưởng Arthur đã đưa nó cho con," Sir Kay đáp. "Con lấy nó ở đâu vậy?" Sir Ector quay sang hỏi Arthur. "Thưa cha," Arthur đáp, "khi con phi ngựa về nhà lấy gươm cho anh, con chẳng tìm được ai mở cửa, và vì nghĩ rằng anh không thể không có gươm, con chợt nhớ đến thanh gươm trong tảng đá này và đã rút nó ra." "Có vị hiệp sĩ nào có mặt khi con làm việc đó không?" Sir Ector hỏi. "Thưa không, chẳng có ai," Arthur đáp. "Vậy thì chính con," Sir Ector nói, "mới là vị Vua hợp pháp của xứ sở này." "Nhưng tại sao con lại là Vua?" Arthur thắc mắc. "Bởi vì," Sir Ector đáp, "đây là một thanh gươm phép thuật, và chẳng ai có thể rút nó ra ngoại trừ kẻ sinh ra đã là Vua. Vậy con hãy cắm thanh gươm trở lại tảng đá, rồi để ta thấy con rút nó ra một lần nữa." "Việc đó có gì khó," Arthur nói và cắm lại thanh gươm. Bản thân Sir Ector cũng thử rút nhưng không tài nào làm nổi. "Giờ đến lượt con đấy," ngài bảo Sir Kay, nhưng Sir Kay cũng chẳng khá hơn cha mình là bao, mặc cho anh đã dốc cạn toàn lực. "Đến lượt con, Arthur," ngài nói. Arthur liền rút thanh gươm ra nhẹ nhàng như thể nó đang nằm sẵn trong bao, và vừa lúc ấy, Sir Ector cùng Sir Kay liền quỳ rạp xuống trước mặt chàng. "Sao cha và huynh lại quỳ gối trước con thế này?" Arthur ngạc nhiên hỏi. "Không, không, thưa vương thượng," Sir Ector đáp, "ta vốn chưa từng là cha của ngài, dẫu cho mãi đến hôm nay ta mới biết rõ thân thế thực sự của ngài. Ngài chính là con trai của Uther Pendragon, và vào lúc ngài cất tiếng khóc chào đời, chính pháp sư Merlin đã trao ngài cho ta, kèm theo lời hứa rằng khi thời cơ đến, ta sẽ biết được cội nguồn thực sự của ngài. Và giờ đây điều đó đã được tỏ tường." Nghe tin Sir Ector không phải là cha đẻ của mình, Arthur bật khóc nức nở. "Nếu con thực sự là Vua," cuối cùng chàng cất lời, "xin cha hãy đòi bất cứ thứ gì cha muốn, con nhất định sẽ không phụ lòng cha. Bởi vì đối với cha, cũng như với thân mẫu của con, con mang ơn sâu nặng hơn bất kỳ ai trên thế gian này, vì người đã yêu thương và chăm sóc con như chính con ruột của mình." "Thưa ngài," Sir Ector đáp, "thần chỉ xin ngài hãy phong cho người em nuôi của ngài là Sir Kay làm Tổng quản của toàn bộ các vùng đất dưới quyền ngài." "Trẫm ưng thuận," Arthur đáp, "và chừng nào ta với huynh ấy còn sống, sẽ chẳng ai khác được nắm giữ chức vụ ấy."

Sir Ector liền giục họ cùng mình đi tìm Tổng giám mục, rồi kể cho ngài nghe toàn bộ sự việc liên quan đến thanh gươm mà Arthur vẫn đang để cắm trong tảng đá. Đến ngày lễ Hiển linh, các hiệp sĩ và bá tước lại tụ họp một lần nữa, nhưng chẳng ai rút được thanh gươm ra ngoại trừ Arthur. Chứng kiến cảnh ấy, nhiều vị bá tước đâm ra tức giận, lớn tiếng tuyên bố họ sẽ không bao giờ tôn một thiếu niên có dòng dõi chẳng cao quý hơn họ lên làm Vua. Thế là họ đồng ý chờ cho đến lễ nến (Candlemas), khi ấy sẽ có thêm nhiều hiệp sĩ tề tựu hơn, và trong thời gian đó, hai vị hiệp sĩ từng được chọn trước vẫn tiếp tục canh gác thanh gươm ngày đêm; thế nhưng đến lễ nến thì mọi chuyện vẫn y như cũ, và đến lễ Phục sinh cũng vậy. Rồi khi lễ Ngũ tuần tới, những người dân thường có mặt ở đó chứng kiến cảnh Arthur rút thanh gươm ra đã đồng thanh hô vang rằng chàng chính là Vua của họ, và họ sẵn sàng tiêu diệt bất kỳ kẻ nào dám nói ngược lại. Lúc bấy giờ, cả người giàu lẫn kẻ nghèo đều quỳ rạp trước mặt chàng, còn Arthur tiến đến cầm lấy thanh gươm dâng lên bệ thờ nơi Tổng giám mục đang đứng, và vị danh tướng xuất chúng nhất ở đó đã phong tước hiệp sĩ cho chàng. Ngay sau đó, chiếc vương miện được đặt lên đầu chàng, và trước các bậc chúa tể cùng toàn thể thần dân, chàng đã thề sẽ trở thành một vị Vua anh minh, luôn thực thi công lý cho họ suốt cả cuộc đời.