[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: NONE
Nhưng rồi có một ngày, tâm hồn Grania bỗng trở nên bất an, và nàng nói với Diarmid rằng thật hổ thẹn làm sao khi hai người đàn ông vĩ đại nhất ở Erin là Cormac và Fionn chưa từng đặt chân đến nhà họ; nàng muốn tổ chức một bữa tiệc thật linh đình và mời họ tới dự. Thế rồi ý nguyện ấy cũng thành hiện thực: suốt một năm trời, Grania cùng con gái chuẩn bị cho bữa tiệc, và khi mọi thứ đã sẵn sàng, các vị khách liền đến, ở lại ăn uống yến tiệc ròng rã suốt một năm.
Đúng vào ngày cuối cùng của năm ấy, trong giấc ngủ, Diarmid nghe thấy tiếng sủa của một con chó, khiến chàng giật mình tỉnh giấc và lay Grania dậy. "Có chuyện gì vậy?" nàng hỏi, và Diarmid liền kể lại mọi chuyện. "Cầu mong chàng được bình an," Grania đáp; "hãy nằm xuống ngủ tiếp đi." Thế là Diarmid nằm xuống, nhưng cơn buồn ngủ chẳng cách nào đến với được, và rồi chẳng mấy chốc chàng lại nghe thấy tiếng con chó săn sủa lần nữa, nhưng một lần nữa Grania lại ngăn cản không cho chàng đi tìm. Lần này chàng chìm vào một giấc ngủ sâu, và đến lần thứ ba con chó săn tru lên, chàng bấy giờ mới tỉnh dậy và nói với Grania rằng: "Bây giờ trời đã sáng rồi, ta phải đi thôi." "Thế thì," nàng bảo, "hàng hãy mang theo thanh gươm lớn và cây lao đỏ." Nhưng Diarmid đáp lại: "Không, ta sẽ mang theo thanh tiểu kiếm biết cắn, cây lao nhỏ, và con chó săn yêu quý mang xiềng xích của ta."
Thế là chàng cứ thế đi một mạch lên đỉnh núi, nơi Fionn đang đứng một mình. Diarmid hỏi liệu ông có đang đi săn hay không, và Fionn đáp là không, nhưng sau nửa đêm có một nhóm quân Fianna đã xuất hiện, và một trong những con chó săn đã đánh hơi thấy dấu vết của con heo rừng vùng Ben Gulbain – con vật vừa mới giết chết ba mươi chiến binh Fianna vào sáng hôm ấy.

Cái chết của Diarmid
"Lúc này nó thậm chí đang lùng sục lên ngọn núi này để hướng về phía chúng ta," ông nói thêm, "vậy nên chúng ta hãy rời khỏi nơi này đi."
"Ta sẽ chẳng bao giờ rời khỏi nơi này chỉ vì nó," Diarmid đáp.
"Ngươi có biết rằng khi ngươi còn là một đứa trẻ, một vị pháp sư đã tiên tri rằng ngươi sẽ sống thọ chừng nào còn một con heo rừng xanh không tai không đuôi, và chính nó sẽ là kẻ đoạt mạng ngươi vào lúc cuối cùng hay không?"
"Không, tôi chẳng biết gì về những điều ấy cả, nhưng dẫu vậy tôi cũng sẽ không rời khỏi ngọn núi này đâu," Diarmid đáp. Và Fionn bỏ đi theo con đường của mình, còn Diarmid đứng lại một mình trên đỉnh núi. "Chính vì muốn sát hại ta nên ông mới bày ra cuộc đi săn này, hỡi Fionn; và nếu số mệnh đã định sẵn ta phải chết ở nơi đây, thì chết là điều không thể tránh khỏi."
Con heo rừng hung hãn lồng lộn phóng lên núi, theo sau nó là đám quân Fianna. Diarmid tháo xích thả con chó săn ra, nhưng chẳng ích gì, bởi nó chẳng dám đứng lại đối đầu với con heo mà cứ thế cắm cổ chạy trốn trước mặt con vật. "Khốn thay cho kẻ nào không nghe theo lời khuyên của một người vợ hiền," Diarmid tự nhủ, "vì Grania đã giục ta mang theo con chó săn giỏi nhất và cây lao đỏ rồi." Đoạn, chàng cẩn thận ngắm nghía đầu con heo rừng và phóng trúng giữa trán nó; thế nhưng cú đánh thậm chí chẳng thể cắt đứt nổi một sợi lông cứng của nó, huống chi là đâm thủng được lớp da. Đến lúc đó, trái tim Diarmid bỗng chùng xuống như những kẻ tầm thường yếu đuối, chàng bèn rút gươm chém cho con heo một nhát thật mạnh, nhưng thanh gươm lại gãy làm đôi; và con quái thú vẫn đứng sững không hề hấn gì. Chỉ bằng một cú nhảy bổ chườm tới, nó lao thẳng vào người khiến Diarmid vấp ngã, và chẳng hiểu sao khi lồm cồm đứng dậy, chàng lại đang ngồi vắt vẻo trên lưng con heo rừng, với khuôn mặt quay ngược về phía cái đuôi. Con heo tìm cách hất văng chàng xuống nhưng không tài nào làm được, mặc cho nó điên cuồng lao xuống sườn đồi rồi nhảy ba bận tiến lùi qua con sông ở chân núi; thế nhưng Diarmid vẫn ngồi vững như bàn thạch, và cuối cùng con heo lại hộc tốc lao ngược lên đồi, khiến Diarmid ngã lăn xuống đất. Ngay lập tức, con heo rừng tung mình chồm tới Diarmid với một cú nhảy dũng mãnh và trọng thương chàng chí mạng; nhưng dẫu đang nằm đó, Diarmid vẫn vung thanh gươm gãy vòng qua đầu và giáng cho con heo một cú thật mạnh vào trán, khiến nó ngã lăn ra chết ngay tại chỗ.
Chẳng bao lâu sau, Fionn cùng đám quân Fianna kéo đến và đứng nhìn Diarmid đang hấp hối từng hơi thở. "Ta rất lấy làm hả dạ khi thấy ngươi rơi vào hoàn cảnh thảm hại này, hỡi Diarmid," Fionn nói, "và ta chỉ tiếc là tất cả những người phụ nữ kiều diễm ở Erin không thể cùng chiêm ngưỡng ngươi lúc này mà thôi."
"Nếu ông muốn thì vẫn có thể cứu mạng tôi mà, hỡi Fionn," Diarmid đáp lại.
"Làm sao mà ta cứu nổi ngươi, hỡi Diarmid?"
"Dễ thôi," Diarmid đáp. "Chẳng phải ông đã được ban ơn rằng bất cứ ai uống nước từ lòng bàn tay ông thì sẽ trở lại trẻ trung và lành lặn hay sao?"
"Ngươi chưa xứng đáng để ta ban cho ngụm nước ấy đâu," Fionn nói.
"Điều đó không đúng đâu, hỡi Fionn, tôi hoàn toàn xứng đáng với ơn huệ ấy từ ông. Chẳng phải chính tôi là kẻ đã trả thù thay cho ông và tiêu diệt năm mươi kẻ thù dám định phóng hỏa ngôi nhà nơi ông đang mở tiệc lớn đó sao? Nếu lúc ấy tôi cất lời xin ông một ngụm nước như vậy, chắc chắn ông đã ban cho tôi rồi, và giờ đây tôi cũng chẳng kém phần xứng đáng."
"Không đời nào," Fionn đáp; kể từ dạo ấy ngươi đã gây ra bao chuyện tồi tệ với ta, và ta có rất ít lý do để ban cho ngươi nước uống hay bất cứ điều tốt lành nào. Vì chẳng phải chính ngươi đã cướp Grania khỏi tay ta trước mặt tất cả những người đàn ông ở Erin vào đêm ngươi được cắt cử canh gác nàng ở Tara đó sao?
"Tội lỗi đó không phải của tôi, hỡi Fionn, mà là do Grania nài nỉ, bằng không thì dù có bao nhiêu xiềng xích trên đời này đi nữa, tôi cũng chẳng thể làm sai trách nhiệm được giao. Và tôi vô cùng xứng đáng để ông ban cho một ngụm nước, bởi kể từ khi tôi đến với đoàn quân Fianna, đã không biết bao nhiêu ngày tôi phải liều mạng vì lợi ích của ông. Thế nên ông không được phép đối xử tàn độc và phản trúng tôi như vậy. Chẳng bao lâu nữa, một thảm bại lớn sẽ giáng xuống đầu quân Fianna, và sẽ còn rất ít đứa trẻ sót lại để tiếp nối dòng giống. Tôi đau buồn không phải vì ông, hỡi Fionn, mà là vì Ossian, vì Oscar, cùng những người đồng đội trung thành khác của tôi. Và rồi ông sẽ phải khắc khoải nhớ tiếc tôi cho mà xem, hỡi Fionn."
"Tôi có họ hàng gần với ông đấy, hỡi Fionn," Oscar lên tiếng, "nhưng ông không được phép đối xử bất nhân với Diarmid như vậy. Hơn nữa, tôi xin thề rằng nếu có bất kỳ vị vương công nào trên thế giới này dám làm điều này với Diarmid, chúng ta sẽ xem tay ai mạnh hơn và ai là kẻ mang nước đến cho huynh ấy."
"Ta chẳng biết có con suối nào trên ngọn núi này cả," Fionn đáp.
"Điều đó không đúng," Diarmid cãi lại, "bởi cách đây chín bước chân chính là con suối nước trong lành tuyệt vời nhất trên đời."
Thế là Fionn tiến đến bờ suối và vốc đầy nước trong lòng bàn tay; nhưng ông ta mới đi được nửa đường quay lại chỗ Diarmid nằm thì đã để nước chảy tuột hết qua các kẽ tay. "Nước không chịu đọng lại trong tay ta," ông ta nói khi đến chỗ mọi người.
"Chính ông đã cố tình làm đổ nó đi," Diarmid đáp.
Lần thứ hai Fionn lại lên đường đi lấy nước, nhưng trên đường quay về, ông ta chợt nghĩ đến Grania và lại để nước chảy xuống đất. Diarmid trông thấy và thở dài một cách não nề. "Ta xin thề bằng thanh gươm của mình," Oscar thét lên, "rằng nếu lần này mà ngươi không mang nước về đây, thì hoặc ngươi hoặc ta, hỡi Fionn, sẽ phải bỏ thây lại nơi này."
Và Fionn run rẩy khi nghe những lời đó, đành mang nước quay lại, nhưng khi ông ta vừa bước đến bên cạnh thì linh hồn Diarmid đã vụt bay đi mất. Và đoàn quân Fianna liền cất lên ba tiếng khóc vang động trời xanh; trong khi đó, Oscar trừng mắt nhìn Fionn đầy căm hận và nói rằng giá như người chết là chính Fionn chứ không phải Diarmid thì tốt biết mấy cho quân Fianna. Sau đó, Fionn rời khỏi đỉnh núi, dắt theo con chó săn của Diarmid, và đám quân Fianna lũ lượt kéo theo sau. Nhưng Ossian, Oscar cùng hai người khác đã quay trở lại, trải bốn chiếc áo choàng của họ lên người Diarmid, rồi sau khi làm xong điều đó, họ mới bước đi theo hướng của Fionn.
Bấy giờ Grania đang đứng trên thành lũy ngôi nhà của mình thì trông thấy Fionn và quân Fianna đang tiến đến. Nàng tự nhủ rằng nếu Diarmid còn sống thì đời nào Fionn lại là kẻ dắt con chó săn của chàng, và vừa nghĩ đến đó, nàng liền ngất lịm đi rồi ngã nhào xuống khỏi bờ thành một cách nặng nề. Lòng Ossian tràn ngập niềm thương xót, liền bảo Fionn và quân Fianna cứ đi trước, còn bản thân chạy đến để cứu giúp nàng; nhưng nàng ngẩng đầu lên và nài nỉ Fionn hãy để lại con chó săn của Diarmid cho mình. Fionn bảo Không, ông ta sẽ không cho; nhưng Ossian đã giật lấy con chó săn lông mượt từ tay Fionn rồi trao nó vào tay Grania, sau đó mới bước đi đuổi theo quân Fianna.
Khi họ đã đi khuất, Grania cất lên một tiếng khóc lớn đầy bi thương vọng đi khắp chốn xa xôi, khiến người dân kéo đến vây quanh nàng và hỏi xem đã xảy ra chuyện gì, và khi nàng báo tin Diarmid đã qua đời, họ cũng ngồi xuống cùng khóc than thảm thiết. Ngay sau đó, Grania sai năm trăm người đi mang thi hài Diarmid về cho nàng.
Đêm hôm đó, Angus được báo mộng rằng Diarmid đã chết trên ngọn Ben Gulbain; ngài liền nương theo chiều gió bay đi và đến nơi cùng lúc với đám người của Grania. Nhận ra ngài, họ liền giơ những chiếc khiên hướng phần mặt trong về phía ngài như một dấu hiệu của sự hòa hoãn. Và họ cùng cất lên ba tiếng khóc vang động đến tận cổng thiên đường.
Bấy giờ Angus mới cất lời: "Kể từ đêm ta đón ngươi khi còn là một đứa trẻ chín tháng tuổi đến miền Boyne cho đến tận đêm qua, chưa có đêm nào là ta không dõi theo che chở cho ngươi, hỡi Diarmid, thế mà Fionn lại hèn hạ hãm hại ngươi đến chết, dù cho ngươi vẫn đang sống hòa bình với hắn." Rồi ngài bảo với đám người của Grania rằng chính ngài sẽ là người khiêng thi hài Diarmid về Boyne. Thế là người quá cố được đặt lên một chiếc cáng dát vàng với những ngọn lao cắm hướng thẳng lên trời, và những người tùy tùng của Grania quay trở về lạy tạ chủ nhân, truyền đạt lại đúng những lời mà Angus đã căn dặn.
Việc đầu tiên nàng làm là sai sứ giả đến gặp các con trai của mình – những người đang sống ở điền trang riêng của mỗi người – và giục chúng cùng với binh lính tùy tùng đến dinh cơ của Grania, bởi cha chúng là Diarmid đã bị Fionn sát hại một cách hèn hạ. Tất cả bọn chúng liền lập tức tề tựu, và sau khi đã ăn uống no say, nàng chỉ tay về phía vũ khí và gươm giáo của Diarmid, tuyên bố rằng chúng là của chúng, và qua những món vũ khí ấy, chúng phải học lấy mọi ngón nghề của những tráng sĩ dũng cảm cho đến khi trưởng thành vững chãi, để rồi sau đó có thể quay về trả thù Fionn.
Những lời nói của Grania đã lọt đến tai Fionn, khiến ông ta vô cùng sợ hãi. Ông ta triệu tập quân Fianna lại và kể cho họ nghe chuyện các con trai của Diarmid đã đến gặp mẹ và nay đã trở về điền trang riêng của chúng. "Chúng làm vậy là để nổi dậy chống lại ta," ông ta nói và hỏi ý kiến mọi người về việc này. "Tội lỗi này là do chính ông chứ chẳng phải ai khác," Ossian lên tiếng, "và chúng tôi sẽ không đứng về phía ông đâu, bởi vì chính ông đã ra tay sát hại Diarmid trong thời buổi hòa bình."
Fionn thừa biết rằng nếu không có Ossian, Oscar và binh lính của họ thì ông ta không tài nào đánh bại được Grania, nên đành quyết định dùng mưu kế xem sao. Thế là ông ta lén lút lẻn đi, đến tận nhà nàng và cất lời chào hỏi bằng những lời lẽ ngọt ngào để đáp lại thái độ cay đắng của nàng. Nhưng vì quá xảo quyệt nên cuối cùng ông ta cũng làm cho cơn thịnh nộ của nàng nguôi ngoai, và nàng đã đồng ý cùng ông ta quay trở lại với đoàn quân Fianna.
Phải mất một khoảng thời gian khá lâu đám quân Fianna mới nhận ra người đang bước đi cạnh Fionn là ai, nhưng khi nhận ra rồi, họ liền cười cợt và chế giễu khiến Grania phải cúi gằm mặt vì hổ thẹn. "Lần này, hỡi Fionn, chắc ngài sẽ canh chừng nàng ấy cho cẩn thận đấy nhỉ," Ossian nói.
Suốt bảy năm trời, các con trai của Diarmid miệt mài rèn luyện mọi kỹ năng chiến trận, rồi sau đó chúng quay trở lại dinh cơ của Grania. Tại đây, chúng hay biết chuyện Grania từng bỏ trốn cùng Fionn từ thưở nào, và trong cơn thịnh nộ, chúng liền lên đường đi tìm Fionn để khiêu chiến. Fionn sai Dearing đến hỏi xem cần phải có bao nhiêu người mới đánh lại được bọn chúng, và chúng đáp rằng chỉ cần mỗi người trong số chúng là đủ sức địch lại một trăm người. Thế là Fionn mang theo bốn trăm binh sĩ, nhưng những chàng trai trẻ đã xông thẳng vào dưới chân, xuyên qua giữa đội hình rồi chồm lên đầu họ, cho đến khi chẳng còn lại một tên nào sống sót. "Chúng ta phải làm gì với những tên thanh niên này đây, hỡi Grania," Fionn nói, "vì ta không có đủ binh lính để chịu đựng nhiều trận giao tranh như thế này đâu?"
"Ta sẽ đến gặp chúng," Grania đáp, "và sẽ cố gắng giảng hòa giữa các người."
Và Fionn giục nàng đưa ra cho chúng những điều kiện mà không một kẻ nào đang sống lúc bấy giờ có thể từ chối, thế nhưng suốt một thời gian dài bọn trẻ vẫn một mực từ chối. Nhưng cuối cùng, những lời khẩn cầu của Grania đã chiến thắng, hòa bình được thiết lập, và Fionn cùng Grania đã sống bên nhau cho đến tận cuối đời.